మహాభారతం · అధ్యాయం 1.254
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.254.1
तथा शैलनिपातेन भीषिताः खाण्डवालयाः ।
दानवा राक्षसा नागास्तरक्ष्वृक्षवनौकसः ॥ १.२५४.१ ॥
ఈ విధంగా పర్వత శిలలు పడటంతో ఖాండవ వనవాసులైన దానవులు, రాక్షసులు, నాగులు, తరక్షులు, ఋక్షులు భయభ్రాంతులయ్యారు.
1.254.2
द्विपाः प्रभिन्नाः शार्दूलाः सिंहाः केसरिणस्तथा ।
मृगाश्च महिषाश्चैव शतशः पक्षिणस्तथा ॥ १.२५४.२ ॥
మదించిన ఏనుగులు, పులులు, సింహాలు, కేసరి సింహాలు, జింకలు, దున్నలు, వందలాది పక్షులు కూడా.
1.254.3
समुद्विग्ना विससृपुस्तथान्या भूतजातयः ।
तं दावं समुदैक्षन्त कृष्णौ चाभ्युद्यतायुधौ ॥ १.२५४.३ ॥
బాగా కలత చెంది ఇతర ప్రాణిజాతులు కూడా పారిపోయాయి; ఆ అడవి మంటను చూశాయి; ఆయుధాలు ఎత్తిన ఇద్దరు కృష్ణులు కూడా చూశారు.
1.254.4
उत्पातनादशब्देन त्रासिता इव चाभवन् ।
ते वनं प्रसमीक्ष्याथ दह्यमानमनेकधा ॥ १.२५४.४ ॥
ఆ భయంకర గర్జన శబ్దంతో వారు త్రాసపడినట్లయ్యారు; అప్పుడు అనేక విధాలుగా కాలుతున్న ఆ అడవిని వారు బాగా చూశారు.
1.254.5
कृष्णमभ्युद्यतास्त्रं च नादं मुमुचुरुल्बणम् ।
तेन नादेन रौद्रेण नादेन च विभावसोः ॥ १.२५४.५ ॥
ఆయుధం ఎత్తిన కృష్ణుని చూసి వారు భయంకర కేకను విడిచారు; ఆ భయంకర నాదంతోను, అగ్ని నాదంతోను.
1.254.6
ररास गगनं कृत्स्नमुत्पातजलदैरिव ।
ततः कृष्णो महाबाहुः स्वतेजोभास्वरं महत् ॥ १.२५४.६ ॥
అప్పుడు ఆకాశమంతా అపశకున మేఘాలతో ఉరిమినట్లు మోగింది; అప్పుడు మహాబాహువైన కృష్ణుడు, తన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ మహా రూపంతో.
1.254.7
चक्रं व्यसृजदत्युग्रं तेषां नाशाय केशवः ।
तेनार्ता जातयः क्षुद्राः सदानवनिशाचराः ॥ १.२५४.७ ॥
కేశవుడు వారి నాశనం కోసం అత్యంత ఉగ్రమైన చక్రాన్ని ప్రయోగించాడు. దానితో పీడితులైన క్షుద్ర జాతులు, దానవులు మరియు నిశాచరులతో కలిసి, బాధపడ్డాయి.
1.254.8
निकृत्ताः शतशः सर्वा निपेतुरनलं क्षणात् ।
तत्रादृश्यन्त ते दैत्याः कृष्णचक्रविदारिताः ॥ १.२५४.८ ॥
వందల సంఖ్యలో ఖండించబడిన వారందరూ క్షణంలో అగ్నిలో పడ్డారు. అక్కడ కృష్ణచక్రంతో చీల్చబడిన ఆ దైత్యులు కనిపించారు.
1.254.9
वसारुधिरसंपृक्ताः सन्ध्यायामिव तोयदाः ।
पिशाचान्पक्षिणो नागान्पशूंश्चैव सहस्रशः ॥ १.२५४.९ ॥
మజ్జ, రక్తంతో తడిసినవారై, సంధ్యా మేఘాల వలె; పిశాచులను, పక్షులను, నాగులను, పశువులను కూడా వేలకొలదిగా.
1.254.10
निघ्नंश्चरति वार्ष्णेयः कालवत्तत्र भारत ।
क्षिप्तं क्षिप्तं पुनश्चक्रं कृष्णस्यामित्रघातिनः ॥ १.२५४.१० ॥
ఓ భారత, అక్కడ వార్ష్ణేయుడు (కృష్ణుడు) కాలుని వలె హతమారుస్తూ సంచరించాడు. శత్రుసంహారకుడైన కృష్ణుని చక్రం మళ్ళీ మళ్ళీ విసిరివేయబడింది.
1.254.11
छित्त्वानेकानि सत्वानि पाणिमेति पुनः पुनः ।
तथा तु निघ्नतस्तस्य पिशाचोरगराक्षसान् ॥ १.२५४.११ ॥
అనేక ప్రాణులను ఛేదించి ఆ చక్రం మళ్ళీ మళ్ళీ చేతికే తిరిగి వచ్చింది. ఈ విధంగా హతమారుస్తూ అతడు పిశాచులను, నాగులను, రాక్షసులను (సంహరించాడు).
1.254.12
बभूव रूपमत्युग्रं सर्वभूतात्मनस्तदा ।
समेतानां च सर्वेषां दानवानां च सर्वशः ॥ १.२५४.१२ ॥
అప్పుడు సర్వభూతాత్ముడి (కృష్ణుని) రూపం అత్యంత భయంకరమైంది. అక్కడ సమావేశమైన దానవులందరికీ అన్ని వైపులా (అది భయంకరమైంది).
1.254.13
विजेता नाभवत्कश्चित्कृष्णपाण्डवयोर्मृधे ।
तयोर्बलात्परित्रातुं तं च दावं यदा सुराः ॥ १.२५४.१३ ॥
దేవతలు ఆ దావాగ్నిని వారి బలంతో రక్షించాలనుకున్నప్పుడు, కృష్ణుడు మరియు పాండవుడి మధ్య యుద్ధంలో ఎవరూ విజేతగా నిలవలేదు.
1.254.14
नाशक्नुवञ्शमयितुं तदाऽभूवन्पराङ्मुखाः ।
शतक्रतुस्तु संप्रेक्ष्य विमुखानमरांस्तथा ॥ १.२५४.१४ ॥
దానిని అణచలేకపోయినప్పుడు వారు వెనుదిరిగారు. శతక్రతువైన ఇంద్రుడు దేవతలు విముఖులవడాన్ని చూశాడు.
1.254.15
बभूव मुदितो राजन्प्रशंसन्केशवार्जुनौ ।
निवृत्तेष्वथ देवेषु वागुवाचाशरीरिणी ॥ १.२५४.१५ ॥
ఓ రాజా! దేవతలు వెనుదిరిగినప్పుడు, ఇంద్రుడు కేశవుణ్ణి, అర్జునుణ్ణి ప్రశంసిస్తూ సంతోషించాడు. అప్పుడు ఒక అశరీరవాణి పలికింది.
1.254.16
शतक्रतुं समाभाष्य महागम्भीरनिःस्वना ।
न ते सखा सन्निहितस्तक्षको भुजगोत्तमः ॥ १.२५४.१६ ॥
అతి గంభీర స్వరంతో శతక్రతువైన ఇంద్రుడిని సంబోధిస్తూ ఆ వాణి ఇలా అంది: 'నీ మిత్రుడు శ్రేష్ఠ నాగుడు తక్షకుడు ఇక్కడ లేడు.'
1.254.17
दाहकाले खाण्डवस्य कुरुक्षेत्रं गतो ह्यसौ ।
न च शक्यौ युधा जेतुं कथंचिदपि वासव ॥ १.२५४.१७ ॥
ఖాండవ దహనం జరిగిన సమయంలో అతడు కురుక్షేత్రానికి వెళ్ళాడు. ఓ వాసవా! ఈ ఇద్దరినీ యుద్ధంలో ఏ విధంగానూ జయించలేము.
1.254.18
वासुदेवार्जुनावेतौ निबोध वचनान्मम ।
नरनारायणावेतौ पूर्वदेवौ दिवि श्रुतौ ॥ १.२५४.१८ ॥
వాసుదేవుడు, అర్జునుడు అనే ఈ ఇద్దరినీ నా మాటల ద్వారా తెలుసుకో. ఈ ఇద్దరూ నరుడు, నారాయణుడు; స్వర్గంలో విన్న పూర్వ దేవతలు.
1.254.19
भवानप्यभिजानाति यद्वीर्यौ यत्पराक्रमौ ।
नैतौ शक्यौ दुराधर्षौ विजेतुमजितौ युधि ॥ १.२५४.१९ ॥
వీరి పరాక్రమమూ శౌర్యమూ మీకూ తెలుసు. యుద్ధంలో వీరు అజేయులు, ఓడించరానివారు.
1.254.20
अपि सर्वेषु लोकेषु पुराणावृषिसत्तमौ ।
पूजनीयतमावेतावपि सर्वैः सुरासुरैः ॥ १.२५४.२० ॥
అన్ని లోకాలలోనూ ఈ ఇద్దరూ పురాతన ఋషులలో శ్రేష్ఠులు; దేవతలు, అసురులు అందరూ వీరిని అత్యంతంగా పూజించదగినవారు.
1.254.21
यक्षराक्षसगन्धर्वनरकिन्नरपन्नगैः ।
तस्मादितः सुरैः सार्धं गन्तुमर्हसि वासव ॥ १.२५४.२१ ॥
యక్షులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, మనుష్యులు, కిన్నరులు, నాగులు అందరిచేతా పూజింపబడేవారు కాబట్టి, ఓ వాసవా, మీరు ఇక్కడ నుండి దేవతలతో కలిసి వెళ్లడం తగినది.
1.254.22
दिष्टं चाप्यनुपश्यैतत्खाण्डवस्य विनाशनम् ।
इति वाक्यमुपश्रुत्य तथ्यमित्यमरेश्वरः ॥ १.२५४.२२ ॥
ఖాండవ వన వినాశనం విధిలిఖితమేనని కూడా గమనించండి. ఈ మాట విన్న దేవేంద్రుడు "ఇది సత్యం" అన్నాడు.
1.254.23
क्रोधामर्षौ समुत्सृज्य संप्रतस्थे दिवं तदा ।
तं प्रस्थितं महात्मानं समवेक्ष्य दिवौकसः ॥ १.२५४.२३ ॥
అప్పుడు కోపాన్ని, అసహనాన్ని వదిలి ఆయన స్వర్గం వైపు బయలుదేరాడు. ఆ మహాత్ముడు బయలుదేరడం చూసి స్వర్గవాసులు...
1.254.24
सहिताः सेनया राजन्ननुजग्मुः पुरन्दरम् ।
देवराजं तदा यान्तं सह देवैरवेक्ष्य तु ॥ १.२५४.२४ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు దేవతలు తమ సేనతో పురందరుణ్ణి అనుసరించారు. దేవరాజు దేవతలతో కలిసి వెళ్లడం చూసి...
1.254.25
वासुदेवार्जुनौ वीरौ सिंहनादं विनेदतुः ।
देवराजे गते राजन्प्रहृष्टौ केशवार्जुनौ ॥ १.२५४.२५ ॥
రాజా, దేవరాజు వెళ్ళిపోయినప్పుడు వీరులైన వాసుదేవుడు, అర్జునుడు సింహనాదం చేశారు; కేశవుడు, అర్జునుడు సంతోషించారు.
1.254.26
निर्विशङ्कं वनं वीरौ दाहयामासतुस्तदा ।
स मारुत इवाभ्राणि नाशयित्वाऽर्जुनः सुरान् ॥ १.२५४.२६ ॥
వీరులిద్దరూ భయం లేకుండా అప్పుడు ఆ అడవిని దహింపజేశారు; అర్జునుడు దేవతలను, గాలి మేఘాలను చెదరగొట్టినట్లు, నాశనం చేశాడు.
1.254.27
व्यधमच्छरसङ्घातैर्देहिनः खाण्डवालयान् ।
न च स्म किंचिच्छक्नोति भूतं निश्चरितुं ततः ॥ १.२५४.२७ ॥
అతడు బాణాల సమూహంతో ఖాండవంలో నివసించే ప్రాణులను చెదరగొట్టాడు; అందువల్ల ఏ ప్రాణీ అక్కడ నుండి బయటపడలేకపోయింది.
1.254.28
संछिद्यमानमिषुभिरस्यता सव्यसाचिना ।
नाशक्नुवंश्च भूतानि महान्त्यपि रणेऽर्जुनम् ॥ १.२५४.२८ ॥
సవ్యసాచి అర్జునుడు బాణాలు వేస్తూ ఛేదించబడుతున్న మహా ప్రాణులు కూడా యుద్ధంలో అర్జునుని ఎదుర్కోలేకపోయాయి.
1.254.29
निरीक्षितुममोघास्त्रं योद्धुं चापि कुतो रणे ।
शतं चैकेन विव्याध शतेनैकं पतत्रिणाम् ॥ १.२५४.२९ ॥
తప్పని అస్త్రాన్ని చూడటమే కష్టం, అలాంటప్పుడు యుద్ధంలో ఎదిరించడం ఎలా? అతడు ఒక్కటితో వందను, వందతో ఒక్క పక్షిని గుచ్చాడు.
1.254.30
व्यसवस्तेऽपतन्नग्नौ साक्षात्कालहता इव ।
न चालभन्त ते शर्म रोधःसु विषमेषु च ॥ १.२५४.३० ॥
వారు ప్రాణం లేనివారై అగ్నిలో పడ్డారు, సాక్షాత్తు మృత్యువుచే కొట్టబడినట్లు; ఎగుడుదిగుడు రాళ్ళలో కూడా వారికి శరణు దొరకలేదు.
1.254.31
पितृदेवनिवासेषु सन्तापश्चाप्यजायत ।
भूतसङ्घाश्च बहवो दीनाश्चक्रुर्महास्वनम् ॥ १.२५४.३१ ॥
పితృదేవతలు, దేవతలు నివసించే ప్రదేశాల్లో కూడా సంతాపం కలిగింది; అనేక దీనులైన ప్రాణిసమూహాలు మహా ఆర్తనాదం చేశాయి.
1.254.32
रुरुदुर्वारणाश्चैव तथा मृगतरक्षवः ।
तेन शब्देन वित्रेसुर्गङ्गोदधिचरा झषाः ॥ १.२५४.३२ ॥
ఏనుగులు కూడా రోదించాయి; జింకలు, తరక్షులు కూడా అలాగే; ఆ శబ్దానికి గంగలో, సముద్రంలో సంచరించే చేపలు భయపడ్డాయి.
1.254.33
विद्याधरगणाश्चैव ये च तत्र वनौकसः ।
न त्वर्जुनं महाबाहो नापि कृष्णं जनार्दनम् ॥ १.२५४.३३ ॥
అక్కడ ఉన్న విద్యాధర గణాలు, అడవుల్లో నివసించేవారు కూడా; కాని ఓ మహాబాహూ, వారు అర్జునుడిని గానీ జనార్దనుడు కృష్ణుడిని గానీ చూడలేకపోయారు.
1.254.34
निरीक्षितुं वै शक्नोति कश्चिद्योद्धुं कुतः पुनः ।
एकायनगता येऽपि निष्पेतुस्तत्र केचन ॥ १.२५४.३४ ॥
ఎవరూ వారిని చూడలేకపోయారు, పోరాడడం ఎలా సాధ్యం? ఒకే మార్గంలో వెళ్ళినవారిలో కొందరు అక్కడినుంచి తప్పించుకుని బయటపడ్డారు.
1.254.35
राक्षसा दानवा नागा जघ्ने चक्रेण तान्हरिः ।
ते तु भिन्नशिरोदेहाश्चक्रवेगाद्गतासवः ॥ १.२५४.३५ ॥
రాక్షసులను, దానవులను, నాగులను హరి చక్రంతో కొట్టాడు; చక్ర వేగానికి వారి తలలు, దేహాలు చీలి ప్రాణాలు పోయాయి.
1.254.36
पेतुरन्ये महाकायाः प्रदीप्ते वसुरेतसि ।
समांसरुधिरौधैश्च वसाभिश्चापि तर्पितः ॥ १.२५४.३६ ॥
ఇతర మహాకాయులు ప్రజ్వలిస్తున్న వసురేతస్ (అగ్ని)లో పడ్డారు; మాంస రక్త ప్రవాహాలతోను, కొవ్వుతోను ఆ అగ్ని తృప్తి చెందింది.
1.254.37
उपर्याकाशगो भूत्वा विधूमः समपद्यत ।
दीप्ताक्षो दीप्तजिह्वश्च संप्रदीप्तमहाननः ॥ १.२५४.३७ ॥
అతడు ఆకాశంలో పైకి లేచి పొగ లేనివాడయ్యాడు; అతని కళ్ళు మండుతున్నాయి, నాలుక జ్వలిస్తోంది, పెద్ద నోరు పూర్తిగా మండుతోంది.
1.254.38
दीप्तोर्ध्वकेशः पिङ्गाक्षः पिबन्प्राणभृतां वसाम् ।
तां स कृष्णार्जुनकृतां सुधां प्राप्य हुताशनः ॥ १.२५४.३८ ॥
అతని జుట్టు పైకి మండుతూ నిలిచింది, కళ్ళు పసుపు రంగులో ఉన్నాయి; ప్రాణుల కొవ్వును తాగుతూ, కృష్ణుడు అర్జునుడు సమర్పించిన ఆ అమృతాన్ని పొందిన అగ్ని (ఇలా అయ్యాడు).
1.254.39
बभूव मुदितस्तृप्तः परां निर्वृतिमागतः ।
तथाऽसुरं मयं नाम तक्षकस्य निवेशनात् ॥ १.२५४.३९ ॥
అతడు సంతోషించి తృప్తిని పొందాడు, అత్యున్నత సంతృప్తిని పొందాడు; అలాగే తక్షకుని నివాసం నుండి మయుడనే పేరుగల అసురుడు (బయటికి వచ్చాడు).
1.254.40
विप्रद्रवन्तं सहसा ददर्श मधुसूदनः ।
तमग्निः प्रार्थयामास दिधक्षुर्वातसारथिः ॥ १.२५४.४० ॥
అకస్మాత్తుగా పారిపోతున్న అతడిని మధుసూదనుడు చూశాడు; గాలిని సారథిగా కలిగిన, దహించాలనే కోరిక గల అగ్ని అతనిని ప్రార్థించాడు.
1.254.41
शरीरवाञ्जटी भूत्वा नदन्निव बलाहकः ।
विज्ञाय दानवेन्द्राणां मयं वै शिल्पिनां वरम् ॥ १.२५४.४१ ॥
శరీరధారిగా, జటాధారిగా, మేఘంలా గర్జిస్తూ; దానవ రాజులలో, శిల్పులలో శ్రేష్ఠుడైన మయుడిని గుర్తించి.
1.254.42
जिघांसुर्वासुदेवस्तं चक्रमुद्यम्य धिष्ठितः ।
स चक्रमुद्यतं दृष्ट्वा दिधक्षन्तं च पावकम् ॥ १.२५४.४२ ॥
అతడిని చంపాలనే కోరికతో వాసుదేవుడు చక్రాన్ని ఎత్తి నిలిచాడు; అతడు ఎత్తిన చక్రాన్ని, దహించాలనుకుంటున్న అగ్నిని చూశాడు.
1.254.43
अभिधावार्जुनेत्येवं मयस्त्राहीति चाब्रवीत् ।
तस्य भीतस्वनं श्रुत्वा मा भैरिति धनंजयः ॥ १.२५४.४३ ॥
"అర్జునా, పరుగెత్తిరా, మయుని రక్షించు!" అని అతడు అన్నాడు. అతని భయకంపిత స్వరం విని ధనంజయుడు "భయపడకు" అన్నాడు.
1.254.44
प्रत्युवाच मयं पार्थो जीवयन्निव भारत ।
तं न भेतव्यमित्याह मयं पार्थो दयापरः ॥ १.२५४.४४ ॥
ఓ భారతా, పార్థుడు మయునికి సమాధానమిచ్చెను, అతనికి ప్రాణం పోసినట్లు. దయాపరుడైన పార్థుడు మయునితో, "నీవు భయపడనవసరం లేదు" అని అన్నాడు.
1.254.45
तं पार्थेनाभये दत्ते नमुचेर्भ्रातरं मयम् ।
न हन्तुमैच्छद्दाशार्हः पावको न ददाह च ॥ १.२५४.४५ ॥
పార్థుడు అభయం ఇచ్చిన తరువాత, నముచి సోదరుడైన మయుని దాశార్హుడు (కృష్ణుడు) చంపగోరలేదు; పావకుడు (అగ్ని) అతనిని దహించలేదు.
1.254.46
तद्वनं पावको धीमान्दिनानि दश पञ्च च ।
ददाह कृष्णपार्थाभ्यां रक्षितः पाकशासनात् ॥ १.२५४.४६ ॥
జ్ఞాని అయిన పావకుడు ఆ అడవిని పదిహేను రోజులు దహించెను. పాకశాసనుడు (ఇంద్రుడు) రక్షించగా కృష్ణుడు, పార్థుడు అతనికి తోడుగా ఉండిరి.
1.254.47
तस्मिन्वने दह्यमाने षडग्निर्न ददाह च ।
अश्वसेनं मयं चैव चतुरः शार्ङ्गकांस्तथा ॥ १.२५४.४७ ॥
ఆ అడవి దహించుకుపోతున్నప్పుడు కూడా షడగ్ని అశ్వసేనుని, మయుని, నాలుగు శార్ఙ్గకులను దహించలేదు.