ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.47.1
वासुकिस्त्वब्रवीद्वाक्यं जरत्कारुमृषिं तदा ।
सनाम्नी तव कन्येयं स्वसा मे तपसान्विता ॥ १.४७.१ ॥
ਤਦ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਜਰਤਕਾਰੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਇਹ ਕੰਨਿਆ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਹੈ; ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।'
1.47.2
भरिष्यामि च ते भार्यां प्रतीच्छेमां द्विजोत्तम ।
रक्षणं च करिष्येऽस्याः सर्वशक्त्या तपोधन।
त्वदर्थं रक्ष्यते चैषा मया मुनिवरोत्तम ॥ १.४७.२ ॥
'ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਮੁਨੀਵਰੋਤਮ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
1.47.3
न भरिष्येऽहमेतां वै एष मे समयः कृतः ।
अप्रियं च न कर्तव्यं कृते चैनां त्यजाम्यहम् ॥ १.४७.३ ॥
'ਮੈਂ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਕੋਈ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਰਨ ਤੇ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ।'
1.47.4
प्रतिश्रुते तु नागेन भरिष्ये भगिनीमिति ।
जरत्कारुस्तदा वेश्म भुजगस्य जगाम ह ॥ १.४७.४ ॥
ਨਾਗ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ — 'ਭੈਣ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਾਂਗਾ' ਕਹਿ ਕੇ — ਤਦ ਜਰਤਕਾਰੂ ਉਸ ਨਾਗ ਦੇ ਘਰ ਗਏ।
1.47.5
तत्र मन्त्रविदां श्रेष्ठस्तपोवृद्धो महाव्रतः ।
जग्राह पाणिं धर्मात्मा विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ॥ १.४७.५ ॥
ਉੱਥੇ ਮੰਤਰ-ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢੇ, ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ।
1.47.6
ततो वासगृहं रम्यं पन्नगेन्द्रस्य संमतम् ।
जगाम भार्याम दाय स्तूयमानो महर्षिभिः ॥ १.४७.६ ॥
ਫਿਰ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਯਨ-ਘਰ ਵਿੱਚ, ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਗਏ।
1.47.7
शयनं तत्र संक्लृप्तं स्पर्ध्यास्तरणसंवृतम् ।
तत्र भार्यासहायो वै जरत्कारुरुवास ह ॥ १.४७.७ ॥
ਉੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਛਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸੇਜ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਜਰਤਕਾਰੂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।
1.47.8
स तत्र समयं चक्रे भार्यया सह सत्तमः ।
विप्रियं मे न कर्तव्यं न च वाच्यं कदाचन ॥ १.४७.८ ॥
ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ: "ਮੇਰਾ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੋਈ ਕੰਮ ਤੂੰ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਨਾ ਕਹੀਂ।"
1.47.9
त्यजेयं विप्रिये च त्वां कृते वासं च ते गृहे ।
एतद्गृहाण वचनं मया यत्समुदीरितम् ॥ १.४७.९ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੰਮ ਕਰੇਂਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਵਾਸ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੇਰੀ ਕਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈ।
1.47.10
ततः परमसंविग्ना स्वसा नागपतेस्तदा ।
अतिदुःखान्विता वाक्यं तमुवाचैवमस्त्विति ॥ १.४७.१० ॥
ਤਦ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਭੈਣ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀ: "ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।"
1.47.11
तथैव सा च भर्तारं दुःखशीलमुपचारत् ।
उपायैः श्वेतकाकीयैः प्रियकामा यशस्विनी ॥ १.४७.११ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਯਸ਼ਸਵੀ ਦੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਰਮ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਮਨ ਰੱਖਦੀ।
1.47.12
ऋतुकाले ततः स्नाता कदाचिद्वासुकेः स्वसा ।
भर्तारं वै यथान्यायमुपतस्थे महामुनिम् ॥ १.४७.१२ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਭੈਣ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਪਤੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
1.47.13
तत्र तस्याः समभवद्गर्भो ज्वलनसन्निभः ।
अतीव तेजसा युक्तो वैश्वानरसमद्युतिः ॥ १.४७.१३ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਠਹਿਰਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਤਿ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ।
1.47.14
शुक्लपक्षे यथा सोमो व्यवर्धत तथैव सः ।
ततः कतिपयाहस्तु जरत्कारुर्महायशाः ॥ १.४७.१४ ॥
ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਵਧਿਆ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਜਰਤਕਾਰੂ...
1.47.15
उत्सङ्गेऽस्याः शिरः कृत्वा सुष्वाप परिखिन्नवत् ।
तस्मिंश्च सुप्ते विप्रेन्द्रे सवितास्तमियाद्गिरिम् ॥ १.४७.१५ ॥
ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਾ।
1.47.16
अह्नः परिक्षये ब्रह्मंस्ततः साऽचिन्तयत्तदा ।
वासुकेर्भगिनी भीता धर्मलोपान्मनस्विनी ॥ १.४७.१६ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਭੈਣ ਧਰਮ-ਲੋਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ।
1.47.17
किं नु मे सुकृतं भूयाद्भर्तुरुत्थापनं न वा ।
दुःखशीलो हि धर्मात्मा कथं नास्यापराध्नुयाम् ॥ १.४७.१७ ॥
ਪਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਕੀ ਮੇਰਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹਨ, ਕਠੋਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਰਾਂ?
1.47.18
कोपो वा धर्मशीलस्य धर्मलोपोऽथवा पुनः ।
धर्मलोपो गरीयान्वै स्यादित्यत्राकरोन्मतिम् ॥ १.४७.१८ ॥
ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਜਾਂ ਧਰਮ-ਲੋਪ? ਧਰਮ-ਲੋਪ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
1.47.19
उत्थापयिष्ये यद्येनं ध्रुवं कोपं करिष्यति ।
धर्मलोपो भवेदस्य सन्ध्यातिक्रमणे ध्रुवम् ॥ १.४७.१९ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਨਗੇ; ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਲੋਪ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।
1.47.20
इति निश्चित्य मनसा जरत्कारुर्भुजंगमा ।
तमृषिं दीप्ततपसं शयानमनलोपमम् ॥ १.४७.२० ॥
ਏਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਵੇਖਿਆ।
1.47.21
उवाचेदं वचः श्लक्ष्णं ततो मधुरभाषिणी ।
उत्तिष्ठ त्वं महाभाग सूर्योऽस्तमुपगच्छति ॥ १.४७.२१ ॥
ਤਦ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੇ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — 'ਉੱਠੋ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ; ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।'
1.47.22
सन्ध्यामुपास्स्व भगवन्नपः स्पृष्ट्वा यतव्रतः ।
प्रादुष्कृताग्निहोत्रोऽयं मुहूर्तो रम्यदारुणः ॥ १.४७.२२ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਕੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ; ਇਹ ਮੁਹੂਰਤ ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਵੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵੀ।
1.47.23
सन्ध्या प्रवर्तते चेयं पश्चिमायां दिशि प्रभो ।
एवमुक्तः स भगवाञ्जरत्कारुर्महातपाः ॥ १.४७.२३ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਧਿਆ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਜਰਤਕਾਰੂ—
1.47.24
भार्यां प्रस्फुरमाणौष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ।
अवमानः प्रयुक्तोऽयं त्वया मम भुजंगमे ॥ १.४७.२४ ॥
ਕੰਬਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — 'ਹੇ ਭੁਜੰਗਮੇ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।'
1.47.25
समीपे ते न वत्स्यामि गमिष्यामि यथागतम् ।
शक्तिरस्ति न वामोरु मयि सुप्ते विभावसोः ॥ १.४७.२५ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਪੱਟਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸਾਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਵਿਭਾਵਸੂ (ਅਗਨੀ) ਸੁੱਤੇ ਹੋਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
1.47.26
अस्तं गन्तुं यथाकालमिति मे हृदि वर्तते ।
न चाप्यवमतस्येह वासो रोचेत कस्यचित् ॥ १.४७.२६ ॥
ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਪਮਾਨਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
1.47.27
किं पुनर्धर्मशीलस्य मम वा मद्विधस्य वा ।
एवमुक्ता जरत्कारुर्भर्त्रा हृदयकम्पनम् ॥ १.४७.२७ ॥
ਫਿਰ ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਣਾ! ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦਿਲ ਕੰਬਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਜਰਤਕਾਰੂ (ਕੰਬ ਉੱਠੀ)।
1.47.28
अब्रवीद्भगिनी तत्र वासुकेः सन्निवेशने ।
नावमानात्कृतवती तवाहं विप्रे बोधनम् ॥ १.४७.२८ ॥
ਉੱਥੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਕੀਤਾ।
1.47.29
धर्मलोपो न ते विप्र स्यादित्येतन्मया कृतम् ।
उवाच भार्यामित्युक्तो जरत्कारुर्महातपाः ॥ १.४७.२९ ॥
"ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੇ ਧਰਮ ਦਾ ਲੋਪ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਕੀਤਾ" ਇਹ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.47.30
ऋषिः कोपसमाविष्टस्त्यक्तुकामो भुजंगमाम् ।
न मे वागनृतं प्राह गमिष्येऽहं भुजंगमे ॥ १.४७.३० ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਨਾਗਣੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ — ਮੇਰੇ ਬੋਲ ਨੇ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ; ਹੇ ਨਾਗਣੀ, ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।
1.47.31
समयो ह्येष मे पूर्वं त्वया सह मिथः कृतः ।
सुखमस्म्युषितो भद्रे ब्रूयास्त्वं भ्रातरं शुभे ॥ १.४७.३१ ॥
ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਸ਼ਰਤ ਸੀ। ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹੀਂ।
1.47.32
इतो मयि गते भीरु गतः स भगवानिति ।
त्वं चापि मयि निष्क्रान्ते न शोकं कर्तुमर्हसि ॥ १.४७.३२ ॥
ਹੇ ਭੀਰੂ, ਮੇਰੇ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਕਹੀਂ ਕਿ 'ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਚਲੇ ਗਏ।' ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੂੰ ਵੀ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰੀਂ।
1.47.33
इत्युक्ता साऽनवद्याङ्गी प्रत्युवाच मुनिं तदा ।
जरत्कारुं जरत्कारुश्चिन्ताशोकपरायणा ॥ १.४७.३३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੀ ਗਈ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੀ — ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਜਰਤਕਾਰੂ।
1.47.34
बाष्पगद्गदया वाचा मुखेन परिशुष्यता ।
कृताञ्जलिर्वरारोहा पर्यश्रुनयना ततः ॥ १.४७.३४ ॥
ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਅੱਥਰੂਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ (ਬੋਲੀ)।
1.47.35
धैर्यमालम्ब्य वामोरूर्हृदयेन प्रवेपता ।
न मामर्हसि धर्मज्ञ परित्यक्तुमनागसम् ॥ १.४७.३५ ॥
ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ, ਦਿਲ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ (ਉਹ ਬੋਲੀ): ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
1.47.36
धर्मे स्थितां स्थितो धर्मे सदा प्रियहिते रताम् ।
प्रदाने कारणं यच्च मम तुभ्यं द्विजोत्तम ॥ १.४७.३६ ॥
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਤੁਸੀਂ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸਥਿਤ ਮੈਂ, ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ; ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਜੋ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋੱਤਮ।
1.47.37
तदलब्धवतीं मन्दां किं मां वक्ष्यति वासुकिः ।
मातृशापाभिभूतानां ज्ञातीनां मम सत्तम ॥ १.४७.३७ ॥
ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ ਉਸ ਮੰਦ ਨਾਲ ਵਾਸੁਕੀ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖੇਗਾ? ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਦੱਬੇ ਮੇਰੇ ਗੋਤੀਆਂ ਬਾਰੇ, ਹੇ ਸੱਤਮ।
1.47.38
अपत्यमीप्सितं त्वत्तस्तच्च तावन्न दृश्यते ।
त्वत्तो ह्यपत्यलाभेन ज्ञातीनां मे शिवं भवेत् ॥ १.४७.३८ ॥
ਤੇਰ ਤੋਂ ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਚਾਹੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਅਜੇ ਦਿਸਦੀ ਨਹੀਂ। ਤੇਰ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਗੋਤੀਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
1.47.39
संप्रयोगो भवेन्नायां मम मोघस्त्वया द्विज ।
ज्ञातीनां हितमिच्छन्ती भगवंस्त्वां प्रसादये ॥ १.४७.३९ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜ, ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਗੋਤੀਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹੋਈ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
1.47.40
इममव्यक्तरूपं मे गर्भमाधाय सत्तम ।
कथं त्यक्त्वा महात्मा सन्गन्तुमिच्छस्यनागसम् ॥ १.४७.४० ॥
ਹੇ ਸੱਤਮ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਅਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਗਰਭ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
1.47.41
एवमुक्तस्तु स मुनिर्भार्यां वचनमब्रवीत् ।
यद्युक्तमनुरूपं च जरत्कारुं तपोधनः ॥ १.४७.४१ ॥
ਏਦਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਤਪੋਧਨ ਮੁਨੀ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਜੇ ਇਹ ਯੋਗ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਹੋਣ ਤਾਂ।
1.47.42
अस्त्ययं सुभगे गर्भस्तव वैश्वानरोपमः ।
ऋषिः परमधर्मात्मा वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १.४७.४२ ॥
ਹੇ ਸੁਭਗੇ, ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਪਾਰੰਗਤ ਹੈ।
1.47.43
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा जरत्कारुर्महानृषिः ।
उग्राय तपसे भूयो जगाम कृतनिश्चयः ॥ १.४७.४३ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਰਤਕਾਰੂ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਕਠੋਰ ਤਪ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ।