महाभारत · अध्याय 1.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.51.1
एवमुक्त्वा ततः श्रीमान्मन्त्रिभिश्चानुमीदितः ।
आरुरोह प्रतिज्ञां स सर्पसत्राय पार्थिवः ॥ १.५१.१ ॥
असे बोलून, मंत्र्यांची संमती मिळालेल्या त्या श्रीमान राजाने सर्पसत्रासाठी संकल्प केला.
1.51.2
ब्रह्मन्भरतशार्दूलो राजा पारिक्षितस्तदा ।
पुरोहितमथाहूय ऋत्विजो वसुधाधिपः ॥ १.५१.२ ॥
हे ब्राह्मणा! भरतवंशातील वाघ असलेला पारिक्षित राजा तेव्हा पुरोहिताला व ऋत्विजांना बोलावून, पृथ्वीचा स्वामी...
1.51.3
अब्रवीद्वाक्यसंपन्नः कार्यसंपत्करं वचः ।
यो मे हिंसितवांस्तातं तक्षकः स दुरात्मवान् ॥ १.५१.३ ॥
वाक्चातुर्य असलेला राजा कार्यसिद्धीचे शब्द म्हणाला: "ज्या तक्षकाने माझ्या वडिलांचा वध केला, तो दुरात्मा आहे."
1.51.4
प्रतिकुर्यां यथा तस्य तद्भवन्तो ब्रुवन्तु मे ।
अपि तत्कर्म विदितं भवतां येन पन्नगम् ॥ १.५१.४ ॥
त्याच्यावर मी कसा प्रतिशोध घेऊ, ते तुम्ही मला सांगा. ज्या कर्माने त्या सर्पाचा नाश होईल, ते कर्म तुम्हांस ठाऊक आहे का...
1.51.5
तक्षकं संप्रदीप्तेऽग्नौ प्रक्षिपेयं सबान्धवम् ।
यथा तेन पिता मह्यं पूर्वं दग्धो विषाग्निना
तथाऽहमपि तं पापं दग्धुमिच्छामि पन्नगम् ॥ १.५१.५ ॥
तक्षकाला त्याच्या बांधवांसह पेटत्या अग्नीत टाकीन. त्याने पूर्वी माझ्या वडिलांना विषाग्नीने जाळले, तसेच मलाही त्या पापी सर्पाला जाळण्याची इच्छा आहे.
1.51.6
अस्ति राजन्महात्सत्रं त्वदर्थं देवनिर्मितम् ।
सर्वसत्रमिति ख्यातं पुराणे परिपठ्यते ॥ १.५१.६ ॥
हे राजन! तुमच्यासाठी देवांनी निर्माण केलेले एक महान सत्र आहे. ते 'सर्वसत्र' म्हणून प्रसिद्ध असून पुराणांत त्याचे वर्णन केले जाते.
1.51.7
आहर्ता तस्य सत्रस्य त्वन्नान्योऽस्ति नराधिप ।
इति पौराणिकाः प्राहुरस्माकं चास्ति स क्रतुः ॥ १.५१.७ ॥
हे नराधिपा, त्या सत्राचा आहर्ता तुमच्याशिवाय दुसरा कोणी नाही, असे पौराणिक म्हणतात; आणि तो यज्ञ आमच्यासाठीही आहे.
1.51.8
एवमुक्तः स राजर्षिर्मेने दग्धं हि तक्षकम् ।
हुताशनमुखे दीप्ते प्रविष्टमिति सत्तम ॥ १.५१.८ ॥
असे सांगितल्यावर त्या राजर्षीने तक्षक प्रज्वलित अग्नीच्या मुखात शिरून जळून गेला असे मानले, हे सत्तमा.
1.51.9
ततोऽब्रवीन्मन्त्रविदस्तान्राजा ब्राह्मणांस्तदा ।
आहरिष्यामि तत्सत्रं संभाराः संभ्रियन्तु मे ॥ १.५१.९ ॥
तेव्हा राजा मन्त्रज्ञ त्या ब्राह्मणांना म्हणाला—मी तो सत्र करवीन; माझ्यासाठी साहित्य गोळा करा.
1.51.10
ततस्त ऋत्विजस्तस्य शास्त्रतो द्विजसत्तम ।
तं देशं मापयामासुर्यज्ञायतनकारणात् ॥ १.५१.१० ॥
मग त्याचे ऋत्विज शास्त्रानुसार, हे द्विजसत्तमा, यज्ञमंडपासाठी त्या जागेचे मोजमाप करू लागले.
1.51.11
यथावद्वेदविद्वांसः सर्वे बुद्धेः परंगताः ।
ऋद्ध्या परमया युक्तमिष्टं द्विजगणैर्युतम् ॥ १.५१.११ ॥
वेदज्ञ, बुद्धिमान ते सर्व यथाविधी, परम समृद्धीने युक्त, द्विजगणांसह इष्ट यज्ञमंडप उभारू लागले.
1.51.12
प्रभूतधनधान्याढ्यमृत्विग्भिः सुनिषेवितम् ।
निर्माय चापि विधिवद्यज्ञायतनमीप्सितम् ॥ १.५१.१२ ॥
धनधान्याने समृद्ध, ऋत्विजांनी चांगले सेवित असलेला इष्ट यज्ञमंडप विधिपूर्वक उभारून...
1.51.13
राजानं दीक्षयामासुः सर्पसत्राप्तये तदा ।
इदं चासीत्तत्र पूर्वं सर्पसत्रे भविष्यति ॥ १.५१.१३ ॥
तेव्हा त्यांनी सर्पसत्र प्राप्तीसाठी राजाला दीक्षा दिली. आणि तेथे पूर्वी सर्पसत्रात हे घडणार होते.
1.51.14
निमित्तं महदुत्पन्नं यज्ञविघ्नकरं तदा ।
यज्ञस्यायतने तस्मिन्क्रियमाणे वचोऽब्रवीत् ॥ १.५१.१४ ॥
तेव्हा यज्ञात विघ्न आणणारे मोठे अपशकुन उत्पन्न झाले. त्या यज्ञमंडपात विधी सुरू असताना कोणीतरी हे वचन म्हटले.
1.51.15
स्थपतिर्बुद्धिसंपन्नो वास्तुविद्याविशारदः ।
इत्यब्रवीत्सूत्रधारः सूतः पौराणिकस्तदा ॥ १.५१.१५ ॥
बुद्धिसंपन्न, वास्तुविद्येत निपुण असलेला स्थपती, सूत्रधार आणि पौराणिक सूत तेव्हा असे म्हणाला.
1.51.16
यस्मिन्देशे च काले च मापनेयं प्रवर्तिता ।
ब्राह्मणं कारणं कृत्वा नायं संस्थास्यते क्रतुः ॥ १.५१.१६ ॥
ज्या स्थानी आणि ज्या काळी ही मापणी सुरू झाली आहे, तेथे एका ब्राह्मणाला कारण ठरवले तर हा यज्ञ पूर्ण होणार नाही.
1.51.17
एतच्छ्रुत्वा तु राजासौ प्राग्दीक्षाकालमब्रवीत् ।
क्षत्तारं न हि मे कश्चिदज्ञातः प्रविशेदिति ॥ १.५१.१७ ॥
हे ऐकून तो राजा दीक्षाकालापूर्वी द्वारपाळाला म्हणाला, 'मला अज्ञात असलेला कोणीही आत प्रवेश करू नये.'