Mahābhārata · Adhyāya 1.254
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.254.1
तथा शैलनिपातेन भीषिताः खाण्डवालयाः ।
दानवा राक्षसा नागास्तरक्ष्वृक्षवनौकसः ॥ १.२५४.१ ॥
Así, aterrorizados por la caída de las rocas, los moradores de Khāṇḍava —dānavas, rākṣasas, nāgas y los habitantes del bosque de hienas y osos— quedaron aterrados.
1.254.2
द्विपाः प्रभिन्नाः शार्दूलाः सिंहाः केसरिणस्तथा ।
मृगाश्च महिषाश्चैव शतशः पक्षिणस्तथा ॥ १.२५४.२ ॥
Elefantes enfurecidos, tigres, leones, leones maneados, ciervos y búfalos, y también cientos de aves.
1.254.3
समुद्विग्ना विससृपुस्तथान्या भूतजातयः ।
तं दावं समुदैक्षन्त कृष्णौ चाभ्युद्यतायुधौ ॥ १.२५४.३ ॥
Muy agitadas, las demás especies de seres también huyeron dispersas; contemplaron aquel incendio del bosque, y los dos Kṛṣṇas se mantuvieron con las armas levantadas.
1.254.4
उत्पातनादशब्देन त्रासिता इव चाभवन् ।
ते वनं प्रसमीक्ष्याथ दह्यमानमनेकधा ॥ १.२५४.४ ॥
Aterrados, por así decir, por el estruendo de aquel clamor y rugido, miraron bien entonces el bosque que ardía de muchas maneras.
1.254.5
कृष्णमभ्युद्यतास्त्रं च नादं मुमुचुरुल्बणम् ।
तेन नादेन रौद्रेण नादेन च विभावसोः ॥ १.२५४.५ ॥
Al ver a Kṛṣṇa con el arma alzada, lanzaron un grito feroz; con aquel rugido espantoso y con el rugido del fuego también.
1.254.6
ररास गगनं कृत्स्नमुत्पातजलदैरिव ।
ततः कृष्णो महाबाहुः स्वतेजोभास्वरं महत् ॥ १.२५४.६ ॥
Todo el cielo resonó como con nubes de mal augurio; entonces Kṛṣṇa, el de brazos poderosos, resplandeciente con su propio esplendor en gran forma.
1.254.7
चक्रं व्यसृजदत्युग्रं तेषां नाशाय केशवः ।
तेनार्ता जातयः क्षुद्राः सदानवनिशाचराः ॥ १.२५४.७ ॥
Keśava lanzó el disco extremadamente feroz para destruirlos. Atormentados por él, los seres inferiores, junto con los Dānavas y los nocturnos, quedaron afligidos.
1.254.8
निकृत्ताः शतशः सर्वा निपेतुरनलं क्षणात् ।
तत्रादृश्यन्त ते दैत्याः कृष्णचक्रविदारिताः ॥ १.२५४.८ ॥
Cortados por centenares, todos cayeron al fuego en un instante. Allí se vieron los Daityas, partidos por el disco de Kṛṣṇa.
1.254.9
वसारुधिरसंपृक्ताः सन्ध्यायामिव तोयदाः ।
पिशाचान्पक्षिणो नागान्पशूंश्चैव सहस्रशः ॥ १.२५४.९ ॥
Untados de médula y sangre, como nubes del crepúsculo; piśācas, aves, serpientes y bestias también, por millares.
1.254.10
निघ्नंश्चरति वार्ष्णेयः कालवत्तत्र भारत ।
क्षिप्तं क्षिप्तं पुनश्चक्रं कृष्णस्यामित्रघातिनः ॥ १.२५४.१० ॥
Allí, oh Bhārata, el Vṛṣṇi (Kṛṣṇa) se movía golpeando como la Muerte misma; el disco de Kṛṣṇa, matador de enemigos, era lanzado una y otra vez.
1.254.11
छित्त्वानेकानि सत्वानि पाणिमेति पुनः पुनः ।
तथा तु निघ्नतस्तस्य पिशाचोरगराक्षसान् ॥ १.२५४.११ ॥
Cortando muchas criaturas, el disco volvía una y otra vez a su mano; así golpeando, destruyó a los piśācas, serpientes y rākṣasas.
1.254.12
बभूव रूपमत्युग्रं सर्वभूतात्मनस्तदा ।
समेतानां च सर्वेषां दानवानां च सर्वशः ॥ १.२५४.१२ ॥
Entonces la forma de Kṛṣṇa, el ser de todos los seres, se volvió sumamente feroz para todos los Dānavas reunidos allí, por todas partes.
1.254.13
विजेता नाभवत्कश्चित्कृष्णपाण्डवयोर्मृधे ।
तयोर्बलात्परित्रातुं तं च दावं यदा सुराः ॥ १.२५४.१३ ॥
Cuando los dioses intentaron salvar aquel incendio con su fuerza, ninguno resultó vencedor en la batalla entre Kṛṣṇa y el Pāṇḍava.
1.254.14
नाशक्नुवञ्शमयितुं तदाऽभूवन्पराङ्मुखाः ।
शतक्रतुस्तु संप्रेक्ष्य विमुखानमरांस्तथा ॥ १.२५४.१४ ॥
Incapaces de sofocarlo, se volvieron de espaldas. Śatakratu, Indra, vio a los inmortales apartarse.
1.254.15
बभूव मुदितो राजन्प्रशंसन्केशवार्जुनौ ।
निवृत्तेष्वथ देवेषु वागुवाचाशरीरिणी ॥ १.२५४.१५ ॥
Oh rey, cuando los dioses se retiraron, Indra se alegró alabando a Keśava y Arjuna. Entonces habló una voz incorpórea.
1.254.16
शतक्रतुं समाभाष्य महागम्भीरनिःस्वना ।
न ते सखा सन्निहितस्तक्षको भुजगोत्तमः ॥ १.२५४.१६ ॥
Dirigiéndose a Śatakratu, Indra, con una voz muy profunda, dijo: 'Tu amigo, el mejor de las serpientes, Takṣaka, no está presente aquí.'
1.254.17
दाहकाले खाण्डवस्य कुरुक्षेत्रं गतो ह्यसौ ।
न च शक्यौ युधा जेतुं कथंचिदपि वासव ॥ १.२५४.१७ ॥
En el momento de la quema de Khāṇḍava, él se fue a Kurukṣetra. Oh Vāsava, estos dos no pueden ser vencidos en batalla de ninguna manera.
1.254.18
वासुदेवार्जुनावेतौ निबोध वचनान्मम ।
नरनारायणावेतौ पूर्वदेवौ दिवि श्रुतौ ॥ १.२५४.१८ ॥
Reconoce a estos dos, Vāsudeva y Arjuna, por mis palabras: son Nara y Nārāyaṇa, los dioses antiguos de los que se oye en el cielo.
1.254.19
भवानप्यभिजानाति यद्वीर्यौ यत्पराक्रमौ ।
नैतौ शक्यौ दुराधर्षौ विजेतुमजितौ युधि ॥ १.२५४.१९ ॥
Tú también conoces su valor y su pujanza; en la batalla, estos dos no pueden ser vencidos ni conquistados.
1.254.20
अपि सर्वेषु लोकेषु पुराणावृषिसत्तमौ ।
पूजनीयतमावेतावपि सर्वैः सुरासुरैः ॥ १.२५४.२० ॥
En todos los mundos estos dos son los más antiguos y los mejores de los sabios, los más dignos de veneración por todos los dioses y demonios.
1.254.21
यक्षराक्षसगन्धर्वनरकिन्नरपन्नगैः ।
तस्मादितः सुरैः सार्धं गन्तुमर्हसि वासव ॥ १.२५४.२१ ॥
Puesto que son venerados por yakṣas, rākṣasas, gandharvas, hombres, kinnaras y serpientes, oh Vāsava, debes marcharte de aquí junto con los dioses.
1.254.22
दिष्टं चाप्यनुपश्यैतत्खाण्डवस्य विनाशनम् ।
इति वाक्यमुपश्रुत्य तथ्यमित्यमरेश्वरः ॥ १.२५४.२२ ॥
Considera también que la destrucción del bosque de Khāṇḍava está decretada por el destino. Al oír estas palabras, el señor de los inmortales dijo: "Es verdad."
1.254.23
क्रोधामर्षौ समुत्सृज्य संप्रतस्थे दिवं तदा ।
तं प्रस्थितं महात्मानं समवेक्ष्य दिवौकसः ॥ १.२५४.२३ ॥
Entonces, desechando la ira y el rencor, partió hacia el cielo. Al ver partir a aquel magnánimo, los moradores del cielo...
1.254.24
सहिताः सेनया राजन्ननुजग्मुः पुरन्दरम् ।
देवराजं तदा यान्तं सह देवैरवेक्ष्य तु ॥ १.२५४.२४ ॥
Oh rey, entonces los dioses, junto con su ejército, siguieron a Purandara. Al ver al rey de los dioses partir junto con los dioses...
1.254.25
वासुदेवार्जुनौ वीरौ सिंहनादं विनेदतुः ।
देवराजे गते राजन्प्रहृष्टौ केशवार्जुनौ ॥ १.२५४.२५ ॥
Vāsudeva y Arjuna, los héroes, lanzaron un rugido de león; oh rey, cuando el señor de los dioses se había marchado, Keśava y Arjuna se alegraron.
1.254.26
निर्विशङ्कं वनं वीरौ दाहयामासतुस्तदा ।
स मारुत इवाभ्राणि नाशयित्वाऽर्जुनः सुरान् ॥ १.२५४.२६ ॥
Entonces los dos héroes, sin temor, prendieron fuego al bosque; y Arjuna, como el viento que dispersa las nubes, destruyó a los dioses.
1.254.27
व्यधमच्छरसङ्घातैर्देहिनः खाण्डवालयान् ।
न च स्म किंचिच्छक्नोति भूतं निश्चरितुं ततः ॥ १.२५४.२७ ॥
Dispersó con nubes de flechas a los seres corporales que habitaban en Khāṇḍava; y entonces ninguna criatura podía salir de allí.
1.254.28
संछिद्यमानमिषुभिरस्यता सव्यसाचिना ।
नाशक्नुवंश्च भूतानि महान्त्यपि रणेऽर्जुनम् ॥ १.२५४.२८ ॥
Aunque eran abatidos por las flechas de Savyasācin, los grandes seres no pudieron hacer frente a Arjuna en la batalla.
1.254.29
निरीक्षितुममोघास्त्रं योद्धुं चापि कुतो रणे ।
शतं चैकेन विव्याध शतेनैकं पतत्रिणाम् ॥ १.२५४.२९ ॥
Cuando ni siquiera mirar el arma infalible era difícil, ¿cómo se podía luchar en la batalla? Atravesó a cien con uno, y a uno con cien de los alados.
1.254.30
व्यसवस्तेऽपतन्नग्नौ साक्षात्कालहता इव ।
न चालभन्त ते शर्म रोधःसु विषमेषु च ॥ १.२५४.३० ॥
Sin vida, cayeron en el fuego, como heridos directamente por la Muerte; y no hallaron refugio ni en las rocas ni en los lugares escabrosos.
1.254.31
पितृदेवनिवासेषु सन्तापश्चाप्यजायत ।
भूतसङ्घाश्च बहवो दीनाश्चक्रुर्महास्वनम् ॥ १.२५४.३१ ॥
Incluso en las moradas de los padres y de los dioses surgió la aflicción, y las numerosas multitudes de seres desdichados lanzaron un gran clamor.
1.254.32
रुरुदुर्वारणाश्चैव तथा मृगतरक्षवः ।
तेन शब्देन वित्रेसुर्गङ्गोदधिचरा झषाः ॥ १.२५४.३२ ॥
Los elefantes gimieron, y asimismo los ciervos y los tarakṣus; con aquel sonido los peces que nadan en el Ganges y el océano se aterrorizaron.
1.254.33
विद्याधरगणाश्चैव ये च तत्र वनौकसः ।
न त्वर्जुनं महाबाहो नापि कृष्णं जनार्दनम् ॥ १.२५४.३३ ॥
Y también las huestes de los Vidyādhara y los habitantes del bosque que estaban allí; pero, oh de brazos poderosos, no pudieron ver a Arjuna, ni siquiera a Kṛṣṇa Janārdana.
1.254.34
निरीक्षितुं वै शक्नोति कश्चिद्योद्धुं कुतः पुनः ।
एकायनगता येऽपि निष्पेतुस्तत्र केचन ॥ १.२५४.३४ ॥
Nadie era capaz de mirarlos, cuanto menos de combatir; y de los que habían entrado en el único camino, algunos salieron de allí.
1.254.35
राक्षसा दानवा नागा जघ्ने चक्रेण तान्हरिः ।
ते तु भिन्नशिरोदेहाश्चक्रवेगाद्गतासवः ॥ १.२५४.३५ ॥
Hari los golpeó con el disco a los rākṣasas, dānavas y nāgas; sus cabezas y cuerpos se partieron, y por la fuerza del disco quedaron sin vida.
1.254.36
पेतुरन्ये महाकायाः प्रदीप्ते वसुरेतसि ।
समांसरुधिरौधैश्च वसाभिश्चापि तर्पितः ॥ १.२५४.३६ ॥
Otros seres de cuerpos enormes cayeron en el Vasu-retas (el fuego) encendido; y el fuego quedó saciado con ríos de carne y sangre, y con grasa y médula.
1.254.37
उपर्याकाशगो भूत्वा विधूमः समपद्यत ।
दीप्ताक्षो दीप्तजिह्वश्च संप्रदीप्तमहाननः ॥ १.२५४.३७ ॥
Elevándose en el cielo, se volvió sin humo; sus ojos ardían, su lengua era llama y su gran boca se encendió por completo.
1.254.38
दीप्तोर्ध्वकेशः पिङ्गाक्षः पिबन्प्राणभृतां वसाम् ।
तां स कृष्णार्जुनकृतां सुधां प्राप्य हुताशनः ॥ १.२५४.३८ ॥
Su cabello ardía hacia arriba y sus ojos eran leonados; bebiendo la grasa de los seres vivos, aquel fuego, habiendo obtenido el néctar preparado por Kṛṣṇa y Arjuna, se fortaleció.
1.254.39
बभूव मुदितस्तृप्तः परां निर्वृतिमागतः ।
तथाऽसुरं मयं नाम तक्षकस्य निवेशनात् ॥ १.२५४.३९ ॥
Se alegró y quedó saciado, alcanzando la suprema satisfacción; y así, desde la morada de Takṣaka, surgió el asura llamado Maya.
1.254.40
विप्रद्रवन्तं सहसा ददर्श मधुसूदनः ।
तमग्निः प्रार्थयामास दिधक्षुर्वातसारथिः ॥ १.२५४.४० ॥
Madhusūdana lo vio de repente huyendo; entonces Agni, cuyo auriga es el viento y que deseaba quemar, le suplicó.
1.254.41
शरीरवाञ्जटी भूत्वा नदन्निव बलाहकः ।
विज्ञाय दानवेन्द्राणां मयं वै शिल्पिनां वरम् ॥ १.२५४.४१ ॥
Tomando un cuerpo y cabellos enmarañados, rugiendo como una nube; habiendo reconocido a Maya, el mejor de los señores dānavas y de los artífices.
1.254.42
जिघांसुर्वासुदेवस्तं चक्रमुद्यम्य धिष्ठितः ।
स चक्रमुद्यतं दृष्ट्वा दिधक्षन्तं च पावकम् ॥ १.२५४.४२ ॥
Deseando matarlo, Vāsudeva se puso de pie con el disco alzado; y vio el disco alzado y el fuego dispuesto a quemar.
1.254.43
अभिधावार्जुनेत्येवं मयस्त्राहीति चाब्रवीत् ।
तस्य भीतस्वनं श्रुत्वा मा भैरिति धनंजयः ॥ १.२५४.४३ ॥
"¡Corre hacia mí, Arjuna, salva a Maya!", dijo. Al oír su grito asustado, Dhanaṃjaya dijo: "No temas."
1.254.44
प्रत्युवाच मयं पार्थो जीवयन्निव भारत ।
तं न भेतव्यमित्याह मयं पार्थो दयापरः ॥ १.२५४.४४ ॥
Oh descendiente de Bharata, Pārtha respondió a Maya como si le devolviera la vida. Pārtha, dedicado a la compasión, dijo a Maya: "No debes temer."
1.254.45
तं पार्थेनाभये दत्ते नमुचेर्भ्रातरं मयम् ।
न हन्तुमैच्छद्दाशार्हः पावको न ददाह च ॥ १.२५४.४५ ॥
Cuando Pārtha le concedió la seguridad, Dāśārha (Kṛṣṇa) no quiso matar a Maya, hermano de Namuci, y Pāvaka (el fuego) no lo quemó.
1.254.46
तद्वनं पावको धीमान्दिनानि दश पञ्च च ।
ददाह कृष्णपार्थाभ्यां रक्षितः पाकशासनात् ॥ १.२५४.४६ ॥
El sabio Pāvaka quemó aquel bosque durante quince días, protegido por Kṛṣṇa y Pārtha por mandato de Pākaśāsana (Indra).
1.254.47
तस्मिन्वने दह्यमाने षडग्निर्न ददाह च ।
अश्वसेनं मयं चैव चतुरः शार्ङ्गकांस्तथा ॥ १.२५४.४७ ॥
Mientras aquel bosque ardía, el fuego séxtuple no quemó a Aśvasena, a Maya ni a los cuatro Śārṅgakas.