Mahābhārata · Adhyāya 1.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.43.1
यदि दष्टं मयेह त्वं शक्तः किंचिच्चिकित्सितुम् ।
ततो वृक्षं मया दष्टमिमं जीवय काश्यप ॥ १.४३.१ ॥
Si puedes curar algo de lo que yo he mordido aquí, entonces revive este árbol que yo he mordido, oh Kāśyapa.
1.43.2
परं मन्त्रबलं यत्ते तद्दर्शय यतस्व च ।
न्यग्रोधमेनं धक्ष्यामि पश्यतस्ते द्विजोत्तम ॥ १.४३.२ ॥
Muestra el supremo poder de tus mantras y esfuérzate. Oh mejor de los brahmanes, mientras miras, quemaré este árbol banyan.
1.43.3
दश नागेन्द्र वृक्षं त्वं यद्येतदभिमन्यसे ।
अहमेनं त्वया दष्टं जीवयिष्ये भुजंगम।
पश्य मन्त्रबलं मेऽद्य न्यग्रोधं दश पन्नग ॥ १.४३.३ ॥
Oh señor de las serpientes, si así lo crees, muerde este árbol. Oh serpiente, reviviré esto que tú has mordido. Mira hoy mi poder de mantras, oh serpiente; muerde el árbol banyan.
1.43.4
एवमुक्तः स नागेन्द्रः काश्यपेन महात्मना ।
अदशद्वृक्षमभ्येत्य न्यग्रोधं पन्नगोत्तमः ॥ १.४३.४ ॥
Así interpelado por el magnánimo Kāśyapa, aquel señor de las serpientes, el mejor de las serpientes, se acercó al árbol banyan y lo mordió.
1.43.5
स वृक्षस्तेन दष्टस्तु पन्नगेन महात्मना ।
आशीविषविषोपेतः प्रजज्वाल समन्ततः ॥ १.४३.५ ॥
Aquel árbol, mordido por la serpiente magnánima y colmado del veneno de víbora, ardió por todas partes.
1.43.6
तं दग्ध्वा स नगं नागः काश्यपं पुनरब्रवीत् ।
कुरु यत्नं द्विजश्रेष्ठ जीवयैव वनस्पतिम् ॥ १.४३.६ ॥
Tras quemar aquel árbol, la serpiente volvió a decir a Kāśyapa: 'Oh mejor de los brahmanes, haz un esfuerzo; revive este árbol.'
1.43.7
भस्मीभूतं ततो वृक्षं पन्नगेन्द्रस्य तेजसा ।
भस्म सर्वं समाहृत्य काश्यपो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.४३.७ ॥
Entonces, por el fuego del señor de las serpientes, el árbol quedó reducido a cenizas. Kāśyapa reunió toda la ceniza y pronunció estas palabras.
1.43.8
विद्याबलं पन्नगेन्द्र पश्य मेऽद्य वनस्पतौ ।
अहं संजीवयाम्येनं पश्यतस्ते भुजंगम ॥ १.४३.८ ॥
Mira hoy, oh señor de las serpientes, el poder de mi saber sobre este árbol. Oh serpiente, mientras tú miras, lo devolveré a la vida.
1.43.9
ततः स भगवान्विद्वान्काश्यपो द्विजसत्तमः ।
भस्मराशीकृतं वृक्षं विद्यया समजीवयत् ॥ १.४३.९ ॥
Entonces Kāśyapa, el venerable y sabio, el mejor de los dvijas, devolvió a la vida con su saber aquel árbol convertido en montón de cenizas.
1.43.10
अङ्कुरं कृतवांस्तत्र ततः पर्णद्वयान्वितम् ।
पलाशिनं शाखिनं च तथा विटपिनं पुनः ॥ १.४३.१० ॥
Allí hizo brotar un retoño con dos hojas; luego se volvió lleno de flores de palāśa, con ramas y ramitas.
1.43.11
तं दृष्ट्वा जीवितं वृक्षं काश्यपेन महात्मना ।
उवाच तक्षको ब्रह्मन्नैतदत्यद्भुतं त्वयि ॥ १.४३.११ ॥
Al ver aquel árbol devuelto a la vida por el magnánimo Kāśyapa, Takṣaka dijo: "Brahmán, esto no es tan asombroso en ti."
1.43.12
द्विजेन्द्र यद्विषं हन्या मम वा मद्विधस्य वा ।
कं त्वमर्थमभिप्रेप्सुर्यासि तत्र तपोधन ॥ १.४३.१२ ॥
Oh señor de los dvijas, si mi veneno, o el de alguien como yo, te alcanzase, oh tesoro de austeridad, ¿con qué fin vas allí?
1.43.13
यत्तेऽभिलषितं प्राप्तं फलं तस्मान्नृपोत्तमात् ।
अहमेव प्रदास्यामि तत्ते यद्यपि दुर्लभम् ॥ १.४३.१३ ॥
La recompensa que deseabas obtener de ese mejor de los reyes, aunque sea difícil de conseguir, yo mismo te la daré.
1.43.14
विप्रशापाभिभूते च क्षीणायुषि नराधिपे ।
घटमानस्य ते विप्र सिद्धिः संशयिता भवेत् ॥ १.४३.१४ ॥
Oh brahmín, mientras aquel señor de los hombres, abrumado por la maldición de un brahmán y con la vida consumida, esté vivo, el éxito de tu empeño se volvería dudoso.
1.43.15
ततो यशः प्रदीप्तं ते त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
निरंशुरिव घर्मांशुरन्तर्धानमितो व्रजेत् ॥ १.४३.१५ ॥
Entonces tu gloria resplandeciente, célebre en los tres mundos, desaparecería de aquí como el sol sin sus rayos.
1.43.16
धनार्थी याम्यहं तत्र तन्मे देहि भुजंगम ।
ततोऽहं विनिवर्तिष्ये स्वापतेयं प्रगृह्य वै ॥ १.४३.१६ ॥
Buscando riqueza voy allí; oh serpiente, dámela. Entonces regresaré llevándome mi propia riqueza.
1.43.17
यावद्धनं प्रार्थयसे तस्माद्राज्ञस्ततोऽधिकम् ।
अहमेव प्रदास्यामि निवर्तस्व द्विजोत्तम ॥ १.४३.१७ ॥
Tanta riqueza como pidas al rey, e incluso más, yo mismo te la daré; vuelve atrás, mejor de los brahmanes.
1.43.18
तक्षकस्य वचः श्रुत्वा काश्यपो द्विजसत्तमः ।
प्रदध्यौ सुमहातेजाराजानं प्रति बुद्धिमान् ॥ १.४३.१८ ॥
Habiendo oído las palabras de Takṣaka, el mejor de los brahmanes Kāśyapa, de gran esplendor y sabio, reflexionó sobre el rey.
1.43.19
दिव्यज्ञानः स तेजस्वी ज्ञात्वा तं नृपतिं तदा ।
क्षीणायुषं पाण्डवेयमपावर्तत काश्यपः ॥ १.४३.१९ ॥
Kāśyapa, radiante y dotado de conocimiento divino, sabiendo entonces que la vida del rey se extinguía, se volvió atrás del hijo de Pāṇḍu.
1.43.20
लब्ध्वा वित्तं मुनिवरस्तक्षकाद्यावदीप्सितम् ।
निवृत्ते काश्यपे तस्मिन्समयेन महात्मनि ॥ १.४३.२० ॥
El mejor de los sabios, habiendo obtenido de Takṣaka tanta riqueza como deseaba, y cuando aquel gran Kāśyapa se volvió según lo acordado…
1.43.21
जगाम तक्षकस्तूर्णं नगरं नागसाह्वयम् ।
अथ शुश्राव गच्छन्स तक्षको जगतीपतिम् ॥ १.४३.२१ ॥
Takṣaka partió rápidamente hacia la ciudad llamada Nāgasāhvaya. Y mientras iba, oyó hablar del señor de la tierra…
1.43.22
मन्त्रैर्विषहरैर्दिव्यै रक्ष्यमाणं प्रयत्नतः ।
स चिन्तयामास तदा मायायोगेन पार्थिवः ॥ १.४३.२२ ॥
Protegido con cuidado por mantras divinos que alejan el veneno, Takṣaka reflexionó entonces sobre el rey, pensando: por medio de la ilusión…
1.43.23
मया वञ्चयितव्योऽसौ क उपायो भवेदिति ।
ततस्तापसरूपेण प्राहिणोत्स भुजंगमान् ॥ १.४३.२३ ॥
"¿Cómo debo engañarle? ¿Qué medio podría haber?" Pensando así, envió serpientes con forma de ascetas.
1.43.24
फलपत्रोदकं गृह्य राज्ञे नागोऽथ तक्षकः ।
गच्छध्वं यूयमव्यग्रा राजानं कार्यवत्तया ॥ १.४३.२४ ॥
"Tomando frutos, hojas y agua, id al rey, todos vosotros tranquilos y con un propósito." Entonces el serpiente Takṣaka (les dijo)…
1.43.25
फलपत्रोदकं नागाः प्रतिग्राहयितुं नृपम् ।
ते तक्षकसमादिष्टास्तथा चक्रुर्भुजङ्गमाः ॥ १.४३.२५ ॥
Por orden de Takṣaka, las serpientes hicieron lo mismo para ofrecer al rey frutos, hojas y agua.
1.43.26
उपनिन्युस्तथा राज्ञे दर्भानम्भः फलानि च ।
तच्च सर्वं स राजेन्द्रः प्रतिजग्राह वीर्यवान् ॥ १.४३.२६ ॥
Le ofrecieron al rey hierba kuśa, agua y frutos, y aquel poderoso señor de reyes aceptó todo.
1.43.27
कृत्वा तेषां च कार्याणि गम्यतामित्युवाच तान् ।
गतेषु तेषु नागेषु तापसच्छद्मरूपिषु ॥ १.४३.२७ ॥
Tras atender sus asuntos, les dijo: «Podéis marcharos.» Cuando aquellas serpientes disfrazadas de ascetas se hubieron ido,
1.43.28
अमात्यान्सुहृदश्चैव प्रोवाच स नराधिपः ।
भक्षयन्तु भवन्तो वै स्वादूनीमानि सर्वशः ॥ १.४३.२८ ॥
Aquel señor de los hombres dijo a sus ministros y amigos: «Por favor, comed todos estos frutos dulces.»
1.43.29
तापसैरुपनीतानि फलानि सहिता मया ।
ततो राजा ससचिवः फलान्यादातुमैच्छत ॥ १.४३.२९ ॥
«Estos frutos traídos por los ascetas, junto conmigo.» Entonces el rey, con sus ministros, quiso tomar los frutos.
1.43.30
विधिना संप्रयुक्तो वै ऋषिवाक्येन तेन तु ।
यस्मिन्नेव फले नागस्तमेवाभक्षयत्स्वयम् ॥ १.४३.३० ॥
Impulsado por el destino y por las palabras de aquel sabio, el rey mismo comió aquel mismo fruto en el que estaba la serpiente.
1.43.31
ततो भक्षयतस्तस्य फलात्कृमिरभूदणुः ।
ह्रस्वकः कृष्णनयनस्ताम्रवर्णोऽथ शौनक ॥ १.४३.३१ ॥
Mientras él comía el fruto, de él surgió un pequeño gusano, de corta estatura, ojos negros y color cobrizo, oh Śaunaka.
1.43.32
स तं गृह्य नृपश्रेष्ठः सचिवानिदमब्रवीत् ।
अस्तमभ्येति सविता विषादद्य न मे भयम् ॥ १.४३.३२ ॥
Tomándolo, el mejor de los reyes dijo a sus ministros: "El sol se pone; hoy no temo a este veneno."
1.43.33
सत्यवागस्तु स मुनिः कृमिर्मां दशतामयम् ।
तक्षको नाम भूत्वा वै तथा परिहृतं भवेत् ॥ १.४३.३३ ॥
Sea veraz ese sabio; que este gusano, tomando el nombre de Takṣaka, me muerda, y así se cumplirá.
1.43.34
ते चैनमन्ववर्तन्त मन्त्रिणः कालचोदिताः ।
एवमुक्त्वा स राजेन्द्रो ग्रीवायां सन्निवेश्यह ॥ १.४३.३४ ॥
Y los ministros, impulsados por el tiempo, lo siguieron. Habiendo dicho esto, el señor de los reyes lo colocó sobre su cuello.
1.43.35
कृमिकं प्राहसत्तूर्णं मुमूर्षुर्नष्टचेतनः ।
प्रहसन्नेव भोगेन तक्षकेणाभिवेष्टितः ॥ १.४३.३५ ॥
Cercano a la muerte y con la mente perdida, de inmediato se rio del gusano; y mientras reía fue envuelto por los anillos de Takṣaka.
1.43.36
तस्मात्फलाद्विनिष्क्रम्य यत्तद्राज्ञे निवेदितम् ।
वेष्टयित्वा च भोगेन विनद्य च महास्वनम्।
अदशत्पृथिवीपालं तक्षकः पन्नगेश्वरः ॥ १.४३.३६ ॥
Saliendo de aquel fruto, tal como se le había anunciado al rey, enroscándose en él y rugiendo con gran estruendo, Takṣaka, señor de las serpientes, mordió al protector de la tierra.