Mahābhārata · Adhyāya 1.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.65.1
य एते कीर्तिता ब्रह्मन्ये चान्ये नानुकीर्तिताः ।
सम्यक्ताञ्श्रोतुमिच्छामिराज्ञश्चान्यान्सहस्रशः ॥ १.६५.१ ॥
Oh brahmán, deseo escuchar por completo sobre aquellos que han sido narrados aquí, y sobre aquellos que no lo han sido, y sobre los otros reyes por miles.
1.65.2
यदर्थमिह संभूता देवकल्पा महारथाः ।
भुवि तन्मे महाभाग सम्यगाख्यातुमर्हसि ॥ १.६५.२ ॥
Oh tú de gran fortuna, ¿con qué propósito nacieron aquí en la tierra estos grandes guerreros de carro, semejantes a dioses? Deberías contármelo por completo.
1.65.3
रहस्यं खल्विदं राजन्देवानामिति नः श्रुतम् ।
तत्तु ते कथयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयंभुवे ॥ १.६५.३ ॥
Oh rey, hemos oído que esto es en verdad un secreto de los dioses. Habiendo reverenciado al Autoexistente, te lo contaré.
1.65.4
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं कृत्वा निःक्षित्रयां पुरा ।
जामदग्न्यस्तपस्तेपे महेन्द्रे पर्वतोत्तमे ॥ १.६५.४ ॥
En tiempos antiguos, Jāmadagnya (Paraśurāma), tras dejar la tierra sin kṣatriyas veintiuna veces, practicó austeridades en el Mahendra, el mejor de los montes.
1.65.5
तदा निःक्षत्रिये लोके भार्गवेण कृते सति ।
ब्राह्मणान्क्षत्रिया राजन्सुतार्थिन्योऽभिचक्रमुः ॥ १.६५.५ ॥
Oh rey, cuando el mundo quedó sin kṣatriyas por obra del Bhārgava, las mujeres kṣatriyas, deseosas de hijos, acudieron a los brāhmaṇas.
1.65.6
ताभिः सह समापेतुर्ब्राह्मणाः संशितव्रताः ।
ऋतावृतौ नरव्याघ्र न कामान्नानृतौ तथा ॥ १.६५.६ ॥
Oh tigre entre los hombres, los brāhmaṇas de votos rigurosos se unieron con ellas, en la estación propia, no por deseo, ni tampoco fuera de temporada.
1.65.7
तेभ्यश्च तेभिरे गर्भं क्षत्रियास्ताः सहस्रशः ।
ततः सुषुविरे राजन्क्षत्रियान्वीर्यवत्तरान् ॥ १.६५.७ ॥
De ellos, y por ellos, aquellas mujeres kṣatriya concibieron por miles. Luego, oh rey, dieron a luz hijos kṣatriya de gran valor.
1.65.8
कुमारांश्च कुमारीश्च पुनः क्षत्राभिवृद्धये ।
एवं तद्ब्राह्मणैः क्षत्रं क्षत्रियासु तपस्विभिः ॥ १.६५.८ ॥
Y para el crecimiento del linaje kṣatra, de nuevo engendraron hijos e hijas. Así, los brahmanes ascetas multiplicaron el linaje kṣatra entre las mujeres kṣatriya.
1.65.9
जातं वृद्धं च धर्मेण सुदीर्गेणायुषान्वितम् ।
चत्वारोऽपि ततो वर्णा बभूवुर्ब्राह्मणोत्तराः ॥ १.६५.९ ॥
Nacidos por el dharma, crecidos y dotados de vida muy larga, entonces llegaron a existir los cuatro órdenes sociales, con los brahmanes a la cabeza.
1.65.10
अभ्यगच्छन्नृतौ नारीं न कामान्नानृतौ तथा ।
तथैवान्यानि भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि ॥ १.६५.१० ॥
Se acercaban a la mujer solo en la estación fértil, no por deseo ni fuera de temporada; y de igual modo lo hacían los demás seres, incluso los nacidos de vientres animales.
1.65.11
ऋतौ दारांश्च गच्छन्ति तत्तथा भरतर्षभ ।
ततोऽवर्धन्त धर्मेण सहस्रशतजीविनः ॥ १.६५.११ ॥
Oh toro de los Bharatas, solo en la estación fértil se acercaban a sus esposas. Así, por el dharma crecieron, viviendo cientos de miles de años.
1.65.12
ताः प्रजाः पृथिवीपाल धर्मव्रतपरायणाः ।
आधिभिर्व्याधिभिश्चैव विमुक्ताः सर्वशो नराः ॥ १.६५.१२ ॥
Oh protector de la tierra, aquellos súbditos estaban consagrados a los votos del dharma; los hombres estaban completamente libres de aflicciones mentales y corporales.
1.65.13
अथेमां सागरोपान्तां गां गजेन्द्रगताखिलाम् ।
अध्यतिष्ठत्पुनः क्षत्रं सशैलवनपत्तनाम् ॥ १.६५.१३ ॥
Entonces la casta guerrera volvió a tomar posesión de esta tierra, limitada por el océano, con todos sus grandes elefantes, junto con sus montañas, bosques y ciudades.
1.65.14
प्रशासति पुनः क्षत्रे धर्मेणेमां वसुन्धराम् ।
ब्राह्मणाद्यास्ततो वर्णा लेभिरे मुदमुत्तमाम् ॥ १.६५.१४ ॥
Cuando la casta guerrera volvió a gobernar esta tierra con dharma, los brahmanes y las demás castas alcanzaron la suprema alegría.
1.65.15
कामक्रोधोद्भवान्दोषान्निरस्य च नराधिपाः ।
धर्मेण दण्डं दण्डेषु प्रणयन्तोऽन्वपालयन् ॥ १.६५.१५ ॥
Tras expulsar los defectos nacidos del deseo y la ira, los señores de los hombres protegían a sus súbditos, aplicando con dharma el castigo a quienes lo merecían.
1.65.16
तथा धर्मपरे क्षत्रे सहस्राक्षः शतक्रतुः ।
स्वादु देशे च काले च ववर्षाप्याययन्प्रजाः ॥ १.६५.१६ ॥
Así, cuando la casta guerrera se dedicó al dharma, Indra, el de mil ojos y cien sacrificios, hizo llover dulcemente en el lugar y tiempo adecuados, nutriendo a los súbditos.
1.65.17
न बाल एव म्रियते तदा कश्चिज्जनाधिप ।
न च स्त्रियं प्रजानाति कश्चिदप्राप्तयौवनाम् ॥ १.६५.१७ ॥
Oh señor de los hombres, en aquel tiempo ningún niño moría, ni se sabía que muriera mujer alguna que no hubiera alcanzado la juventud.
1.65.18
एवमायुष्मतीभिस्तु प्रजाभिर्भरतर्षभ ।
इयं सागरपर्यन्ता ससापूर्यत मेदिनी ॥ १.६५.१८ ॥
Así, oh toro de los Bharatas, esta tierra limitada por el océano se llenó de súbditos de larga vida.
1.65.19
ईजिरे च महायज्ञैः क्षत्रिया बहुदक्षिणैः ।
साङ्गोपनिषदान्वेदान्विप्राश्चाधीयते तदा ॥ १.६५.१९ ॥
En aquellos días los guerreros realizaban grandes sacrificios con abundantes donativos, y los brahmanes estudiaban los Vedas con sus miembros y Upaniṣads.
1.65.20
न च विक्रीणते ब्र्हम ब्राह्मणाश्च तदा नृप ।
न च शूद्रसमभ्याशे वेदानुच्चारयन्त्युत ॥ १.६५.२० ॥
En aquellos días los brahmanes ni vendían el Veda, ni recitaban los Vedas en presencia de un śūdra.
1.65.21
कारयन्तः कृषिं गोभिस्तथा वैश्याः क्षिताविह ।
युञ्जते धुरि नो गाश्च कृशाङ्गांश्चाप्यजीवयन् ॥ १.६५.२१ ॥
Aquí, en la tierra, los vaiśyas hacían labrar la tierra con bueyes; uncían nuestras vacas al yugo y mantenían vivas incluso a las de cuerpo enjuto.
1.65.22
फेनपांश्च तथा वत्सान्न दुहन्ति स्म मानवाः ।
न कूटमानैर्वणिजः पण्यं विक्रीणते तदा ॥ १.६५.२२ ॥
En aquellos días la gente dejaba que los terneros bebieran la espuma y no ordeñaba las vacas; los mercaderes no vendían sus mercancías con medidas falsas.
1.65.23
कर्माणि च नरव्याघ्र धर्मोपेतानि मानवाः ।
धर्ममेवानुपश्यन्तश्चक्रुर्धर्मपरायणाः ॥ १.६५.२३ ॥
Oh tigre entre los hombres, la gente realizaba acciones conformes al dharma, mirando solo al dharma, entregada al dharma.
1.65.24
स्वकर्मनिरताश्चासन्सर्वे वर्णा नराधिप ।
एवं तदा नरव्याघ्र धर्मो न ह्रसते क्वचित् ॥ १.६५.२४ ॥
Oh señor de los hombres, todos los órdenes sociales estaban entonces dedicados a sus propios deberes. Oh tigre entre los hombres, de esta manera el dharma nunca decaía.
1.65.25
काले गावः प्रसूयन्ते नार्यश्च भरतर्षभ ।
भवन्त्यृतुषु वृक्षाणां पुष्पाणि च फलानि च ॥ १.६५.२५ ॥
A su tiempo parían las vacas y también las mujeres, oh toro de los Bhāratas; en sus estaciones los árboles daban flores y frutos.
1.65.26
एवं कृतयुगे सम्यग्वर्तमाने तदा नृप ।
आपूर्यत मही कृत्स्ना प्राणिभिर्बहुभिर्भृशम् ॥ १.६५.२६ ॥
Así, oh rey, cuando la edad Kṛta transcurría rectamente, toda la tierra se llenó abundantemente de muchos seres vivos.
1.65.27
एवं समुदिते लोके मानुषे भरतर्षभ ।
असुरा जज्ञिरे क्षेत्रे राज्ञां तु मनुजेश्वर ॥ १.६५.२७ ॥
Cuando el mundo de los hombres así floreció, oh toro de los Bhāratas, oh señor de los hombres, nacieron asuras en los vientres de los reyes.
1.65.28
आदित्यैर्हि तदा दैत्या बहुशो निर्जिता युधि ।
ऐश्वर्याद्धंशिताः स्वर्गात्संबभूवुः क्षिताविह ॥ १.६५.२८ ॥
Pues los Ādityas habían vencido muchas veces a los Daityas en batalla; derribados de su soberanía, llegaron a ser aquí en la tierra, caídos del cielo.
1.65.29
इह देवत्वमिच्छन्तो मानुषेषु तपस्विनः ।
जज्ञिरे भुवि भूतेषु तेषु तेष्वसुरा विभो ॥ १.६५.२९ ॥
Deseando aquí la divinidad, los asuras ascetas nacieron entre los hombres y entre los diversos seres de la tierra, oh poderoso, en aquellas y aquellas formas.
1.65.30
गोष्वश्वेषु च राजेन्द्र खरोष्ट्रमहिषेषु च ।
क्रव्यात्सु चैव भूतेषु गजेषु च मृगेषु च ॥ १.६५.३० ॥
Oh mejor de los reyes, entre vacas y caballos, entre asnos, camellos y búfalos, entre las criaturas carnívoras, entre elefantes y también entre ciervos.
1.65.31
जातैरिह महीपाल जायमानैश्च तैर्मही ।
न शशाकात्मनात्मानमियं धारयितुं धरा ॥ १.६५.३१ ॥
Oh protector de la tierra, agobiada por los nacidos aquí y por los que aún nacían, esta tierra ya no podía sostenerse a sí misma.
1.65.32
अथ जाता महीपालाः केचिद्बहुमदान्विताः ।
दितेः पुत्रा दनोश्चैव तदा लोकादिह च्युताः ॥ १.६५.३२ ॥
Entonces algunos hijos de Diti y Danu, llenos de gran orgullo, cayeron de este mundo y nacieron como reyes.
1.65.33
वीर्यवन्तोऽवलिप्तास्ते नानारूपधरा महीम् ।
इमां सागरपर्यन्तां परीयुररिमर्दनाः ॥ १.६५.३३ ॥
Poderosos, altivos, adoptando muchas formas, aquellos aplastadores de enemigos recorrieron esta tierra que el océano limita.
1.65.34
ब्राह्मणान्क्षत्रियान्वैश्याञ्शूद्रांश्चैवाप्यपीडयन् ।
अन्यानि चैव सत्वानि पीडयामासुरोजसा ॥ १.६५.३४ ॥
Oprimieron también a brahmanes, kshatriyas, vaishyas y shudras, y atormentaron a otros seres con su poder.
1.65.35
त्रासयन्तोऽभिनिघ्नन्तः सर्वभूतगणांश्च ते ।
विचेरुः सर्वशो राजन्महीं शतसहस्रशः ॥ १.६५.३५ ॥
Oh rey, aterrorizando y golpeando a todas las huestes de seres, recorrían la tierra por todas partes, por cientos de miles.
1.65.36
आश्रमस्थान्महर्षींश्च धर्षयन्तस्ततस्ततः ।
अब्रह्मण्या वीर्यमदा मत्ता मदबलेन च ॥ १.६५.३६ ॥
Asaltando aquí y allá a los grandes sabios que moraban en los ermitaños, hostiles a los brahmanes, enloquecidos por el orgullo de su fuerza, embriagados por el poder de su soberbia...
1.65.37
एवं वीर्यबलोत्सिक्तैर्भूरियं तैर्महासुरैः ।
पीड्यमाना मही राजन्ब्रह्माणमुपचक्रमे ॥ १.६५.३७ ॥
Así, oh rey, la tierra, oprimida por aquellos grandes asuras hinchados de orgullo por su fuerza y poder, se acercó a Brahmā.
1.65.38
न ह्यमी भूतसत्वौघाः पन्नगाः सनगां महीम् ।
तदा धारयितुं शेकुराक्रान्तां दानवैर्बलात् ॥ १.६५.३८ ॥
Entonces estas multitudes de seres y serpientes no pudieron sostener la tierra, con sus montañas, oprimida por la fuerza de los dānavas.
1.65.39
ततो मही महीपाल भारार्ता भयपीडिता ।
जगाम शरणं देवं सर्वभूतपितामहम् ॥ १.६५.३९ ॥
Entonces, oh protector de la tierra, la tierra, afligida por su carga y oprimida por el miedo, acudió en busca de refugio al dios, abuelo de todos los seres.
1.65.40
सा संवृतं महाभागैर्देवद्विजमहर्षिभिः ।
ददर्श देवं ब्रह्माणं लोककर्तारमव्ययम् ॥ १.६५.४० ॥
Ella vio al dios Brahmā, creador de los mundos e inmutable, rodeado por los dioses bienaventurados, los nacidos dos veces y los grandes sabios.
1.65.41
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च बन्दिकर्मसु निष्ठितैः ।
वन्द्यमानं मुदोपतैर्ववन्दे चैनमेत्य सा ॥ १.६५.४१ ॥
Mientras los gandharvas y las apsarases, dedicados al oficio de bardos, llegaban con alegría y lo alababan, ella se acercó y se postró ante él.
1.65.42
अथ विज्ञापयामास भूमिस्तं शरणार्थिनी ।
सन्निधौ लोकपालानां सर्वेषामेव भारत ॥ १.६५.४२ ॥
Entonces la tierra, buscando refugio, expuso su súplica ante él en presencia de todos los guardianes de los mundos, oh Bhārata.
1.65.43
तत्प्रधानात्मनस्तस्य भूमेः कृत्यं स्वयंभुवः ।
पूर्वमेवाभवद्राजन्विदितं परमेष्ठिनः ॥ १.६५.४३ ॥
Oh rey, aquella tarea de la tierra ya era conocida de antemano por el Svayambhū Parameṣṭhin, cuyo ser es el principal.
1.65.44
स्रष्टा हि जगतः कस्मान्न संबुध्येत भारत ।
ससुरासुरलोकानामशेषेण मनोगतम् ॥ १.६५.४४ ॥
Oh Bhārata, ¿por qué no lo sabría el creador del mundo? Conoce por completo el pensamiento en las mentes de los mundos de los dioses y de los asuras.
1.65.45
तामुवाच महाराज भूमिं भूमिपतिः प्रभुः ।
प्रभवः सर्वभूतानामीशः शंभुः प्रजापतिः ॥ १.६५.४५ ॥
Oh gran rey, el poderoso señor, señor de la tierra, origen de todos los seres, el Señor Śambhu, señor de las criaturas, habló a aquella Tierra.
1.65.46
यदर्थमभिसंप्राप्ता मत्सकाशं वसुन्धरे ।
तदर्थं सन्नियोक्ष्यामि सर्वानेव दिवौकसः ॥ १.६५.४६ ॥
Oh Vasundharā, para el mismo propósito por el que has venido a mi presencia, enviaré a todos los moradores del cielo.
1.65.47
उत्तिष्ठ गच्छ वसुधे स्वस्थानमिति साऽगमत् ।
इत्युक्त्वा स महीं देवो ब्रह्मा राजन्विसृज्य च।
आदिदेश तदा सर्वान्विबुधान्भूतकृत्स्वयम् ॥ १.६५.४७ ॥
"Levántate, ve, oh Vasudhā, a tu propio lugar". Tras decir esto, ella partió. Oh rey, el dios Brahmā despidió a la Tierra y entonces él mismo, como creador de los seres, ordenó a todos los dioses.
1.65.48
अस्या भूमेर्निरसितुं भारं भागैः पृथक्पृथक् ।
अस्यामेव प्रसूयध्वं तिरोधायेति चाब्रवीत् ॥ १.६५.४८ ॥
«Para aliviar la carga de esta Tierra, nacid cada uno en porciones separadas, en ella misma», dijo.
1.65.49
तथैव च समानीय गन्धर्वाप्सरसां गणान् ।
उवाच भगवान्सर्वानिदं वचनमर्थवत् ॥ १.६५.४९ ॥
Así, el venerable reunió a los grupos de gandharvas y apsarasas y les dirigió a todos estas palabras cargadas de sentido.
1.65.50
स्वैः स्वैरंशैः प्रसूयध्वं यथेष्टं मानेषेषु च ।
अथ शक्रादयः सर्वे श्रुत्वा सुरगुरोर्वचः।
तथ्यमर्थ्यं च पथ्यं च तस्य ते जगृहुस्तदा ॥ १.६५.५० ॥
Cada uno, con su propia porción, nacedme entre los hombres como deseéis. Entonces Indra y todos los dioses, habiendo oído las palabras del maestro de los dioses, las aceptaron como verdaderas, provechosas y saludables.
1.65.51
अथ ते सर्वशोंशैः स्वैर्गन्तुं भूमिं कृतक्षणाः ।
नारायणममित्रघ्नं वैकुण्ठमुपचक्रमुः ॥ १.६५.५१ ॥
Entonces todos ellos, decididos a ir a la tierra con sus propias porciones, se acercaron a Nārāyaṇa, matador de enemigos, en Vaikuṇṭha.
1.65.52
यः स चक्रगदापाणिः पीतवासाः शितिप्रभः ।
पद्मनाभः सुरारिघ्नः पृथुचार्वञ्चितेक्षणः ॥ १.६५.५२ ॥
Aquel que empuña el disco y la maza, vestido de amarillo, de brillo oscuro, de ombligo de loto, matador de los enemigos de los dioses, de ojos anchos, hermosos y de largas curvas.
1.65.53
प्रजापतिपतिर्देवः सुरनाथो महाबलः ।
श्रीवत्साङ्को हृषीकेशः सर्वदैवतपूजितः ॥ १.६५.५३ ॥
El dios, señor de los señores de las criaturas, señor de los dioses, de gran poder, marcado con el Śrīvatsa, Hṛṣīkeśa, señor de los sentidos, adorado por todos los dioses.
1.65.54
तं भुवः शोधनायेन्द्र उवाच पुरुषोत्तमम् ।
अंशेनावतरेत्येवं तथेत्याह च तं हरिः ॥ १.६५.५४ ॥
Para purificar la tierra, Indra dijo a aquel mejor de los seres: "Desciende en una porción." Y Hari le respondió: "Así sea."