มหาภารตะ · อัธยายะ 1.254
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.254.1
तथा शैलनिपातेन भीषिताः खाण्डवालयाः ।
दानवा राक्षसा नागास्तरक्ष्वृक्षवनौकसः ॥ १.२५४.१ ॥
ฝ่ายพวกคนอยู่ขาณฑวะ คือพวกทานพ รากษส นาคะ และผู้อาศัยในป่าของหมีและเสือดาว ต่างหวาดกลัวเมื่อก้อนหินตกลงมา
1.254.2
द्विपाः प्रभिन्नाः शार्दूलाः सिंहाः केसरिणस्तथा ।
मृगाश्च महिषाश्चैव शतशः पक्षिणस्तथा ॥ १.२५४.२ ॥
ช้างที่คลั่ง เสือโคร่ง สิงโต สิงโตมีแผงคอ กวาง และควาย รวมทั้งนกนับร้อย ต่างก็เช่นนั้นเหมือนกัน
1.254.3
समुद्विग्ना विससृपुस्तथान्या भूतजातयः ।
तं दावं समुदैक्षन्त कृष्णौ चाभ्युद्यतायुधौ ॥ १.२५४.३ ॥
สัตว์ชนิดอื่น ๆ ก็ตื่นตระหนกเกินประมาณและแตกกระจัดกระจายไป เมื่อมองดูไฟป่านั้น และกฤษณะทั้งสองยืนถืออาวุธที่ยกขึ้นพร้อม
1.254.4
उत्पातनादशब्देन त्रासिता इव चाभवन् ।
ते वनं प्रसमीक्ष्याथ दह्यमानमनेकधा ॥ १.२५४.४ ॥
ราวกับหวาดกลัวด้วยเสียงอึกทึกและคำรามของไฟนั้น เมื่อพวกมันมองดูป่าที่กำลังถูกเผาไหม้ไปหลายทาง
1.254.5
कृष्णमभ्युद्यतास्त्रं च नादं मुमुचुरुल्बणम् ।
तेन नादेन रौद्रेण नादेन च विभावसोः ॥ १.२५४.५ ॥
เมื่อเห็นกฤษณะยกอาวุธขึ้น พวกมันก็ร้องเสียงดังน่ากลัว พร้อมกับเสียงอันดุร้ายนั้น และเสียงของไฟด้วย
1.254.6
ररास गगनं कृत्स्नमुत्पातजलदैरिव ।
ततः कृष्णो महाबाहुः स्वतेजोभास्वरं महत् ॥ १.२५४.६ ॥
ท้องฟ้าทั้งผืนก้องกังวาน ราวกับมีเมฆอัปมงคล จากนั้นกฤษณะผู้มีแขนใหญ่ ส่องแสงด้วยเดชของพระองค์เองในร่างอันยิ่งใหญ่
1.254.7
चक्रं व्यसृजदत्युग्रं तेषां नाशाय केशवः ।
तेनार्ता जातयः क्षुद्राः सदानवनिशाचराः ॥ १.२५४.७ ॥
พระเกศวะทรงขว้างจักรอันร้ายกาจยิ่ง เพื่อทำลายพวกมัน ผู้ต้องทุกข์ทรมานด้วยจักรนั้น ทั้งเผ่าชนชั้นต่ำ พวกทานพและนิศาจร ต่างก็ตกอยู่ในความทุกข์ทรมาน
1.254.8
निकृत्ताः शतशः सर्वा निपेतुरनलं क्षणात् ।
तत्रादृश्यन्त ते दैत्याः कृष्णचक्रविदारिताः ॥ १.२५४.८ ॥
ทั้งหมดถูกตัดขาดนับร้อย ๆ ตกลงในกองไฟในพริบตาเดียว ที่นั่นเห็นพวกไดตยะถูกจักรของกฤษณะผ่าออก
1.254.9
वसारुधिरसंपृक्ताः सन्ध्यायामिव तोयदाः ।
पिशाचान्पक्षिणो नागान्पशूंश्चैव सहस्रशः ॥ १.२५४.९ ॥
เปื้อนไขและเลือด เหมือนเมฆยามเย็น ทั้งปิศาจ นก นาค และสัตว์ป่าอีกนับพัน
1.254.10
निघ्नंश्चरति वार्ष्णेयः कालवत्तत्र भारत ।
क्षिप्तं क्षिप्तं पुनश्चक्रं कृष्णस्यामित्रघातिनः ॥ १.२५४.१० ॥
ข้าแต่พระภารตะ วาร์ษเณยะ (กฤษณะ) เดินไปที่นั่น ฆ่าฟันเหมือนความตายเอง จักรของกฤษณะผู้ทำลายศัตรู ถูกขว้างไปซ้ำแล้วซ้ำอีก
1.254.11
छित्त्वानेकानि सत्वानि पाणिमेति पुनः पुनः ।
तथा तु निघ्नतस्तस्य पिशाचोरगराक्षसान् ॥ १.२५४.११ ॥
ตัดสัตว์จำนวนมากขาดกระจุย จักรก็กลับมาที่มือของพระองค์ซ้ำแล้วซ้ำอีก เมื่อพระองค์ฟาดฟันเช่นนั้น ก็ทำลายปิศาจ นาค และรากษสไปด้วย
1.254.12
बभूव रूपमत्युग्रं सर्वभूतात्मनस्तदा ।
समेतानां च सर्वेषां दानवानां च सर्वशः ॥ १.२५४.१२ ॥
แล้วรูปของพระองค์ผู้เป็นตัวตนของสรรพสัตว์ก็กลายเป็นรูปอันน่ากลัวยิ่ง เพราะพวกทานพทั้งหมดที่รวมตัวกันอยู่ที่นั่น จากทุกทิศ
1.254.13
विजेता नाभवत्कश्चित्कृष्णपाण्डवयोर्मृधे ।
तयोर्बलात्परित्रातुं तं च दावं यदा सुराः ॥ १.२५४.१३ ॥
ในการรบระหว่างกฤษณะกับปาณฑพ ไม่มีผู้ใดได้รับชัยชนะ เมื่อเหล่าเทพพยายามช่วยไฟป่านั้นด้วยกำลังของตน
1.254.14
नाशक्नुवञ्शमयितुं तदाऽभूवन्पराङ्मुखाः ।
शतक्रतुस्तु संप्रेक्ष्य विमुखानमरांस्तथा ॥ १.२५४.१४ ॥
เมื่อไม่อาจดับไฟได้ พวกเขาก็หันหลังให้ ศตกรตุ คืออินทร์ เห็นเหล่าอมรถูกหันหลังไปเช่นนั้น
1.254.15
बभूव मुदितो राजन्प्रशंसन्केशवार्जुनौ ।
निवृत्तेष्वथ देवेषु वागुवाचाशरीरिणी ॥ १.२५४.१५ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ เมื่อเหล่าเทพถอยไปแล้ว อินทร์ก็ปีติยินดี สรรเสริญเกศวะและอรชุน จากนั้นมีเสียงที่ไม่มีร่างกล่าวขึ้น
1.254.16
शतक्रतुं समाभाष्य महागम्भीरनिःस्वना ।
न ते सखा सन्निहितस्तक्षको भुजगोत्तमः ॥ १.२५४.१६ ॥
เสียงนั้นดังลึกและกึกก้องมาก กล่าวกับศตกรตุ คืออินทร์ว่า "มิตรของท่าน งูที่ประเสริฐที่สุด ตักษกะ ไม่ได้อยู่ที่นี่"
1.254.17
दाहकाले खाण्डवस्य कुरुक्षेत्रं गतो ह्यसौ ।
न च शक्यौ युधा जेतुं कथंचिदपि वासव ॥ १.२५४.१७ ॥
ในเวลาที่ไฟเผาขาณฑวะ เขาไปยังกุรุกเษตรแล้ว ข้าแต่วาสวะ ทั้งสองคนนี้ไม่อาจถูกเอาชนะในการรบได้ด้วยวิธีใดเลย
1.254.18
वासुदेवार्जुनावेतौ निबोध वचनान्मम ।
नरनारायणावेतौ पूर्वदेवौ दिवि श्रुतौ ॥ १.२५४.१८ ॥
จงรู้จักทั้งสองนี้คือวาสุเทพและอรชุน ตามคำของข้า คือนระและนารายณะ เทพองค์แรกที่ได้ยินมาในสวรรค์
1.254.19
भवानप्यभिजानाति यद्वीर्यौ यत्पराक्रमौ ।
नैतौ शक्यौ दुराधर्षौ विजेतुमजितौ युधि ॥ १.२५४.१९ ॥
แม้ท่านก็รู้ถึงอานุภาพและความกล้าหาญของทั้งสอง ในการรบ ทั้งสองนี้ไม่อาจถูกเอาชนะ ไม่อาจถูกพิชิตได้
1.254.20
अपि सर्वेषु लोकेषु पुराणावृषिसत्तमौ ।
पूजनीयतमावेतावपि सर्वैः सुरासुरैः ॥ १.२५४.२० ॥
ในโลกทั้งปวง ทั้งสองนี้คือฤๅษีโบราณและประเสริฐที่สุด ควรได้รับการบูชาอย่างยิ่งจากเทพและอสูรทั้งปวง
1.254.21
यक्षराक्षसगन्धर्वनरकिन्नरपन्नगैः ।
तस्मादितः सुरैः सार्धं गन्तुमर्हसि वासव ॥ १.२५४.२१ ॥
เพราะพวกยักษ์ รากษส คนธรรพ์ มนุษย์ กินนร และนาค ต่างบูชาท่าน ดังนั้น ข้าแต่วาสวะ ท่านควรจากที่นี่ไปพร้อมกับเหล่าเทพเถิด
1.254.22
दिष्टं चाप्यनुपश्यैतत्खाण्डवस्य विनाशनम् ।
इति वाक्यमुपश्रुत्य तथ्यमित्यमरेश्वरः ॥ १.२५४.२२ ॥
จงพิจารณาด้วยว่า การทำลายป่าขาณฑวะนั้นเป็นสิ่งที่ถูกกำหนดไว้แล้ว เมื่อได้ฟังถ้อยคำเหล่านั้น จอมเทพจึงกล่าวว่า "เป็นจริง"
1.254.23
क्रोधामर्षौ समुत्सृज्य संप्रतस्थे दिवं तदा ।
तं प्रस्थितं महात्मानं समवेक्ष्य दिवौकसः ॥ १.२५४.२३ ॥
แล้วท่านละทิ้งความโกรธและความไม่พอใจ จากนั้นจึงมุ่งหน้าไปยังสวรรค์ เมื่อเห็นผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่กำลังจากไป เหล่าผู้อยู่บนสวรรค์...
1.254.24
सहिताः सेनया राजन्ननुजग्मुः पुरन्दरम् ।
देवराजं तदा यान्तं सह देवैरवेक्ष्य तु ॥ १.२५४.२४ ॥
ข้าแต่พระราชา เหล่าเทพพร้อมด้วยกองทัพจึงติดตามปุรันทระไป เมื่อเห็นพระราชาแห่งเทพกำลังเสด็จไปพร้อมกับเหล่าเทพ...
1.254.25
वासुदेवार्जुनौ वीरौ सिंहनादं विनेदतुः ।
देवराजे गते राजन्प्रहृष्टौ केशवार्जुनौ ॥ १.२५४.२५ ॥
วาสุเทพและอรชุน สองวีรบุรุษ ส่งเสียงคำรามดุจราชสีห์ ข้าแต่พระราชา เมื่อพระราชาแห่งเทพเสด็จไปแล้ว เกศวะและอรชุนก็ปีติยินดี
1.254.26
निर्विशङ्कं वनं वीरौ दाहयामासतुस्तदा ।
स मारुत इवाभ्राणि नाशयित्वाऽर्जुनः सुरान् ॥ १.२५४.२६ ॥
จากนั้นวีรบุรุษทั้งสองไม่หวาดหวั่น จึงจุดไฟเผาป่า อรชุนดุจลมพัดกระจายเมฆ ทำลายเหล่าเทพจนสิ้น
1.254.27
व्यधमच्छरसङ्घातैर्देहिनः खाण्डवालयान् ।
न च स्म किंचिच्छक्नोति भूतं निश्चरितुं ततः ॥ १.२५४.२७ ॥
ท่านซัดกระจายสัตว์ที่มีร่างอาศัยอยู่ในขาณฑวะด้วยฝูงลูกศร จากนั้นไม่มีสิ่งมีชีวิตใดสามารถหนีออกจากที่นั่นได้เลย
1.254.28
संछिद्यमानमिषुभिरस्यता सव्यसाचिना ।
नाशक्नुवंश्च भूतानि महान्त्यपि रणेऽर्जुनम् ॥ १.२५४.२८ ॥
แม้ถูกลูกศรของสวยสาจินฟันขาดลง สรรพสัตว์ผู้ยิ่งใหญ่ก็ไม่อาจต่อกรกับอรชุนในการรบได้
1.254.29
निरीक्षितुममोघास्त्रं योद्धुं चापि कुतो रणे ।
शतं चैकेन विव्याध शतेनैकं पतत्रिणाम् ॥ १.२५४.२९ ॥
แม้เพียงจะมองดูอาวุธที่ไม่มีวันพลาดยังยากนัก ผู้ใดเล่าจะต่อสู้ในสงครามได้ ท่านยิงร้อยตัวด้วยหนึ่งลูก และยิงหนึ่งตัวด้วยร้อยลูกแห่งสัตว์มีปีก
1.254.30
व्यसवस्तेऽपतन्नग्नौ साक्षात्कालहता इव ।
न चालभन्त ते शर्म रोधःसु विषमेषु च ॥ १.२५४.३० ॥
เหล่านั้นไร้ชีวิตล้มลงในกองไฟ ดุจถูกความตายเล่นงานโดยตรง และพวกเขาไม่พบที่พึ่งแม้บนโขดหินและในที่ขรุขระ
1.254.31
पितृदेवनिवासेषु सन्तापश्चाप्यजायत ।
भूतसङ्घाश्च बहवो दीनाश्चक्रुर्महास्वनम् ॥ १.२५४.३१ ॥
ความเดือดร้อนก็เกิดขึ้นแม้ในที่อยู่ของบิดรและเทพ ฝูงสัตว์จำนวนมากที่น่าสงสารก็ร้องครวญครางเสียงดังสนั่น
1.254.32
रुरुदुर्वारणाश्चैव तथा मृगतरक्षवः ।
तेन शब्देन वित्रेसुर्गङ्गोदधिचरा झषाः ॥ १.२५४.३२ ॥
ช้างร้องครวญ และกวางกับตรักษุก็เช่นกัน เมื่อได้ยินเสียงนั้น ปลาที่แหวกว่ายในแม่น้ำคงคาและมหาสมุทรก็หวาดกลัวไปด้วย
1.254.33
विद्याधरगणाश्चैव ये च तत्र वनौकसः ।
न त्वर्जुनं महाबाहो नापि कृष्णं जनार्दनम् ॥ १.२५४.३३ ॥
ฝูงวิทยาธรและสัตว์ป่าที่อยู่ที่นั่นก็เช่นกัน ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง แม้แต่จะมองอรชุน หรือแม้แต่กฤษณะชนารทนะก็ทำไม่ได้
1.254.34
निरीक्षितुं वै शक्नोति कश्चिद्योद्धुं कुतः पुनः ।
एकायनगता येऽपि निष्पेतुस्तत्र केचन ॥ १.२५४.३४ ॥
ไม่มีผู้ใดสามารถแม้เพียงจะมองดูพวกเขาได้ ยิ่งกว่านั้นจะต่อสู้ได้อย่างไร และบรรดาผู้ที่เข้าไปในทางเดียว บางคนก็ออกมาจากที่นั่นได้
1.254.35
राक्षसा दानवा नागा जघ्ने चक्रेण तान्हरिः ।
ते तु भिन्नशिरोदेहाश्चक्रवेगाद्गतासवः ॥ १.२५४.३५ ॥
หริซัดจักรไปฟันรากษส ทานพ และนาคเหล่านั้น หัวและร่างของพวกเขาแตกแยกออก และด้วยแรงของจักร พวกเขาก็สิ้นลมหายใจ
1.254.36
पेतुरन्ये महाकायाः प्रदीप्ते वसुरेतसि ।
समांसरुधिरौधैश्च वसाभिश्चापि तर्पितः ॥ १.२५४.३६ ॥
สัตว์ร่างมหึมาอื่น ๆ ก็ล้มลงในไฟวสุเรตัส ไฟจึงอิ่มเอมด้วยกระแสเนื้อและเลือด รวมทั้งไขกระดูกและไขมัน
1.254.37
उपर्याकाशगो भूत्वा विधूमः समपद्यत ।
दीप्ताक्षो दीप्तजिह्वश्च संप्रदीप्तमहाननः ॥ १.२५४.३७ ॥
ไฟพุ่งสูงขึ้นไปบนท้องฟ้า และปราศจากควัน ดวงตาของมันลุกโชน ลิ้นเป็นเปลวไฟ และปากอันใหญ่ของมันก็ลุกโพลงเต็มที่
1.254.38
दीप्तोर्ध्वकेशः पिङ्गाक्षः पिबन्प्राणभृतां वसाम् ।
तां स कृष्णार्जुनकृतां सुधां प्राप्य हुताशनः ॥ १.२५४.३८ ॥
เส้นผมของมันลุกโพลงตั้งชันขึ้นและดวงตาสีเหลืองทอง มันดื่มไขมันของสิ่งมีชีวิต ไฟนั้นได้รับน้ำอมฤตที่กฤษณะและอรชุนได้ทำขึ้น ก็แข็งแกร่งขึ้น
1.254.39
बभूव मुदितस्तृप्तः परां निर्वृतिमागतः ।
तथाऽसुरं मयं नाम तक्षकस्य निवेशनात् ॥ १.२५४.३९ ॥
มันเปรมปรีดิ์และอิ่มเอม บรรลุความสุขสูงสุด และดังนั้นจากที่อยู่ของตักษกะ อสูรชื่อมยะก็ปรากฏขึ้น
1.254.40
विप्रद्रवन्तं सहसा ददर्श मधुसूदनः ।
तमग्निः प्रार्थयामास दिधक्षुर्वातसारथिः ॥ १.२५४.४० ॥
มธุสูทนะเห็นเขาหนีไปอย่างกะทันหัน จากนั้นอัคนี ผู้มีลมเป็นสารถี และปรารถนาจะเผาผลาญ ก็วิงวอนต่อเขา
1.254.41
शरीरवाञ्जटी भूत्वा नदन्निव बलाहकः ।
विज्ञाय दानवेन्द्राणां मयं वै शिल्पिनां वरम् ॥ १.२५४.४१ ॥
เขาแปลงกายและมวยผมเกล้าเป็นชฎา คำรามเหมือนเมฆฝน เมื่อรู้ว่าเป็นมยะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เจ้าแห่งทานพและในหมู่ช่างฝีมือ
1.254.42
जिघांसुर्वासुदेवस्तं चक्रमुद्यम्य धिष्ठितः ।
स चक्रमुद्यतं दृष्ट्वा दिधक्षन्तं च पावकम् ॥ १.२५४.४२ ॥
วาสุเทพผู้ปรารถนาจะฆ่าเขา ยกจักรขึ้นตั้งไว้ เมื่อเห็นจักรที่ยกขึ้นและไฟที่กระหายจะเผาผลาญ
1.254.43
अभिधावार्जुनेत्येवं मयस्त्राहीति चाब्रवीत् ।
तस्य भीतस्वनं श्रुत्वा मा भैरिति धनंजयः ॥ १.२५४.४३ ॥
"วิ่งมาหาข้า อรชุน ช่วยมยะด้วย" เขากล่าว เมื่อได้ยินเสียงร้องด้วยความหวาดกลัวของเขา ธนัญชัยจึงกล่าวว่า "อย่ากลัวเลย"
1.254.44
प्रत्युवाच मयं पार्थो जीवयन्निव भारत ।
तं न भेतव्यमित्याह मयं पार्थो दयापरः ॥ १.२५४.४४ ॥
โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรตะ ปารถะตอบมยะราวกับจะชุบชีวิตให้ ปารถะผู้มุ่งแสดงความเมตตาได้กล่าวกับมยะว่า "ท่านไม่ต้องกลัว"
1.254.45
तं पार्थेनाभये दत्ते नमुचेर्भ्रातरं मयम् ।
न हन्तुमैच्छद्दाशार्हः पावको न ददाह च ॥ १.२५४.४५ ॥
เมื่อปารถะประทานความปลอดภัยให้แล้ว ทศารหะ (กฤษณะ) ไม่ปรารถนาจะฆ่ามยะ พี่ชายของนมุจิ และปาวกะ (ไฟ) ก็มิได้เผาเขา
1.254.46
तद्वनं पावको धीमान्दिनानि दश पञ्च च ।
ददाह कृष्णपार्थाभ्यां रक्षितः पाकशासनात् ॥ १.२५४.४६ ॥
ปาวกะผู้ปัญญาเผาป่านั้นอยู่สิบห้าวัน โดยมีกฤษณะและปารถะคุ้มครอง ตามคำสั่งของปากศาสนะ (อินทร์)
1.254.47
तस्मिन्वने दह्यमाने षडग्निर्न ददाह च ।
अश्वसेनं मयं चैव चतुरः शार्ङ्गकांस्तथा ॥ १.२५४.४७ ॥
ขณะที่ป่านั้นกำลังถูกเผา ไฟหกกองมิได้เผาอัศวเสนะ มยะ หรือศารงคกะทั้งสี่คนเลย