మహాభారతం · అధ్యాయం 1.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.47.1
वासुकिस्त्वब्रवीद्वाक्यं जरत्कारुमृषिं तदा ।
सनाम्नी तव कन्येयं स्वसा मे तपसान्विता ॥ १.४७.१ ॥
అప్పుడు వాసుకి జరత్కారు ఋషితో ఇలా అన్నాడు: 'నీ పేరుతో ఉన్న ఈ కన్య నా సోదరి; ఆమె తపస్సుతో కూడినది.'
1.47.2
भरिष्यामि च ते भार्यां प्रतीच्छेमां द्विजोत्तम ।
रक्षणं च करिष्येऽस्याः सर्वशक्त्या तपोधन।
त्वदर्थं रक्ष्यते चैषा मया मुनिवरोत्तम ॥ १.४७.२ ॥
'ద్విజోత్తమా, నేను నీ భార్యను పోషిస్తాను; ఈమెను స్వీకరించు. తపోధనా, నా సర్వశక్తితో ఈమెను రక్షిస్తాను. మునివరోత్తమా, నీ కోసమే నేను ఈమెను కాపాడుతున్నాను.'
1.47.3
न भरिष्येऽहमेतां वै एष मे समयः कृतः ।
अप्रियं च न कर्तव्यं कृते चैनां त्यजाम्यहम् ॥ १.४७.३ ॥
'నేను ఆమెను పోషించను; ఇదే నా షరతు. అప్రియమైన పని చేయకూడదు; చేస్తే నేను ఆమెను విడిచిపెడతాను.'
1.47.4
प्रतिश्रुते तु नागेन भरिष्ये भगिनीमिति ।
जरत्कारुस्तदा वेश्म भुजगस्य जगाम ह ॥ १.४७.४ ॥
నాగుడు వాగ్దానం చేయగా — 'సోదరిని పోషిస్తాను' అని — అప్పుడు జరత్కారు ఆ నాగుని భవనానికి వెళ్ళాడు.
1.47.5
तत्र मन्त्रविदां श्रेष्ठस्तपोवृद्धो महाव्रतः ।
जग्राह पाणिं धर्मात्मा विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ॥ १.४७.५ ॥
అక్కడ మంత్రవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడు, తపస్సులో వృద్ధుడు, మహావ్రతుడు, ధర్మాత్ముడు అయిన ఆయన విధి మరియు మంత్రాలతో ఆమె చేయిని పట్టుకున్నాడు.
1.47.6
ततो वासगृहं रम्यं पन्नगेन्द्रस्य संमतम् ।
जगाम भार्याम दाय स्तूयमानो महर्षिभिः ॥ १.४७.६ ॥
తర్వాత నాగరాజు అంగీకరించిన సుందరమైన శయనగృహానికి, భార్యను తీసుకుని, మహర్షులచే స్తుతించబడుతూ ఆయన వెళ్ళాడు.
1.47.7
शयनं तत्र संक्लृप्तं स्पर्ध्यास्तरणसंवृतम् ।
तत्र भार्यासहायो वै जरत्कारुरुवास ह ॥ १.४७.७ ॥
అక్కడ అందమైన పరుపులతో కప్పబడిన ఒక పడక సిద్ధంగా ఉంది. అక్కడ జరత్కారు తన భార్యతో కలిసి నివసించాడు.
1.47.8
स तत्र समयं चक्रे भार्यया सह सत्तमः ।
विप्रियं मे न कर्तव्यं न च वाच्यं कदाचन ॥ १.४७.८ ॥
ఆ ఉత్తముడు అక్కడ తన భార్యతో ఒక నియమం పెట్టాడు: "నాకు అప్రియమైనది నీవు చేయకూడదు, ఎప్పుడూ దాని గురించి మాట్లాడకూడదు."
1.47.9
त्यजेयं विप्रिये च त्वां कृते वासं च ते गृहे ।
एतद्गृहाण वचनं मया यत्समुदीरितम् ॥ १.४७.९ ॥
నీవు అప్రియమైనది చేస్తే, నిన్ను విడిచిపెడతాను; నా ఇంట్లో నీ నివాసమూ ముగుస్తుంది. నేను చెప్పిన ఈ మాటను అంగీకరించు.
1.47.10
ततः परमसंविग्ना स्वसा नागपतेस्तदा ।
अतिदुःखान्विता वाक्यं तमुवाचैवमस्त्विति ॥ १.४७.१० ॥
అప్పుడు నాగరాజు సోదరి అత్యంత కలవరపడి, మహా దుఃఖంతో ఆయనతో ఇలా అంది: "అలాగే అగుగాక."
1.47.11
तथैव सा च भर्तारं दुःखशीलमुपचारत् ।
उपायैः श्वेतकाकीयैः प्रियकामा यशस्विनी ॥ १.४७.११ ॥
అలాగే ఆ యశస్విని దుఃఖస్వభావం గల తన భర్తకు సేవ చేసి, అతనిని సంతోషపెట్టాలనే కోరికతో మృదువైన ఉపాయాలతో అతని మనసును నిలబెట్టింది.
1.47.12
ऋतुकाले ततः स्नाता कदाचिद्वासुकेः स्वसा ।
भर्तारं वै यथान्यायमुपतस्थे महामुनिम् ॥ १.४७.१२ ॥
తర్వాత ఒకసారి, ఋతుకాలంలో స్నానం చేసిన వాసుకి సోదరి, విధి ప్రకారం తన మహాముని భర్త వద్దకు వెళ్లి సేవ చేసింది.
1.47.13
तत्र तस्याः समभवद्गर्भो ज्वलनसन्निभः ।
अतीव तेजसा युक्तो वैश्वानरसमद्युतिः ॥ १.४७.१३ ॥
అక్కడ ఆమెకు అగ్నిలా ప్రకాశించే గర్భం కలిగింది. అది అత్యంత తేజస్సుతో కూడినది, వైశ్వానర అగ్నితో సమానమైన కాంతి కలది.
1.47.14
शुक्लपक्षे यथा सोमो व्यवर्धत तथैव सः ।
ततः कतिपयाहस्तु जरत्कारुर्महायशाः ॥ १.४७.१४ ॥
శుక్లపక్షంలో చంద్రుడు పెరిగినట్లే అతడు కూడా పెరిగాడు. తరువాత కొన్ని రోజులకు మహాయశస్వి జరత్కారుడు...
1.47.15
उत्सङ्गेऽस्याः शिरः कृत्वा सुष्वाप परिखिन्नवत् ।
तस्मिंश्च सुप्ते विप्रेन्द्रे सवितास्तमियाद्गिरिम् ॥ १.४७.१५ ॥
ఆమె ఒడిలో తల ఉంచి అలసినవానిలా అతడు నిద్రపోయాడు. ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు నిద్రపోతుండగా సూర్యుడు పర్వతం వెనుక అస్తమించబోయాడు.
1.47.16
अह्नः परिक्षये ब्रह्मंस्ततः साऽचिन्तयत्तदा ।
वासुकेर्भगिनी भीता धर्मलोपान्मनस्विनी ॥ १.४७.१६ ॥
బ్రహ్మన్, రోజు ముగింపులో అప్పుడు వాసుకి సోదరి, ధర్మలోపానికి భయపడి, మనస్వినిగా ఆలోచించింది.
1.47.17
किं नु मे सुकृतं भूयाद्भर्तुरुत्थापनं न वा ।
दुःखशीलो हि धर्मात्मा कथं नास्यापराध्नुयाम् ॥ १.४७.१७ ॥
భర్తను లేపడం నాకు పుణ్యమవుతుందా, కాదా? ఆయన ధర్మాత్ముడు, కఠిన స్వభావము గలవాడు; అలాంటప్పుడు ఆయనకు అపరాధం చేయకుండా ఎలా ఉండగలను?
1.47.18
कोपो वा धर्मशीलस्य धर्मलोपोऽथवा पुनः ।
धर्मलोपो गरीयान्वै स्यादित्यत्राकरोन्मतिम् ॥ १.४७.१८ ॥
ధర్మశీలుని కోపమా, లేక ధర్మలోపమా? ధర్మలోపమే గొప్పది అని ఆమె నిశ్చయించుకుంది.
1.47.19
उत्थापयिष्ये यद्येनं ध्रुवं कोपं करिष्यति ।
धर्मलोपो भवेदस्य सन्ध्यातिक्रमणे ध्रुवम् ॥ १.४७.१९ ॥
నేను ఇతనిని లేపితే ఇతడు నిశ్చయంగా కోపిస్తాడు; సంధ్యావందనాన్ని అతిక్రమిస్తే అతనికి ధర్మలోపం తప్పక కలుగుతుంది.
1.47.20
इति निश्चित्य मनसा जरत्कारुर्भुजंगमा ।
तमृषिं दीप्ततपसं शयानमनलोपमम् ॥ १.४७.२० ॥
ఇలా మనసులో నిశ్చయించుకుని, జరత్కారుడు అగ్నిలా తేజోవంతమైన తపస్సు కలిగిన ఆ ఋషి నిద్రిస్తుండగా చూశాడు.
1.47.21
उवाचेदं वचः श्लक्ष्णं ततो मधुरभाषिणी ।
उत्तिष्ठ त्वं महाभाग सूर्योऽस्तमुपगच्छति ॥ १.४७.२१ ॥
అప్పుడు మధురంగా మాట్లాడే ఆమె మృదువుగా ఇలా పలికింది: 'లేవండి, మహాభాగా; సూర్యుడు అస్తమించబోతున్నాడు.'
1.47.22
सन्ध्यामुपास्स्व भगवन्नपः स्पृष्ट्वा यतव्रतः ।
प्रादुष्कृताग्निहोत्रोऽयं मुहूर्तो रम्यदारुणः ॥ १.४७.२२ ॥
భగవాన్, నీటిని తాకి, వ్రతనిష్ఠతో సంధ్యను ఉపాసించండి; ఇది అగ్నిహోత్రం వెలిగించే ముహూర్తం; రమ్యమైనదీ భయంకరమైనదీ.
1.47.23
सन्ध्या प्रवर्तते चेयं पश्चिमायां दिशि प्रभो ।
एवमुक्तः स भगवाञ्जरत्कारुर्महातपाः ॥ १.४७.२३ ॥
ప్రభూ, పశ్చిమ దిక్కులో ఇదిగో సంధ్య వస్తోంది.' ఇలా చెప్పబడిన ఆ భగవంతుడు, మహాతపస్వి జరత్కారుడు—
1.47.24
भार्यां प्रस्फुरमाणौष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ।
अवमानः प्रयुक्तोऽयं त्वया मम भुजंगमे ॥ १.४७.२४ ॥
వణుకుతున్న పెదవులతో అతడు తన భార్యతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ భుజంగమా, నువ్వు నాకు ఈ అవమానం కలిగించావు.'
1.47.25
समीपे ते न वत्स्यामि गमिष्यामि यथागतम् ।
शक्तिरस्ति न वामोरु मयि सुप्ते विभावसोः ॥ १.४७.२५ ॥
ఓ సుందర ఊరువులు గలదానా, నేను నీ దగ్గర ఉండను; వచ్చినట్లే వెళ్ళిపోతాను. విభావసువు నిద్రించగా నాలో (ఉండే) శక్తి లేదు.
1.47.26
अस्तं गन्तुं यथाकालमिति मे हृदि वर्तते ।
न चाप्यवमतस्येह वासो रोचेत कस्यचित् ॥ १.४७.२६ ॥
తగిన సమయంలో వెళ్లిపోవాలని నా మనసులో ఉంది. అవమానించబడినవాడు ఇక్కడ ఉండడం ఎవరికీ ఇష్టం కాదు.
1.47.27
किं पुनर्धर्मशीलस्य मम वा मद्विधस्य वा ।
एवमुक्ता जरत्कारुर्भर्त्रा हृदयकम्पनम् ॥ १.४७.२७ ॥
ఇక ధర్మశీలుడైన నా వంటివాడి గురించి చెప్పేది ఏముంది! భర్త ఇలా చెప్పగా హృదయం కంపించేలా జరత్కారు (వణికిపోయింది).
1.47.28
अब्रवीद्भगिनी तत्र वासुकेः सन्निवेशने ।
नावमानात्कृतवती तवाहं विप्रे बोधनम् ॥ १.४७.२८ ॥
అక్కడ వాసుకి నివాసంలో ఆమె సోదరి ఇలా అన్నది - అవమానంతో కాదు; ఓ విప్రుడా, నీకు గుర్తు చేయడానికే నేను అలా చేశాను.
1.47.29
धर्मलोपो न ते विप्र स्यादित्येतन्मया कृतम् ।
उवाच भार्यामित्युक्तो जरत्कारुर्महातपाः ॥ १.४७.२९ ॥
"ఓ విప్రుడా, నీ ధర్మానికి భంగం కలగకూడదనే నేను ఇలా చేశాను" అని చెప్పగా, మహాతపస్వి జరత్కారు భార్యతో ఇలా అన్నాడు.
1.47.30
ऋषिः कोपसमाविष्टस्त्यक्तुकामो भुजंगमाम् ।
न मे वागनृतं प्राह गमिष्येऽहं भुजंगमे ॥ १.४७.३० ॥
కోపంతో నిండిన ఋషి, నాగకన్యను విడిచిపెట్టాలని కోరి ఇలా అన్నాడు - నా మాట ఎన్నడూ అసత్యం పలకలేదు; ఓ నాగిని, నేను వెళ్ళిపోతాను.
1.47.31
समयो ह्येष मे पूर्वं त्वया सह मिथः कृतः ।
सुखमस्म्युषितो भद्रे ब्रूयास्त्वं भ्रातरं शुभे ॥ १.४७.३१ ॥
ఇదే నేను నీతో ముందుగా పరస్పరం చేసుకున్న ఒప్పందం. కల్యాణీ, నేను సుఖంగా నివసించాను. శుభే, నీ సోదరునితో ఇది చెప్పు.
1.47.32
इतो मयि गते भीरु गतः स भगवानिति ।
त्वं चापि मयि निष्क्रान्ते न शोकं कर्तुमर्हसि ॥ १.४७.३२ ॥
భీరూ, నేను ఇక్కడినుండి వెళ్ళిన తర్వాత, 'ఆ భగవానుడు వెళ్ళిపోయాడు' అని చెప్పు. నేను బయలుదేరిన తర్వాత నీవు కూడా శోకించకూడదు.
1.47.33
इत्युक्ता साऽनवद्याङ्गी प्रत्युवाच मुनिं तदा ।
जरत्कारुं जरत्कारुश्चिन्ताशोकपरायणा ॥ १.४७.३३ ॥
ఇలా చెప్పబడిన నిర్దోష అంగాల ఆమె అప్పుడు ముని కి సమాధానం చెప్పింది — చింతా శోకాల్లో మునిగిన జరత్కారు ఆమె.
1.47.34
बाष्पगद्गदया वाचा मुखेन परिशुष्यता ।
कृताञ्जलिर्वरारोहा पर्यश्रुनयना ततः ॥ १.४७.३४ ॥
కన్నీళ్లతో గద్గదమైన స్వరంతో, ఎండిపోయిన ముఖంతో, చేతులు జోడించి, అందమైన నడుము గల ఆమె కన్నీరు నిండిన కళ్లతో (పలికింది).
1.47.35
धैर्यमालम्ब्य वामोरूर्हृदयेन प्रवेपता ।
न मामर्हसि धर्मज्ञ परित्यक्तुमनागसम् ॥ १.४७.३५ ॥
ధైర్యాన్ని పట్టుకొని, హృదయం వణుకుతూ (ఆమె అన్నది): ధర్మజ్ఞా, నిర్దోషినైన నన్ను త్యజించడం నీకు తగదు.
1.47.36
धर्मे स्थितां स्थितो धर्मे सदा प्रियहिते रताम् ।
प्रदाने कारणं यच्च मम तुभ्यं द्विजोत्तम ॥ १.४७.३६ ॥
ధర్మంలో నిలిచిన నీవు, ధర్మంలో ఎల్లప్పుడూ నిలిచి ఉన్న నేను, ప్రియుల హితంలో నిమగ్నమైన వారం; నేను నీకు ఇవ్వడానికి కారణమైనది, ఓ ద్విజోత్తమా.
1.47.37
तदलब्धवतीं मन्दां किं मां वक्ष्यति वासुकिः ।
मातृशापाभिभूतानां ज्ञातीनां मम सत्तम ॥ १.४७.३७ ॥
అందువల్ల పొందని ఈ మందభాగినితో వాసుకి నాతో ఏమంటాడు? తల్లి శాపంతో అభిభూతులైన నా బంధువుల విషయంలో, ఓ సత్తమా.
1.47.38
अपत्यमीप्सितं त्वत्तस्तच्च तावन्न दृश्यते ।
त्वत्तो ह्यपत्यलाभेन ज्ञातीनां मे शिवं भवेत् ॥ १.४७.३८ ॥
నీ నుండి కోరిన సంతానం ఇంకా కనిపించడం లేదు. నీ వల్ల సంతానం లభిస్తేనే నా బంధువులకు శుభం కలుగుతుంది.
1.47.39
संप्रयोगो भवेन्नायां मम मोघस्त्वया द्विज ।
ज्ञातीनां हितमिच्छन्ती भगवंस्त्वां प्रसादये ॥ १.४७.३९ ॥
ఓ ద్విజా, ఈ స్థితిలో నీతో నా కలయిక వ్యర్థం కాకూడదు. బంధువుల హితాన్ని కోరుతూ, ఓ భగవాన్, నిన్ను ప్రసన్నం చేసుకుంటున్నాను.
1.47.40
इममव्यक्तरूपं मे गर्भमाधाय सत्तम ।
कथं त्यक्त्वा महात्मा सन्गन्तुमिच्छस्यनागसम् ॥ १.४७.४० ॥
ఓ సత్తమా, నా ఈ అవ్యక్త రూపపు గర్భాన్ని స్థాపించి, మహాత్మువై ఉండి, నిర్దోషినైన నన్ను విడిచి ఎలా వెళ్లాలనుకుంటున్నావు?
1.47.41
एवमुक्तस्तु स मुनिर्भार्यां वचनमब्रवीत् ।
यद्युक्तमनुरूपं च जरत्कारुं तपोधनः ॥ १.४७.४१ ॥
ఇలా చెప్పబడినప్పుడు, ఆ తపోధనుడైన జరత్కారు ముని తన భార్యతో ఈ మాటలు పలికాడు, అవి యుక్తమైనవి, తగినవి అయితే.
1.47.42
अस्त्ययं सुभगे गर्भस्तव वैश्वानरोपमः ।
ऋषिः परमधर्मात्मा वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १.४७.४२ ॥
ఓ సుభగా, నీ గర్భంలో అగ్నితో సమానుడైన ఋషి ఉన్నాడు, పరమ ధర్మాత్ముడు, వేదాలు వేదాంగాలలో పారంగతుడు.
1.47.43
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा जरत्कारुर्महानृषिः ।
उग्राय तपसे भूयो जगाम कृतनिश्चयः ॥ १.४७.४३ ॥
ఇలా చెప్పి, ధర్మాత్ముడైన మహర్షి జరత్కారుడు దృఢనిశ్చయంతో మళ్ళీ ఉగ్రమైన తపస్సు కోసం వెళ్ళెను.