Mahābhārata · Adhyāya 1.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.42.1
यद्येतत्साहसं तात यदि वा दुष्कृतं कृतम् ।
प्रियं वाप्यप्रियं वा ते वागुक्ता न मृषा भवेत् ॥ १.४२.१ ॥
Querido padre, sea esto una acción temeraria o una mala acción, agradable o desagradable para ti, la palabra pronunciada no será en vano.
1.42.2
नैवान्यथेदं भविता पितरेष ब्रवीमि ते ।
नाहं मृषा ब्रवीम्येवं स्वैरेष्वपि कुतः शपन् ॥ १.४२.२ ॥
No será de otro modo, padre; esto te digo. No hablo falsamente así; ¿cómo podría maldecir ni en broma?
1.42.3
जानाम्युग्रप्रभावं त्वां तात सत्यगिरं तथा ।
नानृतं चोक्तपूर्वं ते नैतन्मिथ्या भविष्यति ॥ १.४२.३ ॥
Querido hijo, sé que tu poder es feroz y tu palabra verdadera. Nunca antes has hablado falsamente; por eso esto no será en vano.
1.42.4
पित्रा पुत्रो वयस्थोऽपि सततं वाच्य एव तु ।
यथा स्याद्गुणसंयुक्तः प्राप्नुयाच्च महद्यशः
गच्छामित्वरितं सौम्य सद्यः कर्तुमपज्वरम् ॥ १.४२.४ ॥
Un padre debe siempre aconsejar a su hijo, aunque ya sea adulto, para que se llene de virtudes y alcance gran fama. Dulce hijo, voy deprisa a remediarlo de inmediato.
1.42.5
किं पुनर्बाल एव त्वं तपसा भावितः सदा ।
वर्धते चेत्प्रभवतां कोपोऽतीव महात्मनाम् ॥ १.४२.५ ॥
Aún eres un niño, aunque siempre criado por la austeridad. Si la ira de las grandes almas poderosas crece en exceso, ¿qué más hay que decir?
1.42.6
उत्सीदेयुरिमे लोकाः क्षणा चास्य प्रतिक्रिया ।
सोऽहं पश्यामि वक्तव्यं त्वयि धर्मभृतां वर।
पुत्रत्वं बालतां चैव तवावेक्ष्य च साहसम् ॥ १.४२.६ ॥
Estos mundos podrían perecer, y el remedio es inmediato. Mejor de los sostenedores del dharma, veo lo que debo decirte, considerando tu condición de hijo, tu juventud y tu temeridad.
1.42.7
स त्वं शमपरो भूत्वा वन्यमाहारमाचरन् ।
चर क्रोधमिमं हित्वा नैवं धर्मं प्रहास्यसि ॥ १.४२.७ ॥
Sé devoto de la calma, come alimento silvestre, abandona esta ira y vive así; no abandonarás el dharma.
1.42.8
क्रोधो हि धर्मं हरति यतीनां दुःखसंचितम् ।
ततो धर्मविहीनानां गतिरिष्टा न विद्यते ॥ १.४२.८ ॥
La ira, en efecto, roba el dharma de los ascetas acumulado con sufrimiento; por eso quienes carecen de dharma no hallan el destino deseado.
1.42.9
शम एव यतीनां हि क्षमिणां सिद्धिकारकः ।
क्षमावतामयं लोकः परश्चैव क्षमावताम् ॥ १.४२.९ ॥
Solo la calma otorga el éxito a los ascetas y a los pacientes; este mundo pertenece a los pacientes, y también el otro mundo.
1.42.10
तस्माच्चरेथाः सततं क्षमाशीलो जितेन्द्रियः ।
क्षमया प्राप्स्यसे लोकान्ब्रह्मणः समनन्तरान् ॥ १.४२.१० ॥
Por tanto, vive siempre paciente y dueño de tus sentidos; por la paciencia alcanzarás los mundos de Brahmā, equivalentes a los inmediatos.
1.42.11
मया तु शममास्थाय यच्छक्यं कर्तुमद्य वै ।
तत्करिष्याम्यहं तात प्रेपयिष्ये नृपाय वै ॥ १.४२.११ ॥
Pero, tomando refugio en la calma, haré hoy lo que sea posible, querido hijo; enviaré un mensajero al rey.
1.42.12
मम पुत्रेण शप्तोऽसि बालेनाकृतबुद्धिना ।
ममेमां धर्षणां त्वत्तः प्रेक्ष्य राजन्नमर्षिणा ॥ १.४२.१२ ॥
Mi hijo pequeño, de mente inmadura, te ha maldecido; oh rey, al ver esta afrenta mía causada por ti, lo hizo en su indignación.
1.42.13
एवमादिश्य शिष्यं स प्रेषयामास सुव्रतः ।
परिक्षिते नृपतये दयापन्नो महातपाः ॥ १.४२.१३ ॥
Tras instruir así a su discípulo, el gran asceta de votos firmes, lleno de compasión, lo envió al rey Parikṣit.
1.42.14
संदिश्य कुशलप्रश्नं कार्यवृत्तान्तमेव च ।
शिष्यं गौरमुखं नाम शीलवन्तं समाहितम् ॥ १.४२.१४ ॥
Tras transmitir la pregunta por su bienestar y el relato del asunto, envió a su discípulo virtuoso y recogido, llamado Gauramukha.
1.42.15
सोऽभिगम्य ततः शीघ्रं नरेन्द्रं कुरुवर्धनम् ।
विवेश भवनं राज्ञः पूर्वं द्वास्थैर्निवेदितः ॥ १.४२.१५ ॥
Se acercó de prisa al rey, acrecentador del linaje kuru, y, anunciado antes por los porteros, entró en el palacio real.
1.42.16
पूजितस्तु नरेन्द्रेण द्विजो गौरमुखस्तदा ।
आचख्यौ च परिश्रान्तो राज्ञः सर्वमशेषतः ॥ १.४२.१६ ॥
Honrado por el rey, el brahmán Gauramukha, aunque cansado, contó entonces al rey todo por completo.
1.42.17
शमीकवचनं घोरं यथोक्तं मन्त्रिसन्निधौ ।
शमीको नाम राजेन्द्र वर्तते विषये तव ॥ १.४२.१७ ॥
Relató las terribles palabras de Śamīka tal como se habían dicho en presencia de los ministros: oh señor de reyes, el sabio llamado Śamīka habita en tu reino.
1.42.18
ऋषिः परमधर्मात्मा दान्तः शान्तो महातपाः ।
तस्य त्वया नरव्याघ्र सर्पः प्राणैर्वियोजितः ॥ १.४२.१८ ॥
Ese sabio es supremamente justo de alma, dueño de sí, sereno y de gran ascesis; oh tigre entre los hombres, por ti una serpiente fue privada de la vida sobre él.
1.42.19
अवसक्तो धनुष्कोट्या स्कन्धे मौनान्वितस्य च ।
क्षान्तवांस्तव तत्कर्म पुत्रस्तस्य न चक्षमे ॥ १.४२.१९ ॥
Fue colgado del hombro del sabio absorto en su voto de silencio, con la punta de un arco. Tú soportaste aquel acto, pero su hijo no pudo tolerarlo.
1.42.20
तेन शप्तोऽसि राजेन्द्र पितुरज्ञातमद्य वै ।
तक्षकः सप्तरात्रेण मृत्युस्तव भविष्यति ॥ १.४२.२० ॥
Oh señor de reyes, hoy has sido maldito por él, sin que tu padre lo supiera. En siete noches Takṣaka será tu muerte.
1.42.21
तत्र रक्षां कुरुष्वेति पुनः पुनरथाब्रवीत् ।
तदन्यथा न शक्यं च कर्तुं केनचिदप्युत ॥ १.४२.२१ ॥
«Dispón protección allí», dijo una y otra vez. No puede ser de otro modo, ni nadie puede cambiarlo.
1.42.22
न हि शक्नोति संयन्तुं पुत्रं कोपसमन्वितम् ।
ततोऽहं प्रेषितस्तेन तव राजन्हितार्थिना ॥ १.४२.२२ ॥
No puede contener a su hijo, lleno de cólera. Por eso, oh rey, deseando tu bien, me envió.
1.42.23
इति श्रुत्वा वचो घोरं स राजा कुरुनन्दनः ।
पर्यतप्यत तत्पापं कृत्वा राजा महातपाः ॥ १.४२.२३ ॥
Al oír estas terribles palabras, aquel rey, gozo de los Kurus, se atormentó por el pecado que había cometido: el rey de gran austeridad.
1.42.24
तं च मौनव्रतं श्रुत्वा वने मुनिवरं तदा ।
भूय एवाभवद्राजा शोकसंतप्तमानसः ॥ १.४२.२४ ॥
Y al oír del voto de silencio de aquel mejor de los sabios en el bosque, el rey volvió a tener el ánimo atormentado por el dolor.
1.42.25
अनुक्रोशात्मतां तस्य शमीकस्यावधार्य च ।
पर्यतप्यत भूयोपि कृत्वा तत्किल्बिषं मुनेः ॥ १.४२.२५ ॥
Al comprender la naturaleza compasiva de Śamīka, el rey volvió a atormentarse por la ofensa que había cometido contra el sabio.
1.42.26
न हि मृत्युं तथा राजा श्रुत्वा वै सोऽन्वतप्यत ।
अशोचदमरप्रख्यो यथा कृत्वेह कर्म तत् ॥ १.४२.२६ ॥
El rey no se afligió tanto al oír de la muerte; pero él, semejante a un inmortal, se lamentó por la acción que había cometido.
1.42.27
ततस्तं प्रेषयामास राजा गौरमुखं तदा ।
भूयः प्रसादं भगवान्करोत्विह ममेति वै ॥ १.४२.२७ ॥
Entonces el rey envió a Gauramukha, diciendo: 'Que el venerable me muestre de nuevo su favor.'
1.42.28
श्रुत्वा तु वचनं राज्ञो मुनिर्गौरमुखस्तदा ।
समनुज्ञाप्य वेगेन प्रजगामाश्रमं गुरोः ॥ १.४२.२८ ॥
Habiendo escuchado las palabras del rey, el sabio Gauramukha se despidió y marchó rápidamente al ermitaño de su maestro.
1.42.29
तस्मिंश्च गतमात्रेऽथ राजा गौरमुखे तदा ।
मन्त्रिभिर्मन्त्रयामास सह संविग्नमानसः ॥ १.४२.२९ ॥
Apenas Gauramukha se hubo marchado, el rey, con la mente turbada, consultó con sus ministros.
1.42.30
संमन्त्र्य मन्त्रिभिश्चैव स तथा मन्त्रतत्त्ववित् ।
प्रासादं कारयामास एकस्तम्भं सुरक्षितम् ॥ १.४२.३० ॥
Tras consultar con sus ministros, aquel rey, conocedor de la esencia del consejo, mandó construir un palacio de un solo pilar y bien protegido.
1.42.31
रक्षां च विदधे तत्र भिषजश्चौषधानि च ।
ब्राह्मणान्मन्त्रसिद्धांश्च सर्वतो वै न्ययोजयत् ॥ १.४२.३१ ॥
Allí dispuso la protección, colocó médicos y medicinas, y apostó brahmanes versados en mantras por todas partes.
1.42.32
राजकार्याणि तत्रस्थः सर्वाण्येवाकरोच्च सः ।
मन्त्रिभिः सह धर्मज्ञः समन्तात्परिरक्षितः ॥ १.४२.३२ ॥
Permaneciendo allí, cumplió todos los deberes reales; el rey, conocedor del dharma, estaba protegido por todos lados junto con sus ministros.
1.42.33
न चैनं कश्चिदारूढं लभते राजसत्तमम् ।
वातोऽपि निश्चरंस्तत्र प्रवेशे विनिवार्यते ॥ १.४२.३३ ॥
Nadie podía subir y llegar a aquel mejor de los reyes; allí, en la entrada, incluso el viento era impedido de pasar.
1.42.34
प्राप्ते च दिवसे तस्मिन्सप्तमे द्विजसत्तमः ।
काश्यपोऽभ्यागमद्विद्वांस्तं राजानं चिकित्सितुम् ॥ १.४२.३४ ॥
Cuando llegó aquel séptimo día, el mejor de los dvijas, el sabio Kāśyapa, vino a curar al rey.
1.42.35
श्रुतं हि तेन तदभूद्यथा तं राजसत्तमम् ।
तक्षकः पन्नगश्रेष्ठो नेष्यते यमसादनम् ॥ १.४२.३५ ॥
Pues había oído que Takṣaka, el principal de las serpientes, llevaría a aquel mejor de los reyes a la morada de Yama.
1.42.36
तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण करिष्येऽहमपज्वरम् ।
तत्र मेऽर्थश्च धर्मश्च भवितेति विचिन्तयन् ॥ १.४२.३६ ॥
Si el señor de las serpientes lo muerde, yo lo libraré de la fiebre del veneno; en ello habrá para mí provecho y dharma, pensaba.
1.42.37
तं ददर्श स नागेन्द्रस्तक्षकः काश्यपं पथि ।
गच्छन्तमेकमनसं द्विजो भूत्वा वयोऽतिगः ॥ १.४२.३७ ॥
Takṣaka, señor de las serpientes, vio a Kāśyapa que avanzaba por el camino con la mente puesta en una sola cosa; había tomado la forma de un brahmín anciano.
1.42.38
तमब्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं मुनिपुंगवम् ।
क्व भवांस्त्वरितो याति किंच कार्यं चिकीर्षति ॥ १.४२.३८ ॥
El señor de las serpientes habló a Kāśyapa, el mejor de los sabios: "¿A dónde vas con tanta prisa, y qué tarea pretendes realizar?"
1.42.39
नृपं कुरुकुलोत्पन्नं परिक्षितमरिंदमम् ।
तक्षकः पन्नगश्रेष्ठस्तेजसाऽध्य प्रधक्ष्यति ॥ १.४२.३९ ॥
Takṣaka, el mejor de las serpientes, quemará con su poder al rey Parikṣit, nacido en el linaje de los Kuru y domador de enemigos, en este mismo día.
1.42.40
तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण तेनाग्निसमतेजसम् ।
पाण्डवानां कुलकरं राजानममितौजसम्। ॥ १.४२.४० ॥
Aquel rey, mordido por el señor de las serpientes, de esplendor igual al fuego, fundador del linaje de los Pāṇḍava, de fuerza incalculable.
1.42.41
विज्ञातविषविद्योऽहं ब्राह्मणो लोकपूजितः ।
अस्मद्गुरुकटाक्षेण कल्योऽहं विषनाशने ॥ १.४२.४१ ॥
Soy un brahmín versado en la ciencia del veneno, honrado en el mundo. Por la mirada bondadosa de mi maestro, soy capaz de curar el veneno.
1.42.42
अहं स तक्षको ब्रह्मंस्तं धक्ष्यामि महीपतिम् ।
निवर्तस्व न शक्तस्त्वं मया दष्टं चिकित्सितुम् ॥ १.४२.४२ ॥
¡Yo soy ese Takṣaka, oh brahmín! Quemaré a ese rey. Vuelve atrás; no eres capaz de curar a quien yo he mordido.
1.42.43
अहं तं नृपतिं गत्वा त्वया दष्टमपज्वरम् ।
करिष्यामीति मे बुद्धिर्विद्याबलसमन्विता ॥ १.४२.४३ ॥
Iré a ese rey y haré que, mordido por ti, quede libre de fiebre; mi resolución está dotada del poder del saber.