Mahābhārata · Adhyāya 1.259
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.259.1
मन्दपालोऽञपि कौरव्यं चिन्तयामास पुत्रकान् ।
उक्त्वाऽपि च स तिग्मांशुं नैव शर्माधिगच्छति ॥ १.२५९.१ ॥
También Mandapāla, el descendiente de Kuru, se preocupó por sus hijos; aun habiendo hablado al sol, no hallaba consuelo.
1.259.2
स तप्यमानः पुत्रार्थे लपितामिदमब्रवीत् ।
कथं नु शक्ताः शरणे लपिते मम पुत्रकाः ॥ १.२५९.२ ॥
Atormentado por sus hijos, lamentándose, dijo esto: "¿Cómo podrán mis pequeños hijos, en el refugio, valerse por sí mismos?"
1.259.3
वर्धमाने हुतवहे वाते चाशु प्रवायति ।
असमर्था विमोक्षाय भविष्यन्ति ममात्मजाः ॥ १.२५९.३ ॥
Cuando el fuego crezca y el viento sople veloz, mis hijos no podrán escapar.
1.259.4
कथं त्वशक्ता त्राणाय माता तेषां तपस्विनी ।
भविष्यति हि शोकार्ता पुत्रत्राणमपश्यती ॥ १.२५९.४ ॥
¿Cómo podría su madre asceta no poder salvarlos? Afligida por el dolor, sin ver protección para sus hijos, sufrirá.
1.259.5
कथमुड्डीयनेऽशक्तान्पतने च ममात्मजान् ।
सन्तप्यमाना बहुधा वाशमाना प्रधावती ॥ १.२५९.५ ॥
Atormentada de muchas formas por mis hijos, incapaces de levantar el vuelo y caídos, correrá gritando.
1.259.6
जरितारिः कथं पुत्रः सारिसृक्कः कथं च मे ।
स्तम्बमित्रः कथं द्रोणः कथं सा च तपस्विनी ॥ १.२५९.६ ॥
¿Cómo está el hijo de Jaritāri, cómo está mi Sārisṛkka, cómo está Stambamitra, cómo está Droṇa, y cómo está aquella asceta?
1.259.7
लालप्यमानं तमृषइं मन्दपालं तथा वने ।
लपिता प्रत्युवाचेदं सासूयमिव भारत ॥ १.२५९.७ ॥
Oh Bhārata, a Mandapāla, el sabio que se lamentaba en el bosque, su esposa respondió como con resentimiento.
1.259.8
न ते पुत्रेष्ववेक्षाऽस्ति यानृषीनुक्तवानसि ।
तेजस्विनो वीर्यवन्तो न तेषां ज्वलनाद्भयम् ॥ १.२५९.८ ॥
No tienes preocupación por tus hijos, por los sabios de los que hablaste. Son radiantes y poderosos; no temen al fuego.
1.259.9
त्वयाऽग्नौ ते परीताश्च स्वयं हि मम सन्निधौ ।
श्रुतं तथा चेति ज्वलनेन महात्मना ॥ १.२५९.९ ॥
Tú, tus hijos rodeados por el fuego, y tú mismo en mi presencia: he oído que también el magnánimo Fuego lo escuchó.
1.259.10
पलो न तां वाचमुक्त्वा मिथ्या करिष्यति ।
न्धुकृत्ये न तेन ते स्वस्थ मानसम् ॥ १.२५९.१० ॥
El sabio, tras pronunciar esas palabras, no las volverá falsas. En el deber de un pariente, tu mente no quedará tranquila por medio de él.
1.259.11
तामेव तु ममामित्रां चिन्तयन्परितप्यसे ।
ध्रुवं मयि न ते स्नेहो यथा तपयं पुराऽभवत् ॥ १.२५९.११ ॥
Te atormentas pensando en esa misma rival mía. Seguramente tu afecto hacia mí no es como era antes.
1.259.12
नहि पक्षवता न्याय्यं निः हेन सुहृज्जने ।
पीड्यमान उपद्रष्टुं शक्तेना मा कथंचन ॥ १.२५९.१२ ॥
Ciertamente no es justo para quien es parcial actuar injustamente sin motivo contra un amigo. Aunque afligido, de ninguna manera puedo mirarlo.
1.259.13
गच्छ त्वं जरितामेव यदर्थं परितप्यसे ।
चरिष्याम्यहमप्येका यथा पुरुषाश्रिता ॥ १.२५९.१३ ॥
Ve, por aquello por lo que te afliges. Yo también vagaré sola, como una mujer dependiente de un hombre.
1.259.14
नाहमेवं चरे लोके यथा त्वमभिमन्यसे ।
अपत्यहेतोर्विचरे तच्च कृच्छ्रगतं मम ॥ १.२५९.१४ ॥
No vago por el mundo de la manera en que tú supones. Vago por causa de la descendencia, y eso se ha vuelto una angustia para mí.
1.259.15
भूतं हित्वा च भाव्यर्थे योऽवलम्बेत्स मन्दधीः ।
अवमन्येत तं लोको यथेच्छसि तथा कुरु ॥ १.२५९.१५ ॥
Quien, abandonando el pasado, se apoya en un propósito futuro es de mente torpe; el mundo lo despreciará. Haz como quieras.
1.259.16
एष हि प्रज्वलन्नग्निर्लेलिहानी महीरुहान् ।
आविग्ने हृदि सन्तापं जनयत्यशिवं मम ॥ १.२५९.१६ ॥
Este fuego ardiente, lamiendo los árboles, produce en mi corazón agitado un tormento funesto.
1.259.17
भर्तुर्हि वाक्यं सा श्रुत्वा लपिता दुःखिताऽभवत् ।
सान्त्वयामास च पुनः पति पतिपरायणा ॥ १.२५९.१७ ॥
Al oír las palabras de su esposo, ella se lamentó y se afligió; y ella, devota a su esposo, volvió a consolarlo.
1.259.18
तस्माद्देशादतिक्रान्ते ज्वलने जरिता पुनः ।
जगाम पुत्रकानेन जरिता पुत्रगृद्धिनी ॥ १.२५९.१८ ॥
Cuando el fuego hubo pasado más allá de aquel lugar, Jaritā se marchó de nuevo con sus pequeños, Jaritā, ansiosa por sus hijos.
1.259.19
सा तान्कुशलिनः सर्वान्विमुक्ताञ्जातवेदसः ।
रोरूयमाणान्ददृशे वने पुत्रान्निरामयान् ॥ १.२५९.१९ ॥
En el bosque los vio a todos sanos, libres del fuego, llorando, hijos sin enfermedad.
1.259.20
अश्रूणि मुमुचे तेषां दर्शनात्सा पुनःपुनः ।
न श्रद्धेयं ततस्तेषांर्शनं वै पुनःपुनः ॥ १.२५९.२० ॥
Al verlos, derramó lágrimas una y otra vez. Entonces esa visión de ellos no era digna de crédito una y otra vez.
1.259.21
इति मत्वाऽब्रवीद्वाकजरिता पुत्रगृद्धिनी ।
एकाकशश्च पुत्रांस्तन्त्र्शमानान्वपद्यत ॥ १.२५९.२१ ॥
Pensando así, Jaritā, ansiosa por sus hijos, habló; y uno por uno abrazó a los hijos que la anhelaban.
1.259.22
जरिता तु परिष्वज्युत्रस्नेहाच्चुचुम्ब ह ॥ १.२५९.२२ ॥
Jaritā, por amor a sus hijos, los abrazó y los besó.
1.259.23
ततोऽभ्यगच्छत्सहसमन्दपालोऽपि भारत ।
अथ ते सर्व एवैनं भ्यनन्दंस्तदा सुताः ॥ १.२५९.२३ ॥
Entonces, oh Bhārata, también llegó Mandapāla con ellos; y todos los hijos le dieron la bienvenida.
1.259.24
गुरुत्वान्मन्दपालस्तपसश्च विशेषतः ।
अभिवादामहे सर्वे तपक्षाः प्रसादतः ॥ १.२५९.२४ ॥
Por su antigüedad, y sobre todo por su austeridad, todos nosotros, ascetas, saludamos a Mandapāla por su gracia.
1.259.25
एवमुक्तवतां तेषां तनन्द्य महातपाः ।
परिष्वज्य ततो मू उपाघ्राय च बलकान्।
पुत्रान्स्वयं समाहूयतः प्रोवाच गौतमः ॥ १.२५९.२५ ॥
Cuando ellos hablaron así, el gran asceta Gautama, regocijado, los abrazó, besó sus cabezas y a los niños, y entonces, llamando él mismo a sus hijos, habló.
1.259.26
लालप्यमानमेकैकंरितां च पुनःपुनः ।
न चैवोचुस्तदा किंतमृषिं साध्वसाधु वा ॥ १.२५९.२६ ॥
Aunque los llamaba uno a uno, una y otra vez, lamentándose, entonces no dijeron nada, ni bueno ni malo, de aquel sabio.
1.259.27
ज्येष्ठः सुतस्ते कत कतमस्तस्य चानुजः ।
मध्यमः कतमश्चैव यान्कतमश्च ते ॥ १.२५९.२७ ॥
¿Cuál es tu hijo mayor? ¿Cuál es su hermano menor? ¿Cuál es el del medio? ¿Y cuál de ellos es cuál, y quiénes son?
1.259.28
एवं ब्रुवन्तं दुःखाकं मा न प्रतिभाषसे ।
कृतवानस्मि हव्यानैव शान्तिमितो लभे।
एवमुक्त्वा तु तां मन्दपालस्तदाऽस्पृशत् ॥ १.२५९.२८ ॥
¿Por qué no me respondes, a mí que hablo así afligido? He hecho las ofrendas; desde aquí obtengo la paz. Habiendo dicho esto, Mandapāla entonces la tocó.
1.259.29
किं नु ज्येष्ठेन ते किमनन्तरजेन ते ।
किं वा मध्यमजातेन किं कनिष्ठेन वा पुनः ॥ १.२५९.२९ ॥
¿Qué tienes que ver con el mayor, o con el siguiente? ¿Qué con el nacido en medio, o de nuevo con el menor?
1.259.30
यां त्वं मां सर्वतो हीनामुत्सृज्यासि गतः पुरा ।
तामेव लपितां गच्छ तरुणीं चारुहासिनीम् ॥ १.२५९.३० ॥
A quien antes abandonaste y te marchaste, totalmente desamparada, ve a ella: a la que se lamenta; ve a la joven de dulce sonrisa.
1.259.31
न स्त्रीणां विद्यते किंचिदमुत्र पुरुषान्तरात् ।
सापत्नकमृते लोके नान्यदर्थविनाशनम् ॥ १.२५९.३१ ॥
Para las mujeres no existe nada en el otro mundo aparte del esposo; en el mundo nada causa la ruina de los propósitos sino la rivalidad con las co-esposas.
1.259.32
वैराग्निदीपनं चैव भृशुद्वेगकारि च ।
सुव्रता चापि कल्याणी सर्वभूतेषु विश्रुता ॥ १.२५९.३२ ॥
Ella enciende el fuego de la enemistad y causa gran agitación; sin embargo, es de votos firmes, auspiciosa y renombrada entre todos los seres.
1.259.33
अरुन्धती महात्मानं वसिष्ठं पर्यशङ्कत ।
विशुद्धभावमत्यन्तं सदा प्रियहिते रतम् ॥ १.२५९.३३ ॥
Arundhatī sospechó del gran Vasiṣṭha, aunque era de naturaleza totalmente pura y siempre dedicado a lo que es querido y beneficioso.
1.259.34
सप्तर्षिमध्यगं वीरमवमेने च तं मुनिम् ।
अपध्यानेन सा तेन धूमारुणसमप्रभा।
लक्ष्याऽलक्ष्या नाभिरूपा निमित्तमिव पश्यति ॥ १.२५९.३४ ॥
Ella despreció a aquel sabio heroico que estaba entre los siete sabios; por un pensamiento malévolo hacia él, se volvió de un resplandor enrojecido por el humo, visible e invisible, de forma insólita, como si mirara un presagio.
1.259.35
अपत्यहेतोः संप्राप्तं तथा त्वमपि मामिह ।
इष्टमेवं गते हि त्वं सा तथैवाद्य वर्तते ॥ १.२५९.३५ ॥
Así como tú también me obtuviste aquí por causa de la descendencia, y así se cumplió tu deseo, así también ella permanece igual hoy.
1.259.36
न हि भार्येति विश्वासः कार्यः पुंसा कथंचन ।
न हि कार्यमनुध्याति नारी पुत्रवती सती ॥ १.२५९.३६ ॥
Un hombre nunca debe depositar su confianza en el pensamiento «es mi esposa»; pues una mujer virtuosa que tiene un hijo no reflexiona sobre su deber.
1.259.37
ततस्ते सर्व एवैनं पुत्राः सम्यगुपासते ।
स च तानात्मजान्सर्वानाश्वासयितुमुद्यतः ॥ १.२५९.३७ ॥
Entonces todos sus hijos le servían debidamente, y él estaba dispuesto a consolar a todos esos hijos suyos.