ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.43.1
यदि दष्टं मयेह त्वं शक्तः किंचिच्चिकित्सितुम् ।
ततो वृक्षं मया दष्टमिमं जीवय काश्यप ॥ १.४३.१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಚ್ಚಿದ್ದನ್ನು ನೀನು ಏನಾದರೂ ಗುಣಪಡಿಸಲು ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಓ ಕಾಶ್ಯಪ, ನಾನು ಕಚ್ಚಿದ ಈ ಮರವನ್ನು ಬದುಕಿಸು.
1.43.2
परं मन्त्रबलं यत्ते तद्दर्शय यतस्व च ।
न्यग्रोधमेनं धक्ष्यामि पश्यतस्ते द्विजोत्तम ॥ १.४३.२ ॥
ನಿನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಂತ್ರಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸು, ಪ್ರಯತ್ನಿಸು. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ನೀನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಈ ಆಲದ ಮರವನ್ನು ಸುಡುತ್ತೇನೆ.
1.43.3
दश नागेन्द्र वृक्षं त्वं यद्येतदभिमन्यसे ।
अहमेनं त्वया दष्टं जीवयिष्ये भुजंगम।
पश्य मन्त्रबलं मेऽद्य न्यग्रोधं दश पन्नग ॥ १.४३.३ ॥
ಓ ನಾಗೇಂದ್ರನೇ, ನೀನು ಹಾಗೆ ಭಾವಿಸಿದರೆ ಈ ಮರವನ್ನು ಕಚ್ಚು. ಓ ಭುಜಂಗಮ, ನಿನ್ನಿಂದ ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಇದನ್ನು ನಾನು ಬದುಕಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ಪನ್ನಗ, ಇಂದು ನನ್ನ ಮಂತ್ರಬಲವನ್ನು ನೋಡು, ಆಲದ ಮರವನ್ನು ಕಚ್ಚು.
1.43.4
एवमुक्तः स नागेन्द्रः काश्यपेन महात्मना ।
अदशद्वृक्षमभ्येत्य न्यग्रोधं पन्नगोत्तमः ॥ १.४३.४ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ನಾಗೇಂದ್ರನು, ಸರ್ಪಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಆಲದ ಮರದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಕಚ್ಚಿದನು.
1.43.5
स वृक्षस्तेन दष्टस्तु पन्नगेन महात्मना ।
आशीविषविषोपेतः प्रजज्वाल समन्ततः ॥ १.४३.५ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಸರ್ಪದಿಂದ ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮರವು, ಆಶೀವಿಷದ ವಿಷದಿಂದ ತುಂಬಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉರಿದುಹೋಯಿತು.
1.43.6
तं दग्ध्वा स नगं नागः काश्यपं पुनरब्रवीत् ।
कुरु यत्नं द्विजश्रेष्ठ जीवयैव वनस्पतिम् ॥ १.४३.६ ॥
ಆ ಮರವನ್ನು ಸುಟ್ಟ ನಂತರ, ಆ ನಾಗನು ಮತ್ತೆ ಕಾಶ್ಯಪನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪ್ರಯತ್ನಿಸು, ಈ ವನಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಬದುಕಿಸು.'
1.43.7
भस्मीभूतं ततो वृक्षं पन्नगेन्द्रस्य तेजसा ।
भस्म सर्वं समाहृत्य काश्यपो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.४३.७ ॥
ಆಗ ಪನ್ನಗೇಂದ್ರನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮರವು ಭಸ್ಮವಾಯಿತು. ಕಾಶ್ಯಪನು ಆ ಎಲ್ಲಾ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.43.8
विद्याबलं पन्नगेन्द्र पश्य मेऽद्य वनस्पतौ ।
अहं संजीवयाम्येनं पश्यतस्ते भुजंगम ॥ १.४३.८ ॥
ಪನ್ನಗೇಂದ್ರನೇ, ಇಂದು ಈ ಮರದ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾಬಲವನ್ನು ನೋಡು. ಭುಜಂಗಮನೇ, ನೀನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಇದನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.
1.43.9
ततः स भगवान्विद्वान्काश्यपो द्विजसत्तमः ।
भस्मराशीकृतं वृक्षं विद्यया समजीवयत् ॥ १.४३.९ ॥
ಆಗ ಆ ಭಗವಂತನೂ, ವಿದ್ವಾಂಸನೂ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ಕಾಶ್ಯಪನು ಭಸ್ಮರಾಶಿಯಾದ ಆ ಮರವನ್ನು ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದನು.
1.43.10
अङ्कुरं कृतवांस्तत्र ततः पर्णद्वयान्वितम् ।
पलाशिनं शाखिनं च तथा विटपिनं पुनः ॥ १.४३.१० ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಎರಡು ಎಲೆಗಳಿರುವ ಒಂದು ಚಿಗುರನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ಅದು ಪಲಾಶ ಹೂವುಗಳುಳ್ಳ, ಕೊಂಬೆಗಳುಳ್ಳ, ಟೊಂಗೆಗಳುಳ್ಳ ಮರವಾಯಿತು.
1.43.11
तं दृष्ट्वा जीवितं वृक्षं काश्यपेन महात्मना ।
उवाच तक्षको ब्रह्मन्नैतदत्यद्भुतं त्वयि ॥ १.४३.११ ॥
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನಿಂದ ಜೀವಂತಗೊಂಡ ಆ ಮರವನ್ನು ನೋಡಿ ತಕ್ಷಕನು ಹೇಳಿದನು: "ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಇದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಲ್ಲ."
1.43.12
द्विजेन्द्र यद्विषं हन्या मम वा मद्विधस्य वा ।
कं त्वमर्थमभिप्रेप्सुर्यासि तत्र तपोधन ॥ १.४३.१२ ॥
ದ್ವಿಜೇಂದ್ರನೇ, ನನ್ನ ವಿಷ ಅಥವಾ ನನ್ನಂತಹವನ ವಿಷ ಹೊಡೆದರೆ, ತಪೋಧನನೇ, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಬಯಸಿ ನೀನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವೆ?
1.43.13
यत्तेऽभिलषितं प्राप्तं फलं तस्मान्नृपोत्तमात् ।
अहमेव प्रदास्यामि तत्ते यद्यपि दुर्लभम् ॥ १.४३.१३ ॥
ಆ ಉತ್ತಮ ರಾಜನಿಂದ ನೀನು ಬಯಸಿದ ಫಲವನ್ನು, ಅದು ದುರ್ಲಭವಾದರೂ, ನಾನೇ ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
1.43.14
विप्रशापाभिभूते च क्षीणायुषि नराधिपे ।
घटमानस्य ते विप्र सिद्धिः संशयिता भवेत् ॥ १.४३.१४ ॥
ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಶಾಪದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ರಾಜನಿದ್ದಾಗ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಿದ್ಧಿ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದವಾಗುತ್ತದೆ.
1.43.15
ततो यशः प्रदीप्तं ते त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
निरंशुरिव घर्मांशुरन्तर्धानमितो व्रजेत् ॥ १.४३.१५ ॥
ಆಗ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಿನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕೀರ್ತಿ, ಕಿರಣರಹಿತ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
1.43.16
धनार्थी याम्यहं तत्र तन्मे देहि भुजंगम ।
ततोऽहं विनिवर्तिष्ये स्वापतेयं प्रगृह्य वै ॥ १.४३.१६ ॥
ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸಿ ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಓ ಸರ್ಪವೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು. ಆಗ ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಧನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಾನು ಹಿಂದಿರುಗುವೆನು.
1.43.17
यावद्धनं प्रार्थयसे तस्माद्राज्ञस्ततोऽधिकम् ।
अहमेव प्रदास्यामि निवर्तस्व द्विजोत्तम ॥ १.४३.१७ ॥
ರಾಜನಿಂದ ನೀನು ಎಷ್ಟು ಧನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೀಯೋ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ನಾನೇ ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನೇ, ಹಿಂದಿರುಗು.
1.43.18
तक्षकस्य वचः श्रुत्वा काश्यपो द्विजसत्तमः ।
प्रदध्यौ सुमहातेजाराजानं प्रति बुद्धिमान् ॥ १.४३.१८ ॥
ತಕ್ಷಕನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅತ್ಯಂತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜ ಕಾಶ್ಯಪನು ರಾಜನ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಿದನು.
1.43.19
दिव्यज्ञानः स तेजस्वी ज्ञात्वा तं नृपतिं तदा ।
क्षीणायुषं पाण्डवेयमपावर्तत काश्यपः ॥ १.४३.१९ ॥
ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳ ತೇಜಸ್ವಿ ಕಾಶ್ಯಪನು, ಆ ರಾಜನ ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಪಾಂಡವ ವಂಶಜನ ಬಳಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು.
1.43.20
लब्ध्वा वित्तं मुनिवरस्तक्षकाद्यावदीप्सितम् ।
निवृत्ते काश्यपे तस्मिन्समयेन महात्मनि ॥ १.४३.२० ॥
ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ತಕ್ಷಕನಿಂದ ತನಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಧನವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಕಾಶ್ಯಪನು ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ…
1.43.21
जगाम तक्षकस्तूर्णं नगरं नागसाह्वयम् ।
अथ शुश्राव गच्छन्स तक्षको जगतीपतिम् ॥ १.४३.२१ ॥
ತಕ್ಷಕನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಾಗಸಾಹ್ವಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನು ಆ ಭೂಪತಿಯ ಕುರಿತು ಕೇಳಿದನು…
1.43.22
मन्त्रैर्विषहरैर्दिव्यै रक्ष्यमाणं प्रयत्नतः ।
स चिन्तयामास तदा मायायोगेन पार्थिवः ॥ १.४३.२२ ॥
ದಿವ್ಯ ವಿಷಹರ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದ ಆ ರಾಜನ ಕುರಿತು ತಕ್ಷಕನು ಆಗ ಯೋಚಿಸಿದನು. ಆ ರಾಜನು ಮಾಯಾಯೋಗದಿಂದ…
1.43.23
मया वञ्चयितव्योऽसौ क उपायो भवेदिति ।
ततस्तापसरूपेण प्राहिणोत्स भुजंगमान् ॥ १.४३.२३ ॥
"ನಾನು ಇವನನ್ನು ಹೇಗೆ ವಂಚಿಸಬೇಕು? ಯಾವ ಉಪಾಯವಿರಬಹುದು?" ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಅವನು ತಪಸ್ವಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
1.43.24
फलपत्रोदकं गृह्य राज्ञे नागोऽथ तक्षकः ।
गच्छध्वं यूयमव्यग्रा राजानं कार्यवत्तया ॥ १.४३.२४ ॥
"ಹಣ್ಣು, ಎಲೆ, ನೀರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಶಾಂತಚಿತ್ತರಾಗಿ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ." ಆಗ ನಾಗ ತಕ್ಷಕನು (ಸರ್ಪಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು)…
1.43.25
फलपत्रोदकं नागाः प्रतिग्राहयितुं नृपम् ।
ते तक्षकसमादिष्टास्तथा चक्रुर्भुजङ्गमाः ॥ १.४३.२५ ॥
ರಾಜನಿಗೆ ಹಣ್ಣು, ಎಲೆ, ನೀರನ್ನು ನೀಡಲು, ತಕ್ಷಕನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಆ ಸರ್ಪಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದವು.
1.43.26
उपनिन्युस्तथा राज्ञे दर्भानम्भः फलानि च ।
तच्च सर्वं स राजेन्द्रः प्रतिजग्राह वीर्यवान् ॥ १.४३.२६ ॥
ಅವರು ರಾಜನಿಗೆ ದರ್ಭೆ, ನೀರು, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು; ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಆ ರಾಜೇಂದ್ರನು ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
1.43.27
कृत्वा तेषां च कार्याणि गम्यतामित्युवाच तान् ।
गतेषु तेषु नागेषु तापसच्छद्मरूपिषु ॥ १.४३.२७ ॥
ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, "ನೀವು ಹೋಗಬಹುದು" ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು; ತಪಸ್ವಿಗಳ ವೇಷ ಧರಿಸಿದ್ದ ಆ ನಾಗರು ಹೋದ ಮೇಲೆ,
1.43.28
अमात्यान्सुहृदश्चैव प्रोवाच स नराधिपः ।
भक्षयन्तु भवन्तो वै स्वादूनीमानि सर्वशः ॥ १.४३.२८ ॥
ಆ ನರಾಧಿಪನು ತನ್ನ ಅಮಾತ್ಯರು ಮತ್ತು ಸುಹೃದರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಈ ಸಿಹಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತಿನ್ನಿರಿ."
1.43.29
तापसैरुपनीतानि फलानि सहिता मया ।
ततो राजा ससचिवः फलान्यादातुमैच्छत ॥ १.४३.२९ ॥
"ತಪಸ್ವಿಗಳು ತಂದ ಈ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ." ಆಗ ರಾಜನು ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು.
1.43.30
विधिना संप्रयुक्तो वै ऋषिवाक्येन तेन तु ।
यस्मिन्नेव फले नागस्तमेवाभक्षयत्स्वयम् ॥ १.४३.३० ॥
ಋಷಿಯ ಆ ಮಾತಿನಿಂದ, ವಿಧಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ರಾಜನು ಯಾವ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನಾಗನಿದ್ದನೋ ಆ ಹಣ್ಣನ್ನೇ ತಾನೇ ತಿಂದನು.
1.43.31
ततो भक्षयतस्तस्य फलात्कृमिरभूदणुः ।
ह्रस्वकः कृष्णनयनस्ताम्रवर्णोऽथ शौनक ॥ १.४३.३१ ॥
ಆಗ ಅವನು ಆ ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅದರಿಂದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹುಳು ಹುಟ್ಟಿತು; ಅದು ಕುಳ್ಳಗಿದ್ದು, ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರವರ್ಣದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಓ ಶೌನಕ.
1.43.32
स तं गृह्य नृपश्रेष्ठः सचिवानिदमब्रवीत् ।
अस्तमभ्येति सविता विषादद्य न मे भयम् ॥ १.४३.३२ ॥
ಆ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಇಂದು ಈ ವಿಷದಿಂದ ನನಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ.'
1.43.33
सत्यवागस्तु स मुनिः कृमिर्मां दशतामयम् ।
तक्षको नाम भूत्वा वै तथा परिहृतं भवेत् ॥ १.४३.३३ ॥
ಆ ಮುನಿ ಸತ್ಯವಾದಿಯಾಗಲಿ; ಈ ಹುಳು ತಕ್ಷಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ; ಆಗಲೇ ಅದು ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.
1.43.34
ते चैनमन्ववर्तन्त मन्त्रिणः कालचोदिताः ।
एवमुक्त्वा स राजेन्द्रो ग्रीवायां सन्निवेश्यह ॥ १.४३.३४ ॥
ಕಾಲಚೋದಿತರಾದ ಮಂತ್ರಿಗಳೂ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ರಾಜೇಂದ್ರನು ಅದನ್ನು ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡನು.
1.43.35
कृमिकं प्राहसत्तूर्णं मुमूर्षुर्नष्टचेतनः ।
प्रहसन्नेव भोगेन तक्षकेणाभिवेष्टितः ॥ १.४३.३५ ॥
ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಮೀಪನಾಗಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದ ಅವನು ಕೂಡಲೇ ಆ ಹುಳುವನ್ನು ನೋಡಿ ನಕ್ಕನು; ನಗುತ್ತಲೇ ತಕ್ಷಕನ ಸುರುಳಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟನು.
1.43.36
तस्मात्फलाद्विनिष्क्रम्य यत्तद्राज्ञे निवेदितम् ।
वेष्टयित्वा च भोगेन विनद्य च महास्वनम्।
अदशत्पृथिवीपालं तक्षकः पन्नगेश्वरः ॥ १.४३.३६ ॥
ಆ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ರಾಜನಿಗೆ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಅವನನ್ನು ಸುರುಳಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಿ, ಮಹಾ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿ, ನಾಗೇಶ್ವರನಾದ ತಕ್ಷಕನು ಭೂಪಾಲನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದನು.