ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.53.1
सर्पसत्रे तदा राज्ञः पाण्डवेयस्य धीमतः ।
जनमेजयस्य के त्वासन्नृत्विजः परमर्षयः ॥ १.५३.१ ॥
ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਸਰਪਸੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਰਿਤਵਿਜ ਸਨ?
1.53.2
के सदस्या बभूवुश्च सर्पसत्रे सुदारुणे ।
विषादजननेऽत्यर्थं पन्नगानां महाभय ॥ १.५३.२ ॥
ਸੱਪਾਂ ਲਈ ਅਤਿਅੰਤ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਭੈ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਸਰਪਸੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਦੱਸ ਕੌਣ ਸਨ?
1.53.3
सर्वं विस्तरशस्तात भवाञ्छंसितुमर्हति ।
सर्पसत्रविधानज्ञविज्ञेयाः के च सूतज ॥ १.५३.३ ॥
ਹੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਸਰਪਸੱਤਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕਿਹੜੇ ਸਨ?
1.53.4
हन्त ते कथयिष्यामि नामानीह मनीषिणाम् ।
ये ऋत्विजः सदस्याश्च तस्यासन्नृपतेस्तदा ॥ १.५३.४ ॥
ਚੰਗਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜੋ ਰਿਤਵਿਜ ਅਤੇ ਸਦੱਸ ਮਨੀਸ਼ੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
1.53.5
तत्र होता बभूवाथ ब्राह्मणश्चण्डभार्गवः ।
च्यवनस्यान्वये ख्यातो जातो वेदविदां वरः ॥ १.५३.५ ॥
ਉੱਥੇ ਹੋਤਾ ਵਜੋਂ ਚਯਵਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਵੇਦਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੰਡਭਾਰਗਵ ਸਨ।
1.53.6
उद्गाता ब्राह्मणो वृद्धो विद्वान्कौत्सौऽथ जैमिनिः ।
ब्र्हमाऽभवच्छार्ङ्गरवोऽथाध्वर्युश्चापि पिङ्गलः ॥ १.५३.६ ॥
ਉਦਗਾਤਾ ਵਜੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੌਤਸ ਅਤੇ ਜੈਮਿਨੀ ਸਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ਼ਾਰੰਗਰਵ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਅਧਵਰਯੂ ਵੀ ਪਿੰਗਲ ਸਨ।
1.53.7
सदस्यश्चाभवद्व्यासः पुत्रशिष्यसहायवान् ।
उद्दालकः प्रमतकः श्वेतकेतुश्च पिङ्गलः ॥ १.५३.७ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ, ਚੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਆਸ ਉਸ ਯਗ ਦੇ ਸਦਸ੍ਯ ਸਨ। ਉੱਦਾਲਕ, ਪ੍ਰਮਤਕ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲ ਵੀ (ਸਦਸ੍ਯ ਸਨ)।
1.53.8
असितो देवलश्चैव नारदः पर्वतस्तथा ।
आत्रेयः कुम्डजठरौ द्विजः कालघटस्तथा ॥ १.५३.८ ॥
ਅਸਿਤ, ਦੇਵਲ, ਨਾਰਦ, ਪਰਵਤ ਵੀ (ਸਦਸ੍ਯ ਸਨ); ਆਤ੍ਰੇਯ, ਕੁੰਡ, ਜਠਰ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਕਾਲਘਟ ਵੀ (ਸਦਸ੍ਯ ਸਨ)।
1.53.9
वात्स्यः श्रुतश्रवा वृद्धो जपस्वाध्यायशीलवान् ।
कोहलो देवशर्मा च मौद्गल्यः समसौरभः ॥ १.५३.९ ॥
ਵਾਤਸ੍ਯ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼ਰਵਾ—ਜਪ ਤੇ ਸਵਾਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਲੀਨ; ਕੋਹਲ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਮੌਦਗਲ੍ਯ ਸਮਸੌਰਭ ਵੀ (ਸਦਸ੍ਯ ਸਨ)।
1.53.10
एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
सदस्याश्चाभवंस्तत्र सत्रे पारिक्षितस्य ह ॥ १.५३.१० ॥
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਉਸ ਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸਦਸ੍ਯ ਸਨ।
1.53.11
जुह्वत्स्वृत्विक्ष्वथ तदा सर्पसत्रे महाक्रतौ ।
अहयः प्रापतंस्तत्र घोराः प्राणिभयावहाः ॥ १.५३.११ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਰਪਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰਿਤਵਿਜ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪ ਉੱਥੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੇ।
1.53.12
वसामेदोवहाः कुल्या नागानां संप्रवर्तिताः ।
ववौ गन्धश्च तुमुलो दह्यतामनिशं तदा ॥ १.५३.१२ ॥
ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਮਿੱਝ ਨੂੰ ਵਹਾਉਂਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗ ਪਈਆਂ; ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੜਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੰਧ ਲਗਾਤਾਰ ਵਗਦੀ ਰਹੀ।
1.53.13
पततां चैव नागानां धिष्ठितानां तथाम्बरे ।
अश्रूयतानिशं शब्दः पच्यतां चाग्निना भृशम् ॥ १.५३.१३ ॥
ਡਿੱਗਦੇ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਨਾਗਾਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪੱਕਦੇ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।
1.53.14
तक्षकस्तु स नागेन्द्रः पुरंदरनिवेशनम् ।
गतः श्रुत्वैव राजानं दीक्षितं जनमेजयम् ॥ १.५३.१४ ॥
ਪਰ ਉਹ ਨਾਗਰਾਜ ਤਕਸ਼ਕ, ਦੀਕਸ਼ਤ ਰਾਜੇ ਜਨਮੇਜਯ ਬਾਰੇ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਭਵਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.53.15
ततः सर्वं यथावृत्तमाख्याय भुजगोत्तमः ।
अगच्छच्छरणं भीत आगस्कृत्वा पुरंदरम् ॥ १.५३.१५ ॥
ਫਿਰ ਵਾਪਰਿਆ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਕੇ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸੱਪ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਉਸਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
1.53.16
तमिन्द्रः प्राह सुप्रीतो न तवास्तीह तक्षक ।
भयं नागेन्द्र तस्माद्वै सर्पसत्रात्कदाचन ॥ १.५३.१६ ॥
ਇੰਦਰ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, 'ਹੇ ਤਕਸ਼ਕ, ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਨਾਗੇਂਦਰ, ਉਸ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਯੱਗ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।'
1.53.17
प्रसादितो मया पूर्वं तवार्थाय पितामहः ।
तस्मात्तव भयं नास्ति व्येतु तेनसो ज्वरः ॥ १.५३.१७ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਦਾ ਇਹ ਬੁਖ਼ਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
1.53.18
एवमाश्वासितस्तेन ततः स भुजगोत्तमः ।
उवास भवने तस्मिञ्शक्रस्य मुदितः सुखी ॥ १.५३.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਦਿਲਾਸਾ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸੱਪ ਖ਼ੁਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਉਸੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।
1.53.19
अजस्रं निपतत्स्वग्नौ नागेषु भृशदुःखितः ।
अल्पशेषपरीवारो वासुकिः पर्यतप्यत ॥ १.५३.१९ ॥
ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਵਾਸੁਕਿ, ਜਿਸ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਾਥੀ ਬਚੇ ਸਨ, ਸੰਤਾਪ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
1.53.20
कश्मलं चाविशद्धोरं वासुकिं पन्नगोत्तमम् ।
स घूर्णमानहृदयो भगिनीमिदमब्रवीत् ॥ १.५३.२० ॥
ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਸੁਕਿ ਨੂੰ ਆ ਘੇਰੀ। ਚੱਕਰ ਖਾਂਦੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
1.53.21
दह्यन्तेऽङ्गानि मे भद्रे न दिशः प्रतिभान्ति माम् ।
सीदामीव च संमोहाद्धूर्णतीव च मे मनः ॥ १.५३.२१ ॥
ਹੇ ਭਲੀਏ, ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਮੋਹ ਨਾਲ ਮੈਂ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1.53.22
दृष्टिर्भ्राम्यति मेऽतीव हृदयं दीर्यतीव च ।
पतिष्याम्यवशोऽद्याहं तस्मिन्दीप्ते विभावसौ ॥ १.५३.२२ ॥
ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਬਹੁਤ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਜਿਵੇਂ ਫਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਵਾਂਗਾ।
1.53.23
पारिक्षितस्य यज्ञोऽसौ वर्ततेऽस्मज्जिघांसया ।
व्यक्तं मयाऽभिगन्तव्यं प्रेतराजनिवेशनम् ॥ १.५३.२३ ॥
ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਇਹ ਯੱਗ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ।
1.53.24
अयं स कालः संप्राप्तो यदर्थमसि मे स्वसः ।
जरत्करौमयादत्तात्रायस्वास्मान्सबान्धवान् ॥ १.५३.२४ ॥
ਹੇ ਭੈਣ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ।
1.53.25
आस्तीकः किल यज्ञं तं वर्तन्तं भुजगोत्तमे ।
प्रतिषेत्स्यति मां पूर्वं स्वयमाह पितामहः ॥ १.५३.२५ ॥
ਆਸਤੀਕ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਦੇ ਉਸ ਯੱਗ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਸਵੈਂ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਸੀ।
1.53.26
तद्वत्से ब्रूहि वत्सं स्वं कुमारं वृद्धसंमतम् ।
ममाद्य त्वं सभृत्यस्य मोक्षार्थं वेदवित्तमम् ॥ १.५३.२६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਧੀਏ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗਿਆਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ (ਜਾਵੇਂ)।