మహాభారతం · అధ్యాయం 1.259
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.259.1
मन्दपालोऽञपि कौरव्यं चिन्तयामास पुत्रकान् ।
उक्त्वाऽपि च स तिग्मांशुं नैव शर्माधिगच्छति ॥ १.२५९.१ ॥
మందపాలుడు కూడా కౌరవ్యుని గురించి, తన కుమారుల గురించి చింతించాడు. సూర్యుణ్ణి పిలిచి మాట్లాడినా అతనికి శాంతి లభించలేదు.
1.259.2
स तप्यमानः पुत्रार्थे लपितामिदमब्रवीत् ।
कथं नु शक्ताः शरणे लपिते मम पुत्रकाः ॥ १.२५९.२ ॥
కుమారుల కోసం వేదనపడి, విలపిస్తూ అతను ఇలా అన్నాడు: "శరణులో ఉన్న నా చిన్న కుమారులు ఎలా సమర్థులౌతారు?"
1.259.3
वर्धमाने हुतवहे वाते चाशु प्रवायति ।
असमर्था विमोक्षाय भविष्यन्ति ममात्मजाः ॥ १.२५९.३ ॥
అగ్ని పెరుగుతూ, గాలి వేగంగా వీస్తుండగా, నా కుమారులు తప్పించుకోలేకపోతారు.
1.259.4
कथं त्वशक्ता त्राणाय माता तेषां तपस्विनी ।
भविष्यति हि शोकार्ता पुत्रत्राणमपश्यती ॥ १.२५९.४ ॥
వారి తపస్విని అయిన తల్లి రక్షించలేక ఎలా అసమర్థురాలౌతుంది? కుమారుల రక్షణ కనబడక ఆమె శోకంతో బాధపడుతుంది.
1.259.5
कथमुड्डीयनेऽशक्तान्पतने च ममात्मजान् ।
सन्तप्यमाना बहुधा वाशमाना प्रधावती ॥ १.२५९.५ ॥
ఎగరలేని, పడిపోయిన నా కుమారుల కోసం ఆమె అనేక విధాలుగా బాధపడి, అరుస్తూ పరుగెత్తుతుంది.
1.259.6
जरितारिः कथं पुत्रः सारिसृक्कः कथं च मे ।
स्तम्बमित्रः कथं द्रोणः कथं सा च तपस्विनी ॥ १.२५९.६ ॥
జరితారి కుమారుడు ఎలా, నా సారిసృక్కుడు ఎలా, స్తంబమిత్రుడు ఎలా, ద్రోణుడు ఎలా, ఆ తపస్విని ఎలా?
1.259.7
लालप्यमानं तमृषइं मन्दपालं तथा वने ।
लपिता प्रत्युवाचेदं सासूयमिव भारत ॥ १.२५९.७ ॥
ఓ భారతా, అడవిలో విలపిస్తున్న ఆ ఋషి మందపాలునితో, ఆయన భార్య అసూయతో ఉన్నట్లుగా ఇలా బదులిచ్చింది.
1.259.8
न ते पुत्रेष्ववेक्षाऽस्ति यानृषीनुक्तवानसि ।
तेजस्विनो वीर्यवन्तो न तेषां ज्वलनाद्भयम् ॥ १.२५९.८ ॥
నీవు చెప్పిన ఋషుల కోసం నీకు నీ కొడుకుల గురించి ఏ చింతా లేదు. వారు తేజస్వులు, బలవంతులు; అగ్ని వల్ల వారికి భయం లేదు.
1.259.9
त्वयाऽग्नौ ते परीताश्च स्वयं हि मम सन्निधौ ।
श्रुतं तथा चेति ज्वलनेन महात्मना ॥ १.२५९.९ ॥
నీవు అగ్నిలో చుట్టుముట్టబడిన నీ కొడుకుల గురించి, నా సమక్షంలో నీ గురించి చెప్పినదాన్ని, మహాత్ముడైన అగ్ని ఇది విన్నాడని కూడా విన్నాను.
1.259.10
पलो न तां वाचमुक्त्वा मिथ्या करिष्यति ।
न्धुकृत्ये न तेन ते स्वस्थ मानसम् ॥ १.२५९.१० ॥
ఆ ఋషి అలా మాట ఇచ్చాక దానిని అబద్ధం చేయడు. బంధువుగా చేయవలసిన కర్తవ్యంలో అతని వల్ల నీ మనసు స్వస్థంగా ఉండదు.
1.259.11
तामेव तु ममामित्रां चिन्तयन्परितप्यसे ।
ध्रुवं मयि न ते स्नेहो यथा तपयं पुराऽभवत् ॥ १.२५९.११ ॥
నా అదే శత్రువును గురించి ఆలోచిస్తూ నువ్వు బాధపడుతున్నావు. నిశ్చయంగా నా పట్ల నీ స్నేహం మునుపటిలా లేదు.
1.259.12
नहि पक्षवता न्याय्यं निः हेन सुहृज्जने ।
पीड्यमान उपद्रष्टुं शक्तेना मा कथंचन ॥ १.२५९.१२ ॥
నిజంగా, పక్షపాతి అయినవాడు కారణం లేకుండా మిత్రుని పట్ల అన్యాయం చేయడం న్యాయం కాదు. బాధపడుతున్నప్పటికీ నేను ఏ విధంగానూ అతన్ని చూడగలిగే స్థితిలో లేను.
1.259.13
गच्छ त्वं जरितामेव यदर्थं परितप्यसे ।
चरिष्याम्यहमप्येका यथा पुरुषाश्रिता ॥ १.२५९.१३ ॥
నువ్వు వెళ్ళు, దేనికోసం నువ్వు దుఃఖిస్తున్నావో అదే కోసం. నేను కూడా ఒంటరిగా తిరుగుతాను, పురుషుడిపై ఆధారపడిన స్త్రీ వలె.
1.259.14
नाहमेवं चरे लोके यथा त्वमभिमन्यसे ।
अपत्यहेतोर्विचरे तच्च कृच्छ्रगतं मम ॥ १.२५९.१४ ॥
నువ్వు అనుకుంటున్నట్లు నేను ఈ లోకంలో ఈ విధంగా తిరగను. సంతానం కోసమే నేను తిరుగుతున్నాను; అది నాకు కష్టమైపోయింది.
1.259.15
भूतं हित्वा च भाव्यर्थे योऽवलम्बेत्स मन्दधीः ।
अवमन्येत तं लोको यथेच्छसि तथा कुरु ॥ १.२५९.१५ ॥
గతాన్ని విడిచిపెట్టి భవిష్యత్ ప్రయోజనాన్ని ఆశ్రయించేవాడు మందబుద్ధి; లోకం అతన్ని తృణీకరిస్తుంది. నీకు ఇష్టమైనట్లు చెయ్యి.
1.259.16
एष हि प्रज्वलन्नग्निर्लेलिहानी महीरुहान् ।
आविग्ने हृदि सन्तापं जनयत्यशिवं मम ॥ १.२५९.१६ ॥
ఇదిగో మండుతున్న అగ్ని, చెట్లను నాకుతూ, నా కలతపడిన హృదయంలో అశుభమైన సంతాపాన్ని కలిగిస్తోంది.
1.259.17
भर्तुर्हि वाक्यं सा श्रुत्वा लपिता दुःखिताऽभवत् ।
सान्त्वयामास च पुनः पति पतिपरायणा ॥ १.२५९.१७ ॥
భర్త మాటలు విని ఆమె విలపిస్తూ దుఃఖితురాలైంది; భర్తపరాయణురాలైన ఆమె మళ్ళీ భర్తను ఓదార్చింది.
1.259.18
तस्माद्देशादतिक्रान्ते ज्वलने जरिता पुनः ।
जगाम पुत्रकानेन जरिता पुत्रगृद्धिनी ॥ १.२५९.१८ ॥
ఆ చోటు నుండి అగ్ని దాటిపోయిన తరువాత, జరిత మళ్ళీ తన పిల్లలతో వెళ్ళింది; పుత్రులను కోరుకున్న జరిత.
1.259.19
सा तान्कुशलिनः सर्वान्विमुक्ताञ्जातवेदसः ।
रोरूयमाणान्ददृशे वने पुत्रान्निरामयान् ॥ १.२५९.१९ ॥
అడవిలో ఆమె వారందరినీ క్షేమంగా, అగ్ని నుండి విముక్తులైన వారిగా, ఏడుస్తూ, రోగరహితులైన కుమారులుగా చూసింది.
1.259.20
अश्रूणि मुमुचे तेषां दर्शनात्सा पुनःपुनः ।
न श्रद्धेयं ततस्तेषांर्शनं वै पुनःपुनः ॥ १.२५९.२० ॥
వారిని చూసి ఆమె మళ్లీ మళ్లీ కన్నీరు కార్చింది. అప్పుడు వారి ఆ దర్శనం మళ్లీ మళ్లీ నమ్మదగినది కాలేదు.
1.259.21
इति मत्वाऽब्रवीद्वाकजरिता पुत्रगृद्धिनी ।
एकाकशश्च पुत्रांस्तन्त्र्शमानान्वपद्यत ॥ १.२५९.२१ ॥
ఇలా భావించి, పుత్రులను కోరే జరిత మాటలు పలికింది; దాహంతో ఉన్న కుమారులను ఒక్కొక్కరినీ కౌగిలించుకుంది.
1.259.22
जरिता तु परिष्वज्युत्रस्नेहाच्चुचुम्ब ह ॥ १.२५९.२२ ॥
జరిత పుత్రప్రేమతో వారిని కౌగిలించుకొని ముద్దాడింది.
1.259.23
ततोऽभ्यगच्छत्सहसमन्दपालोऽपि भारत ।
अथ ते सर्व एवैनं भ्यनन्दंस्तदा सुताः ॥ १.२५९.२३ ॥
ఆ తర్వాత, ఓ భరతా, మందపాలుడు కూడా వచ్చాడు. అప్పుడు కుమారులందరూ అతన్ని స్వాగతించారు.
1.259.24
गुरुत्वान्मन्दपालस्तपसश्च विशेषतः ।
अभिवादामहे सर्वे तपक्षाः प्रसादतः ॥ १.२५९.२४ ॥
మందపాలుడు పెద్దవాడు కావడం వల్ల, ముఖ్యంగా అతని తపస్సు వల్ల, అతని అనుగ్రహంతో మనమంతా తపస్వులు అతనికి నమస్కరిస్తాం.
1.259.25
एवमुक्तवतां तेषां तनन्द्य महातपाः ।
परिष्वज्य ततो मू उपाघ्राय च बलकान्।
पुत्रान्स्वयं समाहूयतः प्रोवाच गौतमः ॥ १.२५९.२५ ॥
వారు ఇలా చెప్పగా మహాతపస్వి గౌతముడు సంతోషించి వారిని కౌగిలించుకున్నాడు, తరువాత తలను ముద్దాడి, బాలకులను ముద్దు పెట్టుకున్నాడు; స్వయంగా పుత్రులను పిలిచి ఇలా అన్నాడు.
1.259.26
लालप्यमानमेकैकंरितां च पुनःपुनः ।
न चैवोचुस्तदा किंतमृषिं साध्वसाधु वा ॥ १.२५९.२६ ॥
ఒక్కొక్కరినీ మళ్ళీ మళ్ళీ బతిమాలుతూ పిలిచినా, వారు ఆ ఋషి గురించి మంచి చెడు ఏదీ అప్పుడు చెప్పలేదు.
1.259.27
ज्येष्ठः सुतस्ते कत कतमस्तस्य चानुजः ।
मध्यमः कतमश्चैव यान्कतमश्च ते ॥ १.२५९.२७ ॥
నీ జ్యేష్ఠ పుత్రుడు ఎవరు? అతని తమ్ముడు ఎవరు? మధ్యముడు ఎవరు? వారిలో ఎవరెవరు, వారు ఎవరు?
1.259.28
एवं ब्रुवन्तं दुःखाकं मा न प्रतिभाषसे ।
कृतवानस्मि हव्यानैव शान्तिमितो लभे।
एवमुक्त्वा तु तां मन्दपालस्तदाऽस्पृशत् ॥ १.२५९.२८ ॥
దుఃఖంతో ఇలా మాట్లాడుతున్న నాకు నువ్వు ఎందుకు సమాధానం చెప్పవు? నేను హవ్యాలను సమర్పించాను; ఇక్కడినుంచే నాకు శాంతి లభిస్తుంది. అలా చెప్పి మందపాలుడు అప్పుడు ఆమెను తాకాడు.
1.259.29
किं नु ज्येष्ठेन ते किमनन्तरजेन ते ।
किं वा मध्यमजातेन किं कनिष्ठेन वा पुनः ॥ १.२५९.२९ ॥
జ్యేష్ఠుడితో నీకు ఏమిటి, తరువాత పుట్టినవాడితో నీకు ఏమిటి? మధ్యముడితో ఏమిటి, లేదా కనిష్ఠుడితో ఏమిటి?
1.259.30
यां त्वं मां सर्वतो हीनामुत्सृज्यासि गतः पुरा ।
तामेव लपितां गच्छ तरुणीं चारुहासिनीम् ॥ १.२५९.३० ॥
నువ్వు పూర్వం నన్ను పూర్తిగా విడిచిపెట్టి వెళ్ళావు; ఆ విలపిస్తున్న నన్నే కాక, చిరునవ్వుల యువతి వద్దకే వెళ్ళు.
1.259.31
न स्त्रीणां विद्यते किंचिदमुत्र पुरुषान्तरात् ।
सापत्नकमृते लोके नान्यदर्थविनाशनम् ॥ १.२५९.३१ ॥
స్త్రీలకు పరలోకంలో భర్తకు మించినది ఏదీ లేదు; లోకంలో సపత్నీ-ద్వేషం తప్ప మరేదీ అర్థనాశనానికి కారణం కాదు.
1.259.32
वैराग्निदीपनं चैव भृशुद्वेगकारि च ।
सुव्रता चापि कल्याणी सर्वभूतेषु विश्रुता ॥ १.२५९.३२ ॥
ఆమె వైర అగ్నిని రగిలించేది, మిక్కిలి కలవరం కలిగించేది; అయినా ఆమె సువ్రత, కల్యాణి, సర్వభూతాలలో ప్రసిద్ధురాలు.
1.259.33
अरुन्धती महात्मानं वसिष्ठं पर्यशङ्कत ।
विशुद्धभावमत्यन्तं सदा प्रियहिते रतम् ॥ १.२५९.३३ ॥
అరుంధతి మహాత్ముడైన వసిష్ఠుని సందేహించింది; ఆయన ఎల్లప్పుడూ అత్యంత విశుద్ధ స్వభావుడు, ప్రియమూ హితమూ చేయడంలో నిమగ్నుడు.
1.259.34
सप्तर्षिमध्यगं वीरमवमेने च तं मुनिम् ।
अपध्यानेन सा तेन धूमारुणसमप्रभा।
लक्ष्याऽलक्ष्या नाभिरूपा निमित्तमिव पश्यति ॥ १.२५९.३४ ॥
సప్తర్షుల మధ్య నిలిచిన ఆ వీరమునిని ఆమె అవమానించింది; ఆయనపై దురాలోచనతో ఆమె పొగతో ఎర్రబారిన కాంతితో, కనిపించీ కనిపించనట్లు, అసాధారణ రూపంతో ఒక సూచనను చూస్తున్నట్లు ఉంది.
1.259.35
अपत्यहेतोः संप्राप्तं तथा त्वमपि मामिह ।
इष्टमेवं गते हि त्वं सा तथैवाद्य वर्तते ॥ १.२५९.३५ ॥
సంతానం కోసం నువ్వు కూడా ఇక్కడ నన్ను పొందావు; ఇలా నీ కోరిక నెరవేరింది. ఆమె కూడా ఈ రోజు అలాగే ఉంది.
1.259.36
न हि भार्येति विश्वासः कार्यः पुंसा कथंचन ।
न हि कार्यमनुध्याति नारी पुत्रवती सती ॥ १.२५९.३६ ॥
'ఈమె నా భార్య' అన్న నమ్మకాన్ని పురుషుడు ఏ విధంగానూ పెట్టుకోకూడదు; పుత్రవతి అయిన సతీ స్త్రీ తన కర్తవ్యాన్ని ఆలోచించదు.
1.259.37
ततस्ते सर्व एवैनं पुत्राः सम्यगुपासते ।
स च तानात्मजान्सर्वानाश्वासयितुमुद्यतः ॥ १.२५९.३७ ॥
అప్పుడు అతని కుమారులందరూ అతనిని చక్కగా సేవించారు; అతడు కూడా తన కుమారులందరినీ ఓదార్చడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు.