ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.259
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.259.1
मन्दपालोऽञपि कौरव्यं चिन्तयामास पुत्रकान् ।
उक्त्वाऽपि च स तिग्मांशुं नैव शर्माधिगच्छति ॥ १.२५९.१ ॥
ಮಂದಪಾಲನೂ ಕೌರವ್ಯನ ಕುರಿತು, ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕರೆದು ಮಾತನಾಡಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.
1.259.2
स तप्यमानः पुत्रार्थे लपितामिदमब्रवीत् ।
कथं नु शक्ताः शरणे लपिते मम पुत्रकाः ॥ १.२५९.२ ॥
ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ನೊಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಶರಣಿನಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗೆ ಶಕ್ತರಾಗಬಲ್ಲರು?"
1.259.3
वर्धमाने हुतवहे वाते चाशु प्रवायति ।
असमर्था विमोक्षाय भविष्यन्ति ममात्मजाः ॥ १.२५९.३ ॥
ಬೆಂಕಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ, ಗಾಳಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಪಾರಾಗಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗುವರು.
1.259.4
कथं त्वशक्ता त्राणाय माता तेषां तपस्विनी ।
भविष्यति हि शोकार्ता पुत्रत्राणमपश्यती ॥ १.२५९.४ ॥
ಅವರ ತಪಸ್ವಿನಿಯಾದ ತಾಯಿ ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೇಗೆ ಅಸಮರ್ಥಳಾಗುವಳು? ಪುತ್ರರ ರಕ್ಷಣೆ ಕಾಣದೆ ಅವಳು ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗುವಳು.
1.259.5
कथमुड्डीयनेऽशक्तान्पतने च ममात्मजान् ।
सन्तप्यमाना बहुधा वाशमाना प्रधावती ॥ १.२५९.५ ॥
ಹಾರಲಾರದ, ಬಿದ್ದಿರುವ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಅವಳು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೊಂದು ಕೂಗುತ್ತಾ ಓಡಾಡುವಳು.
1.259.6
जरितारिः कथं पुत्रः सारिसृक्कः कथं च मे ।
स्तम्बमित्रः कथं द्रोणः कथं सा च तपस्विनी ॥ १.२५९.६ ॥
ಜರಿತಾರಿಯ ಮಗ ಹೇಗೆ, ನನ್ನ ಸಾರಿಸೃಕ್ಕ ಹೇಗೆ, ಸ್ತಂಬಮಿತ್ರ ಹೇಗೆ, ದ್ರೋಣ ಹೇಗೆ, ಆ ತಪಸ್ವಿನಿ ಹೇಗೆ?
1.259.7
लालप्यमानं तमृषइं मन्दपालं तथा वने ।
लपिता प्रत्युवाचेदं सासूयमिव भारत ॥ १.२५९.७ ॥
ಓ ಭಾರತ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಋಷಿ ಮಂದಪಾಲನಿಗೆ ಅವನ ಪತ್ನಿ ಅಸೂಯೆಯಿಂದೆಂಬಂತೆ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
1.259.8
न ते पुत्रेष्ववेक्षाऽस्ति यानृषीनुक्तवानसि ।
तेजस्विनो वीर्यवन्तो न तेषां ज्वलनाद्भयम् ॥ १.२५९.८ ॥
ನೀನು ಹೇಳಿದ ಋಷಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿನಗಿರುವ ಕಾಳಜಿಯ ಮುಂದೆ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೆ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. ಅವರು ತೇಜಸ್ವಿಗಳು, ಬಲಶಾಲಿಗಳು; ಅವರಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯ ಭಯವಿಲ್ಲ.
1.259.9
त्वयाऽग्नौ ते परीताश्च स्वयं हि मम सन्निधौ ।
श्रुतं तथा चेति ज्वलनेन महात्मना ॥ १.२५९.९ ॥
ನೀನು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ, ನನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಅಗ್ನಿ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದನೆಂದೂ ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
1.259.10
पलो न तां वाचमुक्त्वा मिथ्या करिष्यति ।
न्धुकृत्ये न तेन ते स्वस्थ मानसम् ॥ १.२५९.१० ॥
ಆ ಋಷಿ ಹಾಗೆ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿ ಅದನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬಂಧುವಿನ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನಿಂದ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗದು.
1.259.11
तामेव तु ममामित्रां चिन्तयन्परितप्यसे ।
ध्रुवं मयि न ते स्नेहो यथा तपयं पुराऽभवत् ॥ १.२५९.११ ॥
ನನ್ನ ಅದೇ ಶತ್ರುವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ನೀನು ನೊಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಮೊದಲಿನಂತಿಲ್ಲ.
1.259.12
नहि पक्षवता न्याय्यं निः हेन सुहृज्जने ।
पीड्यमान उपद्रष्टुं शक्तेना मा कथंचन ॥ १.२५९.१२ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ, ಪಕ್ಷಪಾತಿಗೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ನೇಹಿತನ ಬಗ್ಗೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡುವುದು ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ನೊಂದಿದ್ದರೂ ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ.
1.259.13
गच्छ त्वं जरितामेव यदर्थं परितप्यसे ।
चरिष्याम्यहमप्येका यथा पुरुषाश्रिता ॥ १.२५९.१३ ॥
ನೀನು ಹೋಗು, ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿರುವೆಯೋ ಅದಕ್ಕಾಗಿ. ಪುರುಷನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ನಾನೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ.
1.259.14
नाहमेवं चरे लोके यथा त्वमभिमन्यसे ।
अपत्यहेतोर्विचरे तच्च कृच्छ्रगतं मम ॥ १.२५९.१४ ॥
ನೀನು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ನಾನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅಲೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾನು ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ನನಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
1.259.15
भूतं हित्वा च भाव्यर्थे योऽवलम्बेत्स मन्दधीः ।
अवमन्येत तं लोको यथेच्छसि तथा कुरु ॥ १.२५९.१५ ॥
ಗತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭವಿಷ್ಯದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವವನು ಮಂದಬುದ್ಧಿ; ಲೋಕವು ಅವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಮಾಡು.
1.259.16
एष हि प्रज्वलन्नग्निर्लेलिहानी महीरुहान् ।
आविग्ने हृदि सन्तापं जनयत्यशिवं मम ॥ १.२५९.१६ ॥
ಇಗೋ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿ, ಮರಗಳನ್ನು ನೆಕ್ಕುತ್ತಾ, ನನ್ನ ಕಳವಳಗೊಂಡ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಶುಭ ಸಂತಾಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
1.259.17
भर्तुर्हि वाक्यं सा श्रुत्वा लपिता दुःखिताऽभवत् ।
सान्त्वयामास च पुनः पति पतिपरायणा ॥ १.२५९.१७ ॥
ಗಂಡನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು ಪ್ರಲಾಪಿಸಿ ದುಃಖಿತಳಾದಳು; ಪತಿಪರಾಯಣೆಯಾದ ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಪತಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದಳು.
1.259.18
तस्माद्देशादतिक्रान्ते ज्वलने जरिता पुनः ।
जगाम पुत्रकानेन जरिता पुत्रगृद्धिनी ॥ १.२५९.१८ ॥
ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದ ನಂತರ, ಜರಿತಾ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟಳು; ಪುತ್ರರನ್ನು ಬಯಸುವ ಜರಿತಾ.
1.259.19
सा तान्कुशलिनः सर्वान्विमुक्ताञ्जातवेदसः ।
रोरूयमाणान्ददृशे वने पुत्रान्निरामयान् ॥ १.२५९.१९ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವರಾಗಿ, ಅಳುತ್ತಿರುವವರಾಗಿ, ರೋಗರಹಿತ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಕಂಡಳು.
1.259.20
अश्रूणि मुमुचे तेषां दर्शनात्सा पुनःपुनः ।
न श्रद्धेयं ततस्तेषांर्शनं वै पुनःपुनः ॥ १.२५९.२० ॥
ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಪದೇ ಪದೇ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಅವರ ಆ ದರ್ಶನ ಪದೇ ಪದೇ ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
1.259.21
इति मत्वाऽब्रवीद्वाकजरिता पुत्रगृद्धिनी ।
एकाकशश्च पुत्रांस्तन्त्र्शमानान्वपद्यत ॥ १.२५९.२१ ॥
ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಯಸುವ ಜರಿತಾ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದಳು; ಬಾಯಾರಿದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು.
1.259.22
जरिता तु परिष्वज्युत्रस्नेहाच्चुचुम्ब ह ॥ १.२५९.२२ ॥
ಜರಿತಾ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿ ಮುದ್ದಿಟ್ಟಳು.
1.259.23
ततोऽभ्यगच्छत्सहसमन्दपालोऽपि भारत ।
अथ ते सर्व एवैनं भ्यनन्दंस्तदा सुताः ॥ १.२५९.२३ ॥
ಆಗ, ಓ ಭರತನೇ, ಮಂದಪಾಲನೂ ಬಂದನು. ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳೂ ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು.
1.259.24
गुरुत्वान्मन्दपालस्तपसश्च विशेषतः ।
अभिवादामहे सर्वे तपक्षाः प्रसादतः ॥ १.२५९.२४ ॥
ಮಂದಪಾಲನು ಹಿರಿಯನಾದ್ದರಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ತಪಸ್ವಿಗಳಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇವೆ.
1.259.25
एवमुक्तवतां तेषां तनन्द्य महातपाः ।
परिष्वज्य ततो मू उपाघ्राय च बलकान्।
पुत्रान्स्वयं समाहूयतः प्रोवाच गौतमः ॥ १.२५९.२५ ॥
ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಗೌತಮನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವರನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ತಲೆಯನ್ನು ಮೂಸಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಚುಂಬಿಸಿದನು; ಆಗ ಸ್ವತಃ ಪುತ್ರರನ್ನು ಕರೆದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.259.26
लालप्यमानमेकैकंरितां च पुनःपुनः ।
न चैवोचुस्तदा किंतमृषिं साध्वसाधु वा ॥ १.२५९.२६ ॥
ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಪುನಃ ಪುನಃ ಗೋಗರೆದು ಕರೆದರೂ, ಅವರು ಆ ಋಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದೋ ಕೆಟ್ಟದೋ ಏನನ್ನೂ ಆಗ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.
1.259.27
ज्येष्ठः सुतस्ते कत कतमस्तस्य चानुजः ।
मध्यमः कतमश्चैव यान्कतमश्च ते ॥ १.२५९.२७ ॥
ನಿನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಯಾರು? ಅವನ ಕಿರಿಯ ತಮ್ಮ ಯಾರು? ಮಧ್ಯಮ ಯಾರು? ಮತ್ತು ಯಾರು ಯಾರು, ಅವರು ಯಾರು?
1.259.28
एवं ब्रुवन्तं दुःखाकं मा न प्रतिभाषसे ।
कृतवानस्मि हव्यानैव शान्तिमितो लभे।
एवमुक्त्वा तु तां मन्दपालस्तदाऽस्पृशत् ॥ १.२५९.२८ ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ನನಗೆ ನೀನು ಉತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇಕೆ? ನಾನು ಹವಿಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ನನಗೆ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮಂದಪಾಲನು ಆಗ ಅವಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದನು.
1.259.29
किं नु ज्येष्ठेन ते किमनन्तरजेन ते ।
किं वा मध्यमजातेन किं कनिष्ठेन वा पुनः ॥ १.२५९.२९ ॥
ಹಿರಿಯನಿಂದ ನಿನಗೇನು, ಮುಂದಿನವನಿಂದ ನಿನಗೇನು? ಮಧ್ಯಮನಿಂದ ಏನು, ಅಥವಾ ಕಿರಿಯನಿಂದ ಏನು?
1.259.30
यां त्वं मां सर्वतो हीनामुत्सृज्यासि गतः पुरा ।
तामेव लपितां गच्छ तरुणीं चारुहासिनीम् ॥ १.२५९.३० ॥
ನೀನು ಹಿಂದೆ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆದು ಹೋದೆ; ಆ ಗೋಳಾಡುತ್ತಿರುವವಳ ಬಳಿಗಲ್ಲ, ಆ ಯುವತಿ, ಸುಂದರವಾಗಿ ನಗುವವಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು.
1.259.31
न स्त्रीणां विद्यते किंचिदमुत्र पुरुषान्तरात् ।
सापत्नकमृते लोके नान्यदर्थविनाशनम् ॥ १.२५९.३१ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪತಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಪತ್ನಿಯ ಹಗೆತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅರ್ಥನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ.
1.259.32
वैराग्निदीपनं चैव भृशुद्वेगकारि च ।
सुव्रता चापि कल्याणी सर्वभूतेषु विश्रुता ॥ १.२५९.३२ ॥
ಅವಳು ವೈರದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸುವವಳು, ಮಹಾ ಕಳವಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವಳು; ಆದರೂ ಅವಳು ಸುವ್ರತೆ, ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು.
1.259.33
अरुन्धती महात्मानं वसिष्ठं पर्यशङ्कत ।
विशुद्धभावमत्यन्तं सदा प्रियहिते रतम् ॥ १.२५९.३३ ॥
ಅರುಂಧತಿ ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಸಂದೇಹಿಸಿದಳು; ಅವನು ಸದಾ ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವದವನು, ಪ್ರಿಯ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನು.
1.259.34
सप्तर्षिमध्यगं वीरमवमेने च तं मुनिम् ।
अपध्यानेन सा तेन धूमारुणसमप्रभा।
लक्ष्याऽलक्ष्या नाभिरूपा निमित्तमिव पश्यति ॥ १.२५९.३४ ॥
ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ವೀರ ಮುನಿಯನ್ನು ಅವಳು ಅವಮಾನಿಸಿದಳು; ಅವನ ಮೇಲಿನ ದುರ್ಭಾವನೆಯಿಂದ ಅವಳು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಬೆಳಕಿನವಳಾಗಿ, ಕಾಣುವಂತೆಯೂ ಕಾಣದಂತೆಯೂ, ಅಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಕೇತವನ್ನು ನೋಡುವವಳಂತೆ ಇದ್ದಳು.
1.259.35
अपत्यहेतोः संप्राप्तं तथा त्वमपि मामिह ।
इष्टमेवं गते हि त्वं सा तथैवाद्य वर्तते ॥ १.२५९.३५ ॥
ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ನೀನೂ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಪಡೆದೆ; ಹೀಗೆ ನಿನ್ನ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಅವಳೂ ಇಂದು ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದಾಳೆ.
1.259.36
न हि भार्येति विश्वासः कार्यः पुंसा कथंचन ।
न हि कार्यमनुध्याति नारी पुत्रवती सती ॥ १.२५९.३६ ॥
'ಇವಳು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ' ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪುರುಷನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಇಡಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಪುತ್ರವತಿ ಸತಿ ಸ್ತ್ರೀ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.259.37
ततस्ते सर्व एवैनं पुत्राः सम्यगुपासते ।
स च तानात्मजान्सर्वानाश्वासयितुमुद्यतः ॥ १.२५९.३७ ॥
ಆಗ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳೂ ಅವನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರು; ಅವನೂ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.