महाभारत · अध्याय 1.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.44.1
तं तथा मन्त्रिणो दृष्ट्वा भोगेन परिवेष्टितम् ।
विषण्णवदनाः सर्वे रुरुदुर्भृशदुःखिताः ॥ १.४४.१ ॥
मंत्र्यांनी त्याला नागाच्या वेटोळ्यांनी वेढलेले असे पाहिले; सर्वांची मुखे उदास झाली आणि ते अत्यंत दुःखाने रडू लागले.
1.44.2
तं तु नागं ततो दृष्ट्वा मन्त्रिणस्ते प्रदुद्रुवुः ।
अपश्यन्त तथा यान्तमाकाशे नागमद्भुतम् ॥ १.४४.२ ॥
नंतर त्या नागाला पाहून मंत्री पळून गेले; आकाशातून जाणारा तो अद्भुत नाग त्यांनी पाहिला.
1.44.3
सीमन्तमिव कुर्वाणं नभसः पद्मवर्चसम् ।
तक्षकं पन्नगश्रेष्ठं भृशं शोकपरायणाः ॥ १.४४.३ ॥
आकाशाला सीमन्त करीत असल्यासारखा, कमळासारख्या वर्णाचा, सर्पश्रेष्ठ तक्षक; ते अत्यंत शोकात बुडाले.
1.44.4
ततस्तु ते तद्गृहमग्निना वृतं ।
प्रदीप्यमानं विषजेन भोगिनः।
भयात्परित्यज्य दिशः प्रपेदिरे ।
पपात तच्चाशनिताडितं यथा ॥ १.४४.४ ॥
नंतर ते नाग, अग्नीने वेढलेले आणि विषाच्या ज्वाळांनी जळणारे ते घर भीतीने सोडून दिशांकडे पळाले; आणि ते घर विजेने आदळल्यासारखे कोसळले.
1.44.5
ततो नृपे तक्षकतेजसाहते ।
प्रयुज्य सर्वाः परलोकसत्क्रियाः।
शुचिर्दिजो राजपुरोहितस्तदा ।
तथैव ते तस्य नृपस्य मन्त्रिणः ॥ १.४४.५ ॥
नंतर तक्षकाच्या तेजाने राजा मारला गेल्यावर, शुचिर्भूत राजपुरोहित ब्राह्मणाने परलोकासाठीचे सर्व योग्य संस्कार केले; त्याचप्रमाणे त्या राजाच्या मंत्र्यांनीही केले.
1.44.6
नृपं शिशुं तस्य सुतं प्रचक्रिरे ।
समेत्य सर्वे पुरवासिनो जनाः।
नृपं यमाहुस्तममित्रघातिनं ।
कुरुप्रवीरं जनमेजयं जनाः ॥ १.४४.६ ॥
नगरवासी सर्व लोकांनी एकत्र येऊन त्या राजाच्या बालपुत्राला राजा केले; शत्रूंचा संहार करणारा, कुरुवीर जनमेजय असे लोक ज्याला म्हणत.
1.44.7
स बाल एवार्यमतिर्नृपोत्तमः ।
सहैव तैर्मन्त्रिपुरोहितैस्तदा।
शशास राज्यं कुरुपुंगवाग्रजो ।
यथाऽस्य वीरः प्रपितामहस्तथा ॥ १.४४.७ ॥
तो बालक असूनही उत्तम राजा, आर्यमती, तेव्हा मंत्री व पुरोहितांसह कुरुवंशातील श्रेष्ठ वृषभांमध्ये अग्रज होऊन राज्य करू लागला, जसे त्याच्या वीर पणजोबांनी केले होते.
1.44.8
ततस्तु राजानममित्रतापनं ।
समीक्ष्य ते तस्य नृपस्य मन्त्रिणः।
सुवर्णवर्माणमुपेत्य काशिप ।
वपुष्टमार्थं वरयांप्रचक्रमुः ॥ १.४४.८ ॥
तेव्हा शत्रूंना तापवणाऱ्या त्या राजाला पाहून त्याचे मंत्री सुवर्णकवचधारी राजाकडे जाऊन, हे काशिराजा, वपुष्टमेसाठी वर मागू लागले.
1.44.9
ततः स राजा प्रददौ वपुष्टमां ।
कुरुप्रवीराय परीक्ष्य धर्मतः।
स चापि तां प्राप्य मुदा युतोऽभव-
न्न चान्यनारीषु मनो दधे क्वचित् ॥ १.४४.९ ॥
मग त्या राजाने धर्मानुसार परीक्षा घेऊन वपुष्टमेला कुरुवीरश्रेष्ठाला दिले. त्यानेही तिला मिळवून आनंदित होऊन इतर स्त्रियांकडे कधीही मन लावले नाही.
1.44.10
सरःसु फुल्लेषु वनेषु चैव ।
प्रसन्नचेता विजहार वीर्यवान्।
तथा स राजन्यवरो विजह्रिवान् ।
यथोर्वशीं प्राप्य पुरा पुरूरवाः ॥ १.४४.१० ॥
फुललेल्या सरोवरांत व वनांत प्रसन्न मनाने तो पराक्रमी विहार करू लागला. पूर्वी उर्वशीला मिळवून पुरूरवा जसा विहार करीत असे, तसाच त्या श्रेष्ठ राजानेही विहार केला.
1.44.11
वपुष्टमा चापि वरं पतिव्रता ।
प्रतीतरूपा समवाप्य भूपतिम्।
भावेन रामा रमयांबभूव तं ।
विहारकालेष्ववरोधसुन्दरी ॥ १.४४.११ ॥
वपुष्टमाही आपल्या श्रेष्ठ पतीशी पतिव्रता होऊन, प्रसिद्ध रूपाने, त्या भूपतीला मिळवून प्रेमाने त्याला रमवू लागली; विहाराच्या वेळी ती अंतःपुरातील सुंदरी होती.