ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.34.1
इत्येवमुक्तो गरुडः प्रत्युवाच शचीपतिम् ।
सख्यं मेऽस्तु त्वया देव यथेच्छसि पुरंदर।
बलं तु मम जानीहि महच्चासह्यमेव च ॥ १.३४.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਗਰੁੜ ਨੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਹੇ ਦੇਵ ਪੁਰੰਦਰ, ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਬਲ ਜਾਣੋ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਸਹਿ ਹੈ।
1.34.2
कामं नैतत्प्रशंसन्ति सन्तः स्वबलसंस्तवम् ।
अनिमित्तं सुरश्रेष्ठ सद्यः प्राप्नोति गर्हणाम् ॥ १.३४.२ ॥
ਸਜਣ ਆਪਣੇ ਬਲ ਦੀ ਆਪ ਉਸਤਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਰਾਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦੇਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੁਰੰਤ ਨਿੰਦਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
1.34.3
गुणसंकीर्तनं चापि पृष्टेनान्येन गोपते ।
वक्तव्यं न तु वक्तव्यं स्वयमेव शतक्रतो ॥ १.३४.३ ॥
ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹੇ ਗੋਪਤੀ, ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ, ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।
1.34.4
सखेति कृत्वा तु सखे पृष्टो वक्ष्याम्यहं त्वया ।
न ह्यात्मस्तवसंयुक्तं वक्तव्यमनिमित्ततः ॥ १.३४.४ ॥
ਮਿੱਤਰ ਮੰਨ ਕੇ, ਹੇ ਸਖਾ, ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ। ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ।
1.34.5
सपर्वतवनामुर्वीं ससागरजलामिमाम् ।
वहे पक्षेण वै शक्र त्वामप्यत्रावलम्बिनम् ॥ १.३४.५ ॥
ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਪਰਬਤਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਸਮੇਤ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਖੰਭ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਇਸ ਨਾਲ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
1.34.6
सर्वान्संपिण्डितान्वापि लोकान्सस्थाणुजङ्गमान् ।
वहेयमपरिश्रान्तो विद्धीदं मे महद्बलम् ॥ १.३४.६ ॥
ਸਥਾਵਰ-ਜੰਗਮ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਥੱਕੇ ਚੁੱਕ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਜਾਣੋ ਕਿ ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਮਹਾਨ ਬਲ ਹੈ।
1.34.7
इत्युक्तवचनं वीरं किरीटी श्रीमतां वरः ।
आह शौनक देवेन्द्रः सर्वलोकहितः प्रभुः ॥ १.३४.७ ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿਰੀਟਧਾਰੀ, ਸਰਬਲੋਕ ਹਿਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵੇਂਦਰ ਨੇ, ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਆਖਿਆ।
1.34.8
एवमेव यथात्थ त्वं सर्वं संभाव्यते त्वयि ।
संगृह्यतामिदानीं मे सख्यमत्यन्तमुत्तमम् ॥ १.३४.८ ॥
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਬੂਲ ਕਰ।
1.34.9
न कार्यं यदि सोमेन मम सोमः प्रदीयताम् ।
अस्मांस्ते हि प्रबाधेयुर्येभ्यो दद्याद्भवानिमम् ॥ १.३४.९ ॥
ਜੇ ਸੋਮ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸੋਮ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਇਹ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸਤਾਉਣਗੇ।
1.34.10
किंचित्कारणमुद्दिश्य सोमोऽयं नीयते मया ।
न दास्यामि समापातुं सोमं कस्मैचिदप्यहम् ॥ १.३४.१० ॥
ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸੋਮ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸੋਮ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪੀਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ।
1.34.11
यत्रेमं तु सहस्राक्ष निक्षिपेयमहं स्वयम् ।
त्वमादाय ततस्तृर्णं हरेथास्त्रिदिवेश्वर ॥ १.३४.११ ॥
ਹੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕਸ਼, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਉੱਥੋਂ ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਝੱਟ ਚੁੱਕ ਲੈ ਜਾਵੀਂ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵੇਸ਼ਵਰ।
1.34.12
वाक्येनानेन तुष्टोऽहं यत्त्वयोक्तमिहाण्डज ।
यमिच्छसि वरं मत्तस्तं गृहाण खगोत्तम ॥ १.३४.१२ ॥
ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਜੋ ਬਚਨ ਆਖਿਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਅੰਡਜ। ਜੋ ਵਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਲੈ, ਹੇ ਖਗੋਤਮ।
1.34.13
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं कद्रूपुत्राननुस्मरन् ।
भवेयुर्भुजगाः शक्र मम भक्ष्या महाबलाः ॥ १.३४.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਕਦਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਹੇ ਸ਼ਕਰ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਸੱਪ ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਹੋਣ।
1.34.14
ईशोऽहमपि सर्वस्य करिष्यामि तु तेऽर्थिताम् ।
भवेयुर्भुजगाः शक्र मम भक्ष्या महाबलाः ॥ १.३४.१४ ॥
ਮੈਂ ਵੀ ਸਭ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਜ਼ਰੂਰ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਸ਼ਕਰ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਸੱਪ ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਹੋਣ।
1.34.15
तथेत्युक्त्वाऽन्वगच्छत्तं ततो दानवसूदनः ।
देवदेवं महात्मानं योगिनामीश्वरं हरिम् ॥ १.३४.१५ ॥
"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਆਖ ਕੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਤਮਾ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਹਰੀ ਦੇ ਮਗਰ ਗਿਆ।
1.34.16
स चान्वमोदत्तं चार्थं यथोक्तं गरुडेन वै ।
इदं भूयो वचः प्राह भगवांस्त्रिदशेश्वरः ॥ १.३४.१६ ॥
ਉਸ ਨੇ ਗਰੁੜ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਉਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਹੀ ਗਈ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਫਿਰ ਆਖੇ।
1.34.17
हरिष्यामि विनिक्षिप्तं सोममित्यनुभाष्य तम् ।
आजगाम ततस्तूर्णं सुपर्णी मातुरन्तिकम् ॥ १.३४.१७ ॥
"ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਮੈਂ ਲਿਆਵਾਂਗਾ" ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਸੁਪਰਣੀ ਛੇਤੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ।
1.34.18
विनयावनतो भूत्वा वचनं चेदमब्रवीत् ।
इदमानीतममृतं देवानां भवनान्मया ॥ १.३४.१८ ॥
ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ: "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭਵਨ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ।"
1.34.19
प्रशाधि किमितो मातः करिष्यामि शुभव्रते ।
परितुष्टाऽहमेतेन कर्मणा तव पुत्रक ॥ १.३४.१९ ॥
ਹੇ ਸ਼ੁਭਵ੍ਰਤੇ ਮਾਤਾ, ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।
1.34.20
अजरश्चाभरश्चैव देवानां सुप्रियो भव ।
अथ सर्पानुवाचेदं सर्वान्परमहृष्टवत्।
इदमानीतममृतं निक्षेप्स्यामि कुशेषु वः ॥ १.३४.२० ॥
ਤੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਬੋਝ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣੇਂ। ਫਿਰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਲਿਆਂਦਾ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖਾਂਗੀ।
1.34.21
स्नाता मङ्गलसंयुक्तास्ततः प्राश्नीत पन्नगाः ।
भवद्भिरिदमासीनैर्यदुक्तं तद्वचस्तदा ॥ १.३४.२१ ॥
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਹੇ ਸੱਪੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪੀਓ। ਇੱਥੇ ਬੈਠੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਵਚਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।
1.34.22
अदासी चैव मातेयमद्यप्रभृति चास्तु मे ।
यथोक्तं भवतामेतद्वचो मे प्रतिपादितम् ॥ १.३४.२२ ॥
ਅੱਜ ਤੋਂ ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਦਾਸੀ ਨਾ ਰਹੇ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਵਚਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1.34.23
ततः स्नातुं गताः सर्पाः प्रत्युक्त्वा तं तथेत्युत ।
शक्रोऽप्यमृतमाक्षिप्य जगाम त्रिदिवं पुनः ॥ १.३४.२३ ॥
ਫਿਰ ਸੱਪ 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖੋਹ ਕੇ ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.34.24
अथागतास्तमुद्देशं सर्पाः सोमार्थिनस्तदा ।
स्नाताश्च कुतजप्याश्च प्रहृष्टाः कृतमङ्गलाः ॥ १.३४.२४ ॥
ਫਿਰ ਸੋਮ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ) ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਸੱਪ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਆਏ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜਪ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਕਰਮ ਕਰਕੇ (ਉਹ ਆਏ)।
1.34.25
परस्परकृतद्वेषाः सोमप्राशनकर्मणि ।
अहं पूर्वमहं पूर्वमित्युक्त्वा ते समाद्रवन् ॥ १.३४.२५ ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਮ ਪੀਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ" ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੌੜ ਪਏ।
1.34.26
यत्रैतदमृतं चापि स्थापितं कुशसंस्तरे ।
तद्विज्ञाय हृतं सर्पाः प्रतिमायाकृतं च तत् ॥ १.३४.२६ ॥
ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਬਿਸਤਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਰਾ ਲਿਆ; ਉਹ ਵੀ ਧੋਖੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
1.34.27
सोमस्थानमिदं चेति दर्भांस्ते लिलिहुस्तदा ।
ततो द्विधा कृता जिह्वाः सर्पाणां तेन कर्मणा ॥ १.३४.२७ ॥
"ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ" ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਦੋਂ ਦਰਭ ਚੱਟੀ; ਫਿਰ ਉਸ ਕਰਮ ਕਾਰਨ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਭਾਂ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ।
1.34.28
अभवंश्चामृतस्पर्शाद्दर्भास्तेऽथ पवित्रिणः ।
नागाश्च वञ्चिता भूत्वा विसृज्य विनतां ततः।
विषादमगमंस्तीव्रं गरुडस्य बलात्प्रभो ॥ १.३४.२८ ॥
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਛੋਹ ਨਾਲ ਉਹ ਦਰਭ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਨਾਗ ਠੱਗੇ ਜਾ ਕੇ, ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਤੀਬਰ ਵਿਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
1.34.29
एवं तदमृतं तेन हृतमाहृतमेव च ।
द्विजिह्वाश्च कृताः सर्पा गरुडेन महात्मना ॥ १.३४.२९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੁਰਾਇਆ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਵੀ ਲਿਆਇਆ; ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਰੁੜ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦੋ-ਜੀਭੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
1.34.30
ततः सुपर्णः परमप्रहर्षवा-
न्विहृत्य मात्रा सह तत्र कानने।
भुजंगभक्षः परमार्चितः खगै-
रहीनकीर्तिर्विनतामनन्दयत् ॥ १.३४.३० ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਸੁਪਰਣ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਕੇ, ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤਿ ਸਤਿਕਾਰਿਤ, ਅਟੱਲ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
1.34.31
इमां कथां यः शृणुयान्नरः सदा ।
पठेत वा द्विजगणमुख्यसंसदि।
असंशयं त्रिदिवमियात्स पुण्यभा-
ङ्महात्मनः पतगपतेः प्रकीर्तनात् ॥ १.३४.३१ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਥਾ ਸਦਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਤਗਪਤੀ (ਗਰੁੜ) ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਦਾ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।