મહાભારત · અધ્યાય 1.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.58.1
इदमत्यद्भुतं चान्यदास्तीकस्यानुशुश्रुम ।
तथा वरैश्छन्द्यमाने राज्ञा पारिक्षितेन हि ॥ १.५८.१ ॥
આ અને બીજું અત્યંત અદ્ભુત આસ્તીકનું વૃત્તાંત અમે સાંભળ્યું, જ્યારે પરીક્ષિતના પુત્ર રાજાએ વરદાનોથી તેમની ઇચ્છા પૂરી કરી.
1.58.2
इन्द्रहस्ताच्च्युतो नागः ख एव यदतिष्ठत ।
ततश्चिन्तापरो राजा बभूव जनमेजयः ॥ १.५८.२ ॥
ઇન્દ્રના હાથમાંથી છૂટેલો તે નાગ આકાશમાં જ અટકી ગયો; ત્યારે રાજા જનમેજય ચિંતામાં ડૂબી ગયા.
1.58.3
हूयमाने भृशं दीप्ते विधिवद्वसुरेतसि ।
न स्म स प्रापतद्वह्नौ तक्षको भयपीडितः ॥ १.५८.३ ॥
વિધિપૂર્વક અગ્નિમાં આહુતિ અપાતી હતી અને તે અત્યંત પ્રજ્વલિત થતો હતો, છતાં ભયપીડિત તક્ષક તે અગ્નિમાં પડ્યો નહિ.
1.58.4
किं सूत तेषां विप्राणां मन्त्रग्रामो मनीषिणाम् ।
न प्रत्यभात्तदाऽग्नौ यत्स पपात न तक्षकः ॥ १.५८.४ ॥
હે સૂત! તે મનીષી બ્રાહ્મણોના મંત્રસમૂહનું શું થયું? તે વખતે અગ્નિમાં તક્ષક ન પડ્યો, ત્યારે શું મંત્રો પ્રભાવી ન થયા?
1.58.5
तमिन्द्रहस्ताद्वित्रस्तं विसंज्ञं पन्नगोत्तमम् ।
आस्तीकस्तिष्ठ तिष्ठेति वाचस्तिस्रोऽभ्युदैरयत् ॥ १.५८.५ ॥
ઇન્દ્રના હાથમાંથી ભયભીત અને બેભાન બનેલા તે શ્રેષ્ઠ નાગને આસ્તીકે "ઊભો રહે, ઊભો રહે" એવા ત્રણ વચન કહ્યા.
1.58.6
वितस्थे सोऽन्तरिक्षे च हृदयेन विदूयता ।
यथा तिष्ठति वै कश्चित्खं च गां चान्तरा नरः ॥ १.५८.६ ॥
તે આકાશમાં થંભી ગયો; પૃથ્વી અને આકાશની વચ્ચે વ્યથિત હૃદયે કોઈ માણસ ઊભો હોય તેમ.
1.58.7
ततो राजाब्रवीद्वाक्यं सदस्यैश्चोदितो भृशम् ।
काममेतद्भवत्वेवं यथास्तीकस्य भाषितम् ॥ १.५८.७ ॥
ત્યારે સભ્યો દ્વારા અત્યંત પ્રેરાઈને રાજાએ કહ્યું: આસ્તીકે કહ્યું તેમ આ થાઓ, એ જ મારી ઇચ્છા છે.
1.58.8
समाप्यतामिदं कर्म पन्नगाः सन्त्वनामयाः ।
प्रीयतामयमास्तीकः सत्यं सूतवचोऽस्तु तत् ॥ १.५८.८ ॥
આ યજ્ઞકર્મ પૂર્ણ થાઓ, સર્પો કુશળ રહે, આ આસ્તીક પ્રસન્ન થાઓ; સૂતનું વચન સત્ય થાઓ.
1.58.9
ततो हलहलाशब्दः प्रीतिजः समजायत ।
आस्तीकस्य वरे दत्ते तथैवोपरराम च ॥ १.५८.९ ॥
આસ્તીકને વર આપવામાં આવ્યો ત્યારે આનંદથી હલહલ શબ્દ ઊઠ્યો; પછી તે શાંત થઈ ગયો.
1.58.10
स यज्ञः पाण्डवेयस्य राज्ञः पारिक्षितस्य ह ।
प्रीतिमांश्चाभवद्राजा भारतो जनमेजयः ॥ १.५८.१० ॥
તે યજ્ઞ પાંડવવંશી અને પરીક્ષિતના પુત્ર રાજાનો હતો; ભરતવંશી રાજા જનમેજય પ્રસન્ન થયા.
1.58.11
ऋत्विग्भ्यः ससदस्येभ्यो ये तत्रासन्समागताः ।
तेभ्यश्च प्रददौ वित्तं शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १.५८.११ ॥
ત્યાં એકઠા થયેલા ઋત્વિજો અને સભ્યોને તેણે સેંકડો અને હજારો ધન આપ્યું.
1.58.12
लोहिताक्षाय सूताय तथा स्थपतये विभुः ।
येनोक्तं तस्य तत्राग्रे सर्पसत्रनिवर्तने ॥ १.५८.१२ ॥
લોહિતાક્ષ સૂતને અને એવી રીતે તે સ્થપતિને પણ તે પ્રભુએ આપ્યું; સર્પસત્ર રોકવાની વાત જેણે પહેલાં ત્યાં કહી હતી.
1.58.13
निमित्तं ब्राह्मण इति तस्मै वित्तं ददौ बहु ।
दत्त्वा द्रव्यं यथान्यायं भोजनाच्छादनान्वितम् ॥ १.५८.१३ ॥
તે બ્રાહ્મણને નિમિત્ત બનાવીને તેમને ઘણું ધન આપ્યું. ન્યાય પ્રમાણે દ્રવ્ય, ભોજન અને વસ્ત્ર સહિત દાન આપ્યું.
1.58.14
प्रीतस्तस्मै नरपतिरप्रमेयपराक्रमः ।
ततश्चकारावभृथं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १.५८.१४ ॥
તેના પર પ્રસન્ન થયેલા અપ્રમેય પરાક્રમી રાજાએ પછી વિધિ પ્રમાણે કર્મ વડે અવભૃથ સ્નાન કર્યું.
1.58.15
आस्तीकं प्रेषयामास गृहानेव सुसंस्कृतम् ।
राजा प्रीतमनाः प्रीतं कृतकृत्यं मनीषिणम् ॥ १.५८.१५ ॥
રાજાએ પ્રસન્ન મનથી, સંતુષ્ટ અને કૃતકૃત્ય મનીષી આસ્તીકને સન્માનપૂર્વક તેમના ઘરે જ મોકલ્યા.
1.58.16
पुनरागमनं कार्यमिति चैनं वचोऽब्रवीत् ।
भविष्यसि सदस्यो मे वाजिमेधे महाक्रतौ ॥ १.५८.१६ ॥
"ફરી આવવું પડશે" એમ કહીને તેને કહ્યું: "મારા મહાક્રતુ અશ્વમેધમાં તમે સદસ્ય થશો."
1.58.17
तथेत्युक्त्वा प्रदुद्राव तदास्तीको मुदा युतः ।
कृत्वा स्वकार्यमतुलं तोषयित्वा च पार्थिवम् ॥ १.५८.१७ ॥
"ઠીક" કહીને આસ્તીક આનંદથી તરત જ ચાલ્યા ગયા; પોતાનું અતુલ્ય કાર્ય પૂરું કરીને રાજાને સંતુષ્ટ કરીને.
1.58.18
स गत्वा परमप्रीतो मातुलं मातरं च ताम् ।
अभिगम्योपसंगृह्य तथा वृत्तं न्यवेदयत् ॥ १.५८.१८ ॥
તે અત્યંત પ્રસન્ન થઈને ગયા, મામા અને માતા પાસે પહોંચીને, તેમને આલિંગન આપીને, જે બન્યું હતું તે તેમ જ નિવેદન કર્યું.
1.58.19
एतच्छ्रुत्वा प्रीयमाणाः समेता ।
ये तत्रासन्पन्नगा वीतमोहाः।
आस्तीके वै प्रीतिमन्तो बभूवु-
रूचुश्चैनं वरमिष्टं वृमीष्व ॥ १.५८.१९ ॥
આ સાંભળીને ત્યાં એકઠા થયેલા, મોહરહિત નાગો પ્રસન્ન થયા. તેઓ આસ્તીક પ્રત્યે સ્નેહ રાખીને તેને બોલ્યા, "તને ગમતું વરદાન માગ."
1.58.20
भूयोभूयः सर्वशस्तेऽब्रुवंस्तं ।
किं ते प्रियं करवामाद्य विद्वन्।
प्रीता वयं मोक्षिताश्चैव सर्वे ।
कामं किं ते करवामाद्य वत्स ॥ १.५८.२० ॥
વારંવાર બધા તેને બોલ્યા, "હે વિદ્વાન! આજે તને પ્રિય એવું શું કરીએ? અમે બધા પ્રસન્ન અને મુક્ત થયા છીએ. હે વત્સ, આજે તારી ઇચ્છા પ્રમાણે અમે શું કરીએ?"
1.58.21
सायं प्रातर्ये प्रसन्नात्मरूपा ।
लोके विप्रा मानवा ये परेऽपि।
धर्माख्यानं ये पठेयुर्ममेदं ।
तेषां युष्मन्नैव किंचिद्भयं स्यात् ॥ १.५८.२१ ॥
સાંજે અને સવારે, પ્રસન્ન મન અને રૂપે, આ જગતમાં જે બ્રાહ્મણ, મનુષ્ય કે બીજા કોઈ મારી આ ધર્મકથાનું પઠન કરશે, તેમને તમારાથી કોઈ ભય ન થાઓ.
1.58.22
तैश्चाप्युक्तो भागिनेयः प्रसन्नै-
रेतत्सत्यं काममेवं वरं ते।
प्रीत्या युक्ताः कामितं सर्वशस्ते ।
कर्तारः स्म प्रवणा भागिनेय ॥ १.५८.२२ ॥
તે પ્રસન્ન નાગોએ પણ ભાણેજને કહ્યું, "આ સત્ય છે; તને ઇચ્છિત વરદાન આ જ રીતે મળો. પ્રીતિથી યુક્ત અમે, હે ભાણેજ, તારી બધી ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરવા તત્પર છીએ."
1.58.23
असितं चार्तिमन्तं च सुनीथं चापि यः स्मरेत् ।
दिवा वा यदि वा रात्रौ नास्य सर्पभयं भवेत् ॥ १.५८.२३ ॥
જે અસિત, આર્તિમાન અને સુનીથનું સ્મરણ કરશે, દિવસે કે રાત્રે, તેને સર્પભય નહીં થાય.
1.58.24
यो जरत्कारुणा जातो जरत्कारौ महावशाः ।
आस्तीकः सर्पसत्रे वः पन्नगान्योऽभ्यरक्षत।
तं स्मरन्तं महाभागा न मां हिंसितुमर्हथ ॥ १.५८.२४ ॥
જરત્કારુથી જરત્કારુના પુત્ર રૂપે જન્મેલા મહાશક્તિશાળી આસ્તીક, જેમણે સર્પસત્રમાં તમારા, સર્પોના, રક્ષણ કર્યું હતું, તેમનું સ્મરણ કરનાર મને, હે મહાભાગ્યશાળીઓ, તમારે હાનિ ન કરવી જોઈએ.
1.58.25
सर्पापसर्प भद्रं ते गच्छ सर्प महाविष ।
जनेमेजयस्य यज्ञान्ते आस्तीकवचनं स्मर ॥ १.५८.२५ ॥
હે સર્પ, દૂર થા, તારું કલ્યાણ થાઓ; હે મહાવિષી સર્પ, જા. જનમેજયના યજ્ઞના અંતે આસ્તીકનું વચન સ્મર.
1.58.26
आस्तीकस्य वचः श्रुत्वा यः सर्पो न निवर्तते ।
शतधा भिद्यते मूर्धा शिंशवृक्षफलं यथा ॥ १.५८.२६ ॥
આસ્તીકનું વચન સાંભળીને પણ જે સર્પ પાછો ફરતો નથી, તેનું મસ્તક શિંશપા વૃક્ષના ફળની જેમ સો ટુકડામાં ભેદાય છે.
1.58.27
स एवमुक्तस्तु तदा द्विजेन्द्रः ।
समागतैस्तैर्भुजगेन्द्रमुख्यैः।
संप्राप्य प्रीतिं विपुलां महात्मा ।
ततो मनो गमनायाथ दध्रे ॥ १.५८.२७ ॥
એમ કહેવાયા પછી, તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ મહાત્માએ ત્યાં એકત્ર થયેલા સર્પરાજાઓના પ્રમુખો પાસેથી અત્યંત આનંદ મેળવીને પછી જવાનું મન બનાવ્યું.
1.58.28
इत्येवं नागराजोऽथ नागानां मध्यगस्तदा ।
उक्त्वा सहैव तैः सर्पैः स्वमेव भवनं ययौ ॥ १.५८.२८ ॥
એ રીતે નાગોની વચ્ચે રહેલો તે નાગરાજ, ત્યારે તે સર્પો સાથે વાત કરીને પોતાના જ ભવન તરફ ગયો.
1.58.29
मोक्षयित्वा तु भुजगान्सर्पसत्राद्द्विजोत्तमः ।
जगाम काले धर्मात्मा दिष्टान्तं पुत्रपौत्रवान् ॥ १.५८.२९ ॥
સર્પસત્રથી સર્પોને મુક્ત કરાવીને તે દ્વિજોત્તમ, ધર્માત્મા, પુત્ર-પૌત્રોથી યુક્ત થઈને, યોગ્ય સમયે પોતાના નિયત અંતે ગયા.
1.58.30
इत्याख्यानं मयास्तीकं यथावत्तव कीर्तितम् ।
यत्कीर्तयित्वा सर्पेभ्यो न भयं विद्यते क्वचित् ॥ १.५८.३० ॥
આ રીતે મેં તમને આસ્તીકનું આખ્યાન યથાવત્ કહ્યું. જે તેનું કીર્તન કરે છે, તેને સર્પોથી ક્યારેય ભય રહેતો નથી.
1.58.31
यथा कथितवान्ब्रह्मन्प्रमतिः पूर्वजस्तव ।
पुत्राय रुरवे प्रीतः पृच्छते भार्गवोत्तम ॥ १.५८.३१ ॥
હે બ્રાહ્મણ, તમારા પૂર્વજ પ્રમતિએ પ્રસન્ન થઈને પોતાના પુત્ર રુરુને જેમ કહ્યું હતું, હે ભાર્ગવોત્તમ, પૂછનાર તમને મેં તેમ કહ્યું છે.
1.58.32
यद्वाक्यं श्रुतवांश्चाहं तथा च कथितं मया ।
आस्तीकस्य कवेर्विप्र श्रीमच्चरितमादितः ॥ १.५८.३२ ॥
હે વિપ્ર, મેં જે વાક્ય સાંભળ્યું અને મેં જે કહ્યું, તે કવિ આસ્તીકનું શ્રીમાન ચરિત્ર આરંભથી છે.
1.58.33
यन्मां त्वं पृष्टवान्ब्रह्मञ्श्रुत्वा डुण्डुभभाषितम् ।
व्येतु ते सुमहद्ब्रह्मन्कौतूहलमरिन्दम ॥ १.५८.३३ ॥
હે બ્રાહ્મણ, ડુંડુભનું વચન સાંભળીને તમે મને જે પૂછ્યું, તે તમારું મોટું કુતૂહલ દૂર થાઓ, હે અરિંદમ.
1.58.34
श्रुत्वा धर्मिष्ठमाख्यानमास्तीकं पुण्यवर्धनम् ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो दीर्घमायुरवाप्नुयात् ॥ १.५८.३४ ॥
અત્યંત ધર્મમય, પુણ્ય વધારનારું આસ્તીકનું આખ્યાન જે સાંભળે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ દીર્ઘાયુ પામે.