ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.45.1
एतस्मिन्नेव काले तु जरत्कारुर्महातपाः ।
चचार पृथिवीं कृत्स्नां यत्रसायंगृहो मुनिः ॥ १.४५.१ ॥
ଏହି ସମୟରେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଜରତ୍କାରୁ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଆଣେ, ସେଇଠି ତାଙ୍କ ଘର।
1.45.2
चरन्दीक्षां महातेजा दुश्चरामकृतात्मभिः ।
तीर्थेष्वाप्लवनं कुर्वन्पुण्येषु विचचार ह ॥ १.४५.२ ॥
ଅସଂଯମୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ଦୀକ୍ଷା ପାଳନ କରି ସେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।
1.45.3
वायुभक्षो निराहारः शुष्यन्नहरहर्मुनिः ।
सं ददर्श पितॄन्गर्ते लम्बमानानधोमुखान् ॥ १.४५.३ ॥
କେବଳ ପବନ ଖାଇ, ନିରାହାର ରହି, ଦିନକୁ ଦିନ ଶୁଖି ଯାଉଥିବା ସେ ମୁନି ଏକ ଗର୍ତ୍ତରେ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ ଓହଳୁଥିବା ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.45.4
एकतन्त्ववशिष्टं वै वीरणस्तम्बमाश्रितान् ।
तं तन्तुं च शनैराखुमाददानं बिलेशयम् ॥ १.४५.४ ॥
ଗୋଟିଏ ସୂତା ମାତ୍ର ବଳିଥିବା ବୀରଣ ଘାସ ଗଛର ଡାଳକୁ ସେମାନେ ଧରି ରହିଥିଲେ; ସେହି ସୂତାକୁ ଗର୍ତ୍ତବାସୀ ମୂଷା ଧୀରେ ଧୀରେ କାଟୁଥିଲା।
1.45.5
निराहारान्कृशान्दीनान्गर्ते स्वत्राणमिच्छतः ।
उपसृत्य स तान्दीनान्दीनरूपोऽभ्यभाषत ॥ १.४५.५ ॥
ଗର୍ତ୍ତରେ ନିରାହାର, କୃଶ ଓ ଦୀନ, ନିଜ ରକ୍ଷା ଇଚ୍ଛୁକ ସେହି ଦୀନ ପିତୃଗଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେ ମଧ୍ୟ ଦୀନ ରୂପରେ ସେମାନଙ୍କ ସହ କହିଲେ।
1.45.6
के भवन्तोऽवलम्बन्ते वीरमस्तम्बमाश्रिताः ।
दुर्बलं खादितैर्मूलैराखुना बिलवासिना ॥ १.४५.६ ॥
ବିଳବାସୀ ମୂଷାର ମୂଳ କାଟି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥିବା ବୀରଣ ଘାସ ଗଛର ଡାଳ ଧରି ଓହଳୁଥିବା ଆପଣମାନେ କିଏ?
1.45.7
वीरणस्तम्बके मूलं यदप्येकमिह स्थितम् ।
तद्भप्ययं शनैराखुरादत्ते दशनैः शितैः ॥ १.४५.७ ॥
ବୀରଣ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଏଠାରେ ରହିଥିବା ଗୋଟିଏ ମୂଳକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ମୂଷା ଧୀରେ ଧୀରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତରେ କାଟୁଛି।
1.45.8
छेत्स्यतेऽल्पावशिष्टत्वादेतदप्यचिरादिव ।
ततस्तु पतितारोऽत्र गर्ते व्यक्तमधोमुखाः ॥ १.४५.८ ॥
ଅଳ୍ପ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବାରୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର କଟିଯିବ। ସେତେବେଳେ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଗର୍ତ୍ତରେ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ପଡ଼ିବେ।
1.45.9
अत्र मे दुःखमुत्पन्नं दृष्ट्वा युष्मानधोमुखान् ।
कृच्छ्रामापदमापन्नान्प्रियं किं करवाणि वः ॥ १.४५.९ ॥
ଏଠାରେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି କଷ୍ଟକର ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ମୋର ଦୁଃଖ ହୋଇଛି। ଆପଣମାନଙ୍କର କେଉଁ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ କରିବି?
1.45.10
तपसोऽस्य चतुर्थेन तृतीयेनाथ वा पुनः ।
अर्धेन वापि निस्तर्तुमापदं ब्रूत मा चिरम् ॥ १.४५.१० ॥
ମୋ ଏହି ତପସ୍ୟାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ, ତୃତୀୟାଂଶ, କିମ୍ବା ଅଧା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏ ବିପଦରୁ ପାର ହୋଇପାରିବେ କି? ବିଳମ୍ବ ନ କରି କୁହନ୍ତୁ।
1.45.11
अथवापि समग्रेण तरन्तु तपसा मम ।
भवन्तः सर्व एवेह काममेवं विधीयताम् ॥ १.४५.११ ॥
ଅଥବା ମୋ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତପସ୍ୟାରେ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରୁ ପାର ହୁଅନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉ।
1.45.12
कुतो भवान्ब्रह्मचारी यो नस्त्रातुमिहेच्छसि ।
न तु विप्राग्र्य तपसा शक्यमेतद्व्यपोहितुम् ॥ १.४५.१२ ॥
ତୁମେ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଯିଏ ଏଠାରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ? ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ୟାରେ ଏ ବିପଦ ଦୂର କରିହେବ ନାହିଁ।
1.45.13
अस्ति नस्तात तपसः फलं प्रवदतां वर ।
संतानप्रक्षयाद्ब्रह्मन्पतामो निरयेऽशुचौ ॥ १.४५.१३ ॥
ହେ ବତ୍ସ, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଆମ ପାଇଁ ଅଛି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସନ୍ତାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୟ ହେତୁ ଆମେ ଅଶୁଚି ନରକରେ ପଡ଼ୁଛୁ।
1.45.14
सन्तानं हि परो धर्मं एवमाह पितामहः ।
लम्बतामिह नस्तात न ज्ञानं प्रतिभाति वै ॥ १.४५.१४ ॥
ସନ୍ତାନ ହିଁ ପରମ ଧର୍ମ ବୋଲି ପିତାମହ କହିଛନ୍ତି। ହେ ବତ୍ସ, ଏଠାରେ ଆମେ ଝୁଲୁଛୁ; ଆମକୁ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଭାତ ହେଉନାହିଁ।
1.45.15
येन त्वां नाभिजानीमो लोके विख्यातपौरुषम् ।
वृद्धो भवान्महाभागोयोनः शोच्यान्सुदुःखितान ॥ १.४५.१५ ॥
ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପରାକ୍ରମୀ ଆପଣଙ୍କୁ ଆମେ ଜାଣୁ ନାହୁଁ; ଆପଣ ବୃଦ୍ଧ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଆମ ପରି ଦୟନୀୟ ଅତି ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
1.45.16
शोचते चैव कारुण्याच्छृणु ये वै वयं द्विज ।
यायावरा नाम वयमृषयः संशितव्रताः ॥ १.४५.१६ ॥
କରୁଣାରୁ ହିଁ ସେ ଶୋକ କରନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଶୁଣନ୍ତୁ: ଆମେ ଯାଯାବର ନାମକ ଋଷି, କଠୋର ବ୍ରତଧାରୀ।
1.45.17
लोकात्पुम्यादिह भ्रष्टाः सन्तानप्रक्षयान्मुने ।
प्रणष्टं नस्तपस्तीव्रं न हि नस्तन्तुरस्ति वै ॥ १.४५.१७ ॥
ହେ ମୁନି, ସନ୍ତାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୟରୁ ଆମେ ପୁଣ୍ୟଲୋକରୁ ଏଠାରେ ପତିତ ହୋଇଛୁ। ଆମର ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଆମର ବଂଶତନ୍ତୁ ନିଶ୍ଚିତ ନାହିଁ।
1.45.18
अस्तित्वेकोऽद्य नस्तन्तुः सोऽपि नास्ति यथा तथा ।
मन्दभाग्योऽल्पभाग्यानां तप एकं समास्थितः ॥ १.४५.१८ ॥
ଆଜି ଆମର ବଂଶତନ୍ତୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅଛି; ତାହା ବି ନ ଥିବା ପରି। ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ, ଅଳ୍ପଭାଗ୍ୟମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ତପସ୍ୟା।
1.45.19
जरत्कारुरिति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः ।
नियतात्मा महात्मा च सुव्रतः सुमहातपाः ॥ १.४५.१९ ॥
ଜରତ୍କାରୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ପାରଙ୍ଗତ, ସଂଯମୀ, ମହାତ୍ମା, ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ଓ ଅତି ମହାତପସ୍ୱୀ ଥିଲେ।
1.45.20
तेन स्म तपसो लोभात्कृच्छ्रमापादिता वयम् ।
न तस्य भार्या पुत्रो वा बान्धवो वाऽस्ति कश्चन ॥ १.४५.२० ॥
ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଲୋଭରୁ ହିଁ ଆମେ ଏହି କଷ୍ଟ ପାଇଛୁ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ବା ପୁତ୍ର ବା କୌଣସି ବନ୍ଧୁ ନାହାନ୍ତି।
1.45.21
तस्माल्लम्बामहे गर्ते नष्टसंज्ञा ह्यनाथवत् ।
स वक्तव्यस्त्वया दृष्टो ह्यस्माकं नाथवत्तया ॥ १.४५.२१ ॥
ତେଣୁ ଆମେ ଚେତନା ହରାଇ, ଅନାଥ ପରି ଏହି ଗର୍ତ୍ତରେ ଝୁଲୁଛୁ। ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଆମର ନାଥ ହେବାକୁ କହିବେ।
1.45.22
पितरस्तेऽवलम्बन्ते गर्ते दीना अधोमुखाः ।
साधु दारान्कुरुष्वेति प्रजायस्वेति चाभि भोः ॥ १.४५.२२ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପିତୃଗଣ ଦୀନ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ସେହି ଗର୍ତ୍ତରେ ଝୁଲୁଛନ୍ତି। 'ଭଲ ଭାବରେ ପତ୍ନୀ ଗ୍ରହଣ କର ଓ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦିଅ' ବୋଲି ତାଙ୍କୁ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ଭଦ୍ର।
1.45.23
कुलतन्तुर्हि नः शिष्टः स एकैकस्तपोधन ।
यं तु पश्यसि नो ब्रह्मन्वीरणस्तम्बमाश्रयम् ॥ १.४५.२३ ॥
ଆମ କୁଳର ତନ୍ତୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି କେବଳ ତାଙ୍କଠାରେ, ହେ ତପୋଧନ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୀରଣ ଘାସର ଗୁଚ୍ଛକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଯାହାକୁ ଆପଣ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ସେ ହିଁ।
1.45.24
एषोऽस्माकं कुलस्तम्ब आस्ते स्वकुलवर्धनः ।
यानि पश्यसि वै ब्रह्मन्मूलानीहास्य वीरुधः ॥ १.४५.२४ ॥
ଏ ହେଉଛନ୍ତି ଆମ କୁଳର ସ୍ତମ୍ଭ, ନିଜ କୁଳର ବୃଦ୍ଧିକାରୀ। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ମୂଳ ଓ ଲତା ଆପଣ ଦେଖୁଛନ୍ତି—
1.45.25
एते नस्तन्तवस्तात कालेन परिभक्षिताः ।
यत्त्वेतत्पश्यसि ब्रह्मन्मूलमस्यार्धभक्षितम् ॥ १.४५.२५ ॥
ହେ ବତ୍ସ, କାଳ ଦ୍ୱାରା ଆମର ଏହି ତନ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଇ ହୋଇଯାଇଛି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେଉଁ ମୂଳ ଦେଖୁଛ ତାହା ଅଧା ଖାଇ ହୋଇଛି।
1.45.26
यत्र लम्बामहे गर्ते सोऽप्येकस्तप आस्थितः ।
यमाखुं पश्यसि ब्रह्मन्काल एष महाबलः ॥ १.४५.२६ ॥
ଯେଉଁ ଗର୍ତ୍ତରେ ଆମେ ଝୁଲୁଛୁ, ସେଠାରେ ଜଣେ ଏକ ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଯମର ମୂଷା ଦେଖୁଛ ଏହି କାଳ ମହାବଳ।
1.45.27
स तं तपोरतं मन्दं शनैः क्षपयते तुदन् ।
जरत्कारुं तपोलुब्धं मन्दात्मानमचेतसम् ॥ १.४५.२७ ॥
ସେ ତପସ୍ୟାରେ ରତ ତାହାକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ କାଟି କ୍ଷୟ କରେ। ତପସ୍ୟାର ଲୋଭୀ ଜରତ୍କାରୁକୁ, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଓ ଅଚେତନକୁ।
1.45.28
न हि नस्तत्तपस्तस्य तारयिष्यति सत्तम ।
छिन्नमूलान्परिभ्रष्टान्कालोपहतचेतसः ॥ १.४५.२८ ॥
ହେ ସତ୍ତମ, ତାହାର ସେହି ତପସ୍ୟା ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବ ନାହିଁ; ମୂଳ କଟା, ପତିତ ଓ କାଳ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ମନ ଆମକୁ।
1.45.29
अधः प्रविष्टान्पश्यास्मान्यथा दुष्कृतिनस्तथा ।
अस्मासु पतितेष्वत्र सह सर्वैः सबान्धवैः ॥ १.४५.२९ ॥
ତଳେ ପଡ଼ିଥିବା ଆମକୁ ଦେଖ, ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନେ ପଡ଼ିବା ପରି। ଏଠାରେ ଆମେ ପଡ଼ିଲେ ସବୁ ବାନ୍ଧବଙ୍କ ସହିତ।
1.45.30
छिन्नः कालेन सोऽप्यत्र गन्ता वै नरकं ततः ।
तपो वाऽप्यथ चा यज्ञो यच्चान्यत्पावनं महत् ॥ १.४५.३० ॥
କାଳ ଦ୍ୱାରା ଛିନ୍ନ ସେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ନରକକୁ ଯିବ। ତାପରେ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ, ଅଥବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହାପାବନ କର୍ମ।
1.45.31
तत्सर्वं न समं तात संतत्येति सतां मतम् ।
स तात दृष्ट्वा ब्रूयास्तं जरत्कारुं तपोधन ॥ १.४५.३१ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ସେ ସବୁ ସନ୍ତାନ ସମାନ ନୁହେଁ; ଏହା ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ମତ। ହେ ତପୋଧନ, ତାହା ଦେଖି ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ କହିବ।
1.45.32
यथा दृष्टमिदं चात्र त्वयाऽऽख्येयमशेषतः ।
यथा दारान्प्रकुर्यात्स पुत्रानुत्पादयेद्यथा ॥ १.४५.३२ ॥
ଏଠାରେ ତୁମେ ଯାହା ଦେଖିଛ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିବ। ସେ ପତ୍ନୀ ଗ୍ରହଣ କରି ପୁତ୍ର କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବେ ତାହା।
1.45.33
वा ब्रह्मंस्त्वया वाच्यः सोऽस्माकं नाथवत्तया ।
बान्धवानां हितस्येह यथा चात्मकुलं तथा ॥ १.४५.३३ ॥
ଅଥବା ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ତାହାକୁ କହିବ: ସେ ଆମ ପାଇଁ ରକ୍ଷକ ପରି ହେଉ; ଏଠାକାର ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ହିତ ଓ ନିଜ କୁଳ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
1.45.34
कस्त्वं बन्धुमिवास्माकमनुशोचसि सत्तम ।
श्रोतुमिच्छाम सर्वेषां को भवानिह तिष्ठति ॥ १.४५.३४ ॥
ହେ ସତ୍ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବନ୍ଧୁ ପରି ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କରୁଛ, ତୁମେ କିଏ? ଏଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଆପଣ କିଏ ତାହା ଆମେ ସମସ୍ତେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁ।