ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.46.1
एतच्छ्रुत्वा जरत्कारुर्भृशं शोकपरायणः ।
उवाच तान्पितॄन्दुःखाद्बाष्पसंदिग्धया गिरा ॥ १.४६.१ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.46.2
मम पूर्वे भवन्तो वै पितरः सपितामहाः ।
तद्ब्रूत यन्मया कार्यं भवतां प्रियकाम्यया ॥ १.४६.२ ॥
ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੱਸੋ।
1.46.3
अहमेव जरत्कारुः किल्बिषी भवतां सुतः ।
ते दण्डं धारयत मे दुष्कृतेरकृतात्मनः ॥ १.४६.३ ॥
ਮੈਂ ਹੀ ਜਰਤਕਾਰੁ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਪੀ ਪੁੱਤਰ। ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਅਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੰਡ ਦਿਓ।
1.46.4
पुत्र दिष्ट्याऽसि संप्राप्त इमं देशं यदृच्छया ।
किमर्थं च त्वया ब्रह्मन्न कृतो दारसङ्ग्रहः ॥ १.४६.४ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਸ ਥਾਂ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਪਰ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਪਤਨੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਈ?
1.46.5
ममायं पितरो नित्यं हृद्यर्थः परिवर्तते ।
ऊर्ध्वरेताः शरीरं वै प्रापयेयममुत्र वै ॥ १.४६.५ ॥
ਹੇ ਪਿਤਰੋ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਾ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪਰਲੋਕ ਪਾਵਾਂਗਾ।
1.46.6
न दारान्वै करिष्येऽहमिति मे भावितं मनः ।
एवं दृष्ट्वा तु भवतः शकुन्तानिव लम्बतः ॥ १.४६.६ ॥
ਮੈਂ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਵਾਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੇ ਠਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲਟਕਦੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—
1.46.7
मया निवर्तिता बुद्धिर्ब्रह्मचर्यात्पितामहाः ।
करिष्ये वः प्रियं कामं निवेक्ष्येऽहमसंशयम् ॥ १.४६.७ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹੋ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਮੋੜ ਲਈ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਪਿਆਰੀ ਇੱਛਾ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਕਰਾਂਗਾ।
1.46.8
सनाम्नीं यद्यहं कन्यामुपलप्स्ये कदाचन ।
भविष्यति च या काचिद्भैक्ष्यवत्स्वयमुद्यता ॥ १.४६.८ ॥
ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਸਨਾਮਨੀ (ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਵਾਲੀ) ਕੰਨਿਆ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਭਿੱਖਿਆ ਵਾਂਗ ਆਪ ਅਰਪਿਤ ਹੋਵੇ…
1.46.9
प्रतिग्रहीता तामस्मि न भरेयं च यामहम् ।
एवंविधमहं कुर्यां निवेशं प्राप्नुयां यदि।
अन्यथा न करिष्येऽहं सत्यमेतत्पितामहाः ॥ १.४६.९ ॥
ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਵਿਆਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਪਿਤਾਮਹੋ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ।
1.46.10
तत्र चोत्पत्स्यते जन्तुर्भवतां तारणाय वै ।
शाश्वताश्चाव्ययाश्चैव तिष्ठन्तु पितरो मम ॥ १.४६.१० ॥
ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਧਾਰ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਇੱਕ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ।
1.46.11
एवमुक्त्वा तु स पितॄंश्चचार पृथिवी मुनिः ।
न च स्म लभते भार्यां वृद्धोऽयमिति शानक ॥ १.४६.११ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੇ ਸ਼ਾਨਕ, 'ਇਹ ਬੁੱਢਾ ਹੈ' ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਪਤਨੀ ਨਾ ਮਿਲੀ।
1.46.12
यदा निर्वेदमापन्नः पितृभिश्चोदिस्तथा ।
तदाऽरण्यं स गत्वोच्चैश्चुक्रोश भृशदुःखितः ॥ १.४६.१२ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਇਆ।
1.46.13
सत्वरण्यगतः प्राज्ञः पितॄणा हितकाम्यया ।
उवाच कन्यां याचामि तिस्रो वाचः शनैरिमाः ॥ १.४६.१३ ॥
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਗਿਆਨੀ ਮੁਨੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਹੌਲੀ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿੰਨ ਬੋਲ ਬੋਲੇ — "ਮੈਂ ਇੱਕ ਕੰਨਿਆ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।"
1.46.14
यानि भूतानि सन्तीह स्थावराणि चराणि च ।
अन्तर्हितानि वा यानि तानि शृण्वन्तु मे वचः ॥ १.४६.१४ ॥
ਇੱਥੇ ਜੋ ਜੀਵ ਹਨ — ਸਥਾਵਰ ਅਤੇ ਜੰਗਮ, ਅਤੇ ਜੋ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ — ਉਹ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣਨ।
1.46.15
उग्रे तपसि वर्तन्तं पितरश्चोदयन्ति माम् ।
निविशस्वेति दुःखार्ताः सन्तानस्य चिकीर्षया ॥ १.४६.१५ ॥
ਕਠੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਮੈਨੂੰ, ਦੁੱਖੋਂ ਪੀੜਤ ਪਿਤਰ "ਵਸ ਜਾ" ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਦੇ ਹਨ।
1.46.16
निवेशायाखिलां भूमिं कन्याभैक्ष्यं चरामि भोः ।
दरिद्रो दुःखशीलश्च पितृभिः सन्नियोजितः ॥ १.४६.१६ ॥
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੋਣ ਲਈ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆ ਦੀ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਓ। ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਦੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਹੈ।
1.46.17
यस्य कन्याऽस्ति भूतस्य ये मयेह प्रकीर्तिताः ।
ते मे कन्यां प्रयच्छन्तु चरतः सर्वतोदिशम् ॥ १.४६.१७ ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਾਂ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਮੈਨੂੰ ਕੰਨਿਆ ਦੇਣ।
1.46.18
मम कन्या सनाम्नी या भैक्ष्यवच्चोदिता भवेत् ।
भरेयं चैव यां नाहं तां मे कन्यां प्रयच्छत ॥ १.४६.१८ ॥
ਮੇਰੀ ਸਨਾਮਨੀ ਕੰਨਿਆ ਜੋ ਭਿੱਖਿਆ ਵਾਂਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਾਲਾਂਗਾ ਨਹੀਂ — ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਮੈਨੂੰ ਦਿਓ।
1.46.19
ततस्ते पन्नगा ये वै जरत्कारौ समाहिताः ।
तामादाय प्रवृत्तिं ते वासुकेः प्रत्यवेदयन् ॥ १.४६.१९ ॥
ਫਿਰ ਜਰਤਕਾਰੂ ਉੱਤੇ ਮਨ ਟਿਕਾਈ ਬੈਠੇ ਉਹ ਸਰਪ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਸੁਕੀ ਕੋਲ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਗਏ।
1.46.20
तेषां श्रुत्वा स नागेन्द्रस्तां कन्यां समलङ्कृताम् ।
प्रगृह्यारण्यमगमत्समीपं तस्य पन्नगः ॥ १.४६.२० ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨਾਗਰਾਜ ਨੇ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.46.21
तत्र तां भैक्ष्यवत्कन्यां प्रादात्तस्मै महात्मने ।
नागेन्द्रो वासुकिर्ब्रह्मन्न स तां प्रत्यगृह्णत ॥ १.४६.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਨਾਗੇਂਦਰ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਭਿੱਖਿਆ ਵਾਂਗ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ।
1.46.22
असनामेति वै मत्वा भरणे चाविचारिते ।
मोक्षभावे स्थितश्चापि मन्दीभूतः परिग्रहे ॥ १.४६.२२ ॥
'ਇਹ ਅਸਨਾਮਾ ਹੈ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਮੋਕਸ਼ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿ ਕੇ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।
1.46.23
ततो नाम स कन्यायाः पप्रच्छ भृगुनन्दन ।
वासुकिं भरणं चास्या न कुर्यामित्युवाच ह ॥ १.४६.२३ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।'