మహాభారతం · అధ్యాయం 1.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.31.1
कोऽपराधो महेन्द्रस्य कः प्रमादश्च सूतज ।
तपसा वालखिल्यानां संभूतो गरुडः कथम् ॥ १.३१.१ ॥
సూతపుత్రా! మహేంద్రుని అపరాధం ఏమిటి, అతని ప్రమాదం ఏమిటి? వాలఖిల్యుల తపస్సు వల్ల గరుడుడు ఎలా జన్మించాడు?
1.31.2
कश्यपस्य द्विजातेश्च कथं वै पक्षिराट् सुतः ।
अधृष्टः सर्वभूतानामवध्यस्चाभवत्कथम् ॥ १.३१.२ ॥
బ్రాహ్మణుడైన కశ్యపుని కుమారుడు పక్షిరాజు ఎలా అయ్యాడు? సర్వప్రాణులకూ అజేయుడూ అవధ్యుడూ అతడు ఎలా అయ్యాడు?
1.31.3
कथं च कामचारी स कामवीर्यश्च खेचरः ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं पुराणे यदि पठ्यते ॥ १.३१.३ ॥
అతడు ఇష్టానుసారం సంచరించేవాడూ, కోరిన బలం కలవాడూ, ఆకాశంలో సంచరించేవాడూ ఎలా అయ్యాడు? పురాణంలో అది చదవబడితే, ఈ విషయం వినాలని నేను కోరుతున్నాను.
1.31.4
विषयोऽयं पुराणस्य यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
शृणु मे वदतः सर्वमेतत्संक्षेपतों द्विज ॥ १.३१.४ ॥
ద్విజా! నీవు నన్ను అడుగుతున్నది పురాణ విషయమే. నేను చెప్పేదంతా సంక్షేపంగా వినుము.
1.31.5
यजतः पुत्रकामस्य कश्यपस्य प्रजापतेः ।
साहाय्यमृषयो देवा गन्धर्वाश्च ददुः किल ॥ १.३१.५ ॥
పుత్రకామనతో యజ్ఞం చేస్తున్న ప్రజాపతి కశ్యపునికి ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు సహాయం చేశారు.
1.31.6
तत्रेध्मानयने शक्रो नियुक्तः कश्यपेन ह ।
मुनयो वालखिल्याश्च ये चान्ये देवतागणाः ॥ १.३१.६ ॥
అక్కడ కశ్యపుని చేత ఇంధనకాష్ఠాలు తీసుకురావడానికి శక్రుడు (ఇంద్రుడు) నియమించబడ్డాడు; వాలఖిల్య మునులు, ఇతర దేవగణాలు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
1.31.7
शक्रस्तु वीर्यसदृशमिध्यभारं गिरिप्रभम् ।
समुद्यम्यानयामास नातिकृच्छ्रादिव प्रभुः ॥ १.३१.७ ॥
అయితే శక్రుడు తన బలానికి తగినట్లుగా, పర్వతంలా ఉన్న సమిధల భారాన్ని ఎత్తి తెచ్చాడు; ప్రభువుకు అది పెద్ద కష్టం కాకుండా తేలికగా జరిగినట్టుగా.
1.31.8
अथापश्यदृषीन्ह्रस्वानङ्गुष्ठोदरवर्ष्मणः ।
पलाशवर्तिकामेकां वहतः संहतान्पथि ॥ १.३१.८ ॥
అప్పుడు అతడు చిన్న ఋషులను చూశాడు; వారి శరీరాలు బొటనవేలంత, పొట్టంత పరిమాణంలో ఉన్నాయి; వారు దారిలో కలిసి ఒక పలాశ ఆకు దండను మోసుకుపోతున్నారు.
1.31.9
प्रलीनान्स्वेष्विवाङ्गेषु निराहारांस्तपोधनान् ।
क्लिश्यमानान्मन्दबलान्गोष्पदे संप्लुतोदके ॥ १.३१.९ ॥
వారు తమ అవయవాలలోనే ముడుచుకుపోయి ఉన్నారు; ఆహారం లేకుండా, తపస్సే ధనంగా కలవారై, బాధపడుతూ, బలహీనులై, ఆవుకాలి గుంటలోని నీటిలో మునిగి ఉన్నారు.
1.31.10
तान्सर्वान्विस्मयाविष्टो वीर्योन्मत्तः पुरन्दरः ।
अपहास्याभ्यगाच्छीघ्रं लम्बयित्वाऽवमन्य च ॥ १.३१.१० ॥
వారందరినీ చూసి ఆశ్చర్యంతో నిండిన, తన బలంతో గర్వించిన పురందరుడు, నవ్వుతూ వేగంగా వారి దగ్గరకు వెళ్లి, వారిని వేలాడదీసి, అవమానించాడు.
1.31.11
तेऽथ रोषसमाविष्टाः सुभृशं जातमन्यवः ।
आरेभिरे महत्कर्म तदा शक्रभयंकरम् ॥ १.३१.११ ॥
అప్పుడు వారు కోపంతో పూర్తిగా నిండిపోయారు; వారిలో ఆగ్రహం రగిలింది; ఇంద్రుడికి భయం కలిగించే ఒక గొప్ప కర్మను ఆరంభించారు.
1.31.12
जुहुवुस्ते सुतपसो विधिवज्जातवेदसम् ।
मन्त्रैरुच्चावचैर्विप्रा येन कामेन तच्छृणु ॥ १.३१.१२ ॥
ఆ మహాతపస్వులు విధి ప్రకారం జాతవేదుడికి (అగ్నికి) ఆహుతులు సమర్పించారు; ఉన్నతమైన, తక్కువైన వివిధ మంత్రాలతో. ఏ కోరికతో వారు అలా చేశారో, ఓ విప్రులారా, వినండి.
1.31.13
कामवीर्यः कामगमो देवराजभयप्रदः ।
इन्द्रोऽन्यः सर्वदेवानां भवेदिति यतव्रताः ॥ १.३१.१३ ॥
ఇచ్ఛతో బలం పొంది, ఇచ్ఛానుసారం సంచరించి, దేవరాజుకు భయం కలిగించేవాడు, సర్వదేవతలకు మరొక ఇంద్రుడు అగుగాక అని నియమవ్రతులు (అన్నారు).
1.31.14
इन्द्राच्छतगुणः शौर्ये वीर्ये चैव मनोजवः ।
तपसो नः फलेनाद्य दारुणः संभवित्विति ॥ १.३१.१४ ॥
ఇంద్రుని కంటే వందరెట్లు శౌర్యంలో, వీర్యంలో, మనసు వేగంతో సమానుడు—మన తపఃఫలంతో నేడు భయంకరుడు పుట్టుగాక (అని).
1.31.15
तद्बुद्ध्वा भृशसंतप्तो देवराजः शतक्रतुः ।
जगाम शरणं तत्र कश्यपं संशितव्रतम् ॥ १.३१.१५ ॥
అది తెలిసి అత్యంత సంతప్తుడైన దేవరాజు శతక్రతువు ఇంద్రుడు, కఠిన వ్రతుడైన కశ్యపుని శరణు పొందడానికి అక్కడికి వెళ్ళాడు.
1.31.16
तच्छ्रुत्वा देवराजस्य कश्यपोऽथ प्रजापतिः ।
वालखिल्यानुपागम्य कर्मसिद्धिमपृच्छत ॥ १.३१.१६ ॥
దేవరాజు మాటలు విని ప్రజాపతి కశ్యపుడు వాలఖిల్యుల వద్దకు వెళ్లి కర్మసిద్ధి గురించి అడిగాడు.
1.31.17
केन कामेन चारब्धं भवद्भिर्होमकर्म च ।
याथातथ्येन मे ब्रूत श्रोतुं कौतूहलं हि मे ॥ १.३१.१७ ॥
మీరు ఏ కోరికతో హోమకర్మను ఆరంభించారు? యథార్థంగా నాకు చెప్పండి; వినాలనే కుతూహలం నాకు ఉంది.
1.31.18
अवज्ञाताः सुरेन्द्रेण मूढेनाकृतबुद्धिना ।
ऐश्वर्यमदमत्तेन सदाचारान्निरस्यता ॥ १.३१.१८ ॥
ఐశ్వర్యమద మత్తుడైన, మూఢుడు, అపరిపక్వ బుద్ధి గల సురేంద్రుడు మమ్మల్ని అవమానించి, సదాచారం నుండి మమ్మల్ని వెలివేశాడు.
1.31.19
तद्विघातार्थमारम्भो विधिवत्तस्य कश्यप ॥ १.३१.१९ ॥
ఓ కశ్యపా, దాన్ని అడ్డుకోవడానికి అతడు విధివిధానంగా ఈ ప్రారంభాన్ని చేశాడు.
1.31.20
एवमस्त्विति तं चापि प्रत्यूचुः सत्यवादिनः ।
तान्कश्यप उवाचेदं सान्त्वपूर्वं प्रजापतिः ॥ १.३१.२० ॥
'అలాగే కానివ్వండి' అని ఆ సత్యవాదులు అతనికి బదులిచ్చారు. అప్పుడు ప్రజాపతి కశ్యపుడు శాంతంగా వారితో ఇలా అన్నాడు.
1.31.21
अयमिन्द्रस्त्रिभुवने नियोगाद्ब्रह्मणः कृतः ।
इन्द्रार्थे च भवन्तोऽपि यत्नवन्तस्तपोधनाः ॥ १.३१.२१ ॥
ముల్లోకాలలో బ్రహ్మ ఆజ్ఞ మేరకు ఇంద్రుడు నియమితుడయ్యాడు. తపోధనులారా, మీరు కూడా ఇంద్రుని కోసం ప్రయత్నించండి.
1.31.22
न मिथ्या ब्रह्मणो वाक्यं कर्तुमर्हथ सत्तमाः ।
भवतां हि न मिथ्याऽयं संकल्पो वै चिकीर्षितः ॥ १.३१.२२ ॥
సత్తములారా, బ్రహ్మ మాటను మిథ్యగా చేయడం మీకు తగదు. మీ ఈ సంకల్పం కూడా వ్యర్థం కాదు; ఇది నిశ్చయంగా నెరవేర్చదగినది.
1.31.23
भवत्वेष पतत्रीणामिन्द्रोऽतिबलसत्त्ववान् ।
प्रसादः क्रियतामस्य देवराजस्य याचतः ॥ १.३१.२३ ॥
పక్షులలో అత్యంత బలవంతుడు, సత్త్వం కలవాడు ఈ ఇంద్రుడు అగుగాక. యాచిస్తున్న దేవరాజుకు అనుగ్రహం చూపబడుగాక.
1.31.24
एवमुक्ताः कश्यपेन वालखिल्यास्तपोधनाः ।
प्रत्यूचुरभिसंपूज्य मुनिश्रेष्ठं प्रजापतिम् ॥ १.३१.२४ ॥
కశ్యపుడు ఇలా చెప్పగా, తపోధనులైన వాలఖిల్యులు మునిశ్రేష్ఠుడైన ప్రజాపతిని బాగా గౌరవించి బదులిచ్చారు.
1.31.25
इन्द्रार्थोऽयं समारम्भः सर्वेषां नः प्रजापते ।
अपत्यार्थं समारम्भो भवतश्चायमीप्सितः ॥ १.३१.२५ ॥
ఇది ఇంద్రుని కొరకు చేస్తున్న ఆరంభం; ప్రజాపతీ, ఇది మా అందరి ఆరంభం. మీ ఈ ఆరంభం సంతానం కోసం కోరబడినది.
1.31.26
तदिदं सफलं कर्म त्वयैव प्रतिगृह्यताम् ।
तथा चैवं विधत्स्वात्र यथा श्रेयोऽनुपश्यसि ॥ १.३१.२६ ॥
కాబట్టి ఈ కర్మ ఫలవంతమవు గాక; దీనిని మీరే స్వీకరించండి. ఇందులో మీకు శ్రేయస్సు కనిపించినట్లు చేయండి.
1.31.27
एतस्मिन्नेव काले तु देवी दाक्षायणी शुभा ।
विनता नाम कल्याणी पुत्रकामा यशस्विनी ॥ १.३१.२७ ॥
అదే సమయంలో దక్షుని వంశజురాలైన శుభవతి, దేవి వినత అనే పేరుగల, కల్యాణి, పుత్రకామ, యశస్విని.
1.31.28
तपस्तप्त्वा व्रतपरा स्नाता पुंसवने शुचिः ।
उपचक्राम भर्तारं तामुवाचाथ कश्यपः ॥ १.३१.२८ ॥
తపస్సు చేసి, వ్రతపరురాలై, పుంసవన సంస్కారం కోసం స్నానం చేసి పవిత్రురాలై ఆమె భర్తను సమీపించింది; అప్పుడు కశ్యపుడు ఆమెతో అన్నాడు.
1.31.29
आरम्भः सफलो देवि भविता यस्त्वयेप्सितः ।
जनयिष्यसि पुत्रौ द्वौ वीरौ त्रिभुवनेश्वरौ ॥ १.३१.२९ ॥
దేవీ, నీవు కోరిన ఆరంభం ఫలించును; త్రిభువనాలకు ప్రభువులైన ఇద్దరు వీర పుత్రులను నీవు కంటావు.
1.31.30
तपसा वालखिल्यानां मम संकल्पतस्तथा ।
भविष्यतो महाभागौ पुत्रौ त्रैलोक्यपूजितौ ॥ १.३१.३० ॥
వాలఖిల్యుల తపస్సు చేత, నా సంకల్పం చేత, అలాగే త్రైలోక్యంలో పూజింపబడే మహాభాగ్యులైన ఇద్దరు పుత్రులు కలుగుతారు.
1.31.31
उवाच चैनां भगवान्कश्यपः पुनरेव ह ।
धार्यतामप्रमादेन गर्भोऽयं सुमहोदयः ॥ १.३१.३१ ॥
భగవంతుడైన కశ్యపుడు ఆమెతో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: ఈ గర్భాన్ని అప్రమత్తంగా ధరించు, ఇది ఎంతో గొప్ప అభ్యుదయం కలది.
1.31.32
एकः सर्वपतत्रीणामिन्द्रत्वं कारयिष्यति ।
लोकसंभावितो वीरः कामरूपो विहङ्गमः ॥ १.३१.३२ ॥
ఇతడొక్కడే సమస్త పక్షులకు ఇంద్రత్వాన్ని కలిగిస్తాడు. లోకాలచే గౌరవించబడే వీరుడు, ఇష్టమైన రూపం ధరించే పక్షి అవుతాడు.
1.31.33
शतक्रतुमथोवाच प्रीयमाणः प्रजापतिः ।
त्वत्सहायौ महावीर्यौ भ्रातरौ ते भविष्यतः ॥ १.३१.३३ ॥
అప్పుడు ప్రీతి చెందిన ప్రజాపతి శతక్రతువుతో (ఇంద్రునితో) ఇలా అన్నాడు: నీకు సహాయకులుగా ఇద్దరు మహాబలశాలులైన సోదరులు ఉంటారు.
1.31.34
नैताभ्यां भविता दोषः सकाशात्ते पुरंदर ।
व्येतु ते शक्र संतापस्त्वमेवेन्द्रो भविष्यसि ॥ १.३१.३४ ॥
ఈ ఇద్దరివల్ల నీకు ఎటువంటి దోషం కలగదు, ఓ పురందరా. ఓ శక్రా, నీ సంతాపం తొలగిపోవుగాక; నీవే ఇంద్రుడిగా ఉంటావు.
1.31.35
न चाप्येवं त्वया भूयः क्षेप्तव्या ब्रह्मवादिनः ।
न चावमान्या दर्पात्ते वाग्वज्रा भृशकोपनाः ॥ १.३१.३५ ॥
ఇక మీదట నీవు బ్రహ్మవాదులైన ఋషులను అవమానించరాదు, గర్వంతో వారిని తృణీకరించరాదు; వారి మాటలు వజ్రాలవంటివి, వారు మిక్కిలి కోపస్వభావులు.
1.31.36
एवमुक्तो जगामेन्द्रो निर्विशङ्कस्त्रिविष्टपम् ।
विनता चापि सिद्धार्था बभूव मुदिता तथा ॥ १.३१.३६ ॥
ఇలా చెప్పబడగానే ఇంద్రుడు నిర్భయంగా స్వర్గానికి వెళ్లాడు; వినతకూడా తన కోరిక నెరవేరడంతో ఆనందించింది.
1.31.37
जनयामास पुत्रौ द्वावरुणं गरुडं तथा ।
विकलाङ्गोऽरुणस्तत्र भास्करस्य पुरःसरः ॥ १.३१.३७ ॥
ఆమె ఇద్దరు కుమారులను కన్నది—అరుణుడు, గరుత్మంతుడు. అరుణుడు అవయవాల్లో లోపం ఉన్నవాడు; అతడు సూర్యునికి ముందు నడిచేవాడయ్యాడు.
1.31.38
पतत्त्रीणां च गरुडमिन्द्रत्वेनाभ्यषिञ्चत ।
तस्यैतत्कर्म सुमहच्छ्रूयतां भृगुनन्दन ॥ १.३१.३८ ॥
పక్షులకు గరుత్మంతుని ఇంద్రునిగా అభిషేకించారు. భృగునందనా, అతని ఈ మహత్కార్యాన్ని వినుము.