ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.42.1
यद्येतत्साहसं तात यदि वा दुष्कृतं कृतम् ।
प्रियं वाप्यप्रियं वा ते वागुक्ता न मृषा भवेत् ॥ १.४२.१ ॥
ಅಪ್ಪಾ, ಇದು ಸಾಹಸವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ದುಷ್ಕೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾತು ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು.
1.42.2
नैवान्यथेदं भविता पितरेष ब्रवीमि ते ।
नाहं मृषा ब्रवीम्येवं स्वैरेष्वपि कुतः शपन् ॥ १.४२.२ ॥
ಇದು ಬೇರೆಯಾಗಿ ಆಗದು, ಅಪ್ಪಾ, ಇದನ್ನೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಹೀಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ತಮಾಷೆಗೂ ಹೇಗೆ ಶಪಿಸಲಿ?
1.42.3
जानाम्युग्रप्रभावं त्वां तात सत्यगिरं तथा ।
नानृतं चोक्तपूर्वं ते नैतन्मिथ्या भविष्यति ॥ १.४२.३ ॥
ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಉಗ್ರವಾದುದೆಂದೂ, ನಿನ್ನ ಮಾತು ಸತ್ಯವಾದುದೆಂದೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತು. ನೀನು ಮೊದಲೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು.
1.42.4
पित्रा पुत्रो वयस्थोऽपि सततं वाच्य एव तु ।
यथा स्याद्गुणसंयुक्तः प्राप्नुयाच्च महद्यशः
गच्छामित्वरितं सौम्य सद्यः कर्तुमपज्वरम् ॥ १.४२.४ ॥
ಮಗನು ಬೆಳೆದವನಾದರೂ ತಂದೆ ಸದಾ ಅವನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳಬೇಕು; ಅವನು ಗುಣವಂತನಾಗಿ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆಯಲಿ. ಸೌಮ್ಯನೇ, ಇದನ್ನು ಈಗಲೇ ಪರಿಹರಿಸಲು ಬೇಗ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
1.42.5
किं पुनर्बाल एव त्वं तपसा भावितः सदा ।
वर्धते चेत्प्रभवतां कोपोऽतीव महात्मनाम् ॥ १.४२.५ ॥
ನೀನು ಇನ್ನೂ ಮಗು; ಆದರೂ ಸದಾ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೋಷಿತನಾದವನು. ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮಹಾತ್ಮರ ಕೋಪ ಅತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದರೆ, ಮತ್ತೇನು ಹೇಳಬೇಕು?
1.42.6
उत्सीदेयुरिमे लोकाः क्षणा चास्य प्रतिक्रिया ।
सोऽहं पश्यामि वक्तव्यं त्वयि धर्मभृतां वर।
पुत्रत्वं बालतां चैव तवावेक्ष्य च साहसम् ॥ १.४२.६ ॥
ಈ ಲೋಕಗಳು ನಾಶವಾಗಬಹುದು; ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ. ಧರ್ಮ ಧರಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಮಗನ ಸ್ಥಿತಿ, ನಿನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಸವನ್ನು ನೋಡಿ, ನಿನಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ.
1.42.7
स त्वं शमपरो भूत्वा वन्यमाहारमाचरन् ।
चर क्रोधमिमं हित्वा नैवं धर्मं प्रहास्यसि ॥ १.४२.७ ॥
ನೀನು ಶಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಕಾಡಿನ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾ, ಈ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬಾಳು; ಹೀಗೆ ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
1.42.8
क्रोधो हि धर्मं हरति यतीनां दुःखसंचितम् ।
ततो धर्मविहीनानां गतिरिष्टा न विद्यते ॥ १.४२.८ ॥
ಕ್ರೋಧವು ಯತಿಗಳ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಸಂಚಿತವಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮರಹಿತರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಗತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
1.42.9
शम एव यतीनां हि क्षमिणां सिद्धिकारकः ।
क्षमावतामयं लोकः परश्चैव क्षमावताम् ॥ १.४२.९ ॥
ಶಮವೇ ಯತಿಗಳಿಗೆ, ಕ್ಷಮಿಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು; ಈ ಲೋಕ ಕ್ಷಮಾವಂತರದು, ಪರಲೋಕವೂ ಕ್ಷಮಾವಂತರದೇ.
1.42.10
तस्माच्चरेथाः सततं क्षमाशीलो जितेन्द्रियः ।
क्षमया प्राप्स्यसे लोकान्ब्रह्मणः समनन्तरान् ॥ १.४२.१० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಸದಾ ಕ್ಷಮಾಶೀಲನಾಗಿ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನಾಗಿ ಬಾಳು; ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಮೀಪದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
1.42.11
मया तु शममास्थाय यच्छक्यं कर्तुमद्य वै ।
तत्करिष्याम्यहं तात प्रेपयिष्ये नृपाय वै ॥ १.४२.११ ॥
ಆದರೆ ನಾನು ಶಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಇಂದು ಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಮಗು; ರಾಜನಿಗೆ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ.
1.42.12
मम पुत्रेण शप्तोऽसि बालेनाकृतबुद्धिना ।
ममेमां धर्षणां त्वत्तः प्रेक्ष्य राजन्नमर्षिणा ॥ १.४२.१२ ॥
ನನ್ನ ಅಪಕ್ವಬುದ್ಧಿಯ ಬಾಲ ಮಗನು ನಿನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸಿದ್ದಾನೆ; ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ನನಗಾದ ಈ ಅಪಮಾನವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ.
1.42.13
एवमादिश्य शिष्यं स प्रेषयामास सुव्रतः ।
परिक्षिते नृपतये दयापन्नो महातपाः ॥ १.४२.१३ ॥
ಹೀಗೆ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ, ಸುವ್ರತನಾದ ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ದಯೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನ ಬಳಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
1.42.14
संदिश्य कुशलप्रश्नं कार्यवृत्तान्तमेव च ।
शिष्यं गौरमुखं नाम शीलवन्तं समाहितम् ॥ १.४२.१४ ॥
ಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಕಾರ್ಯದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿ, ಶೀಲವಂತನೂ ಸಮಾಹಿತನೂ ಆದ ಗೌರಮುಖ ಎಂಬ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
1.42.15
सोऽभिगम्य ततः शीघ्रं नरेन्द्रं कुरुवर्धनम् ।
विवेश भवनं राज्ञः पूर्वं द्वास्थैर्निवेदितः ॥ १.४२.१५ ॥
ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕುರುವಂಶವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ನರೇಂದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ದ್ವಾರಪಾಲಕರಿಂದ ಮೊದಲು ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ರಾಜನ ಅರಮನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
1.42.16
पूजितस्तु नरेन्द्रेण द्विजो गौरमुखस्तदा ।
आचख्यौ च परिश्रान्तो राज्ञः सर्वमशेषतः ॥ १.४२.१६ ॥
ರಾಜನಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ವಿಜ ಗೌರಮುಖನು, ದಣಿದಿದ್ದರೂ ಆಗ ರಾಜನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು.
1.42.17
शमीकवचनं घोरं यथोक्तं मन्त्रिसन्निधौ ।
शमीको नाम राजेन्द्र वर्तते विषये तव ॥ १.४२.१७ ॥
ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಶಮೀಕನ ಭಯಂಕರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ (ತಿಳಿಸಿದನು); ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಶಮೀಕ ಎಂಬ ಋಷಿ ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
1.42.18
ऋषिः परमधर्मात्मा दान्तः शान्तो महातपाः ।
तस्य त्वया नरव्याघ्र सर्पः प्राणैर्वियोजितः ॥ १.४२.१८ ॥
ಆ ಋಷಿ ಪರಮ ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ಸಂಯಮಿ, ಶಾಂತ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ; ಹೇ ನರವ್ಯಾಘ್ರ, ಅವನ (ಕೊರಳಿನ ಮೇಲೆ) ನಿನ್ನಿಂದ ಹಾವು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
1.42.19
अवसक्तो धनुष्कोट्या स्कन्धे मौनान्वितस्य च ।
क्षान्तवांस्तव तत्कर्म पुत्रस्तस्य न चक्षमे ॥ १.४२.१९ ॥
ಮೌನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ಭುಜದ ಮೇಲೆ, ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ನೇತು ಹಾಕಲಾಯಿತು. ನೀವು ಆ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿರಿ; ಆದರೆ ಅವರ ಮಗನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
1.42.20
तेन शप्तोऽसि राजेन्द्र पितुरज्ञातमद्य वै ।
तक्षकः सप्तरात्रेण मृत्युस्तव भविष्यति ॥ १.४२.२० ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ನಿಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಇಂದು ಅವನಿಂದ ನೀವು ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ. ಏಳು ರಾತ್ರಿಗಳೊಳಗೆ ತಕ್ಷಕನೇ ನಿಮ್ಮ ಮೃತ್ಯುವಾಗುವನು.
1.42.21
तत्र रक्षां कुरुष्वेति पुनः पुनरथाब्रवीत् ।
तदन्यथा न शक्यं च कर्तुं केनचिदप्युत ॥ १.४२.२१ ॥
"ಅಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿ" ಎಂದು ಅವನು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯಂತೆ ಮಾಡಲು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
1.42.22
न हि शक्नोति संयन्तुं पुत्रं कोपसमन्वितम् ।
ततोऽहं प्रेषितस्तेन तव राजन्हितार्थिना ॥ १.४२.२२ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಗನನ್ನು ಅವನು ತಡೆಯಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ನಿಮ್ಮ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
1.42.23
इति श्रुत्वा वचो घोरं स राजा कुरुनन्दनः ।
पर्यतप्यत तत्पापं कृत्वा राजा महातपाः ॥ १.४२.२३ ॥
ಈ ಭಯಂಕರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕುರುವಂಶದ ಆನಂದವಾದ ಆ ರಾಜ, ತಾನು ಮಾಡಿದ ಆ ಪಾಪದಿಂದ ಬಹಳ ಸಂತಪ್ತನಾದನು — ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ರಾಜ.
1.42.24
तं च मौनव्रतं श्रुत्वा वने मुनिवरं तदा ।
भूय एवाभवद्राजा शोकसंतप्तमानसः ॥ १.४२.२४ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಮುನಿವರನ ಮೌನವ್ರತದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ದುಃಖದಿಂದ ಸಂತಪ್ತ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನಾದನು.
1.42.25
अनुक्रोशात्मतां तस्य शमीकस्यावधार्य च ।
पर्यतप्यत भूयोपि कृत्वा तत्किल्बिषं मुनेः ॥ १.४२.२५ ॥
ಶಮೀಕನ ಕರುಣಾಮಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರಿತು, ಮುನಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಆ ಅಪರಾಧದಿಂದ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಸಂತಪ್ತನಾದನು.
1.42.26
न हि मृत्युं तथा राजा श्रुत्वा वै सोऽन्वतप्यत ।
अशोचदमरप्रख्यो यथा कृत्वेह कर्म तत् ॥ १.४२.२६ ॥
ರಾಜನು ಮರಣದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದಾಗಲೂ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಂತಾಪಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅಮರನಂತಿದ್ದವನು ತಾನು ಮಾಡಿದ ಆ ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ದುಃಖಿಸಿದನು.
1.42.27
ततस्तं प्रेषयामास राजा गौरमुखं तदा ।
भूयः प्रसादं भगवान्करोत्विह ममेति वै ॥ १.४२.२७ ॥
ಆಗ ರಾಜನು ಗೌರಮುಖನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, 'ಭಗವಂತರು ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಲಿ' ಎಂದನು.
1.42.28
श्रुत्वा तु वचनं राज्ञो मुनिर्गौरमुखस्तदा ।
समनुज्ञाप्य वेगेन प्रजगामाश्रमं गुरोः ॥ १.४२.२८ ॥
ರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಗ ಮುನಿ ಗೌರಮುಖನು ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ವೇಗವಾಗಿ ತನ್ನ ಗುರುವಿನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
1.42.29
तस्मिंश्च गतमात्रेऽथ राजा गौरमुखे तदा ।
मन्त्रिभिर्मन्त्रयामास सह संविग्नमानसः ॥ १.४२.२९ ॥
ಗೌರಮುಖನು ಹೋದೊಡನೆ, ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ರಾಜನು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದನು.
1.42.30
संमन्त्र्य मन्त्रिभिश्चैव स तथा मन्त्रतत्त्ववित् ।
प्रासादं कारयामास एकस्तम्भं सुरक्षितम् ॥ १.४२.३० ॥
ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಲೋಚಿಸಿ, ಮಂತ್ರತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಆ ರಾಜನು ಒಂದೇ ಕಂಬವುಳ್ಳ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು.
1.42.31
रक्षां च विदधे तत्र भिषजश्चौषधानि च ।
ब्राह्मणान्मन्त्रसिद्धांश्च सर्वतो वै न्ययोजयत् ॥ १.४२.३१ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದನು; ವೈದ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದನು; ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.
1.42.32
राजकार्याणि तत्रस्थः सर्वाण्येवाकरोच्च सः ।
मन्त्रिभिः सह धर्मज्ञः समन्तात्परिरक्षितः ॥ १.४२.३२ ॥
ಅಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ಅವನು ಎಲ್ಲ ರಾಜಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು; ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಆ ರಾಜನು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದನು.
1.42.33
न चैनं कश्चिदारूढं लभते राजसत्तमम् ।
वातोऽपि निश्चरंस्तत्र प्रवेशे विनिवार्यते ॥ १.४२.३३ ॥
ಯಾರೂ ಏರಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನನ್ನು ತಲುಪಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯೂ ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.
1.42.34
प्राप्ते च दिवसे तस्मिन्सप्तमे द्विजसत्तमः ।
काश्यपोऽभ्यागमद्विद्वांस्तं राजानं चिकित्सितुम् ॥ १.४२.३४ ॥
ಆ ಏಳನೇ ದಿನ ಬಂದಾಗ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನಾದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಕಾಶ್ಯಪನು ಆ ರಾಜನನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಿಸಲು ಬಂದನು.
1.42.35
श्रुतं हि तेन तदभूद्यथा तं राजसत्तमम् ।
तक्षकः पन्नगश्रेष्ठो नेष्यते यमसादनम् ॥ १.४२.३५ ॥
ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನನ್ನು ಸರ್ಪಶ್ರೇಷ್ಠ ತಕ್ಷಕನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವನು ಎಂದು ಅವನು ಕೇಳಿದ್ದನು.
1.42.36
तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण करिष्येऽहमपज्वरम् ।
तत्र मेऽर्थश्च धर्मश्च भवितेति विचिन्तयन् ॥ १.४२.३६ ॥
ಸರ್ಪರಾಜನಿಂದ ಅವನು ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ವಿಷಜ್ವರದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವೆನು; ಅದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಲಾಭವೂ ಧರ್ಮವೂ ಉಂಟಾಗುವುದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ.
1.42.37
तं ददर्श स नागेन्द्रस्तक्षकः काश्यपं पथि ।
गच्छन्तमेकमनसं द्विजो भूत्वा वयोऽतिगः ॥ १.४२.३७ ॥
ನಾಗರಾಜ ತಕ್ಷಕನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಮನಸ್ಕನಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಶ್ಯಪನನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವನು ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ರೂಪ ತಳೆದಿದ್ದನು.
1.42.38
तमब्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं मुनिपुंगवम् ।
क्व भवांस्त्वरितो याति किंच कार्यं चिकीर्षति ॥ १.४२.३८ ॥
ನಾಗರಾಜನು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾಶ್ಯಪನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನೀವು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರಿ, ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀರಿ?"
1.42.39
नृपं कुरुकुलोत्पन्नं परिक्षितमरिंदमम् ।
तक्षकः पन्नगश्रेष्ठस्तेजसाऽध्य प्रधक्ष्यति ॥ १.४२.३९ ॥
ಕುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮರ್ದಿಸುವ ರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನನ್ನು, ಸರ್ಪಶ್ರೇಷ್ಠ ತಕ್ಷಕನು ಇಂದೇ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸುಡುವನು.
1.42.40
तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण तेनाग्निसमतेजसम् ।
पाण्डवानां कुलकरं राजानममितौजसम्। ॥ १.४२.४० ॥
ನಾಗರಾಜನಿಂದ ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಾಜನನ್ನು, ಅಗ್ನಿಗೆ ಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನವನನ್ನು, ಪಾಂಡವರ ವಂಶವನ್ನು ನಡೆಸುವವನನ್ನು, ಅಪರಿಮಿತ ಬಲದ ರಾಜನನ್ನು.
1.42.41
विज्ञातविषविद्योऽहं ब्राह्मणो लोकपूजितः ।
अस्मद्गुरुकटाक्षेण कल्योऽहं विषनाशने ॥ १.४२.४१ ॥
ನಾನು ವಿಷವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ; ಲೋಕದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು. ನನ್ನ ಗುರುವಿನ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಷನಾಶಕ್ಕೆ ನಾನು ಸಮರ್ಥನು.
1.42.42
अहं स तक्षको ब्रह्मंस्तं धक्ष्यामि महीपतिम् ।
निवर्तस्व न शक्तस्त्वं मया दष्टं चिकित्सितुम् ॥ १.४२.४२ ॥
ನಾನೇ ಆ ತಕ್ಷಕ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಆ ರಾಜನನ್ನು ನಾನು ಸುಡುತ್ತೇನೆ. ಹಿಂದಿರುಗು; ನನ್ನಿಂದ ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು ನೀನು ಚಿಕಿತ್ಸಿಸಲಾರೆ.
1.42.43
अहं तं नृपतिं गत्वा त्वया दष्टमपज्वरम् ।
करिष्यामीति मे बुद्धिर्विद्याबलसमन्विता ॥ १.४२.४३ ॥
ನಾನು ಆ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನಿನ್ನಿಂದ ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು ಜ್ವರರಹಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ವಿದ್ಯಾಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.