మహాభారతం · అధ్యాయం 1.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.53.1
सर्पसत्रे तदा राज्ञः पाण्डवेयस्य धीमतः ।
जनमेजयस्य के त्वासन्नृत्विजः परमर्षयः ॥ १.५३.१ ॥
అప్పుడు పాండవ వంశీయుడైన జ్ఞాని అయిన రాజు జనమేజయుని సర్పసత్రంలో ఋత్విజులుగా ఎవరు ఉన్నారు?
1.53.2
के सदस्या बभूवुश्च सर्पसत्रे सुदारुणे ।
विषादजननेऽत्यर्थं पन्नगानां महाभय ॥ १.५३.२ ॥
సర్పములకు తీవ్ర విషాదాన్ని, మహాభయాన్ని కలిగించిన ఆ భయంకరమైన సర్పసత్రంలో సభ్యులుగా ఎవరు ఉన్నారు?
1.53.3
सर्वं विस्तरशस्तात भवाञ्छंसितुमर्हति ।
सर्पसत्रविधानज्ञविज्ञेयाः के च सूतज ॥ १.५३.३ ॥
సూతపుత్రా, నీవు అన్నీ విపులంగా చెప్పడానికి అర్హుడవు. సర్పసత్ర విధానాన్ని తెలిసినవారుగా ఎవరు తెలుసుకోదగినవారు?
1.53.4
हन्त ते कथयिष्यामि नामानीह मनीषिणाम् ।
ये ऋत्विजः सदस्याश्च तस्यासन्नृपतेस्तदा ॥ १.५३.४ ॥
సరే, ఆ కాలంలో ఆ రాజుకు ఋత్విజులుగా, సభ్యులుగా ఉన్న మనీషుల పేర్లను నీకు ఇక్కడ చెబుతాను.
1.53.5
तत्र होता बभूवाथ ब्राह्मणश्चण्डभार्गवः ।
च्यवनस्यान्वये ख्यातो जातो वेदविदां वरः ॥ १.५३.५ ॥
అక్కడ హోతగా చ్యవనుని వంశంలో ప్రసిద్ధుడై, వేదజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడుగా జన్మించిన బ్రాహ్మణుడు చండభార్గవుడు ఉన్నాడు.
1.53.6
उद्गाता ब्राह्मणो वृद्धो विद्वान्कौत्सौऽथ जैमिनिः ।
ब्र्हमाऽभवच्छार्ङ्गरवोऽथाध्वर्युश्चापि पिङ्गलः ॥ १.५३.६ ॥
ఉద్గాతగా వృద్ధుడు, విద్వాంసుడైన బ్రాహ్మణుడు కౌత్సుడు, జైమిని; బ్రహ్మగా శార్ఙ్గరవుడు అయ్యాడు; అధ్వర్యువుగా కూడా పింగళుడు ఉన్నాడు.
1.53.7
सदस्यश्चाभवद्व्यासः पुत्रशिष्यसहायवान् ।
उद्दालकः प्रमतकः श्वेतकेतुश्च पिङ्गलः ॥ १.५३.७ ॥
పుత్రులు, శిష్యులు, సహాయకులతో కూడిన వ్యాసుడు ఆ యజ్ఞంలో సదస్యుడయ్యాడు. ఉద్దాలకుడు, ప్రమతకుడు, శ్వేతకేతువు, పింగలుడు కూడా (సదస్యులుగా ఉన్నారు).
1.53.8
असितो देवलश्चैव नारदः पर्वतस्तथा ।
आत्रेयः कुम्डजठरौ द्विजः कालघटस्तथा ॥ १.५३.८ ॥
అసితుడు, దేవలుడు, నారదుడు, పర్వతుడు కూడా (సదస్యులు); ఆత్రేయుడు, కుండుడు, జఠరుడు, ద్విజుడు కాలఘటుడు కూడా (సదస్యులు).
1.53.9
वात्स्यः श्रुतश्रवा वृद्धो जपस्वाध्यायशीलवान् ।
कोहलो देवशर्मा च मौद्गल्यः समसौरभः ॥ १.५३.९ ॥
వాత్స్యుడు, వృద్ధుడైన శ్రుతశ్రవుడు, జపస్వాధ్యాయ నిరతుడు; కోహలుడు, దేవశర్ముడు, మౌద్గల్యుడు సమసౌరభుడు కూడా (సదస్యులు).
1.53.10
एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
सदस्याश्चाभवंस्तत्र सत्रे पारिक्षितस्य ह ॥ १.५३.१० ॥
వీరు, ఇతర అనేక వేదపారంగత బ్రాహ్మణులు కూడా పారిక్షితుని ఆ సత్రయాగంలో సదస్యులయ్యారు.
1.53.11
जुह्वत्स्वृत्विक्ष्वथ तदा सर्पसत्रे महाक्रतौ ।
अहयः प्रापतंस्तत्र घोराः प्राणिभयावहाः ॥ १.५३.११ ॥
ఆ మహాయాగమైన సర్పసత్రంలో ఋత్విజులు హోమం చేస్తుండగా, ప్రాణులకు భయం కలిగించే భయంకర సర్పాలు అక్కడ పడసాగాయి.
1.53.12
वसामेदोवहाः कुल्या नागानां संप्रवर्तिताः ।
ववौ गन्धश्च तुमुलो दह्यतामनिशं तदा ॥ १.५३.१२ ॥
నాగుల కొవ్వు, మూలుగను మోసే ప్రవాహాలు పారాయి; అప్పుడు కాలుతున్న పదార్థాల కంపు ఎడతెగకుండా వీచింది.
1.53.13
पततां चैव नागानां धिष्ठितानां तथाम्बरे ।
अश्रूयतानिशं शब्दः पच्यतां चाग्निना भृशम् ॥ १.५३.१३ ॥
పడుతున్న, ఆకాశంలో నిలిచియున్న నాగుల, అగ్నిలో తీవ్రంగా కాల్చబడుతున్న నాగుల శబ్దం ఎడతెగకుండా వినిపించింది.
1.53.14
तक्षकस्तु स नागेन्द्रः पुरंदरनिवेशनम् ।
गतः श्रुत्वैव राजानं दीक्षितं जनमेजयम् ॥ १.५३.१४ ॥
అయితే ఆ నాగరాజు తక్షకుడు, దీక్షితుడైన రాజు జనమేజయుని గురించి విని, ఇంద్రుని నివాసానికి వెళ్ళాడు.
1.53.15
ततः सर्वं यथावृत्तमाख्याय भुजगोत्तमः ।
अगच्छच्छरणं भीत आगस्कृत्वा पुरंदरम् ॥ १.५३.१५ ॥
అప్పుడు జరిగినదంతా చెప్పి, భయపడిన ఆ శ్రేష్ఠ సర్పము, ఇంద్రుని అపరాధిగా మారి శరణు పొందుటకు వెళ్ళెను.
1.53.16
तमिन्द्रः प्राह सुप्रीतो न तवास्तीह तक्षक ।
भयं नागेन्द्र तस्माद्वै सर्पसत्रात्कदाचन ॥ १.५३.१६ ॥
ఇంద్రుడు ఎంతో సంతోషించి అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'తక్షకా! ఇక్కడ నీకు భయం లేదు; నాగేంద్రా, ఆ సర్పయాగం నుండి నీకు ఎప్పుడూ భయం కలగదు.'
1.53.17
प्रसादितो मया पूर्वं तवार्थाय पितामहः ।
तस्मात्तव भयं नास्ति व्येतु तेनसो ज्वरः ॥ १.५३.१७ ॥
ముందుగానే నీ కోసం నేను పితామహుడిని (బ్రహ్మను) ప్రసన్నం చేసుకున్నాను; కాబట్టి నీకు భయం లేదు. నీ తేజస్సు వల్ల కలిగిన జ్వరం తొలగిపోవుగాక.
1.53.18
एवमाश्वासितस्तेन ततः स भुजगोत्तमः ।
उवास भवने तस्मिञ्शक्रस्य मुदितः सुखी ॥ १.५३.१८ ॥
ఇలా అతని ఓదార్పు పొందిన ఆ శ్రేష్ఠ సర్పము, సంతోషంగా, సుఖంగా శక్రుని ఆ భవనంలోనే నివసించెను.
1.53.19
अजस्रं निपतत्स्वग्नौ नागेषु भृशदुःखितः ।
अल्पशेषपरीवारो वासुकिः पर्यतप्यत ॥ १.५३.१९ ॥
అగ్నిలో నిరంతరం పడుతున్న నాగుల మధ్య, అత్యంత దుఃఖితుడైన వాసుకి, కొద్దిమంది పరివారమే మిగిలి ఉండగా, తపించిపోయాడు.
1.53.20
कश्मलं चाविशद्धोरं वासुकिं पन्नगोत्तमम् ।
स घूर्णमानहृदयो भगिनीमिदमब्रवीत् ॥ १.५३.२० ॥
భయంకరమైన మూర్ఛ నాగోత్తముడైన వాసుకిని ఆవరించింది. తిరుగుతున్న హృదయంతో అతడు తన సోదరితో ఇలా అన్నాడు.
1.53.21
दह्यन्तेऽङ्गानि मे भद्रे न दिशः प्रतिभान्ति माम् ।
सीदामीव च संमोहाद्धूर्णतीव च मे मनः ॥ १.५३.२१ ॥
ఓ మంచిదానా, నా అవయవాలు మండుతున్నాయి; దిక్కులు నాకు కనిపించడం లేదు. మోహంతో నేను మునిగిపోతున్నట్లుగా, నా మనస్సు తిరుగుతున్నట్లుగా ఉంది.
1.53.22
दृष्टिर्भ्राम्यति मेऽतीव हृदयं दीर्यतीव च ।
पतिष्याम्यवशोऽद्याहं तस्मिन्दीप्ते विभावसौ ॥ १.५३.२२ ॥
నా దృష్టి అత్యంతంగా తిరుగుతోంది; నా హృదయం చీలిపోతున్నట్లుగా ఉంది. ఈ రోజు నేను నిస్సహాయుడినై ఆ మండుతున్న అగ్నిలో పడిపోతాను.
1.53.23
पारिक्षितस्य यज्ञोऽसौ वर्ततेऽस्मज्जिघांसया ।
व्यक्तं मयाऽभिगन्तव्यं प्रेतराजनिवेशनम् ॥ १.५३.२३ ॥
పరీక్షితుని కుమారుని ఈ యజ్ఞం మనలను చంపాలనే కోరికతో జరుగుతోంది. స్పష్టంగా, నేను యమరాజు నివాసానికి వెళ్లవలసి ఉంటుంది.
1.53.24
अयं स कालः संप्राप्तो यदर्थमसि मे स्वसः ।
जरत्करौमयादत्तात्रायस्वास्मान्सबान्धवान् ॥ १.५३.२४ ॥
ఓ సోదరీ, నిన్ను నేను జరత్కారునికి ఇచ్చిన ప్రయోజనం కోసం ఈ సమయం వచ్చింది. బంధువులతో సహా మమ్మల్ని రక్షించు.
1.53.25
आस्तीकः किल यज्ञं तं वर्तन्तं भुजगोत्तमे ।
प्रतिषेत्स्यति मां पूर्वं स्वयमाह पितामहः ॥ १.५३.२५ ॥
ఆస్తీకుడు, సర్పోత్తముడి వద్ద ఆ యజ్ఞం జరుగుతుండగా, ముందుగా నన్నే ఆపుతారని అన్నాడు; పితామహుడే స్వయంగా అలా చెప్పాడు.
1.53.26
तद्वत्से ब्रूहि वत्सं स्वं कुमारं वृद्धसंमतम् ।
ममाद्य त्वं सभृत्यस्य मोक्षार्थं वेदवित्तमम् ॥ १.५३.२६ ॥
కాబట్టి అమ్మా, పెద్దలు ఆమోదించిన, వేదవిదులలో అగ్రగణ్యుడైన నీ కుమారుడితో చెప్పు; ఈ రోజు నువ్వు నన్ను, నా సేవకులను విముక్తి చేయడానికి (వెళ్లాలి).