ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.259
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.259.1
मन्दपालोऽञपि कौरव्यं चिन्तयामास पुत्रकान् ।
उक्त्वाऽपि च स तिग्मांशुं नैव शर्माधिगच्छति ॥ १.२५९.१ ॥
ମନ୍ଦପାଳ ମଧ୍ୟ କୌରବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଓ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଡାକି କଥା କହିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
1.259.2
स तप्यमानः पुत्रार्थे लपितामिदमब्रवीत् ।
कथं नु शक्ताः शरणे लपिते मम पुत्रकाः ॥ १.२५९.२ ॥
ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ବିଳାପ କରି ସେ ଏହା କହିଲେ— "ଶରଣରେ ଥିବା ମୋ ଛୋଟ ପୁତ୍ରମାନେ କିପରି ସମର୍ଥ ହେବେ?"
1.259.3
वर्धमाने हुतवहे वाते चाशु प्रवायति ।
असमर्था विमोक्षाय भविष्यन्ति ममात्मजाः ॥ १.२५९.३ ॥
ଅଗ୍ନି ବଢ଼ୁଥିଲେ ଓ ପବନ ଶୀଘ୍ର ବହୁଥିଲେ, ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେବେ।
1.259.4
कथं त्वशक्ता त्राणाय माता तेषां तपस्विनी ।
भविष्यति हि शोकार्ता पुत्रत्राणमपश्यती ॥ १.२५९.४ ॥
ସେମାନଙ୍କ ତପସ୍ୱିନୀ ମାତା କିପରି ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେବେ? ପୁତ୍ରରକ୍ଷା ନ ଦେଖି ସେ ଶୋକରେ ପୀଡିତା ହେବେ।
1.259.5
कथमुड्डीयनेऽशक्तान्पतने च ममात्मजान् ।
सन्तप्यमाना बहुधा वाशमाना प्रधावती ॥ १.२५९.५ ॥
ଉଡ଼ିବାକୁ ଅସମର୍ଥ, ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ନାନା ପ୍ରକାରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରି ଦୌଡ଼ିବେ।
1.259.6
जरितारिः कथं पुत्रः सारिसृक्कः कथं च मे ।
स्तम्बमित्रः कथं द्रोणः कथं सा च तपस्विनी ॥ १.२५९.६ ॥
ଜରିତାରିଙ୍କ ପୁତ୍ର କିପରି, ମୋ ସାରିସୃକ୍କ କିପରି, ସ୍ତମ୍ବମିତ୍ର କିପରି, ଦ୍ରୋଣ କିପରି, ଓ ସେଇ ତପସ୍ୱିନୀ କିପରି?
1.259.7
लालप्यमानं तमृषइं मन्दपालं तथा वने ।
लपिता प्रत्युवाचेदं सासूयमिव भारत ॥ १.२५९.७ ॥
ହେ ଭାରତ, ବନରେ ବିଳାପ କରୁଥିବା ସେହି ଋଷି ମନ୍ଦପାଳଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଯେମିତି ଈର୍ଷାରେ ଏହା କହିଲେ।
1.259.8
न ते पुत्रेष्ववेक्षाऽस्ति यानृषीनुक्तवानसि ।
तेजस्विनो वीर्यवन्तो न तेषां ज्वलनाद्भयम् ॥ १.२५९.८ ॥
ତୁମେ କହିଥିବା ସେହି ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମର ପୁଅମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ। ସେମାନେ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବଳବାନ; ଅଗ୍ନିରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟ ନାହିଁ।
1.259.9
त्वयाऽग्नौ ते परीताश्च स्वयं हि मम सन्निधौ ।
श्रुतं तथा चेति ज्वलनेन महात्मना ॥ १.२५९.९ ॥
ତୁମେ ଅଗ୍ନିରେ ଘେରା ହୋଇଥିବା ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଥିଲ, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ ନିଜେ ଥିଲ — ଏ ସବୁ ମହାତ୍ମା ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଥିଲେ ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
1.259.10
पलो न तां वाचमुक्त्वा मिथ्या करिष्यति ।
न्धुकृत्ये न तेन ते स्वस्थ मानसम् ॥ १.२५९.१० ॥
ସେହି ଋଷି ସେ କଥା କହି ତାହାକୁ ମିଥ୍ୟା କରିବେ ନାହିଁ। ବନ୍ଧୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ମନ ସୁସ୍ଥ ହେବ ନାହିଁ।
1.259.11
तामेव तु ममामित्रां चिन्तयन्परितप्यसे ।
ध्रुवं मयि न ते स्नेहो यथा तपयं पुराऽभवत् ॥ १.२५९.११ ॥
ମୋ ସେହି ଶତ୍ରୁ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ। ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ସ୍ନେହ ପୂର୍ବପରି ନାହିଁ।
1.259.12
नहि पक्षवता न्याय्यं निः हेन सुहृज्जने ।
पीड्यमान उपद्रष्टुं शक्तेना मा कथंचन ॥ १.२५९.१२ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ପକ୍ଷପାତୀ ଲୋକ ପାଇଁ କାରଣ ବିନା ବନ୍ଧୁ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ବି ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
1.259.13
गच्छ त्वं जरितामेव यदर्थं परितप्यसे ।
चरिष्याम्यहमप्येका यथा पुरुषाश्रिता ॥ १.२५९.१३ ॥
ତୁମେ ଯାଅ, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କରୁଛ ସେଥି ପାଇଁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏକାକୀ ବିଚରଣ କରିବି, ଯେପରି ପୁରୁଷ ଉପରେ ଆଶ୍ରିତା ନାରୀ କରେ।
1.259.14
नाहमेवं चरे लोके यथा त्वमभिमन्यसे ।
अपत्यहेतोर्विचरे तच्च कृच्छ्रगतं मम ॥ १.२५९.१४ ॥
ତୁମେ ଯେପରି ଭାବୁଛ, ମୁଁ ଏହି ଜଗତରେ ସେପରି ବିଚରଣ କରେ ନାହିଁ। ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ହିଁ ମୁଁ ବିଚରଣ କରେ, ଏବଂ ତାହା ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ହୋଇଛି।
1.259.15
भूतं हित्वा च भाव्यर्थे योऽवलम्बेत्स मन्दधीः ।
अवमन्येत तं लोको यथेच्छसि तथा कुरु ॥ १.२५९.१५ ॥
ଅତୀତକୁ ଛାଡ଼ି ଭବିଷ୍ୟତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପରେ ଯିଏ ଅବଲମ୍ବନ କରେ, ସେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି; ଜଗତ ତାକୁ ଅବଜ୍ଞା କରେ। ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର।
1.259.16
एष हि प्रज्वलन्नग्निर्लेलिहानी महीरुहान् ।
आविग्ने हृदि सन्तापं जनयत्यशिवं मम ॥ १.२५९.१६ ॥
ଏହି ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି, ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଚାଟି, ମୋ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୃଦୟରେ ଅଶୁଭ ସନ୍ତାପ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
1.259.17
भर्तुर्हि वाक्यं सा श्रुत्वा लपिता दुःखिताऽभवत् ।
सान्त्वयामास च पुनः पति पतिपरायणा ॥ १.२५९.१७ ॥
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ବିଳାପ କରି ଦୁଃଖିତା ହେଲେ; ଏବଂ ପତିପରାୟଣା ସେ ପୁନର୍ବାର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବାକୁ ଲାଗିଲେ।
1.259.18
तस्माद्देशादतिक्रान्ते ज्वलने जरिता पुनः ।
जगाम पुत्रकानेन जरिता पुत्रगृद्धिनी ॥ १.२५९.१८ ॥
ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ଅଗ୍ନି ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଜରିତା ପୁନର୍ବାର ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲା; ପୁତ୍ରଲାଳସିନୀ ଜରିତା।
1.259.19
सा तान्कुशलिनः सर्वान्विमुक्ताञ्जातवेदसः ।
रोरूयमाणान्ददृशे वने पुत्रान्निरामयान् ॥ १.२५९.१९ ॥
ବନରେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ, ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତ, କାନ୍ଦୁଥିବା, ନିରୋଗ ପୁତ୍ରରୂପେ ଦେଖିଲା।
1.259.20
अश्रूणि मुमुचे तेषां दर्शनात्सा पुनःपुनः ।
न श्रद्धेयं ततस्तेषांर्शनं वै पुनःपुनः ॥ १.२५९.२० ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ବାରମ୍ବାର ଲୁହ ଢାଳିଲା। ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କର ସେହି ଦର୍ଶନ ବାରମ୍ବାର ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ନଥିଲା।
1.259.21
इति मत्वाऽब्रवीद्वाकजरिता पुत्रगृद्धिनी ।
एकाकशश्च पुत्रांस्तन्त्र्शमानान्वपद्यत ॥ १.२५९.२१ ॥
ଏପରି ଭାବି ପୁତ୍ରାକାଂକ୍ଷିଣୀ ଜରିତା କଥା କହିଲା; ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏକ ଏକ କରି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା।
1.259.22
जरिता तु परिष्वज्युत्रस्नेहाच्चुचुम्ब ह ॥ १.२५९.२२ ॥
ଜରିତା ପୁତ୍ରସ୍ନେହରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଚୁମ୍ବନ କଲା।
1.259.23
ततोऽभ्यगच्छत्सहसमन्दपालोऽपि भारत ।
अथ ते सर्व एवैनं भ्यनन्दंस्तदा सुताः ॥ १.२५९.२३ ॥
ତା'ପରେ ହେ ଭରତ, ମନ୍ଦପାଳ ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ଆସିଲେ। ତେବେ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
1.259.24
गुरुत्वान्मन्दपालस्तपसश्च विशेषतः ।
अभिवादामहे सर्वे तपक्षाः प्रसादतः ॥ १.२५९.२४ ॥
ମନ୍ଦପାଳ ବଡ଼ ହେବାରୁ, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ତପସ୍ୟାରୁ, ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁ।
1.259.25
एवमुक्तवतां तेषां तनन्द्य महातपाः ।
परिष्वज्य ततो मू उपाघ्राय च बलकान्।
पुत्रान्स्वयं समाहूयतः प्रोवाच गौतमः ॥ १.२५९.२५ ॥
ସେମାନେ ଏପରି କହିବାରୁ ମହାତପା ଗୌତମ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ମସ୍ତକ ଆଘ୍ରାଣ କରି ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଚୁମ୍ବନ କଲେ; ତାପରେ ନିଜେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ।
1.259.26
लालप्यमानमेकैकंरितां च पुनःपुनः ।
न चैवोचुस्तदा किंतमृषिं साध्वसाधु वा ॥ १.२५९.२६ ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ବିଳାପ କରି ଡାକିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ସେହି ଋଷି ବିଷୟରେ ଭଲ କି ମନ୍ଦ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
1.259.27
ज्येष्ठः सुतस्ते कत कतमस्तस्य चानुजः ।
मध्यमः कतमश्चैव यान्कतमश्च ते ॥ १.२५९.२७ ॥
ତୁମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର କିଏ? ତାହାର କନିଷ୍ଠ ଭାଇ କିଏ? ମଧ୍ୟମ କିଏ? ଏବଂ କିଏ କିଏ, ସେମାନେ କିଏ?
1.259.28
एवं ब्रुवन्तं दुःखाकं मा न प्रतिभाषसे ।
कृतवानस्मि हव्यानैव शान्तिमितो लभे।
एवमुक्त्वा तु तां मन्दपालस्तदाऽस्पृशत् ॥ १.२५९.२८ ॥
ଦୁଃଖରେ ଏପରି କହୁଥିବା ମୋତେ ତୁମେ କାହିଁକି ଉତ୍ତର ଦେଉନାହଁ? ମୁଁ ହବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିସାରିଛି; ଏଠାରୁ ହିଁ ମୋର ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ଏପରି କହି ମନ୍ଦପାଳ ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
1.259.29
किं नु ज्येष्ठेन ते किमनन्तरजेन ते ।
किं वा मध्यमजातेन किं कनिष्ठेन वा पुनः ॥ १.२५९.२९ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସହିତ ତୁମର କ'ଣ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ସହିତ ତୁମର କ'ଣ? ମଧ୍ୟମ ସହିତ କ'ଣ, ବା କନିଷ୍ଠ ସହିତ କ'ଣ?
1.259.30
यां त्वं मां सर्वतो हीनामुत्सृज्यासि गतः पुरा ।
तामेव लपितां गच्छ तरुणीं चारुहासिनीम् ॥ १.२५९.३० ॥
ତୁମେ ପୂର୍ବେ ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଯାଇଥିଲ; ସେହି ବିଳାପକାରିଣୀ ମୋ ପାଖକୁ ନୁହେଁ, ସେହି ଯୁବତୀ, ମଧୁର ହସୁଥିବା ନାରୀ ପାଖକୁ ଯାଅ।
1.259.31
न स्त्रीणां विद्यते किंचिदमुत्र पुरुषान्तरात् ।
सापत्नकमृते लोके नान्यदर्थविनाशनम् ॥ १.२५९.३१ ॥
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରଲୋକରେ ସ୍ବାମୀଠାରୁ ଭିନ୍ନ କିଛି ନାହିଁ; ସଂସାରରେ ସପତ୍ନୀ-ବିଦ୍ବେଷ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଅର୍ଥନାଶର କାରଣ ନୁହେଁ।
1.259.32
वैराग्निदीपनं चैव भृशुद्वेगकारि च ।
सुव्रता चापि कल्याणी सर्वभूतेषु विश्रुता ॥ १.२५९.३२ ॥
ସେ ବୈରାଗ୍ନି ଜ୍ୱଳାଉଥିବା ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଦ୍ବେଗ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା; ତଥାପି ସେ ସୁବ୍ରତା, କଲ୍ୟାଣୀ ଏବଂ ସର୍ବଭୂତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧା।
1.259.33
अरुन्धती महात्मानं वसिष्ठं पर्यशङ्कत ।
विशुद्धभावमत्यन्तं सदा प्रियहिते रतम् ॥ १.२५९.३३ ॥
ଅରୁନ୍ଧତୀ ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କଲେ; ସେ ସଦା ଅତି ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବର ଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତରେ ରତ ଥିଲେ।
1.259.34
सप्तर्षिमध्यगं वीरमवमेने च तं मुनिम् ।
अपध्यानेन सा तेन धूमारुणसमप्रभा।
लक्ष्याऽलक्ष्या नाभिरूपा निमित्तमिव पश्यति ॥ १.२५९.३४ ॥
ସପ୍ତର୍ଷିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ବୀର ମୁନିଙ୍କୁ ସେ ଅପମାନ କଲା; ତାଙ୍କ ପ୍ରତି କୁଭାବନା ଯୋଗୁଁ ସେ ଧୂଆଁରେ ରକ୍ତିମ ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟା, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ନ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଅସାଧାରଣ ରୂପରେ ଯେପରି କିଛି ଚିହ୍ନ ଦେଖୁଥିଲା।
1.259.35
अपत्यहेतोः संप्राप्तं तथा त्वमपि मामिह ।
इष्टमेवं गते हि त्वं सा तथैवाद्य वर्तते ॥ १.२५९.३५ ॥
ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ମୋତେ ପାଇଛ; ଏହିପରି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା। ସେ ମଧ୍ୟ ଆଜି ସେହିପରି ଅଛି।
1.259.36
न हि भार्येति विश्वासः कार्यः पुंसा कथंचन ।
न हि कार्यमनुध्याति नारी पुत्रवती सती ॥ १.२५९.३६ ॥
'ଏ ମୋ ପତ୍ନୀ' ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ପୁରୁଷ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ ପୁତ୍ରବତୀ ସତୀ ନାରୀ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରେ ନାହିଁ।
1.259.37
ततस्ते सर्व एवैनं पुत्राः सम्यगुपासते ।
स च तानात्मजान्सर्वानाश्वासयितुमुद्यतः ॥ १.२५९.३७ ॥
ତା'ପରେ ତାର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନେ ତାକୁ ଭଲ ଭାବେ ସେବା କରୁଥିଲେ; ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ସେହି ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ।