મહાભારત · અધ્યાય 1.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.46.1
एतच्छ्रुत्वा जरत्कारुर्भृशं शोकपरायणः ।
उवाच तान्पितॄन्दुःखाद्बाष्पसंदिग्धया गिरा ॥ १.४६.१ ॥
આ સાંભળીને અત્યંત શોકમાં ડૂબેલા જરત્કારુ દુઃખથી આંસુભરી વાણીમાં તે પિતૃઓને બોલ્યા.
1.46.2
मम पूर्वे भवन्तो वै पितरः सपितामहाः ।
तद्ब्रूत यन्मया कार्यं भवतां प्रियकाम्यया ॥ १.४६.२ ॥
હે મારા પૂર્વજો, તમે જ મારા પિતૃઓ અને પિતામહો છો. તેથી તમારી પ્રસન્નતાની ઇચ્છાથી મારે શું કરવું તે કહો.
1.46.3
अहमेव जरत्कारुः किल्बिषी भवतां सुतः ।
ते दण्डं धारयत मे दुष्कृतेरकृतात्मनः ॥ १.४६.३ ॥
હું જ જરત્કારુ છું, તમારો પાપી પુત્ર. મારા દુષ્કર્મોને કારણે અકૃતાત્મા એવા મને તમે દંડ આપો.
1.46.4
पुत्र दिष्ट्याऽसि संप्राप्त इमं देशं यदृच्छया ।
किमर्थं च त्वया ब्रह्मन्न कृतो दारसङ्ग्रहः ॥ १.४६.४ ॥
પુત્ર, સદ્ભાગ્યે તું સંયોગવશ આ સ્થળે આવી પહોંચ્યો છે. પરંતુ હે બ્રાહ્મણ, તેં પત્ની કેમ સ્વીકારી નથી?
1.46.5
ममायं पितरो नित्यं हृद्यर्थः परिवर्तते ।
ऊर्ध्वरेताः शरीरं वै प्रापयेयममुत्र वै ॥ १.४६.५ ॥
હે પિતૃઓ, મારા હૃદયનો આ જ ઉદ્દેશ સદા રહે છે. ઊર્ધ્વરેતા થઈને હું આ દેહથી પરલોક પ્રાપ્ત કરીશ.
1.46.6
न दारान्वै करिष्येऽहमिति मे भावितं मनः ।
एवं दृष्ट्वा तु भवतः शकुन्तानिव लम्बतः ॥ १.४६.६ ॥
હું પત્ની નહીં સ્વીકારું એવો મારા મને નિશ્ચય કર્યો છે. પરંતુ પક્ષીઓની જેમ લટકતા તમને જોઈને—
1.46.7
मया निवर्तिता बुद्धिर्ब्रह्मचर्यात्पितामहाः ।
करिष्ये वः प्रियं कामं निवेक्ष्येऽहमसंशयम् ॥ १.४६.७ ॥
હે પિતામહો, મેં બ્રહ્મચર્યમાંથી મારી બુદ્ધિ પાછી વાળી છે. તમારી પ્રિય ઇચ્છા હું પૂર્ણ કરીશ; નિઃશંક હું લગ્ન કરીશ.
1.46.8
सनाम्नीं यद्यहं कन्यामुपलप्स्ये कदाचन ।
भविष्यति च या काचिद्भैक्ष्यवत्स्वयमुद्यता ॥ १.४६.८ ॥
જો મને ક્યારેક સનામ્ની (એક જ નામની) કન્યા મળે, અને ભિક્ષાની જેમ પોતે અર્પિત થનારી કોઈ હોય તો…
1.46.9
प्रतिग्रहीता तामस्मि न भरेयं च यामहम् ।
एवंविधमहं कुर्यां निवेशं प्राप्नुयां यदि।
अन्यथा न करिष्येऽहं सत्यमेतत्पितामहाः ॥ १.४६.९ ॥
હું તેનો સ્વીકાર કરીશ, પણ જેનું ભરણપોષણ હું નહીં કરું. આવો વિવાહ મને મળે તો હું તેમ કરીશ; નહિતર નહીં કરું. હે પિતામહો, આ સત્ય છે.
1.46.10
तत्र चोत्पत्स्यते जन्तुर्भवतां तारणाय वै ।
शाश्वताश्चाव्ययाश्चैव तिष्ठन्तु पितरो मम ॥ १.४६.१० ॥
ત્યાં તમારા ઉદ્ધાર માટે ચોક્કસ એક જીવ જન્મશે. મારા પિતૃઓ શાશ્વત અને અવિનાશી થઈને સ્થિર રહે.
1.46.11
एवमुक्त्वा तु स पितॄंश्चचार पृथिवी मुनिः ।
न च स्म लभते भार्यां वृद्धोऽयमिति शानक ॥ १.४६.११ ॥
એમ કહીને તે મુનિ પિતૃઓ સાથે પૃથ્વી પર ભટકતા રહ્યા. હે શાનક, 'આ વૃદ્ધ છે' એમ વિચારીને તેમને પત્ની ન મળી.
1.46.12
यदा निर्वेदमापन्नः पितृभिश्चोदिस्तथा ।
तदाऽरण्यं स गत्वोच्चैश्चुक्रोश भृशदुःखितः ॥ १.४६.१२ ॥
જ્યારે તે નિર્વેદમાં પડ્યા અને પિતૃઓએ પણ તેમને એ રીતે પ્રેર્યા, ત્યારે તે અત્યંત દુઃખી થઈ વનમાં જઈને મોટેથી રડ્યા.
1.46.13
सत्वरण्यगतः प्राज्ञः पितॄणा हितकाम्यया ।
उवाच कन्यां याचामि तिस्रो वाचः शनैरिमाः ॥ १.४६.१३ ॥
પિતૃઓના હિતની ઇચ્છાથી પ્રાજ્ઞ મુનિ વનમાં જઈને ધીમેથી આ ત્રણ વચનો બોલ્યા — "હું એક કન્યાની યાચના કરું છું."
1.46.14
यानि भूतानि सन्तीह स्थावराणि चराणि च ।
अन्तर्हितानि वा यानि तानि शृण्वन्तु मे वचः ॥ १.४६.१४ ॥
અહીં જે પ્રાણીઓ છે — સ્થાવર અને જંગમ, અને જે છુપાયેલા છે — તેઓ મારા વચન સાંભળો.
1.46.15
उग्रे तपसि वर्तन्तं पितरश्चोदयन्ति माम् ।
निविशस्वेति दुःखार्ताः सन्तानस्य चिकीर्षया ॥ १.४६.१५ ॥
ઉગ્ર તપમાં રહેલા મને, દુઃખાર્ત પિતૃઓ "ગૃહસ્થ થા" એમ સંતાનની ઇચ્છાથી પ્રેરે છે.
1.46.16
निवेशायाखिलां भूमिं कन्याभैक्ष्यं चरामि भोः ।
दरिद्रो दुःखशीलश्च पितृभिः सन्नियोजितः ॥ १.४६.१६ ॥
ગૃહસ્થ થવા, આખી પૃથ્વીમાં કન્યાની ભિક્ષા માંગતો ફરું છું, હે શ્રોતાઓ. હું દરિદ્ર અને દુઃખસ્વભાવનો છું; પિતૃઓએ આ કાર્યમાં મને નિયુક્ત કર્યો છે.
1.46.17
यस्य कन्याऽस्ति भूतस्य ये मयेह प्रकीर्तिताः ।
ते मे कन्यां प्रयच्छन्तु चरतः सर्वतोदिशम् ॥ १.४६.१७ ॥
જેની કન્યા હોય, અહીં મેં જેમનાં નામ લીધાં છે તે સૌ, સર્વ દિશાઓમાં ફરતા મને કન્યા આપો.
1.46.18
मम कन्या सनाम्नी या भैक्ष्यवच्चोदिता भवेत् ।
भरेयं चैव यां नाहं तां मे कन्यां प्रयच्छत ॥ १.४६.१८ ॥
મારી સનામ્ની કન્યા જે ભિક્ષાની જેમ આપાયેલી હોય, જેને હું પોષીશ નહીં — તે કન્યા મને આપો.
1.46.19
ततस्ते पन्नगा ये वै जरत्कारौ समाहिताः ।
तामादाय प्रवृत्तिं ते वासुकेः प्रत्यवेदयन् ॥ १.४६.१९ ॥
ત્યારે જરત્કારુ પર મન સ્થિર રાખનારા તે સર્પોએ તેને લઈને વાસુકિને આ સમાચાર આપ્યા.
1.46.20
तेषां श्रुत्वा स नागेन्द्रस्तां कन्यां समलङ्कृताम् ।
प्रगृह्यारण्यमगमत्समीपं तस्य पन्नगः ॥ १.४६.२० ॥
તેમની વાત સાંભળીને તે નાગેન્દ્રે શણગારેલી તે કન્યાને હાથમાં લઈ તેની પાસેના જંગલમાં ગયો.
1.46.21
तत्र तां भैक्ष्यवत्कन्यां प्रादात्तस्मै महात्मने ।
नागेन्द्रो वासुकिर्ब्रह्मन्न स तां प्रत्यगृह्णत ॥ १.४६.२१ ॥
ત્યાં નાગેન્દ્ર વાસુકિએ તે કન્યાને ભિક્ષાની જેમ તે મહાત્માને આપી; હે બ્રહ્મન્, તેમણે તેને સ્વીકારી નહીં.
1.46.22
असनामेति वै मत्वा भरणे चाविचारिते ।
मोक्षभावे स्थितश्चापि मन्दीभूतः परिग्रहे ॥ १.४६.२२ ॥
'આ અસનામા છે' એમ માનીને, ભરણપોષણનો વિચાર કર્યા વિના, મોક્ષભાવમાં સ્થિર રહી, સ્વીકારમાં તે શિથિલ થયો.
1.46.23
ततो नाम स कन्यायाः पप्रच्छ भृगुनन्दन ।
वासुकिं भरणं चास्या न कुर्यामित्युवाच ह ॥ १.४६.२३ ॥
ત્યારે તેણે તે કન્યાનું નામ પૂછ્યું, હે ભૃગુનંદન; વાસુકિને કહ્યું, 'હું તેનું ભરણપોષણ નહીં કરું.'