మహాభారతం · అధ్యాయం 1.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.45.1
एतस्मिन्नेव काले तु जरत्कारुर्महातपाः ।
चचार पृथिवीं कृत्स्नां यत्रसायंगृहो मुनिः ॥ १.४५.१ ॥
ఇదే సమయంలో మహాతపస్వి జరత్కారుడు సమస్త భూమిపై సంచరిస్తూ ఉన్నాడు; సాయంకాలం ఎక్కడ కలుస్తుందో అదే ఆయన ఇల్లు.
1.45.2
चरन्दीक्षां महातेजा दुश्चरामकृतात्मभिः ।
तीर्थेष्वाप्लवनं कुर्वन्पुण्येषु विचचार ह ॥ १.४५.२ ॥
మహాతేజస్వి అయిన ఆయన, స్వీయనియంత్రణ లేనివారికి సాధ్యం కాని కఠిన దీక్షను ఆచరిస్తూ, పుణ్యతీర్థాలలో స్నానం చేస్తూ సంచరించాడు.
1.45.3
वायुभक्षो निराहारः शुष्यन्नहरहर्मुनिः ।
सं ददर्श पितॄन्गर्ते लम्बमानानधोमुखान् ॥ १.४५.३ ॥
కేవలం గాలిని ఆహారంగా తీసుకుని, ఉపవాసంతో రోజురోజుకు శుష్కిస్తున్న ఆ మునివర్యుడు ఒక గుంటలో తలక్రిందులుగా వేలాడుతున్న పితృదేవతలను చూశాడు.
1.45.4
एकतन्त्ववशिष्टं वै वीरणस्तम्बमाश्रितान् ।
तं तन्तुं च शनैराखुमाददानं बिलेशयम् ॥ १.४५.४ ॥
వారు ఒకే ఒక దారంగా మిగిలిన వీరణ గడ్డి కాడను పట్టుకుని వేలాడుతున్నారు; ఆ దారాన్ని బిలంలో నివసించే ఎలుక నెమ్మదిగా కొరుకుతోంది.
1.45.5
निराहारान्कृशान्दीनान्गर्ते स्वत्राणमिच्छतः ।
उपसृत्य स तान्दीनान्दीनरूपोऽभ्यभाषत ॥ १.४५.५ ॥
గుంటలో ఉపవాసంతో, కృశించి, దీనులుగా ఉన్న, తమను రక్షించుకోవాలని కోరుకున్న ఆ దీన పితృదేవతల దగ్గరకు వెళ్లి, తానూ దీనరూపంలో వారితో మాట్లాడాడు.
1.45.6
के भवन्तोऽवलम्बन्ते वीरमस्तम्बमाश्रिताः ।
दुर्बलं खादितैर्मूलैराखुना बिलवासिना ॥ १.४५.६ ॥
బిలంలో నివసించే ఎలుక వేళ్లను కొరికి బలహీనపరచిన వీర గడ్డి కాడను పట్టుకుని వేలాడుతున్న మీరు ఎవరు?
1.45.7
वीरणस्तम्बके मूलं यदप्येकमिह स्थितम् ।
तद्भप्ययं शनैराखुरादत्ते दशनैः शितैः ॥ १.४५.७ ॥
వీరణ స్తంబంలో ఇక్కడ మిగిలి ఉన్న ఒక్క వేరును కూడా, ఈ ఎలుక నెమ్మదిగా తన వాడి పళ్లతో కొరుకుతోంది.
1.45.8
छेत्स्यतेऽल्पावशिष्टत्वादेतदप्यचिरादिव ।
ततस्तु पतितारोऽत्र गर्ते व्यक्तमधोमुखाः ॥ १.४५.८ ॥
కొంచెమే మిగిలి ఉన్నందున ఇది కూడా త్వరలోనే తెగిపోతుంది. అప్పుడు మీరు ఇక్కడ గొయ్యిలో తలకిందులుగా పడిపోతారు.
1.45.9
अत्र मे दुःखमुत्पन्नं दृष्ट्वा युष्मानधोमुखान् ।
कृच्छ्रामापदमापन्नान्प्रियं किं करवाणि वः ॥ १.४५.९ ॥
ఇక్కడ తలకిందులుగా, కఠినమైన ఆపదలో ఉన్న మిమ్మల్ని చూసి నాకు దుఃఖం కలిగింది. మీకు ఏ ప్రియకార్యం చేయాలి?
1.45.10
तपसोऽस्य चतुर्थेन तृतीयेनाथ वा पुनः ।
अर्धेन वापि निस्तर्तुमापदं ब्रूत मा चिरम् ॥ १.४५.१० ॥
ఈ నా తపస్సులో నాలుగో వంతుతో, లేదా మూడో వంతుతో, లేదా సగంతోనైనా ఈ ఆపద నుండి బయటపడగలరా? ఆలస్యం చేయకుండా చెప్పండి.
1.45.11
अथवापि समग्रेण तरन्तु तपसा मम ।
भवन्तः सर्व एवेह काममेवं विधीयताम् ॥ १.४५.११ ॥
లేదా నా సంపూర్ణ తపస్సుతోనైనా మీరంతా ఇక్కడినుంచి దాటిపోవాలి. ఈ విధంగా మీ కోరిక ప్రకారం ఏర్పాటు చేయబడుగాక.
1.45.12
कुतो भवान्ब्रह्मचारी यो नस्त्रातुमिहेच्छसि ।
न तु विप्राग्र्य तपसा शक्यमेतद्व्यपोहितुम् ॥ १.४५.१२ ॥
ఎక్కడినుండి వచ్చిన బ్రహ్మచారివి నువ్వు, ఇక్కడ మమ్మల్ని రక్షించాలని కోరుతున్నావు? ఓ విప్రశ్రేష్ఠా, తపస్సుతో ఈ ఆపదను తొలగించలేము.
1.45.13
अस्ति नस्तात तपसः फलं प्रवदतां वर ।
संतानप्रक्षयाद्ब्रह्मन्पतामो निरयेऽशुचौ ॥ १.४५.१३ ॥
ప్రియ వత్సా, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, తపస్సు ఫలం మాకు ఉంది. బ్రాహ్మణా, సంతానం పూర్తిగా నశించడం వల్ల మేము అపవిత్రమైన నరకంలో పడిపోతున్నాము.
1.45.14
सन्तानं हि परो धर्मं एवमाह पितामहः ।
लम्बतामिह नस्तात न ज्ञानं प्रतिभाति वै ॥ १.४५.१४ ॥
సంతానమే పరమ ధర్మమని పితామహుడు చెప్పాడు. ప్రియ వత్సా, ఇక్కడ మేము వేలాడుతున్నాము; మాకు జ్ఞానం స్ఫురించడం లేదు.
1.45.15
येन त्वां नाभिजानीमो लोके विख्यातपौरुषम् ।
वृद्धो भवान्महाभागोयोनः शोच्यान्सुदुःखितान ॥ १.४५.१५ ॥
లోకంలో ప్రసిద్ధ పరాక్రమం గల మిమ్మల్ని మేము ఎరుగము; మీరు వృద్ధులు, మహాభాగ్యవంతులు, మా వంటి జాలిపడదగిన అతి దుఃఖితులను చూస్తున్నారు.
1.45.16
शोचते चैव कारुण्याच्छृणु ये वै वयं द्विज ।
यायावरा नाम वयमृषयः संशितव्रताः ॥ १.४५.१६ ॥
కారుణ్యం వల్లనే విచారిస్తున్నాడు. ద్విజా, వినండి: మేము యాయావరులనే పేరుగల ఋషులం, కఠిన వ్రతులు.
1.45.17
लोकात्पुम्यादिह भ्रष्टाः सन्तानप्रक्षयान्मुने ।
प्रणष्टं नस्तपस्तीव्रं न हि नस्तन्तुरस्ति वै ॥ १.४५.१७ ॥
ముని, సంతానం పూర్తిగా నశించడం వల్ల ఇక్కడ మేము పుణ్యలోకం నుండి పడిపోయాము. మా కఠిన తపస్సు నశించింది; మా వంశపు దారం నిజంగా లేదు.
1.45.18
अस्तित्वेकोऽद्य नस्तन्तुः सोऽपि नास्ति यथा तथा ।
मन्दभाग्योऽल्पभाग्यानां तप एकं समास्थितः ॥ १.४५.१८ ॥
ఈ రోజు మా వంశపు దారం ఒక్కటే ఉంది; అదీ ఉన్నట్లు కాదు. అల్పభాగ్యులు, మందభాగ్యులకు తపస్సు ఒక్కటే ఆశ్రయం.
1.45.19
जरत्कारुरिति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः ।
नियतात्मा महात्मा च सुव्रतः सुमहातपाः ॥ १.४५.१९ ॥
జరత్కారుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైనవాడు, వేదవేదాంగాలలో పారంగతుడు, నియతాత్ముడు, మహాత్ముడు, దృఢవ్రతుడు, అత్యంత మహాతపస్వి.
1.45.20
तेन स्म तपसो लोभात्कृच्छ्रमापादिता वयम् ।
न तस्य भार्या पुत्रो वा बान्धवो वाऽस्ति कश्चन ॥ १.४५.२० ॥
అతని తపస్సుపై ఆశవల్లనే మేము ఈ కష్టాన్ని పొందాము. అతనికి భార్య గాని, కుమారుడు గాని, బంధువు గాని ఎవరూ లేరు.
1.45.21
तस्माल्लम्बामहे गर्ते नष्टसंज्ञा ह्यनाथवत् ।
स वक्तव्यस्त्वया दृष्टो ह्यस्माकं नाथवत्तया ॥ १.४५.२१ ॥
అందుచేత మేము ఈ గుంటలో, స్పృహ కోల్పోయి, అనాథల్లా వేలాడుతున్నాము. మీరు అతన్ని చూస్తే, మాకు రక్షకుడిగా ఉండమని చెప్పండి.
1.45.22
पितरस्तेऽवलम्बन्ते गर्ते दीना अधोमुखाः ।
साधु दारान्कुरुष्वेति प्रजायस्वेति चाभि भोः ॥ १.४५.२२ ॥
మీ పితరులు దీనులై, తలకిందులుగా ఆ గుంటలో వేలాడుతున్నారు. 'మంచిగా భార్యలను స్వీకరించి సంతానం కను' అని అతనికి చెప్పండి, ఓ మహాశయా.
1.45.23
कुलतन्तुर्हि नः शिष्टः स एकैकस्तपोधन ।
यं तु पश्यसि नो ब्रह्मन्वीरणस्तम्बमाश्रयम् ॥ १.४५.२३ ॥
మా వంశపు దారం మిగిలింది అతనొక్కడే, తపోధనా. బ్రాహ్మణా, వీరణ గడ్డిని ఆశ్రయించి ఉన్నట్టు మీరు చూస్తున్నది అతనినే.
1.45.24
एषोऽस्माकं कुलस्तम्ब आस्ते स्वकुलवर्धनः ।
यानि पश्यसि वै ब्रह्मन्मूलानीहास्य वीरुधः ॥ १.४५.२४ ॥
ఇతడు మా వంశానికి స్తంభం, తన వంశాన్ని వృద్ధి చేసేవాడు. బ్రాహ్మణా, ఇక్కడ మీరు చూస్తున్న అతని వేళ్ళను, తీగలను—
1.45.25
एते नस्तन्तवस्तात कालेन परिभक्षिताः ।
यत्त्वेतत्पश्यसि ब्रह्मन्मूलमस्यार्धभक्षितम् ॥ १.४५.२५ ॥
ప్రియ వత్సా, కాలం చేత మన ఈ తంతువులు పూర్తిగా తినివేయబడ్డాయి. బ్రాహ్మణుడా, నువ్వు చూస్తున్న ఈ వేరు సగం తినివేయబడింది.
1.45.26
यत्र लम्बामहे गर्ते सोऽप्येकस्तप आस्थितः ।
यमाखुं पश्यसि ब्रह्मन्काल एष महाबलः ॥ १.४५.२६ ॥
మనం వేలాడుతున్న గోతిలో ఒకడు కూడా తపస్సులో నిలిచి ఉన్నాడు. బ్రాహ్మణుడా, నువ్వు చూస్తున్న యముని ఎలుక ఈ కాలం; ఇది మహాబలుడు.
1.45.27
स तं तपोरतं मन्दं शनैः क्षपयते तुदन् ।
जरत्कारुं तपोलुब्धं मन्दात्मानमचेतसम् ॥ १.४५.२७ ॥
అతడు తపస్సులో నిమగ్నమైన వానిని, నెమ్మదిగా కొరుకుతూ క్షయింపజేస్తున్నాడు. తపస్సుపై లోభంగల జరత్కారుని, మందమతిగల, అచేతనుడైన వానిని.
1.45.28
न हि नस्तत्तपस्तस्य तारयिष्यति सत्तम ।
छिन्नमूलान्परिभ्रष्टान्कालोपहतचेतसः ॥ १.४५.२८ ॥
సత్పురుషోత్తమా, అతని ఆ తపస్సు మనల్ని తరింపజేయదు; వేళ్ళు తెగి, పడిపోయి, కాలంచే చెదిరిన మనసులుగల మనల్ని.
1.45.29
अधः प्रविष्टान्पश्यास्मान्यथा दुष्कृतिनस्तथा ।
अस्मासु पतितेष्वत्र सह सर्वैः सबान्धवैः ॥ १.४५.२९ ॥
కిందకు పడిపోయిన మమ్మల్ని చూడు, దుష్కర్మలు చేసినవారు పడినట్లు. ఇక్కడ మేము పడిపోయినప్పుడు బంధువులందరితో కలిసి.
1.45.30
छिन्नः कालेन सोऽप्यत्र गन्ता वै नरकं ततः ।
तपो वाऽप्यथ चा यज्ञो यच्चान्यत्पावनं महत् ॥ १.४५.३० ॥
కాలంచే తెగిపోయిన అతడు కూడా ఇక్కడే నరకానికి పోతాడు. తరువాత తపస్సు లేదా యజ్ఞం, లేదా మరే ఇతర గొప్ప పవిత్ర కర్మ.
1.45.31
तत्सर्वं न समं तात संतत्येति सतां मतम् ।
स तात दृष्ट्वा ब्रूयास्तं जरत्कारुं तपोधन ॥ १.४५.३१ ॥
ఓ కుమారా, అవన్నీ సంతానంతో సమానం కావు; ఇదే సత్పురుషుల అభిప్రాయం. ఓ తపోధనుడా, చూసి జరత్కారునితో చెప్పు.
1.45.32
यथा दृष्टमिदं चात्र त्वयाऽऽख्येयमशेषतः ।
यथा दारान्प्रकुर्यात्स पुत्रानुत्पादयेद्यथा ॥ १.४५.३२ ॥
ఇక్కడ నువ్వు చూసినదంతా పూర్తిగా చెప్పాలి. అతడు భార్యలను స్వీకరించి పుత్రులను కనేలా ఎలా చేయాలో అలా.
1.45.33
वा ब्रह्मंस्त्वया वाच्यः सोऽस्माकं नाथवत्तया ।
बान्धवानां हितस्येह यथा चात्मकुलं तथा ॥ १.४५.३३ ॥
లేదా బ్రాహ్మణుడా, నువ్వు అతనితో చెప్పాలి: అతడు మాకు రక్షకుడిగా ఉండాలి; ఇక్కడ బంధువుల హితం కోసం, తన వంశానికీ అలాగే.
1.45.34
कस्त्वं बन्धुमिवास्माकमनुशोचसि सत्तम ।
श्रोतुमिच्छाम सर्वेषां को भवानिह तिष्ठति ॥ १.४५.३४ ॥
సత్పురుషులలో శ్రేష్ఠుడా, మా కోసం బంధువులా దుఃఖిస్తున్నావు; నువ్వెవరు? ఇక్కడ నిలిచి ఉన్న మీరు ఎవరో వినాలనుకుంటున్నాము.