ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.56.1
बालोऽप्ययं स्थविर इवावभाषते ।
नायं बालः स्थविरोऽयं मतो मे।
इच्छाम्यहं वरमस्मै प्रदातुं ।
तन्मे विप्राः संविदध्वं यथावत् ॥ १.५६.१ ॥
ଏ ବାଳକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧ ପରି କଥା କହେ। ମୋ ମତରେ ଏ ବାଳକ ନୁହେଁ, ବୃଦ୍ଧ। ମୁଁ ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ ବର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଗଣ, ତାହା ଯଥାବତ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।
1.56.2
यथा च नस्तक्षक एति शीघ्रम् ॥ १.५६.२ ॥
ଆଉ ତକ୍ଷକ ଆମ ପାଖକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସିବା ପରି (କରନ୍ତୁ)।
1.56.3
व्याहर्तुकामे वरदे नृपे द्विजं ।
वरं वृणीष्वेति ततोऽब्युवाच।
होता वाक्यं नातिहृष्टान्तरात्मा ।
कर्मण्यस्मिंस्तक्षको नैति तावत् ॥ १.५६.३ ॥
ବରଦାତା ରାଜା କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବର ମାଗ।" ସେତେବେଳେ ଅତି ହର୍ଷିତ ନ ଥିବା ମନର ହୋତା କହିଲେ, "ଏହି ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ତକ୍ଷକ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିନାହାନ୍ତି।"
1.56.4
यथा चेदं कर्म समाप्यते मे ।
यथा च वै तक्षक एति शीघ्रम्।
तथा भवन्तः प्रयतन्तु सर्वे ।
परं शक्त्या स हि मे विद्विषाणः ॥ १.५६.४ ॥
ମୋ ଏ ଯଜ୍ଞକର୍ମ ସମାପ୍ତ ହେଉ ଏବଂ ତକ୍ଷକ ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତୁ, ଏଥିପାଇଁ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ପରମ ଶକ୍ତିରେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ; କାରଣ ସେ ମୋର ଶତ୍ରୁ।
1.56.5
यथा शस्त्राणि नः प्राहुर्यथा शंसति पावकः ।
इन्द्रस्य भवने राजंस्तक्षको भयपीडितः ॥ १.५६.५ ॥
ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଆମକୁ ଯେପରି କହନ୍ତି ଓ ଅଗ୍ନି ଯେପରି କହନ୍ତି, ହେ ରାଜନ୍, ତକ୍ଷକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭବନରେ ଭୟରେ ପୀଡିତ।
1.56.6
यथा सूतो लोहिताक्षो महात्मा ।
पौराणिको वेदितवान्पुरस्तात्।
स राजानं प्राह पृष्टस्तदानीं ।
यथाहुर्विप्रास्तद्वदेतन्नृदेव ॥ १.५६.६ ॥
ପୂର୍ବରୁ ପୁରାଣଜ୍ଞ, ରକ୍ତନେତ୍ର ମହାତ୍ମା ସୂତ ଯେପରି ଜାଣିଥିଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ପଚାରିବାରେ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେପରି କହନ୍ତି, ହେ ନରଦେବ, ସେପରି ଏହା କୁହନ୍ତୁ।
1.56.7
पुराणमागम्य ततो ब्रवीम्यहं ।
दत्तं तस्मै वरमिन्द्रेण राजन्।
वसेह त्वं मत्सकाशे सुगुप्तो ।
न पावकस्त्वां प्रदहिष्यतीति ॥ १.५६.७ ॥
ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଏବେ ମୁଁ କହୁଛି। ହେ ରାଜନ୍, ଇନ୍ଦ୍ର ତାକୁ ବର ଦେଇଥିଲେ: "ମୋ ସମୀପରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଏଠାରେ ବାସ କର; ଅଗ୍ନି ତୁମକୁ ଦହନ କରିବ ନାହିଁ।"
1.56.9
तदा जगामाहिदत्ताभयः प्रभुः ॥ १.५६.९ ॥
ସେତେବେଳେ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ପାଇଥିବା ସେହି ପ୍ରଭୁ ଚାଲିଗଲେ।
1.56.10
भविष्यतीत्येव विचिन्तयानः ॥ १.५६.१० ॥
"ଏହା ହେବ" ଏମିତି ଚିନ୍ତା କରି (ସେ ଚାଲିଗଲେ)।
1.56.11
तस्योत्तरीये निहितः स नागो ।
भयोद्विग्नः शर्म नैवाभ्यगच्छत्।
ततो राजा मन्त्रविदोऽब्रवीत्पुनः ।
क्रुद्धो वाक्यं तक्षकस्यान्तमिच्छन् ॥ १.५६.११ ॥
ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରୀୟରେ ଲୁଚିଥିବା ସେହି ନାଗ ଭୟରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା ନାହିଁ। ତେବେ କ୍ରୋଧିତ ରାଜା ତକ୍ଷକର ଅନ୍ତ ଇଚ୍ଛା କରି ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ।
1.56.12
इन्द्रस्य भवने विप्रा यदि नागः स तक्षकः ।
तमिन्द्रेणैव सहितं पातयध्यं विभावसौ ॥ १.५६.१२ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଗଣ, ସେହି ନାଗ ତକ୍ଷକ ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭବନରେ ଥାଏ, ତେବେ ତାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଅ।
1.56.13
जनमेजयेन राज्ञा तु नोदितस्तक्षकं प्रति ।
होता जुहाव तत्रस्थं तक्षकं पन्नगं तथा ॥ १.५६.१३ ॥
ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ହୋତା ତକ୍ଷକ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆହୁତି ଦେଲେ; ସେଠାରେ ଥିବା ତକ୍ଷକ ନାଗ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଆହୁତି ଦେଲେ।
1.56.14
हूयमाने तथा चैव तक्षकः सपुरन्दरः ।
आकाशे ददृशे तत्र क्षणेन व्यथितस्तदा ॥ १.५६.१४ ॥
ହୋମ ହେଉଥିବା ବେଳେ ତକ୍ଷକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଆକାଶରେ ଦେଖାଗଲା; ସେହି କ୍ଷଣରେ ସେ ବ୍ୟଥିତ ହେଲା।
1.56.15
पुरन्दरस्तु तं यज्ञं दृष्ट्वोरुभयमाविशत् ।
हित्वा तु तक्षकं त्रस्तः स्वमेव भवनं ययौ ॥ १.५६.१५ ॥
କିନ୍ତୁ ସେ ଯଜ୍ଞ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ମହାଭୟରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲେ; ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତକ୍ଷକଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସେ ନିଜ ଭବନକୁ ଗଲେ।
1.56.16
इन्द्रे गते तु राजेन्द्र तक्षको भयमोहितः ।
मन्त्रशक्त्या पावकार्चिस्समीपमवशो गतः।
तं दृष्ट्वा ऋत्विजस्तत्र वचनं चेदमब्रुवन् ॥ १.५६.१६ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଚାଲିଗଲେ ତକ୍ଷକ ଭୟରେ ମୋହିତ ହେଲା; ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତିର ବଶରେ ସେ ଅଗ୍ନିଶିଖା ନିକଟକୁ ଆସିଲା। ତାକୁ ଦେଖି ସେଠାରେ ଥିବା ଋତ୍ବିଜମାନେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
1.56.17
अयमायाति तूर्णं स तक्षकस्ते वशं नृप ।
श्रूयतेऽस्य महान्नादो नदतो भैरवं रवम् ॥ १.५६.१७ ॥
ଏହି ତକ୍ଷକ ଶୀଘ୍ର ଆସୁଛି; ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଏବେ ତୁମ ବଶରେ। ତା'ର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନର ମହାନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି।
1.56.18
नूनं मुक्तो वज्रभृता स नागो ।
भ्रष्टो नाकान्मन्त्रवित्रस्तकायः।
घूर्णन्नाकाशे नष्टसंज्ञोऽभ्युपैति ।
तीव्रान्निश्वासान्निश्वसन्पन्नगेन्द्रः ॥ १.५६.१८ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ବଜ୍ରଧାରୀ ସେହି ନାଗକୁ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରରେ ଶରୀର କମ୍ପିତ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ି, ଆକାଶରେ ଘୂରି, ଚେତନା ହରାଇଥିବା ସେହି ନାଗରାଜ ତୀବ୍ର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ନିକଟକୁ ଆସୁଛି।
1.56.19
वर्तते तव राजेन्द्र कर्मैतद्विधिवत्प्रभो ।
अस्मै तु द्विजमुख्याय वरं त्वं दातुमर्हसि ॥ १.५६.१९ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଏହି କର୍ମ ବିଧିବତ୍ ଚାଲିଛି। ତେଣୁ ଏହି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ତୁମେ ବର ଦେବା ଉଚିତ।
1.56.20
बालाभिरूपस्य तवाप्रमेय ।
वरं प्रयच्छामि यथानुरूपम्।
वृणीष्व यत्तेऽभिमतं हृदि स्थितं ।
तत्ते प्रदास्याम्यपि चेददेयम् ॥ १.५६.२० ॥
ହେ ଅପ୍ରମେୟ, ତୁମର ଯୌବନ ଓ ରୂପ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଦେଉଛି। ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଇଷ୍ଟ ତାହା ମାଗ; ତାହା ଅଦେୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେବି।
1.56.21
पतिष्यमाणे नागेन्द्रे तक्षके जातवेदसि ।
इदमन्तरमित्येवं तदास्तीकोऽभ्यचोदयत् ॥ १.५६.२१ ॥
ନାଗରାଜ ତକ୍ଷକ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଥିବା ସମୟରେ, 'ଏହା ହିଁ ସୁଯୋଗ' ଭାବି ଆସ୍ତୀକ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ।
1.56.22
वरं ददासि चेन्मह्यं वृणोमि जनमेजय ।
सत्रं ते विरमत्वेतन्न पतेयुरिहोरगाः ॥ १.५६.२२ ॥
ହେ ଜନମେଜୟ, ତୁମେ ମୋତେ ବର ଦେବ ଯଦି, ମୁଁ ମାଗୁଛି ଯେ ତୁମର ଏହି ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେଉ; ଏଠାରେ ସର୍ପମାନେ ନ ପଡ଼ନ୍ତୁ।
1.56.23
एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मन्पारिक्षितस्तु सः ।
नातिहृष्टमनाश्चेदमास्तीकं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.५६.२३ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଏପରି କହିବାରୁ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନମେଜୟ, ଅଧିକ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ନ ଥାଇ, ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.56.24
सुवर्णं रजतं गाश्च यच्चान्यन्मन्यसे विभो ।
तत्ते दद्यां वरं विप्र न निवर्तेत्क्रतुर्मम ॥ १.५६.२४ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସୁନା, ରୂପା, ଗାଈ ଏବଂ ତୁମେ ଯାହା ଭାବ, ତାହା ତୁମକୁ ବର ରୂପେ ଦେବି; ହେ ବିପ୍ର, ମୋ ଯଜ୍ଞ ଫେରିଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.56.25
सुवर्णं रजतं गाश्च न त्वां राजन्वृणोम्यहम् ।
सत्रं ते विरमत्वेतत्स्वस्ति मातृकुलस्य नः ॥ १.५६.२५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ସୁନା, ରୂପା କିମ୍ବା ଗାଈ ତୁମଠାରୁ ମାଗୁନାହିଁ। ତୁମ ଏହି ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେଉ; ଆମ ମାତୃକୁଳର କଲ୍ୟାଣ ହେଉ।
1.56.26
आस्तीकेनैवमुक्तस्तु राजा पारिक्षितस्तदा ।
पुनःपुनरुवाचेदमास्तीकं वदतां वरः ॥ १.५६.२६ ॥
ଆସ୍ତୀକ ଏପରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେହି ରାଜା ସେତେବେଳେ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଏହା କହିଲେ।
1.56.27
अन्यं वरय भद्रं ते वरं द्विज्वरोत्तम ।
अयाचत न चाप्यन्यं वरं स भृगुनन्दन ॥ १.५६.२७ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଅନ୍ୟ ଏକ ବର ମାଗ। କିନ୍ତୁ ଭୃଗୁବଂଶଧର ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର ମାଗିଲେ ନାହିଁ।
1.56.28
ततो वेदविदस्तात सदस्याः सर्व एव तम् ।
राजानमूचुः सहिता लभतां ब्राह्मणो वरम् ॥ १.५६.२८ ॥
ସେତେବେଳେ, ହେ ବତ୍ସ, ବେଦଜ୍ଞ ସଦସ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଳିତ ହୋଇ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବ୍ରାହ୍ମଣ ବର ପାଉନ୍ତୁ।"