มหาภารตะ · อัธยายะ 1.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.56.1
बालोऽप्ययं स्थविर इवावभाषते ।
नायं बालः स्थविरोऽयं मतो मे।
इच्छाम्यहं वरमस्मै प्रदातुं ।
तन्मे विप्राः संविदध्वं यथावत् ॥ १.५६.१ ॥
แม้เป็นเด็ก เขากลับพูดเหมือนผู้เฒ่า ตามความเห็นของข้าพเจ้า เขามิใช่เด็ก แต่เป็นผู้ใหญ่ ข้าพเจ้าประสงค์จะประทานพรแก่เขา ดูก่อนพราหมณ์ทั้งหลาย ขอท่านจงจัดการเรื่องนี้ให้ถูกต้องแก่ข้าพเจ้า
1.56.2
यथा च नस्तक्षक एति शीघ्रम् ॥ १.५६.२ ॥
และเพื่อให้ตักษกมาถึงพวกเราโดยเร็ว
1.56.3
व्याहर्तुकामे वरदे नृपे द्विजं ।
वरं वृणीष्वेति ततोऽब्युवाच।
होता वाक्यं नातिहृष्टान्तरात्मा ।
कर्मण्यस्मिंस्तक्षको नैति तावत् ॥ १.५६.३ ॥
เมื่อพระราชาผู้ประทานพรกำลังจะตรัส ท่านได้ตรัสกับพราหมณ์ว่า "จงเลือกพรเถิด" ครั้งนั้น โหตฤผู้เป็นปุโรหิต มีจิตใจมิได้เบิกบานนัก จึงกล่าวว่า "ในพิธีกรรมนี้ ตักษกยังไม่มาถึงเลย"
1.56.4
यथा चेदं कर्म समाप्यते मे ।
यथा च वै तक्षक एति शीघ्रम्।
तथा भवन्तः प्रयतन्तु सर्वे ।
परं शक्त्या स हि मे विद्विषाणः ॥ १.५६.४ ॥
เพื่อให้พิธีกรรมของข้าพเจ้านี้สำเร็จ และเพื่อให้ตักษกมาถึงโดยเร็ว ขอท่านทั้งหลายทั้งปวงจงพยายามด้วยกำลังทั้งสิ้นเถิด เพราะเขาเป็นศัตรูของข้าพเจ้า
1.56.5
यथा शस्त्राणि नः प्राहुर्यथा शंसति पावकः ।
इन्द्रस्य भवने राजंस्तक्षको भयपीडितः ॥ १.५६.५ ॥
ดูก่อนพระราชา อาวุธทั้งหลายได้บอกแก่เรา และไฟก็ประกาศเช่นนั้น ว่าตักษกถูกความกลัวเบียดเบียนอยู่ในวิมานของพระอินทร์
1.56.6
यथा सूतो लोहिताक्षो महात्मा ।
पौराणिको वेदितवान्पुरस्तात्।
स राजानं प्राह पृष्टस्तदानीं ।
यथाहुर्विप्रास्तद्वदेतन्नृदेव ॥ १.५६.६ ॥
ดูก่อนเจ้าผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ขอท่านจงกล่าวเรื่องนี้ตามที่พราหมณ์ทั้งหลายกล่าวไว้ ดังที่สูตผู้ยิ่งใหญ่ มีนัยน์ตาแดง ผู้รอบรู้ปุราณะ ได้รู้มาแต่ก่อน และดังที่ท่านกล่าวไว้ เมื่อพระราชาทรงถามในขณะนั้น
1.56.7
पुराणमागम्य ततो ब्रवीम्यहं ।
दत्तं तस्मै वरमिन्द्रेण राजन्।
वसेह त्वं मत्सकाशे सुगुप्तो ।
न पावकस्त्वां प्रदहिष्यतीति ॥ १.५६.७ ॥
ข้าพเจ้าจึงเล่าตามปุราณะ ดูก่อนพระราชา พระอินทร์ได้ประทานพรแก่เขาว่า "จงอยู่ในที่นี้ต่อหน้าเรา และได้รับการคุ้มครองอย่างดี ไฟจะไม่เผาเจ้า"
1.56.9
तदा जगामाहिदत्ताभयः प्रभुः ॥ १.५६.९ ॥
ครั้งนั้น ท่านผู้ทรงอำนาจผู้ได้รับความไม่กลัวจากงูทั้งหลาย ก็เสด็จจากไป
1.56.10
भविष्यतीत्येव विचिन्तयानः ॥ १.५६.१० ॥
ท่านคิดอยู่แต่ว่า "เป็นอย่างนั้นแน่" แล้วก็จากไป
1.56.11
तस्योत्तरीये निहितः स नागो ।
भयोद्विग्नः शर्म नैवाभ्यगच्छत्।
ततो राजा मन्त्रविदोऽब्रवीत्पुनः ।
क्रुद्धो वाक्यं तक्षकस्यान्तमिच्छन् ॥ १.५६.११ ॥
งูนั้นซ่อนอยู่ในผ้าคลุมด้านบนของท่าน ด้วยความหวาดกลัวจึงสั่นสะท้าน ไม่พบที่พึ่งพาอาศัย ครั้งนั้น พระราชาผู้โกรธเคืองและปรารถนาความสิ้นสุดของตักษก ได้ตรัสอีกครั้งแก่ผู้รู้มนตร์ทั้งหลาย
1.56.12
इन्द्रस्य भवने विप्रा यदि नागः स तक्षकः ।
तमिन्द्रेणैव सहितं पातयध्यं विभावसौ ॥ १.५६.१२ ॥
ดูก่อนพราหมณ์ทั้งหลาย หากงูตักษกนั้นอยู่ในวิมานของพระอินทร์ ขอท่านจงทำให้เขาตกลงในกองไฟพร้อมกับพระอินทร์เองเถิด
1.56.13
जनमेजयेन राज्ञा तु नोदितस्तक्षकं प्रति ।
होता जुहाव तत्रस्थं तक्षकं पन्नगं तथा ॥ १.५६.१३ ॥
เมื่อพระเจ้าชนเมชัยถูกเร่งเร้า โหตฤจึงถวายเครื่องบูชาต่อตักษก และถวายงูตักษกผู้อยู่ในที่นั้นลงในกองไฟด้วยเช่นกัน
1.56.14
हूयमाने तथा चैव तक्षकः सपुरन्दरः ।
आकाशे ददृशे तत्र क्षणेन व्यथितस्तदा ॥ १.५६.१४ ॥
ขณะที่กำลังบูชาอยู่นั้น ตักษกพร้อมด้วยปุรันทระ (พระอินทร์) ปรากฏบนท้องฟ้า และในขณะนั้นเอง เขาก็เกิดความทุกข์ระทมอย่างรวดเร็ว
1.56.15
पुरन्दरस्तु तं यज्ञं दृष्ट्वोरुभयमाविशत् ।
हित्वा तु तक्षकं त्रस्तः स्वमेव भवनं ययौ ॥ १.५६.१५ ॥
ส่วนพระอินทร์ เมื่อเห็นพิธีบูชานั้น ก็บังเกิดความกลัวอย่างยิ่ง ท่านหวาดกลัวจึงทิ้งตักษกไว้ แล้วกลับไปยังวิมานของตนเอง
1.56.16
इन्द्रे गते तु राजेन्द्र तक्षको भयमोहितः ।
मन्त्रशक्त्या पावकार्चिस्समीपमवशो गतः।
तं दृष्ट्वा ऋत्विजस्तत्र वचनं चेदमब्रुवन् ॥ १.५६.१६ ॥
ดูก่อนราชาผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกษัตริย์ เมื่อพระอินทร์เสด็จไปแล้ว ตักษกผู้ถูกความกลัวทำให้มืดมัว ถูกอำนาจแห่งมนตร์บังคับ จึงไม่อาจต้านทานได้ และเข้ามาใกล้เปลวไฟ ครั้นเห็นเขาแล้ว บรรดาผู้ประกอบพิธีที่นั่นจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
1.56.17
अयमायाति तूर्णं स तक्षकस्ते वशं नृप ।
श्रूयतेऽस्य महान्नादो नदतो भैरवं रवम् ॥ १.५६.१७ ॥
ดูก่อนพระราชา ตักษกนี้มาอย่างรวดเร็วแล้ว เขาอยู่ในอำนาจของพระองค์ ได้ยินเสียงคำรามอันดังน่ากลัวของเขาอย่างมาก
1.56.18
नूनं मुक्तो वज्रभृता स नागो ।
भ्रष्टो नाकान्मन्त्रवित्रस्तकायः।
घूर्णन्नाकाशे नष्टसंज्ञोऽभ्युपैति ।
तीव्रान्निश्वासान्निश्वसन्पन्नगेन्द्रः ॥ १.५६.१८ ॥
แน่นอน งูตัวนั้นถูกผู้ถือสายฟ้าปล่อยมาแล้ว ตกจากสวรรค์ ร่างกายสั่นสะท้านด้วยมนตร์ วนเวียนอยู่กลางท้องฟ้า หมดสติ เจ้าแห่งงูกำลังเข้ามาใกล้ พร้อมกับถอนหายใจอย่างรุนแรง
1.56.19
वर्तते तव राजेन्द्र कर्मैतद्विधिवत्प्रभो ।
अस्मै तु द्विजमुख्याय वरं त्वं दातुमर्हसि ॥ १.५६.१९ ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งกษัตริย์ ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ พิธีกรรมของพระองค์กำลังดำเนินไปตามวิธีที่กำหนด ดังนั้น พระองค์จึงควรประทานพรแก่พราหมณ์ผู้เป็นประมุขของชนผู้เกิดสองครั้งนี้
1.56.20
बालाभिरूपस्य तवाप्रमेय ।
वरं प्रयच्छामि यथानुरूपम्।
वृणीष्व यत्तेऽभिमतं हृदि स्थितं ।
तत्ते प्रदास्याम्यपि चेददेयम् ॥ १.५६.२० ॥
ดูก่อนผู้ประมาณมิได้ ข้าพเจ้าประทานพรให้แก่ท่านผู้มีรูปร่างงดงามตามวัย ตามที่สมควร ขอท่านจงเลือกสิ่งที่ปรารถนาซึ่งอยู่ในใจ แม้จะเป็นสิ่งที่ไม่ควรให้ ข้าพเจ้าก็จะประทานแก่ท่าน
1.56.21
पतिष्यमाणे नागेन्द्रे तक्षके जातवेदसि ।
इदमन्तरमित्येवं तदास्तीकोऽभ्यचोदयत् ॥ १.५६.२१ ॥
เมื่อตักษกเจ้าแห่งงูกำลังจะตกลงในกองไฟบูชา อาสตีกะคิดว่า "นี่คือโอกาสแล้ว" และได้กระตุ้นเขาไปทันที
1.56.22
वरं ददासि चेन्मह्यं वृणोमि जनमेजय ।
सत्रं ते विरमत्वेतन्न पतेयुरिहोरगाः ॥ १.५६.२२ ॥
ข้าแต่ชนเมชัย ถ้าท่านจะประทานพรแก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าขอพรนี้ ขอให้พิธีสัตรของท่านหยุดลงเสียเถิด และขอให้งูทั้งหลายอย่าตกลงมาในที่นี้
1.56.23
एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मन्पारिक्षितस्तु सः ।
नातिहृष्टमनाश्चेदमास्तीकं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.५६.२३ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ เมื่ออาสตีกะกล่าวดังนี้แล้ว พระเจ้าชนเมชัยโอรสของปริกษิตก็มิได้มีพระทัยยินดีนัก จึงตรัสถ้อยคำนี้แก่อาสตีกะ
1.56.24
सुवर्णं रजतं गाश्च यच्चान्यन्मन्यसे विभो ।
तत्ते दद्यां वरं विप्र न निवर्तेत्क्रतुर्मम ॥ १.५६.२४ ॥
ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ ทองคำ เงิน โค และสิ่งอื่นใดที่ท่านเห็นว่าควรได้ ข้าพเจ้าจะถวายแก่ท่านเป็นพร ข้าแต่พราหมณ์ ขอเพียงอย่าให้พิธีของข้าพเจ้าต้องยกเลิก
1.56.25
सुवर्णं रजतं गाश्च न त्वां राजन्वृणोम्यहम् ।
सत्रं ते विरमत्वेतत्स्वस्ति मातृकुलस्य नः ॥ १.५६.२५ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าไม่ขอทองคำ เงิน หรือโคจากพระองค์ ขอให้พิธีสัตรของพระองค์หยุดลงเสียเถิด และขอให้วงศ์มารดาของเราทั้งหลายได้รับความสวัสดี
1.56.26
आस्तीकेनैवमुक्तस्तु राजा पारिक्षितस्तदा ।
पुनःपुनरुवाचेदमास्तीकं वदतां वरः ॥ १.५६.२६ ॥
แม้อาสตีกะจะกล่าวดังนี้แล้ว พระเจ้าชนเมชัยโอรสของปริกษิตก็ตรัสถ้อยคำนี้แก่อาสตีกะซ้ำแล้วซ้ำเล่า อาสตีกะผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้กล่าวถ้อยคำ
1.56.27
अन्यं वरय भद्रं ते वरं द्विज्वरोत्तम ।
अयाचत न चाप्यन्यं वरं स भृगुनन्दन ॥ १.५६.२७ ॥
ขอให้ท่านเลือกพรอื่นเถิด ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้เกิดสองครั้ง แต่ท่านผู้เป็นโอรสของภฤคุนั้นมิได้ขอพรอื่นเลย
1.56.28
ततो वेदविदस्तात सदस्याः सर्व एव तम् ।
राजानमूचुः सहिता लभतां ब्राह्मणो वरम् ॥ १.५६.२८ ॥
ครั้งนั้น ข้าแต่ท่านผู้เป็นที่รัก บรรดาสมาชิกผู้รอบรู้พระเวททั้งหมดได้พร้อมใจกันกราบทูลพระราชาว่า ขอให้พราหมณ์ได้รับพรของตนเถิด