મહાભારત · અધ્યાય 1.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.34.1
इत्येवमुक्तो गरुडः प्रत्युवाच शचीपतिम् ।
सख्यं मेऽस्तु त्वया देव यथेच्छसि पुरंदर।
बलं तु मम जानीहि महच्चासह्यमेव च ॥ १.३४.१ ॥
આમ કહેવાયેલો ગરુડ શચીપતિને ઉત્તર આપતાં બોલ્યો: હે દેવ પુરંદર, તમારી ઇચ્છા હોય તો મારી સાથે મૈત્રી થાઓ. મારું બળ જાણો; તે મહાન અને અસહ્ય છે.
1.34.2
कामं नैतत्प्रशंसन्ति सन्तः स्वबलसंस्तवम् ।
अनिमित्तं सुरश्रेष्ठ सद्यः प्राप्नोति गर्हणाम् ॥ १.३४.२ ॥
સજ્જનો પોતાના બળની સ્તુતિ પોતે કરવાને ખરેખર પ્રશંસતા નથી. હે દેવશ્રેષ્ઠ, કારણ વિના એમ કરનાર તરત જ નિંદા પામે છે.
1.34.3
गुणसंकीर्तनं चापि पृष्टेनान्येन गोपते ।
वक्तव्यं न तु वक्तव्यं स्वयमेव शतक्रतो ॥ १.३४.३ ॥
બીજા કોઈ પૂછે ત્યારે પોતાના ગુણોનું વર્ણન પણ કરવું જોઈએ; પણ હે ગોપતિ, હે શતક્રતુ, પોતે પોતાના ગુણો કહેવા ન જોઈએ.
1.34.4
सखेति कृत्वा तु सखे पृष्टो वक्ष्याम्यहं त्वया ।
न ह्यात्मस्तवसंयुक्तं वक्तव्यमनिमित्ततः ॥ १.३४.४ ॥
મિત્ર માનીને, હે સખા, તમે પૂછ્યું છે તેથી હું કહીશ. આત્મપ્રશંસાથી યુક્ત વાતો કારણ વિના ન કહેવી જોઈએ.
1.34.5
सपर्वतवनामुर्वीं ससागरजलामिमाम् ।
वहे पक्षेण वै शक्र त्वामप्यत्रावलम्बिनम् ॥ १.३४.५ ॥
હે શક્ર, પર્વતો, વનો અને સમુદ્રજળ સહિત આ પૃથ્વીને હું એક પાંખથી વહન કરી શકું; અહીં તને પણ, જે તેને વળગી રહ્યો છે.
1.34.6
सर्वान्संपिण्डितान्वापि लोकान्सस्थाणुजङ्गमान् ।
वहेयमपरिश्रान्तो विद्धीदं मे महद्बलम् ॥ १.३४.६ ॥
સ્થાવર-જંગમ સહિત બધા લોકોને એકઠા કરીને પણ હું થાક્યા વિના વહન કરી શકું. જાણો કે આ મારું મહાન બળ છે.
1.34.7
इत्युक्तवचनं वीरं किरीटी श्रीमतां वरः ।
आह शौनक देवेन्द्रः सर्वलोकहितः प्रभुः ॥ १.३४.७ ॥
તે વીરને આ પ્રમાણે કહીને, શ્રીમંતોમાં શ્રેષ્ઠ કિરીટધારી, સર્વલોકહિતકારી પ્રભુ દેવેન્દ્ર, હે શૌનક, બોલ્યા.
1.34.8
एवमेव यथात्थ त्वं सर्वं संभाव्यते त्वयि ।
संगृह्यतामिदानीं मे सख्यमत्यन्तमुत्तमम् ॥ १.३४.८ ॥
તેં કહ્યું તેમ જ છે; તારામાં બધું સંભવે છે. હવે મારી અત્યંત ઉત્તમ મૈત્રી સ્વીકાર.
1.34.9
न कार्यं यदि सोमेन मम सोमः प्रदीयताम् ।
अस्मांस्ते हि प्रबाधेयुर्येभ्यो दद्याद्भवानिमम् ॥ १.३४.९ ॥
જો સોમથી મારે કંઈ કામ ન હોય, તો મારો સોમ મને આપો. આ તમે જેને આપશો, તેઓ અમને પીડા આપશે.
1.34.10
किंचित्कारणमुद्दिश्य सोमोऽयं नीयते मया ।
न दास्यामि समापातुं सोमं कस्मैचिदप्यहम् ॥ १.३४.१० ॥
કોઈ કારણ ઉદ્દેશીને હું આ સોમ લઈ જાઉં છું. આ સોમ કોઈને પણ પીવા માટે હું આપીશ નહીં.
1.34.11
यत्रेमं तु सहस्राक्ष निक्षिपेयमहं स्वयम् ।
त्वमादाय ततस्तृर्णं हरेथास्त्रिदिवेश्वर ॥ १.३४.११ ॥
હે સહસ્રાક્ષ, હું જ્યાં આને પોતે મૂકીશ, ત્યાંથી તું આને તરત લઈ જજે, હે ત્રિદિવેશ્વર.
1.34.12
वाक्येनानेन तुष्टोऽहं यत्त्वयोक्तमिहाण्डज ।
यमिच्छसि वरं मत्तस्तं गृहाण खगोत्तम ॥ १.३४.१२ ॥
અહીં તેં કહેલા આ વચનથી હું સંતુષ્ટ છું, હે અણ્ડજ. તું મારી પાસેથી જે વરદાન ઇચ્છે છે, તે ગ્રહણ કર, હે ખગોત્તમ.
1.34.13
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं कद्रूपुत्राननुस्मरन् ।
भवेयुर्भुजगाः शक्र मम भक्ष्या महाबलाः ॥ १.३४.१३ ॥
આમ કહેવાયા પછી, કદ્રુના પુત્રોનું સ્મરણ કરીને તેણે આ ઉત્તર આપ્યો: હે શક્ર, એ મહાબલી સર્પો મારો આહાર બનો.
1.34.14
ईशोऽहमपि सर्वस्य करिष्यामि तु तेऽर्थिताम् ।
भवेयुर्भुजगाः शक्र मम भक्ष्या महाबलाः ॥ १.३४.१४ ॥
હું પણ સર્વનો સ્વામી છું; તારી માંગણી હું અવશ્ય પૂરી કરીશ. હે શક્ર, એ મહાબલી સર્પો મારો આહાર બનો.
1.34.15
तथेत्युक्त्वाऽन्वगच्छत्तं ततो दानवसूदनः ।
देवदेवं महात्मानं योगिनामीश्वरं हरिम् ॥ १.३४.१५ ॥
"એમ જ થાઓ" એમ કહીને દાનવસૂદન ત્યારે દેવદેવ, મહાત્મા, યોગીઓના ઈશ્વર હરિની પાછળ ગયા.
1.34.16
स चान्वमोदत्तं चार्थं यथोक्तं गरुडेन वै ।
इदं भूयो वचः प्राह भगवांस्त्रिदशेश्वरः ॥ १.३४.१६ ॥
ગરુડે કહેલી એ માંગણી તેમણે જેમ કહી હતી તેમ જ સ્વીકારી; પછી ત્રિદશેશ્વર ભગવાને ફરી આ વચન કહ્યું.
1.34.17
हरिष्यामि विनिक्षिप्तं सोममित्यनुभाष्य तम् ।
आजगाम ततस्तूर्णं सुपर्णी मातुरन्तिकम् ॥ १.३४.१७ ॥
"મૂકેલું સોમ હું લઈ આવીશ" એમ તેને કહીને સુપર્ણી ઝડપથી માતાની પાસે આવ્યો.
1.34.18
विनयावनतो भूत्वा वचनं चेदमब्रवीत् ।
इदमानीतममृतं देवानां भवनान्मया ॥ १.३४.१८ ॥
વિનયથી નમેલા થઈને તેણે આ વચન કહ્યું: "દેવોના ભવનમાંથી મારા દ્વારા આ અમૃત લાવવામાં આવ્યું છે."
1.34.19
प्रशाधि किमितो मातः करिष्यामि शुभव्रते ।
परितुष्टाऽहमेतेन कर्मणा तव पुत्रक ॥ १.३४.१९ ॥
હે શુભવ્રતા માતા, આજ્ઞા આપો, હવે હું શું કરું? હે પુત્ર, તારા આ કર્મથી હું પૂર્ણ સંતુષ્ટ છું.
1.34.20
अजरश्चाभरश्चैव देवानां सुप्रियो भव ।
अथ सर्पानुवाचेदं सर्वान्परमहृष्टवत्।
इदमानीतममृतं निक्षेप्स्यामि कुशेषु वः ॥ १.३४.२० ॥
તું જરારહિત અને ભારરહિત થા અને દેવોને પ્રિય થા. પછી અત્યંત હર્ષિત સર્પોને તેણે કહ્યું: હું લાવેલું આ અમૃત તમારા માટે કુશ પર મૂકીશ.
1.34.21
स्नाता मङ्गलसंयुक्तास्ततः प्राश्नीत पन्नगाः ।
भवद्भिरिदमासीनैर्यदुक्तं तद्वचस्तदा ॥ १.३४.२१ ॥
સ્નાન કરીને, મંગળયુક્ત થઈને, પછી હે સર્પો, તમે આ પી જાઓ. અહીં બેઠેલા તમે જે કહ્યું હતું, તે વચન ત્યારે પૂરું થાઓ.
1.34.22
अदासी चैव मातेयमद्यप्रभृति चास्तु मे ।
यथोक्तं भवतामेतद्वचो मे प्रतिपादितम् ॥ १.३४.२२ ॥
આજથી આ મારી માતા દાસી ન રહો. તમે જેમ કહ્યું હતું, એ વચન મારા માટે પૂરું કરાયું છે.
1.34.23
ततः स्नातुं गताः सर्पाः प्रत्युक्त्वा तं तथेत्युत ।
शक्रोऽप्यमृतमाक्षिप्य जगाम त्रिदिवं पुनः ॥ १.३४.२३ ॥
પછી સર્પો 'એમ જ થાઓ' એમ કહીને તેને ઉત્તર આપીને સ્નાન કરવા ગયા. શક્ર (ઇન્દ્ર) પણ અમૃત ઝૂંટવીને ફરી સ્વર્ગે ગયો.
1.34.24
अथागतास्तमुद्देशं सर्पाः सोमार्थिनस्तदा ।
स्नाताश्च कुतजप्याश्च प्रहृष्टाः कृतमङ्गलाः ॥ १.३४.२४ ॥
ત્યારે સોમ (અમૃત)ની ઇચ્છા રાખનારા સર્પો એ સ્થળે આવ્યા. સ્નાન કરીને, જપ કરીને, હર્ષિત થઈને અને મંગળ કર્મો કરીને (તેઓ આવ્યા).
1.34.25
परस्परकृतद्वेषाः सोमप्राशनकर्मणि ।
अहं पूर्वमहं पूर्वमित्युक्त्वा ते समाद्रवन् ॥ १.३४.२५ ॥
એકબીજા પ્રત્યે દ્વેષ રાખીને, સોમપાનના કાર્યમાં "હું પહેલાં, હું પહેલાં" કહીને તેઓ દોડી પડ્યા.
1.34.26
यत्रैतदमृतं चापि स्थापितं कुशसंस्तरे ।
तद्विज्ञाय हृतं सर्पाः प्रतिमायाकृतं च तत् ॥ १.३४.२६ ॥
આ અમૃત કુશની પથારી પર મૂકેલું છે એમ જાણીને સર્પોએ તે હરી લીધું; તે તો છળથી બનાવેલું હતું.
1.34.27
सोमस्थानमिदं चेति दर्भांस्ते लिलिहुस्तदा ।
ततो द्विधा कृता जिह्वाः सर्पाणां तेन कर्मणा ॥ १.३४.२७ ॥
"આ સોમનું સ્થાન છે" એમ માનીને તેઓએ ત્યારે દર્ભ ચાટ્યું; પછી એ કર્મને કારણે સર્પોની જીભ બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગઈ.
1.34.28
अभवंश्चामृतस्पर्शाद्दर्भास्तेऽथ पवित्रिणः ।
नागाश्च वञ्चिता भूत्वा विसृज्य विनतां ततः।
विषादमगमंस्तीव्रं गरुडस्य बलात्प्रभो ॥ १.३४.२८ ॥
અમૃતના સ્પર્શથી તે દર્ભ પવિત્ર થયા; અને નાગો છેતરાઈને, વિનતાને છોડીને, હે પ્રભો, ગરુડના બળથી તીવ્ર વિષાદ પામ્યા.
1.34.29
एवं तदमृतं तेन हृतमाहृतमेव च ।
द्विजिह्वाश्च कृताः सर्पा गरुडेन महात्मना ॥ १.३४.२९ ॥
આ રીતે તેણે તે અમૃત હરી લીધું અને પાછું પણ લાવ્યો; અને મહાત્મા ગરુડે સર્પોને દ્વિજિહ્વ બનાવી દીધા.
1.34.30
ततः सुपर्णः परमप्रहर्षवा-
न्विहृत्य मात्रा सह तत्र कानने।
भुजंगभक्षः परमार्चितः खगै-
रहीनकीर्तिर्विनतामनन्दयत् ॥ १.३४.३० ॥
પછી અત્યંત હર્ષિત સુપર્ણે માતા સાથે તે વનમાં વિહાર કરીને, સર્પભક્ષી, પક્ષીઓથી અતિ પૂજિત, અક્ષય કીર્તિવાળા થઈને વિનતાને આનંદિત કરી.
1.34.31
इमां कथां यः शृणुयान्नरः सदा ।
पठेत वा द्विजगणमुख्यसंसदि।
असंशयं त्रिदिवमियात्स पुण्यभा-
ङ्महात्मनः पतगपतेः प्रकीर्तनात् ॥ १.३४.३१ ॥
જે મનુષ્ય આ કથા સદા સાંભળે છે, અથવા દ્વિજોની શ્રેષ્ઠ સભામાં તેનું પઠન કરે છે, તે નિઃસંદેહ સ્વર્ગે જાય છે અને મહાત્મા પતગપતિ (ગરુડ)ના કીર્તનથી પુણ્યનો ભાગીદાર બને છે.