মহাভারত · অধ্যায় 1.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.51.1
एवमुक्त्वा ततः श्रीमान्मन्त्रिभिश्चानुमीदितः ।
आरुरोह प्रतिज्ञां स सर्पसत्राय पार्थिवः ॥ १.५१.१ ॥
এইরূপ বলে, মন্ত্রীদের অনুমোদন পেয়ে সেই শ্রীমান রাজা সর্পসত্রের জন্য প্রতিজ্ঞা গ্রহণ করলেন।
1.51.2
ब्रह्मन्भरतशार्दूलो राजा पारिक्षितस्तदा ।
पुरोहितमथाहूय ऋत्विजो वसुधाधिपः ॥ १.५१.२ ॥
হে ব্রাহ্মণ! ভরতশ্রেষ্ঠ পারীক্ষিৎ রাজা তখন পুরোহিত ও ঋত্বিকদের ডেকে, পৃথিবীর অধিপতি...
1.51.3
अब्रवीद्वाक्यसंपन्नः कार्यसंपत्करं वचः ।
यो मे हिंसितवांस्तातं तक्षकः स दुरात्मवान् ॥ १.५१.३ ॥
বাক্পটু রাজা কার্যসিদ্ধির বাক্য বললেন: "যে তক্ষক আমার পিতাকে হত্যা করেছে, সে দুরাত্মা।"
1.51.4
प्रतिकुर्यां यथा तस्य तद्भवन्तो ब्रुवन्तु मे ।
अपि तत्कर्म विदितं भवतां येन पन्नगम् ॥ १.५१.४ ॥
তার প্রতি আমি কীভাবে প্রতিশোধ নেব, আপনারা আমাকে বলুন। সেই সর্পকে যে কর্মে ধ্বংস করা যায়, তা কি আপনাদের জানা আছে...
1.51.5
तक्षकं संप्रदीप्तेऽग्नौ प्रक्षिपेयं सबान्धवम् ।
यथा तेन पिता मह्यं पूर्वं दग्धो विषाग्निना
तथाऽहमपि तं पापं दग्धुमिच्छामि पन्नगम् ॥ १.५१.५ ॥
তক্ষককে তার আত্মীয়স্বজনসহ প্রজ্বলিত অগ্নিতে নিক্ষেপ করব। সে যেমন পূর্বে আমার পিতাকে বিষাগ্নিতে দগ্ধ করেছিল, তেমনি আমিও সেই পাপী সর্পকে দগ্ধ করতে চাই।
1.51.6
अस्ति राजन्महात्सत्रं त्वदर्थं देवनिर्मितम् ।
सर्वसत्रमिति ख्यातं पुराणे परिपठ्यते ॥ १.५१.६ ॥
হে রাজন! আপনার জন্য দেবতাদের নির্মিত একটি মহাসত্র আছে। তা 'সর্বসত্র' নামে খ্যাত এবং পুরাণে পাঠ করা হয়।
1.51.7
आहर्ता तस्य सत्रस्य त्वन्नान्योऽस्ति नराधिप ।
इति पौराणिकाः प्राहुरस्माकं चास्ति स क्रतुः ॥ १.५१.७ ॥
হে নরাধিপ, সেই সত্রের অনুষ্ঠাতা আপনি ছাড়া আর কেউ নেই—এমনটাই পৌরাণিকেরা বলেছেন; আর সেই যজ্ঞ আমাদেরও।
1.51.8
एवमुक्तः स राजर्षिर्मेने दग्धं हि तक्षकम् ।
हुताशनमुखे दीप्ते प्रविष्टमिति सत्तम ॥ १.५१.८ ॥
এইরূপ বলা হলে সেই রাজর্ষি ভাবলেন যে তক্ষক প্রজ্বলিত অগ্নিমুখে প্রবেশ করে দগ্ধ হয়েছে, হে সত্তম।
1.51.9
ततोऽब्रवीन्मन्त्रविदस्तान्राजा ब्राह्मणांस्तदा ।
आहरिष्यामि तत्सत्रं संभाराः संभ्रियन्तु मे ॥ १.५१.९ ॥
তখন রাজা মন্ত্রজ্ঞ সেই ব্রাহ্মণদের বললেন—আমি সেই সত্র অনুষ্ঠান করব; আমার জন্য উপকরণ সংগ্রহ করা হোক।
1.51.10
ततस्त ऋत्विजस्तस्य शास्त्रतो द्विजसत्तम ।
तं देशं मापयामासुर्यज्ञायतनकारणात् ॥ १.५१.१० ॥
তখন তাঁর ঋত্বিকেরা শাস্ত্রমতে, হে দ্বিজোত্তম, যজ্ঞশালার জন্য সেই স্থান পরিমাপ করলেন।
1.51.11
यथावद्वेदविद्वांसः सर्वे बुद्धेः परंगताः ।
ऋद्ध्या परमया युक्तमिष्टं द्विजगणैर्युतम् ॥ १.५१.११ ॥
বেদজ্ঞ, বুদ্ধিতে পারদর্শী তাঁরা সবাই যথাবিধি, পরম ঐশ্বর্যে, দ্বিজসমাজের সহযোগে অভীষ্ট যজ্ঞশালা নির্মাণ করলেন।
1.51.12
प्रभूतधनधान्याढ्यमृत्विग्भिः सुनिषेवितम् ।
निर्माय चापि विधिवद्यज्ञायतनमीप्सितम् ॥ १.५१.१२ ॥
প্রচুর ধনধান্যে সমৃদ্ধ, ঋত্বিকদের দ্বারা সুসেবিত সেই অভীষ্ট যজ্ঞশালা বিধিমতো নির্মাণ করে...
1.51.13
राजानं दीक्षयामासुः सर्पसत्राप्तये तदा ।
इदं चासीत्तत्र पूर्वं सर्पसत्रे भविष्यति ॥ १.५१.१३ ॥
তখন তারা সর্পসত্র লাভের জন্য রাজাকে দীক্ষা দিলেন। আর সেখানে পূর্বে সর্পসত্রে এটি ঘটতে যাচ্ছিল।
1.51.14
निमित्तं महदुत्पन्नं यज्ञविघ्नकरं तदा ।
यज्ञस्यायतने तस्मिन्क्रियमाणे वचोऽब्रवीत् ॥ १.५१.१४ ॥
তখন যজ্ঞের বিঘ্নকারী এক মহান অশুভ লক্ষণ দেখা দিল। সেই যজ্ঞভূমিতে অনুষ্ঠান চলাকালে কেউ এই কথা বললেন।
1.51.15
स्थपतिर्बुद्धिसंपन्नो वास्तुविद्याविशारदः ।
इत्यब्रवीत्सूत्रधारः सूतः पौराणिकस्तदा ॥ १.५१.१५ ॥
বুদ্ধিসম্পন্ন, বাস্তুবিদ্যায় বিশারদ স্থপতি, সূত্রধার এবং পৌরাণিক সূত তখন এরূপ বললেন।
1.51.16
यस्मिन्देशे च काले च मापनेयं प्रवर्तिता ।
ब्राह्मणं कारणं कृत्वा नायं संस्थास्यते क्रतुः ॥ १.५१.१६ ॥
যে স্থানে ও যে সময়ে এই পরিমাপ আরম্ভ হয়েছে, সেখানে কোনো ব্রাহ্মণকে কারণ করলে এই যজ্ঞ সম্পন্ন হবে না।
1.51.17
एतच्छ्रुत्वा तु राजासौ प्राग्दीक्षाकालमब्रवीत् ।
क्षत्तारं न हि मे कश्चिदज्ञातः प्रविशेदिति ॥ १.५१.१७ ॥
এই কথা শুনে সেই রাজা দীক্ষাকালের আগেই দ্বাররক্ষককে বললেন, 'আমার অজ্ঞাত কেউ যেন ভেতরে প্রবেশ না করে।'