มหาภารตะ · อัธยายะ 1.43

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.43.1

यदि दष्टं मयेह त्वं शक्तः किंचिच्चिकित्सितुम् ।
ततो वृक्षं मया दष्टमिमं जीवय काश्यप ॥ १.४३.१ ॥

ถ้าท่านมีกำลังที่จะรักษาสิ่งใดก็ตามที่ข้าพเจ้ากัดแล้วที่นี่ได้ โอ กาศยป จงชุบชีวิตต้นไม้นี้ซึ่งข้าพเจ้ากัดแล้วเถิด

1.43.2

परं मन्त्रबलं यत्ते तद्दर्शय यतस्व च ।
न्यग्रोधमेनं धक्ष्यामि पश्यतस्ते द्विजोत्तम ॥ १.४३.२ ॥

จงแสดงพลังมนตร์อันยิ่งใหญ่ที่ท่านมี และจงพยายามเถิด โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ ข้าพเจ้าจะเผาต้นไทรนี้ต่อหน้าต่อตาท่าน

1.43.3

दश नागेन्द्र वृक्षं त्वं यद्येतदभिमन्यसे ।
अहमेनं त्वया दष्टं जीवयिष्ये भुजंगम।
पश्य मन्त्रबलं मेऽद्य न्यग्रोधं दश पन्नग ॥ १.४३.३ ॥

โอ จ้าวแห่งนาค หากท่านคิดเช่นนั้น จงกัดต้นไม้นี้เถิด โอ งูเอ๋ย ข้าพเจ้าจะชุบชีวิตสิ่งที่ท่านกัดนี้ให้ฟื้นขึ้น วันนี้จงดูพลังมนตร์ของข้าพเจ้าเถิด โอ งูเอ๋ย จงกัดต้นไทรเถิด

1.43.4

एवमुक्तः स नागेन्द्रः काश्यपेन महात्मना ।
अदशद्वृक्षमभ्येत्य न्यग्रोधं पन्नगोत्तमः ॥ १.४३.४ ॥

เมื่อได้รับคำกล่าวจากกาศยปผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เช่นนั้น จ้าวแห่งนาคผู้เป็นยอดแห่งงูนั้นก็เข้าไปใกล้ต้นไทรแล้วกัดมัน

1.43.5

स वृक्षस्तेन दष्टस्तु पन्नगेन महात्मना ।
आशीविषविषोपेतः प्रजज्वाल समन्ततः ॥ १.४३.५ ॥

ต้นไม้นั้นถูกงูผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่กัด และเต็มไปด้วยพิษของงูเห่า จึงลุกไหม้ขึ้นทุกด้าน

1.43.6

तं दग्ध्वा स नगं नागः काश्यपं पुनरब्रवीत् ।
कुरु यत्नं द्विजश्रेष्ठ जीवयैव वनस्पतिम् ॥ १.४३.६ ॥

เมื่อเผาต้นไม้นั้นแล้ว งูก็กล่าวกับกาศยปอีกครั้งว่า โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ จงพยายามเถิด จงชุบชีวิตต้นไม้นี้ให้ฟื้นขึ้นเถิด

1.43.7

भस्मीभूतं ततो वृक्षं पन्नगेन्द्रस्य तेजसा ।
भस्म सर्वं समाहृत्य काश्यपो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.४३.७ ॥

จากนั้น ด้วยไฟแห่งจ้าวแห่งงู ต้นไม้นั้นก็กลายเป็นเถ้าถ่าน กาศยปรวบรวมเถ้าถ่านทั้งหมดแล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้

1.43.8

विद्याबलं पन्नगेन्द्र पश्य मेऽद्य वनस्पतौ ।
अहं संजीवयाम्येनं पश्यतस्ते भुजंगम ॥ १.४३.८ ॥

โอ จ้าวแห่งนาค วันนี้จงดูพลังแห่งวิชาของข้าพเจ้าที่มีต่อต้นไม้นี้เถิด โอ งูเอ๋ย ขณะที่ท่านกำลังดูอยู่ ข้าพเจ้าจะทำให้ต้นไม้นี้กลับคืนชีวิต

1.43.9

ततः स भगवान्विद्वान्काश्यपो द्विजसत्तमः ।
भस्मराशीकृतं वृक्षं विद्यया समजीवयत् ॥ १.४३.९ ॥

ครั้นแล้ว กาศยปผู้เป็นที่เคารพและรู้แจ้ง ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ได้ชุบชีวิตต้นไม้ที่กลายเป็นกองเถ้าถ่านให้ฟื้นขึ้นด้วยวิชาของตน

1.43.10

अङ्कुरं कृतवांस्तत्र ततः पर्णद्वयान्वितम् ।
पलाशिनं शाखिनं च तथा विटपिनं पुनः ॥ १.४३.१० ॥

ที่นั่น ท่านได้ทำให้เกิดหน่ออ่อนที่มีใบสองใบ ต่อจากนั้นต้นไม้ก็เต็มไปด้วยดอกปลาศ มีกิ่งก้านและกิ่งย่อยอีกครั้ง

1.43.11

तं दृष्ट्वा जीवितं वृक्षं काश्यपेन महात्मना ।
उवाच तक्षको ब्रह्मन्नैतदत्यद्भुतं त्वयि ॥ १.४३.११ ॥

เมื่อเห็นต้นไม้ที่กาศยปผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ทำให้กลับคืนชีวิตแล้ว ตักษกก็กล่าวว่า "โอ พราหมณ์ นี่ยังไม่น่าอัศจรรย์นักสำหรับท่านเลย"

1.43.12

द्विजेन्द्र यद्विषं हन्या मम वा मद्विधस्य वा ।
कं त्वमर्थमभिप्रेप्सुर्यासि तत्र तपोधन ॥ १.४३.१२ ॥

โอ ผู้เป็นใหญ่ในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง โอ ผู้มั่งคั่งด้วยตบะ หากพิษของข้าพเจ้า หรือของผู้ที่เป็นเช่นข้าพเจ้า จะพึงทำร้ายท่าน ท่านไปที่นั่นเพื่อจุดประสงค์ใดกัน

1.43.13

यत्तेऽभिलषितं प्राप्तं फलं तस्मान्नृपोत्तमात् ।
अहमेव प्रदास्यामि तत्ते यद्यपि दुर्लभम् ॥ १.४३.१३ ॥

รางวัลที่ท่านปรารถนาและได้ตามความต้องการจากกษัตริย์ผู้ประเสริฐนั้น แม้จะหาได้ยาก ข้าพเจ้าเองจะมอบให้ท่านเอง

1.43.14

विप्रशापाभिभूते च क्षीणायुषि नराधिपे ।
घटमानस्य ते विप्र सिद्धिः संशयिता भवेत् ॥ १.४३.१४ ॥

โอ พราหมณ์ ขณะที่จ้าวแห่งมนุษย์นั้นถูกคำสาปของพราหมณ์ครอบงำและอายุขัยใกล้หมดสิ้น ความสำเร็จของความพยายามของท่านจะกลายเป็นสิ่งที่น่าสงสัย

1.43.15

ततो यशः प्रदीप्तं ते त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
निरंशुरिव घर्मांशुरन्तर्धानमितो व्रजेत् ॥ १.४३.१५ ॥

เมื่อนั้น เกียรติยศอันรุ่งโรจน์ของท่านซึ่งเลื่องลือไปทั่วสามโลกจะพึงดับหายจากที่นี่ เหมือนพระอาทิตย์ที่ปราศจากรัศมี

1.43.16

धनार्थी याम्यहं तत्र तन्मे देहि भुजंगम ।
ततोऽहं विनिवर्तिष्ये स्वापतेयं प्रगृह्य वै ॥ १.४३.१६ ॥

ข้าพเจ้าปรารถนาทรัพย์สมบัติ จึงกำลังไปที่นั่น โอ งูเอ๋ย จงมอบสิ่งนั้นแก่ข้าพเจ้าเถิด แล้วข้าพเจ้าจะกลับไป โดยถือทรัพย์สมบัติของข้าพเจ้าเอง

1.43.17

यावद्धनं प्रार्थयसे तस्माद्राज्ञस्ततोऽधिकम् ।
अहमेव प्रदास्यामि निवर्तस्व द्विजोत्तम ॥ १.४३.१७ ॥

ท่านขอทรัพย์สมบัติจากกษัตริย์เท่าใด หรือมากกว่านั้นอีก ข้าพเจ้าเองจะให้แก่ท่าน โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ จงหันกลับไปเถิด

1.43.18

तक्षकस्य वचः श्रुत्वा काश्यपो द्विजसत्तमः ।
प्रदध्यौ सुमहातेजाराजानं प्रति बुद्धिमान् ॥ १.४३.१८ ॥

เมื่อได้ฟังถ้อยคำของตักษก กาศยปผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่และมีปัญญา ได้ครุ่นคิดถึงพระราชา

1.43.19

दिव्यज्ञानः स तेजस्वी ज्ञात्वा तं नृपतिं तदा ।
क्षीणायुषं पाण्डवेयमपावर्तत काश्यपः ॥ १.४३.१९ ॥

กาศยปผู้รุ่งโรจน์และมีญาณทิพย์ เมื่อรู้แล้วว่าพระราชานั้นอายุขัยใกล้หมดสิ้นในขณะนั้น จึงหันกลับจากบุตรแห่งปาณฑุ

1.43.20

लब्ध्वा वित्तं मुनिवरस्तक्षकाद्यावदीप्सितम् ।
निवृत्ते काश्यपे तस्मिन्समयेन महात्मनि ॥ १.४३.२० ॥

มุนีผู้ประเสริฐ เมื่อได้ทรัพย์สมบัติจากตักษกตามที่ปรารถนาแล้ว และเมื่อกาศยปผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นได้หันกลับไปตามกำหนดเวลาแล้ว…

1.43.21

जगाम तक्षकस्तूर्णं नगरं नागसाह्वयम् ।
अथ शुश्राव गच्छन्स तक्षको जगतीपतिम् ॥ १.४३.२१ ॥

ตักษกรีบไปยังนครที่เรียกว่านาคสาหวัยะ และระหว่างทางนั้น เขาได้ยินเรื่องราวของจอมปฐพี

1.43.22

मन्त्रैर्विषहरैर्दिव्यै रक्ष्यमाणं प्रयत्नतः ।
स चिन्तयामास तदा मायायोगेन पार्थिवः ॥ १.४३.२२ ॥

ทั้งที่ถูกคุ้มกันอย่างระมัดระวังด้วยมนตร์ทิพย์ที่ขจัดพิษ พระราชาผู้นั้น ตักษกจึงครุ่นคิดถึงพระองค์ โดยคิดว่า ด้วยอุบายแห่งมายา

1.43.23

मया वञ्चयितव्योऽसौ क उपायो भवेदिति ।
ततस्तापसरूपेण प्राहिणोत्स भुजंगमान् ॥ १.४३.२३ ॥

"จะหลอกลวงพระองค์ได้ด้วยวิธีใดเล่า" ครั้นคิดดังนี้แล้ว เขาจึงส่งงูทั้งหลายไปในรูปของนักพรต

1.43.24

फलपत्रोदकं गृह्य राज्ञे नागोऽथ तक्षकः ।
गच्छध्वं यूयमव्यग्रा राजानं कार्यवत्तया ॥ १.४३.२४ ॥

"ท่านทั้งหลายจงนำผลไม้ ใบไม้ และน้ำไปถวายพระราชา ไปเถิด ทุกคนจงสงบใจและมีจุดหมายชัดเจน" จากนั้นนาคตักษกจึงกล่าวกับพวกมัน

1.43.25

फलपत्रोदकं नागाः प्रतिग्राहयितुं नृपम् ।
ते तक्षकसमादिष्टास्तथा चक्रुर्भुजङ्गमाः ॥ १.४३.२५ ॥

ตามคำสั่งของตักษก งูทั้งหลายจึงกระทำเช่นนั้น คือนำผลไม้ ใบไม้ และน้ำไปถวายพระราชา

1.43.26

उपनिन्युस्तथा राज्ञे दर्भानम्भः फलानि च ।
तच्च सर्वं स राजेन्द्रः प्रतिजग्राह वीर्यवान् ॥ १.४३.२६ ॥

พวกมันถวายหญ้ากุศะ น้ำ และผลไม้แด่พระราชา และพระราชาผู้ทรงพลังแห่งกษัตริย์ก็ทรงรับทั้งหมดนั้น

1.43.27

कृत्वा तेषां च कार्याणि गम्यतामित्युवाच तान् ।
गतेषु तेषु नागेषु तापसच्छद्मरूपिषु ॥ १.४३.२७ ॥

เมื่อจัดการธุระของพวกมันเสร็จแล้ว พระองค์จึงตรัสกับพวกมันว่า "พวกท่านไปได้" เมื่องูเหล่านั้นซึ่งปลอมตัวเป็นนักพรตได้จากไปแล้ว

1.43.28

अमात्यान्सुहृदश्चैव प्रोवाच स नराधिपः ।
भक्षयन्तु भवन्तो वै स्वादूनीमानि सर्वशः ॥ १.४३.२८ ॥

พระผู้เป็นใหญ่ของมนุษย์ตรัสกับเสนาอำมาตย์และมิตรสหายว่า "ขอพวกท่านทั้งหลายจงรับประทานผลไม้อันหวานเหล่านี้ทั้งหมดเถิด"

1.43.29

तापसैरुपनीतानि फलानि सहिता मया ।
ततो राजा ससचिवः फलान्यादातुमैच्छत ॥ १.४३.२९ ॥

"ผลไม้เหล่านี้นักพรตนำมาถวาย ขอพวกท่านจงร่วมรับประทานกับข้าพเจ้า" ครั้นแล้ว พระราชาพร้อมด้วยเสนาอำมาตย์ทรงประสงค์จะหยิบผลไม้ขึ้นมา

1.43.30

विधिना संप्रयुक्तो वै ऋषिवाक्येन तेन तु ।
यस्मिन्नेव फले नागस्तमेवाभक्षयत्स्वयम् ॥ १.४३.३० ॥

ถูกขับเคลื่อนด้วยโชคชะตาและด้วยคำของฤๅษีนั้น พระราชาจึงทรงรับประทานผลไม้ผลนั้นเองซึ่งงูนั้นซ่อนอยู่

1.43.31

ततो भक्षयतस्तस्य फलात्कृमिरभूदणुः ।
ह्रस्वकः कृष्णनयनस्ताम्रवर्णोऽथ शौनक ॥ १.४३.३१ ॥

ขณะที่พระองค์กำลังเสวยผลไม้นั้น หนอนตัวเล็กตัวหนึ่งก็ปรากฏออกมาจากผลนั้น ตัวสั้น มีดวงตาดำ และมีสีทองแดง ข้าแต่เอ็ดลำดับโคตร

1.43.32

स तं गृह्य नृपश्रेष्ठः सचिवानिदमब्रवीत् ।
अस्तमभ्येति सविता विषादद्य न मे भयम् ॥ १.४३.३२ ॥

พระราชาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ทรงหยิบหนอนนั้นขึ้นมา แล้วตรัสกับเสนาอำมาตย์ว่า "ดวงอาทิตย์กำลังตกดิน วันนี้ข้าพเจ้าไม่หวาดกลัวพิษนี้"

1.43.33

सत्यवागस्तु स मुनिः कृमिर्मां दशतामयम् ।
तक्षको नाम भूत्वा वै तथा परिहृतं भवेत् ॥ १.४३.३३ ॥

ขอให้ฤๅษีผู้นั้นพูดความจริงเถิด ขอให้หนอนตัวนี้จงกัดข้าพเจ้า โดยใช้ชื่อว่าตักษกเถิด และเช่นนั้นคำของท่านก็จะเป็นจริง

1.43.34

ते चैनमन्ववर्तन्त मन्त्रिणः कालचोदिताः ।
एवमुक्त्वा स राजेन्द्रो ग्रीवायां सन्निवेश्यह ॥ १.४३.३४ ॥

เสนาอำมาตย์เหล่านั้นถูกกาลเวลาผลักดัน จึงตามพระองค์ไป เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว จอมกษัตริย์ก็วางหนอนนั้นไว้บนคอของพระองค์

1.43.35

कृमिकं प्राहसत्तूर्णं मुमूर्षुर्नष्टचेतनः ।
प्रहसन्नेव भोगेन तक्षकेणाभिवेष्टितः ॥ १.४३.३५ ॥

ใกล้จะสิ้นพระชนม์ สติสัมปชัญญะหายไป พระองค์จึงหัวเราะเยาะหนอนนั้นในทันที และขณะที่ทรงหัวเราะนั่นเอง พระองค์ก็ถูกขดรัดด้วยขดของตักษก

1.43.36

तस्मात्फलाद्विनिष्क्रम्य यत्तद्राज्ञे निवेदितम् ।
वेष्टयित्वा च भोगेन विनद्य च महास्वनम्।
अदशत्पृथिवीपालं तक्षकः पन्नगेश्वरः ॥ १.४३.३६ ॥

ตักษกจึงออกมาจากผลไม้นั้น ดังที่ได้บอกแก่พระราชาไว้ พันรอบพระองค์ คำรามเสียงดังสนั่น นาคราชตักษกได้กัดผู้ปกป้องแผ่นดิน