మహాభారతం · అధ్యాయం 1.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.68.1
देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् ।
सिंहव्याघ्रमृगाणां च पन्नगानां पतत्त्रिणाम् ॥ १.६८.१ ॥
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, ఉరగులు, రాక్షసులు, సింహాలు, పులులు, జింకలు, పాములు, పక్షులు—వీరి (వృత్తాంతం).
1.68.2
अन्येषां चैव भूतानां संभवं भगवन्नहम् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन मानुषेषु महात्मनाम्।
जन्म कर्म च भूतानामेतेषामनुपूर्वशः ॥ १.६८.२ ॥
భగవన్, ఇతర ప్రాణుల ఉత్పత్తిని, ముఖ్యంగా మానవులలో జన్మించిన మహాత్ములను యథార్థంగా వినాలనుకుంటున్నాను. వీరి జన్మలు, కర్మలు క్రమంగా వినాలని కోరుతున్నాను.
1.68.3
मानुषेषु मनुष्येन्द्र संभूता ये दिवौकसः ।
प्रथमं दानवाश्चैव तांस्ते वक्ष्यामि सर्वशः ॥ १.६८.३ ॥
మనుజేంద్రా, మానవులలో జన్మించిన దివౌకసులలో మొదట దానవులు. వారందరి వృత్తాంతాన్ని మీకు పూర్తిగా చెబుతాను.
1.68.4
विप्रचित्तिरिति ख्यातो य आसीद्दानवर्षभः ।
जरासन्ध इति ख्यातः स आसीन्मनुजर्षभः ॥ १.६८.४ ॥
విప్రచిత్తి అనే ప్రసిద్ధుడు దానవశ్రేష్ఠుడు; అతడే మానవశ్రేష్ఠుడైన జరాసంధుడిగా ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.
1.68.5
दितेः पुत्रस्तु यो राजन्हिरण्यकशिपुः स्मृतः ।
स जज्ञे मानुषे लोके शिशुपालो नरर्षभः ॥ १.६८.५ ॥
రాజా, దితి కుమారుడిగా స్మరించబడిన హిరణ్యకశిపుడే మానవలోకంలో నరశ్రేష్ఠుడైన శిశుపాలుడిగా జన్మించాడు.
1.68.6
संह्लाद इति विख्यातः प्रह्लादस्यानुजस्तु यः ।
स शल्य इति विख्यातो जज्ञे वाहीकपुङ्गवः ॥ १.६८.६ ॥
ప్రహ్లాదుని తమ్ముడిగా ప్రసిద్ధుడైన సంహ్లాదుడే శల్యుడనే పేరుతో వాహీకులలో శ్రేష్ఠుడుగా జన్మించాడు.
1.68.7
अनुह्लादस्तु तेजस्वी योऽभूत्ख्यातो जघन्यजः ।
धृष्टकेतुरिति ख्यातः स बभूव नरेश्वरः ॥ १.६८.७ ॥
తేజస్వి అయిన అనుహ్లాదుడు చిన్నవాడిగా ప్రసిద్ధుడయ్యాడు; అతడు ధృష్టకేతుడనే పేరుతో రాజయ్యాడు.
1.68.8
यस्तु राजञ्शिबिर्नाम दैतेयः परिकीर्तितः ।
द्रुम इत्यभिविख्यातः स आसीद्भुवि पार्थिवः ॥ १.६८.८ ॥
ఓ రాజా, శిబి అనే పేరుతో చెప్పబడిన దైత్యుడు భూమిపై ద్రుముడనే ప్రసిద్ధ రాజయ్యాడు.
1.68.9
बाष्कलो नाम यस्तेषामासीदसुरसत्तमः ।
भगदत्त इति ख्यातः सं जज्ञे पुरुषर्षभः ॥ १.६८.९ ॥
వారిలో బాష్కలుడనే అసురోత్తముడు భగదత్తుడనే పేరుతో పురుషోత్తముడుగా జన్మించాడు.
1.68.10
अयःशिरा अश्वशिरा अयःशङ्कुश्च वीर्यवान् ।
तथा गगनमूर्धा च वेगवांश्चात्र पञ्चमः ॥ १.६८.१० ॥
అయఃశిరుడు, అశ్వశిరుడు, అయఃశంకుడు, వీర్యవంతుడు, అలాగే గగనమూర్ధుడు, మరియు ఐదవవాడు వేగవంతుడు.
1.68.11
पञ्चैते जज्ञिरे राजन्वीर्यवन्तो महासुराः ।
केकयेषु महात्मानः पार्थिवर्षभसत्तमाः।
केतुमानिति विख्यातो यस्ततोऽन्यःप्रतापवान् ॥ १.६८.११ ॥
ఓ రాజా, ఈ ఐదుగురు వీర్యవంతులైన మహాసురులు కేకయులలో మహాత్ములైన రాజశ్రేష్ఠులుగా జన్మించారు; వారిలో మరొకడు ప్రతాపవంతుడైన కేతుమానుడుగా ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.
1.68.12
अमितौजा इति ख्यातः सोग्रकर्मा नराधिपः ।
स्वर्भानुरिति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरः ॥ १.६८.१२ ॥
అమితౌజుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన అతడు ఉగ్రకర్ముడైన రాజు; శ్రీమంతుడైన మహాసురుడు స్వర్భానుడుగా ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.
1.68.13
उग्रसेन इति ख्यात उग्रकर्मा नराधिपः ।
यस्त्वश्व इति विख्यातः श्रीमानासीन्महासुरः ॥ १.६८.१३ ॥
ఉగ్రసేనుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన, ఉగ్రకర్ముడైన ఆ రాజు; అశ్వుడనే పేరుతో విఖ్యాతుడైన ఆ శ్రీమంతుడు మహాసురుడు.
1.68.14
अशोको नाम राजाऽभून्महावीर्योऽपराजितः ।
तस्मादवरजो यस्तु राजन्नश्वपतिः स्मृतः ॥ १.६८.१४ ॥
అశోకుడనే పేరుగల రాజు ఉన్నాడు; అతడు మహాపరాక్రమశాలి, అజేయుడు. ఓ రాజా, అతనికి చిన్నవాడైనవాడు అశ్వపతిగా స్మరించబడ్డాడు.
1.68.15
दैतेयः सोऽभवद्राजा हार्दिक्यो मनुजर्षभः ।
वृषपर्वेति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरः ॥ १.६८.१५ ॥
అతడు దైత్యుడు, హార్దిక్యుడు, నరులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు అయ్యాడు; ఆ శ్రీమంతుడు మహాసురుడు వృషపర్వుడనే పేరుతో విఖ్యాతుడు.
1.68.16
दीर्घप्रज्ञ इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः ।
अजकस्त्ववरो राजन्य आसीद्वृषपर्वणः ॥ १.६८.१६ ॥
దీర్ఘప్రజ్ఞుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన అతడు భూమిపై రాజయ్యాడు; ఓ రాజా, వృషపర్వుని చిన్నవాడైన అజకుడు క్షత్రియ రాకుమారుడుగా ఉన్నాడు.
1.68.17
स शाल्व इति विख्यातः पृथिव्यामभवन्नृपः ।
अश्वग्रीव इति ख्यातः सत्ववान्यो महासुरः ॥ १.६८.१७ ॥
అతడు శాల్వుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడై భూమిపై రాజయ్యాడు; అశ్వగ్రీవుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన సత్త్వవంతుడైన మహాసురుడు.
1.68.18
रोचमान इति ख्यातः पृथिव्यां कोऽभवन्नृपः ।
सूक्ष्मस्तु मतिमान्राजन्कीर्तिमान्यः प्रकीर्तितः ॥ १.६८.१८ ॥
రోచమానుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన అతడు భూమిపై రాజయ్యాడు; ఓ రాజా, సూక్ష్మబుద్ధిగల, కీర్తిమంతుడుగా ప్రశంసించబడ్డాడు.
1.68.19
बृहद्रथ इति ख्यातः क्षितावासीत्स पार्थिवः ।
तुहुण्ड इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तमः ॥ १.६८.१९ ॥
బృహద్రథుడు అనే ప్రసిద్ధుడైన ఆ రాజు భూమిపై ఉండెను; తుహుండుడు అని ప్రసిద్ధుడైనవాడు శ్రేష్ఠ అసురుడు.
1.68.20
सेनाबिन्दुरिति ख्यातः स बूभव नराधिपः ।
इषुमान्नाम यस्तेषामसुराणां बलाधिकः ॥ १.६८.२० ॥
సేనాబిందు అని ప్రసిద్ధుడైన ఆ నరాధిపతి అయ్యెను; ఆ అసురులలో ఇషుమాన్ అనే పేరుగలవాడు అధిక బలుడు.
1.68.21
नग्नजिन्नाम राजासीद्भुवि विख्यातविक्रमः ।
एकचक्र इति ख्यात आसीद्यस्तु महासुरः ॥ १.६८.२१ ॥
భూమిపై నగ్నజిత్ అనే పేరుగల, ప్రసిద్ధ పరాక్రమము కలిగిన రాజు ఉండెను; ఏకచక్రుడు అని ప్రసిద్ధుడైనవాడు మహాసురుడు.
1.68.22
प्रतिविन्घ्य इति ख्यातो बभूव प्रथितः क्षितौ ।
विरूपाक्षस्तु दैतेयश्चित्रयोधी महासुरः ॥ १.६८.२२ ॥
ప్రతివింధ్యుడు అని ప్రసిద్ధుడై అతడు భూమిపై విఖ్యాతుడయ్యెను; విరూపాక్షుడు, దితి కుమారుడు, చిత్రయోధి అయిన మహాసురుడు.
1.68.23
चित्रधर्मेति विख्यातः क्षितावासीत्स पार्थिवः ।
हरस्त्वरिहरो वीर आसीद्यो दानवोत्तमः ॥ १.६८.२३ ॥
చిత్రధర్మ అని ప్రసిద్ధుడైన ఆ రాజు భూమిపై ఉండెను; హరుడు, అరిహరుడు అనే వీరుడు దానవులలో శ్రేష్ఠుడు.
1.68.24
सुबाहुरिति विख्यातः श्रीमानासीत्स पार्थिवः ।
अहरस्तु महातेजाः शत्रुपक्षक्षयंकरः ॥ १.६८.२४ ॥
సుబాహు అని ప్రసిద్ధుడైన ఆ శ్రీమంతుడైన రాజు ఉండెను; అహరుడు, మహాతేజస్వి, శత్రుపక్షాన్ని నాశనం చేసేవాడు.
1.68.25
बाह्लिको नाम राजा स बभूव प्रथितः क्षितौ ।
निचन्द्रश्चन्द्रवक्त्रस्तु य आसीदसुरोत्तमः ॥ १.६८.२५ ॥
బాహ్లికుడు అనే పేరుగల రాజు భూమిపై ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. చంద్రముఖుడైన నిచంద్రుడు, అతడు శ్రేష్ఠ అసురుడు.
1.68.26
मुञ्जकेश इति ख्यातः श्रीमानासीत्स पार्थिवः ।
निकुम्भस्त्वजितः संख्ये महामतिरजायत ॥ १.६८.२६ ॥
ముంజకేశుడు అని ప్రసిద్ధుడైన శ్రీమంతుడైన రాజు అతడు. యుద్ధంలో జయించరాని మహామతి నికుంభుడు జన్మించాడు.
1.68.27
भूमौ भूमिपतिश्रेष्ठो देवाधिप इति स्मृतः ।
शरभो नाम यस्तेषां दैतेयानां महासुरः ॥ १.६८.२७ ॥
భూమిపై రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, దేవాధిపతి అని స్మరించబడినవాడు. ఆ దైత్యులలో శరభుడనే మహాసురుడు.
1.68.28
पौरवो नाम राजर्षिः स बभूव नरोत्तमः ।
कुपटस्तु महावीर्यः श्रीमान्राजन्महासुरः ॥ १.६८.२८ ॥
పౌరవుడనే పేరుగల ఆ రాజర్షి నరులలో ఉత్తముడయ్యాడు. మహాపరాక్రమి అయిన కుపటుడు, రాజా, మహాసురుడు.
1.68.29
सुपार्श्व इति विख्यातः क्षितौ जज्ञे महीपतिः ।
कपटस्तु राजन्राजर्षिः क्षितौ जज्ञे महासुरः ॥ १.६८.२९ ॥
సుపార్శ్వుడనే ప్రసిద్ధ భూపతి భూమిపై జన్మించాడు. రాజా, కపటుడు అనే రాజర్షి భూమిపై మహాసురునిగా జన్మించాడు.
1.68.30
पार्वतेय इति ख्यातः काञ्चनाचलसन्निभः ।
द्वितीयः शलभस्तेषामसुराणां बभूव ह ॥ १.६८.३० ॥
పార్వతేయుడనే పేరుగల, బంగారు పర్వతంలా ఉన్నవాడు. ఆ అసురులలో రెండవవాడు శలభుడు.
1.68.31
प्रह्लादो नाम बाह्लीकः स बभूव नराधिपः ।
चन्द्रस्तु दितिजश्रेष्ठो लोके ताराधिपोपमः ॥ १.६८.३१ ॥
ప్రహ్లాదుడనే బాహ్లీకుడు ఆ రాజు అయ్యాడు. దితి పుత్రులలో శ్రేష్ఠుడైన చంద్రుడు లోకంలో తారాధిపతి (చంద్రుని)తో సమానుడు.
1.68.32
चन्द्रवर्मेति विख्यातः काम्बोजानां नराधिपः ।
अर्क इत्यभिविख्यातो यस्तु दानवपुङ्गवः ॥ १.६८.३२ ॥
కాంబోజుల రాజు చంద్రవర్మ అని ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. దానవులలో శ్రేష్ఠుడైన అర్కుడు అని ప్రసిద్ధుడు.
1.68.33
ऋषिको नाम राजर्षिर्बभूव नृपसत्तमः ।
मृतपा इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तमः ॥ १.६८.३३ ॥
ఋషికుడనే రాజర్షి రాజులలో ఉత్తముడయ్యాడు. అసురులలో ఉత్తముడైన మృతపుడు అని ప్రసిద్ధుడు.
1.68.34
पश्चिमानूपकं विद्धि तं नृपं नृपसत्तम ।
गविष्ठस्तु महातेजा यः प्रख्यातो महासुरः ॥ १.६८.३४ ॥
నృపశ్రేష్ఠా, ఆ రాజును పశ్చిమ ఆనూపకుడిగా తెలుసుకో. మహాతేజస్వి అయిన గవిష్ఠుడు మహాసురుడిగా ప్రసిద్ధుడు.
1.68.35
द्रुमसेन इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः ।
मयूर इति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरः ॥ १.६८.३५ ॥
భూమిపై ద్రుమసేనుడనే ప్రసిద్ధ రాజు అయ్యాడు. మయూరుడనే ప్రసిద్ధ శ్రీమంతుడైన మహాసురుడు.
1.68.36
स विश्व इति विख्यातो बभूव पृथिवीपतिः ।
सुपर्ण इति विख्यातस्तस्मादवरजस्तु यः ॥ १.६८.३६ ॥
అతడు విశ్వుడనే ప్రసిద్ధ భూపతి అయ్యాడు. అతని కంటే చిన్నవాడు సుపర్ణుడనే ప్రసిద్ధుడు.
1.68.37
कालकीर्तिरिति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः ।
चन्द्रहन्तेति यस्तेषां कीर्तितः प्रवरोऽसुरः ॥ १.६८.३७ ॥
భూమిపై కాలకీర్తి అని ప్రసిద్ధుడైన ఆ రాజు అయ్యాడు. వారిలో ప్రధానుడైన అసురుడు చంద్రహంతా అని పేర్కొనబడ్డాడు.
1.68.38
शुनको नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः ।
विनाशनस्तु चन्द्रस्य य आख्यातो महासुरः ॥ १.६८.३८ ॥
శునకుడనే రాజర్షి ఆ నరాధిపతి అయ్యాడు. చంద్రుని నాశకుడుగా చెప్పబడిన మహాసురుడు వినాశనుడు.
1.68.39
जानकिर्नाम विख्यातः सोऽभवन्मनुजाधिपः ।
दीर्घजिह्वस्तु कौरव्य य उक्तो दानवर्षभः ॥ १.६८.३९ ॥
జానకి అని ప్రసిద్ధుడైన ఆ వ్యక్తి మనుజాధిపతి అయ్యాడు. ఓ కౌరవ్యా, దానవర్షభుడని చెప్పబడినవాడు దీర్ఘజిహ్వుడు.
1.68.40
काशिराजः स विख्यातः पृथिव्यां पृथिवीपते ।
ग्रहं तु सुषुवे यं तु सिंहिकार्केन्दुमर्दनम्।
स क्राथ इति विख्यातो बभूव मनुजाधिपः ॥ १.६८.४० ॥
ఓ పృథివీపతీ, భూమిపై ప్రసిద్ధుడైన కాశీరాజు అతడే. సింహిక ఏ గ్రహాన్ని కన్నదో, సూర్యచంద్రులను మర్దించేవాడు, అతడే క్రాథుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన మనుజాధిపతి అయ్యాడు.
1.68.41
दनायुषस्तु पुत्राणां चतुर्णां प्रवरोऽसुरः ।
विक्षरो नाम तेजस्वी वसुमित्रो नृपः स्मृतः ॥ १.६८.४१ ॥
దనాయువు నలుగురు కుమారులలో ప్రధానుడైన అసురుడు విక్షరుడనే తేజస్వి; వసుమిత్రుడనే రాజు కూడా స్మరించబడ్డాడు.
1.68.42
द्वितीयो विक्षराद्यस्तु नराधिप महासुरः ।
पाण्ड्यराष्ट्राधिप इति विख्यातः सोऽभवन्नृपः ॥ १.६८.४२ ॥
ఓ నరాధిపా, విక్షరుని తరువాత రెండవవాడైన మహాసురుడు పాండ్యరాష్ట్రాధిపతి అని ప్రసిద్ధుడైన రాజు అయ్యాడు.
1.68.43
बली वीर इति ख्यातो यस्त्वासीदसुरोत्तमः ।
पौण्ड्रमात्स्यक इत्येवं बभूव स नराधिपः ॥ १.६८.४३ ॥
బలుడు, వీరుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన, అసురులలో శ్రేష్ఠుడు ఈ విధంగా పౌండ్రమాత్స్యకుడనే పేరుతో నరాధిపుడయ్యాడు.
1.68.44
वृत्र इत्यभिविख्यातो यस्तु राजन्महासुरः ।
मणिमान्नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः ॥ १.६८.४४ ॥
రాజా, వృత్రుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన మహాసురుడు మణిమాన్ అనే రాజర్షిగా నరాధిపుడయ్యాడు.
1.68.45
क्रोधहन्तेति यस्तस्य बभूवावरजोऽसुरः ।
दण्ड इत्यभिविख्यातः स आसीन्नृपतिः क्षितौ ॥ १.६८.४५ ॥
క్రోధహంతా అనే వాడి తమ్ముడైన అసురుడు దండుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడై భూమిపై రాజయ్యాడు.
1.68.46
क्रोधवर्धन इत्येवं यस्त्वन्यः परिकीर्तितः ।
दण्डधार इति ख्यातः सोऽभवन्मनुजर्षभः ॥ १.६८.४६ ॥
క్రోధవర్ధనుడనే మరొకడు చెప్పబడ్డాడు; అతడే దండధారుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడై నరులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజయ్యాడు.
1.68.47
कालेयानां तु ये पुत्रास्तेषामष्टौ नराधिपाः ।
जज्ञिरे राजशार्दूल शार्दूलसमविक्रमाः ॥ १.६८.४७ ॥
కాలేయుల కుమారులలో ఎనమండుగురు రాజులు జన్మించారు. రాజులలో పులివంటివాడా, వారు పులితో సమానమైన పరాక్రమం కలవారు.
1.68.48
मगधेषु जयत्सेनस्तेषामासीत्स पार्थिवः ।
अष्टानां प्रवरस्तेषां कालेयानां महासुरः ॥ १.६८.४८ ॥
మగధలో వారిలో జయత్సేనుడనే ఆ రాజు ఉన్నాడు. కాలేయులలో ఆ ఎనమండుగురిలో అతడు శ్రేష్ఠ మహాసురుడు.
1.68.49
द्वितीयस्तु ततस्तेषां श्रीमान्हरिहयोपमः ।
अपराजित इत्येवं स बभूव नराधिपः ॥ १.६८.४९ ॥
వారిలో రెండవవాడు, ఇంద్రుని వంటి శ్రీమంతుడు, అపరాజితుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన రాజు అయ్యాడు.
1.68.50
तृतीयस्तु महातेजा महामायो महासुरः ।
निषादाधिपतिर्जज्ञे भुवि भीमपराक्रमः ॥ १.६८.५० ॥
మూడవవాడు మహాతేజస్వి, మహామాయావి అయిన మహాసురుడు; భూమిపై నిషాదుల అధిపతిగా జన్మించాడు, భయంకర పరాక్రమం కలవాడు.
1.68.51
तेषामन्यतमो यस्तु चतुर्थः परिकीर्तितः ।
श्रेणिमानिति विख्यातः क्षितौ राजर्षिसत्तमः ॥ १.६८.५१ ॥
వారిలో నాలుగవవాడిగా పేర్కొనబడినవాడు, శ్రేణిమాన్ అని భూమిపై ప్రసిద్ధుడైన రాజర్షులలో శ్రేష్ఠుడు.
1.68.52
पञ्चमस्त्वभवत्तेषां प्रवरो यो महासुरः ।
महौजा इति विख्यातो बभूवेह परन्दपः ॥ १.६८.५२ ॥
వారిలో ఐదవవాడు, వారిలో ఉత్తముడైన మహాసురుడు, మహౌజుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడై ఇక్కడ శత్రుతాపకుడయ్యాడు.
1.68.53
षष्ठस्तु मतिमान्यो वै तेषामासीन्महासुरः ।
अभीरुरिति विख्यातः क्षितौ राजर्षिसत्तमः ॥ १.६८.५३ ॥
వారిలో ఆరవవాడు బుద్ధిమంతుడైన మహాసురుడు, అభీరుడు అనే పేరుతో భూమిపై ప్రసిద్ధుడైన రాజర్షులలో శ్రేష్ఠుడు.
1.68.54
समुद्रसेनस्तु नृपस्तेषामेवाभवद्गणात् ।
विश्रुतः सागरान्तायां क्षितौ धर्मार्थतत्त्ववित् ॥ १.६८.५४ ॥
వారి గుంపు నుండే సముద్రసేనుడు అనే రాజు అయ్యాడు; సముద్రాంతం వరకు భూమిపై ప్రసిద్ధుడు, ధర్మార్థ తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు.
1.68.55
बृहन्नामाष्टमस्तेषां कालेयानां नराधिप ।
बभूव राजा धर्मात्मा सर्वभूतहिते रतः ॥ १.६८.५५ ॥
ఓ నరాధిప! వారిలో ఎనిమిదవవాడైన బృహన్నామన్ కాలేయులకు రాజయ్యాడు; అతడు ధర్మాత్ముడు, సర్వ ప్రాణుల హితంలో నిరతుడు.
1.68.56
कुक्षिस्तु राजन्विख्यातो दानवानां महाबलः ।
पार्वतीय इति ख्यातः काञ्चनाचलसन्निभः ॥ १.६८.५६ ॥
ఓ రాజా! దానవులలో కుక్షి అనే మహాబలుడు ప్రసిద్ధుడు; అతడు 'పార్వతీయుడు' అని పేరుపొందాడు, బంగారు పర్వతంలా ఉండేవాడు.
1.68.57
क्रथनश्च महावीर्यः श्रीमान्राजा महासुरः ।
सूर्याक्ष इति विख्यातः क्षितौ जज्ञे महीपतिः ॥ १.६८.५७ ॥
క్రథనుడు, మహావీర్యుడు, శ్రీమంతుడైన రాజు, మహాసురుడు; అతడు భూమిపై సూర్యాక్షుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడై జన్మించాడు.
1.68.58
असुराणां तु यः सकूर्यः श्रीमांश्चैव महासुरः ।
दरदो नाम बाह्लीको वरः सर्वमहीक्षिताम् ॥ १.६८.५८ ॥
అసురులలో సకూర్యునితో కూడిన శ్రీమంతుడైన మహాసురుడు దరదుడనే బాహ్లీకుడు; అతడు సర్వ భూపతులలో శ్రేష్ఠుడు.
1.68.59
गणः क्रोधवशो नाम यस्ते राजन्प्रकीर्तितः ।
ततः संजज्ञिरे वीराः क्षिताविह नराधिपाः ॥ १.६८.५९ ॥
ఓ రాజా! నీకు చెప్పబడిన 'క్రోధవశ' అనే గణం నుండి ఇక్కడ భూమిపై వీరులైన నరాధిపులు జన్మించారు.
1.68.60
मद्रकः कर्णवेष्टश्च सिद्धार्थः कीटकस्तथा ।
सुवीरश्च सुबाहुश्च महावीरोऽथ बाह्लिकः ॥ १.६८.६० ॥
మద్రకుడు, కర్ణవేష్టుడు, సిద్ధార్థుడు, కీటకుడు, అలాగే సువీరుడు, సుబాహుడు, మరియు మహావీరుడైన బాహ్లీకుడు.
1.68.61
क्रथो विचित्रः सुरथः श्रीमान्नीलश्च भूमिपः ।
चीरवासाश्च कौरव्य भूमिपालश्च नामतः ॥ १.६८.६१ ॥
క్రథుడు, విచిత్రుడు, సురథుడు, శ్రీమంతుడైన నీలుడు, భూమిపతి, ఓ కౌరవ్యా, చీరవస్త్రధారియైన భూమిపాలుడు—పేరుతో ప్రసిద్ధులు.
1.68.62
दन्तवक्त्रश्च नामासीद्दुर्जयश्चैव दानवः ।
रुक्मी च नृपशार्दूलो राजा च जनमेजयः ॥ १.६८.६२ ॥
దంతవక్త్రుడు అనే వాడు ఉండెను; దుర్జయుడనే దానవుడును; రుక్మి, నృపశార్దూలుడు, రాజు జనమేజయుడును (ఉండిరి).
1.68.63
आषाढो वायुवेगश्च भूरितेजास्तथैव च ।
एकलव्यः सुमित्रश्च वाटधानोऽथ गोमुखः ॥ १.६८.६३ ॥
ఆషాఢుడు, వాయువేగుడు, అలాగే మహాతేజస్వి; ఏకలవ్యుడు, సుమిత్రుడు, వాటధానుడు, తరువాత గోముఖుడు.
1.68.64
कारूषकाश्च राजानः क्षेमधूर्तिस्तथैव च ।
श्रुतायुरुद्वहश्चैव बृहत्सेनस्तथैव च ॥ १.६८.६४ ॥
కారూషక రాజులు, క్షేమధూర్తి అలాగే; శ్రుతాయువు, ఉద్వహుడు, బృహత్సేనుడు కూడా అలాగే.
1.68.65
क्षेमोग्रतीर्थः कुहरः कलिङ्गेषु नराधिपः ।
मतिमांश्च मनुष्येन्द्र ईश्वरश्चेति विश्रुतः ॥ १.६८.६५ ॥
కళింగులలో క్షేమోగ్రతీర్థుడు, కుహరుడు, నరాధిపుడు; బుద్ధిమంతుడైన మనుష్యేంద్రుడు, ఈశ్వరుడు—ఇలా ప్రసిద్ధులు.
1.68.66
गणात्क्रोधवशादेष राजपूगोऽभवत्क्षितौ ।
जातः पुरा महाभागो महाकीर्तिर्महाबलः ॥ १.६८.६६ ॥
గణం నుండి, కోపవశంతో ఇతడు భూమిపై రాజపూగముగా అయ్యెను; పూర్వం జన్మించిన ఈ మహాభాగుడు, మహాకీర్తి, మహాబలుడు.
1.68.67
कालनेमिरिति ख्यातो दानवानां महाबलः ।
स कंस इति विख्यात उग्रसेनसुतो बली ॥ १.६८.६७ ॥
కాలనేమి అని ప్రసిద్ధుడైన, దానవులలో మహాబలుడు. అతడే కంసుడు అని విఖ్యాతుడైన, ఉగ్రసేనుని బలవంతుడైన కుమారుడు.
1.68.68
यस्त्वासीद्देवको नाम देवराजसमद्युतिः ।
स गन्धर्वपतिर्मुख्यः क्षितौ जज्ञे नराधिपः ॥ १.६८.६८ ॥
దేవరాజుతో సమానమైన తేజస్సు గల దేవకుడు అనేవాడు, గంధర్వుల ప్రముఖ ప్రభువు, భూమిపై నరాధిపుడుగా జన్మించాడు.
1.68.69
बृहस्पतेर्बृहत्कीर्तेर्देवर्षेर्विद्धि भारत ।
अंशाद्द्रोणं समुत्पन्नं भारद्वाजमयोनिजम् ॥ १.६८.६९ ॥
భారతా, బృహస్పతి, మహాకీర్తి దేవర్షుల అంశ నుండి ద్రోణుడు ఉద్భవించాడని తెలుసుకో. భరద్వాజుని కుమారుడైన అతడు యోనిజుడు కాడు.
1.68.71
धन्विनां नृपशार्दूल यः सर्वास्त्रविदुत्तमः ।
धनुर्वेदे च वेदे च यं तं वेदविदो विदुः।
वरिष्ठं चित्रकर्माणं द्रोणं स्वकुलवर्धनम् ॥ १.६८.७१ ॥
నృపశార్దూలా, విలుకాండ్రలో అన్ని అస్త్రాలను తెలిసిన ఉత్తముడు; ధనుర్వేదంలోనూ వేదంలోనూ ఎవరిని వేదజ్ఞులు ఎరుగుదురో ఆ శ్రేష్ఠుడు, అద్భుతకర్ముడు, తన కులాన్ని వృద్ధి చేసేవాడు ద్రోణుడు.
1.68.72
महादेवान्तकाभ्यां च कामात्क्रोधाच्च भारत ।
एकत्वमुपसंपद्य जज्ञे शूरः परन्तपः ॥ १.६८.७२ ॥
భారతా, మహాదేవుడు, యముడు కామము, క్రోధములతో ఏకత్వం పొంది, శూరుడు పరంతపుడు జన్మించాడు.
1.68.73
अश्वत्थामा महावीर्यः शत्रुपक्षभयावहः ।
वीरः कमलपत्राक्षः क्षितावासीन्नराधिपः ॥ १.६८.७३ ॥
మహావీర్యుడు అశ్వత్థాముడు, శత్రుపక్షానికి భయం కలిగించేవాడు, వీరుడు, కమలపత్రాక్షుడు భూమిపై నరాధిపుడయ్యాడు.
1.68.74
जज्ञिरे वसवस्त्वष्टौ गङ्गायां शन्तनोः सुताः ।
वसिष्ठस्य च शापेन नियोगाद्वासवस्य च ॥ १.६८.७४ ॥
వసిష్ఠుని శాపం వల్ల, వాసవుడి (ఇంద్రుని) ఆజ్ఞ వల్ల, గంగ ద్వారా శంతనునికి ఎనమండుగురు వసు కుమారులు జన్మించారు.
1.68.75
तेषामवरजो भीष्मः कुरूणामभयङ्करः ।
मतिमान्वेदविद्वाग्मी शत्रुपक्षक्षयङ्करः ॥ १.६८.७५ ॥
వారిలో చిన్నవాడు భీష్ముడు; కురువంశీయులకు అభయమిచ్చేవాడు, బుద్ధిమంతుడు, వేదజ్ఞుడు, వాగ్విదుడు, శత్రుపక్షాన్ని నాశనం చేసేవాడు.
1.68.76
जामदग्न्येन रामेण सर्वास्त्रविदुषां वरः ।
योऽप्युध्यत महातेजा भार्गवेण महात्मना ॥ १.६८.७६ ॥
జమదగ్ని కుమారుడైన రాముడితో — సర్వాస్త్రవిదులలో శ్రేష్ఠుడితో — ఆ మహాతేజస్వి, మహాత్ముడైన భార్గవునితోనూ యుద్ధం చేశాడు.
1.68.77
यस्तु राजन्कृपो नाम ब्रह्मर्षिरभवत्क्षितौ ।
रुद्राणां तु गणाद्विद्धि संभूतमतिपौरुषम् ॥ १.६८.७७ ॥
ఓ రాజా, భూమిపై కృపుడు అనే బ్రహ్మర్షిగా జన్మించినవాడిని రుద్రుల గణం నుండి జన్మించిన అత్యంత పరాక్రమశాలిగా తెలుసుకో.
1.68.78
शकुनिर्नाम यस्त्वासीद्राजा लोके महारथः ।
द्वापरं विद्धि तं राजन्संभूतमरिमर्दनम् ॥ १.६८.७८ ॥
లోకంలో శకుని అనే పేరుతో ఉన్న మహారథుడైన రాజు — ఓ రాజా, అతడిని ద్వాపరుని నుండి జన్మించిన శత్రుమర్దనుడిగా తెలుసుకో.
1.68.79
सात्यकिः सत्यसन्धश्च योऽसौ वृष्णिकुलोद्वहः ।
पक्षात्स जज्ञे मरुतां देवानामरिमर्दनः ॥ १.६८.७९ ॥
సత్యసంధుడైన సాత్యకి — వృష్ణి వంశాన్ని మోసేవాడు — అతడు దేవతల మరుత్తుల ఒక భాగం నుండి జన్మించిన శత్రుమర్దనుడు.
1.68.80
द्रुपदश्चैव राजर्षिस्तत एवाभवद्गणात् ।
मानुषे नृप लोकेऽस्मिन्सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.६८.८० ॥
ద్రుపదుడు కూడా ఆ గణం నుండే రాజర్షిగా జన్మించాడు. ఓ రాజా, ఈ మనుష్యలోకంలో అతడు సర్వ శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడయ్యాడు.
1.68.81
ततश्च कृतवर्माणं विद्धि राजञ्जनाधिपम् ।
तमप्रतिमकर्माणं क्षत्रियर्षभसत्तमम् ॥ १.६८.८१ ॥
ఆ తర్వాత, ఓ రాజా, కృతవర్మను జనాధిపతిగా తెలుసుకో. అతడు సాటిలేని కర్మలు చేసినవాడు, క్షత్రియులలో వృషభం వంటి శ్రేష్ఠుడు.
1.68.82
मरुतां तु गणाद्विद्धि संजातमरिमर्दनम् ।
विराटं नाम राजानं परराष्ट्रप्रतापनम् ॥ १.६८.८२ ॥
మరుత్తుల గణం నుండే జన్మించిన శత్రుమర్దనుడిని తెలుసుకో. అతడు విరాటుడనే రాజు, పరరాష్ట్రాలను తపింపజేసేవాడు.
1.68.83
अरिष्टायास्तु यः पुत्रो हंस इत्यभिविश्रुतः ।
स गन्धर्वपतिर्जज्ञे कुरुवंशविवर्धनः ॥ १.६८.८३ ॥
అరిష్టకు జన్మించిన హంసుడనే ప్రసిద్ధుడు గంధర్వపతిగా జన్మించాడు; అతడు కురువంశాన్ని వృద్ధిపరచినవాడు.
1.68.84
धृतराष्ट्र इति ख्यातः कृष्णद्वैपायनात्मजः ।
दीर्घबाहुर्महातेजाः प्रज्ञाचक्षुर्नराधिपः
मातुर्दोषादृषेः कोपादन्ध एव व्यजायत ॥ १.६८.८४ ॥
ధృతరాష్ట్రుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు, కృష్ణద్వైపాయనుని కుమారుడు, దీర్ఘబాహువు, మహాతేజస్వి, ప్రజ్ఞాచక్షువు అయిన రాజు. తల్లి దోషం వల్ల, ఋషి కోపం వల్ల అతడు గ్రుడ్డివాడుగానే జన్మించాడు.
1.68.85
मरुतां तु गणाद्वीरः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
पाण्डुर्जज्ञे महाबाहुस्तव पूर्वपितामहः।
तस्यैवावरजो भ्राता महासत्वो महाबलः ॥ १.६८.८५ ॥
మరుత్తుల గణం నుండే వీరుడు, సర్వశస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు, మహాబాహువు పాండు జన్మించాడు; అతడు నీ పూర్వ పితామహుడు. అతని తమ్ముడు మహాసత్త్వుడు, మహాబలుడు.
1.68.86
धर्मात्तु सुमहाभागं पुत्रं पुत्रवतां वरम् ।
विदुरं विद्धि तं लोके जातं बुद्धिमतां वरम् ॥ १.६८.८६ ॥
ధర్మునివలన అత్యంత భాగ్యవంతుడు, పుత్రవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన పుత్రుడు జన్మించాడు. లోకంలో బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడుగా జన్మించిన అతడిని విదురుడని తెలుసుకో.
1.68.87
कलेरंशस्तु संजज्ञे भुवि दुर्योधनो नृपः ।
दुर्बद्धिर्दुर्मतिश्चैव कुरूणामयशस्करः ॥ १.६८.८७ ॥
కలి అంశంగా భూమిపై దుర్యోధనుడనే రాజు జన్మించాడు. అతడు దుర్బుద్ధి, దుర్మతి కలవాడు; కురువంశానికి అపకీర్తి తెచ్చినవాడు.
1.68.88
जगतो यस्तु सर्वस्य विद्विष्टः कलिपूरुषः ।
यः सर्वां घातयामास पृथिवीं पृथिवीपते ॥ १.६८.८८ ॥
లోకమంతటికీ ద్వేషింపబడిన కలిపురుషుడు — ఓ భూపతీ, అతడు సమస్త భూమిని నాశనం చేయించాడు.
1.68.89
उद्दीपितं येन वैरं भूतान्तकरणं महत् ।
पौलस्त्या भ्रातरश्चास्य जज्ञिरे मनुजेष्विह ॥ १.६८.८९ ॥
ఎవడు ఈ గొప్ప వైరాన్ని రగిల్చాడో — ప్రాణుల నాశనానికి కారణమైన ఆ వైరం — అతని సోదరులు పౌలస్త్యులు ఇక్కడ మనుష్యులలో జన్మించారు.
1.68.90
शतं दुःशासनादीनां सर्वेषां क्रूरकर्मणाम् ।
दुर्मुखो दुःसहश्चैव ये चान्ये नानुकीर्तिताः ॥ १.६८.९० ॥
దుశ్శాసనుడు మొదలైన వందమంది — అందరూ క్రూరకర్మలు చేసినవారు; దుర్ముఖుడు, దుస్సహుడు, పేర్కొనని ఇతరులు.
1.68.91
दुर्योधनसहायास्ते पौलस्त्या भरतर्षभ ।
वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च धार्तराष्ट्रः शताधिकः ॥ १.६८.९१ ॥
వారు దుర్యోధనునికి సహాయకులైన పౌలస్త్యులు — ఓ భరతశ్రేష్ఠా. వైశ్యకన్య కుమారుడు యుయుత్సుడు, ధృతరాష్ట్రుని నూటికి పైగా కుమారులలో ఒకడు కూడా.
1.68.92
ज्येष्ठानुज्येष्ठतामेषां नामधेयानि वा विभो ।
धृतराष्ट्रस्य पुत्राणामानुपूर्व्येण कीर्तय ॥ १.६८.९२ ॥
ఓ విభూ, ధృతరాష్ట్రుని ఈ పుత్రుల పేర్లను, వారి జ్యేష్ఠ-కనిష్ఠ క్రమాన్ని వరుసగా చెప్పుము.
1.68.93
दुर्योधनो युयुत्सुश्च राजन्दुःशासनस्तथा ।
दुःसहो दुःशलश्चैव दुर्मुखश्च तथापरः ॥ १.६८.९३ ॥
దుర్యోధనుడు, యుయుత్సుడు, ఓ రాజా, దుఃశాసనుడు, అలాగే దుఃసహుడు, దుఃశలుడు, దుర్ముఖుడు, మరొకడు.
1.68.94
विविंशतिर्विकर्णश्च जलसन्धः सुलोचनः ।
विन्दानुविन्दौ दुर्धर्षः सुबाहुर्दुष्प्रधर्षणः ॥ १.६८.९४ ॥
వివింశతి, వికర్ణుడు, జలసంధుడు, సులోచనుడు, విందుడు, అనువిందుడు, దుర్ధర్షుడు, సుబాహుడు, దుష్ప్రధర్షణుడు.
1.68.95
दुर्मर्षणो दुर्मुखश्च दुष्कर्णः कर्ण एव च ।
चत्रोपचित्रौ चित्राक्षश्चारुचित्राङ्गदश्च ह ॥ १.६८.९५ ॥
దుర్మర్షణుడు, దుర్ముఖుడు, దుష్కర్ణుడు, కర్ణుడు కూడా, చిత్రుడు, ఉపచిత్రుడు, చిత్రాక్షుడు, చారుచిత్రాంగదుడు.
1.68.96
दुर्मदो दुष्प्रहर्षश्च विवित्सुर्विकटः समः ।
ऊर्णनाभः पद्मनाभस्तथा नन्दोपनन्दकौ ॥ १.६८.९६ ॥
దుర్మదుడు, దుష్ప్రహర్షుడు, వివిత్సుడు, వికటుడు, సముడు, ఊర్ణనాభుడు, పద్మనాభుడు, నందుడు, ఉపనందుడు.
1.68.97
सेनापतिः सुषेणश्च कुण्डोदरमहोदरौ ।
चित्रबाहुश्चित्रवर्मा सुवर्मा दुर्विरोचनः ॥ १.६८.९७ ॥
సేనాపతి, సుషేణుడు, కుండోదరుడు, మహోదరుడు, చిత్రబాహుడు, చిత్రవర్మ, సువర్ముడు, దుర్విరోచనుడు.
1.68.98
अयोबाहुर्महाबाहुश्चित्रचापसुकुण्डलौ ।
भीमवेगो भीमबलो बलाकी भीमविक्रमः ॥ १.६८.९८ ॥
అయోబాహు, మహాబాహు, చిత్రచాప, సుకుండలుడు, భీమవేగుడు, భీమబలుడు, బలాకి, భీమవిక్రముడు.
1.68.99
उग्रायुधो भीमशरः कनकायुर्दृढायुधः ।
दृढवर्मा दृढक्षत्रः सोमकीर्तिरनूदरः ॥ १.६८.९९ ॥
ఉగ్రాయుధుడు, భీమశరుడు, కనకాయుడు, దృఢాయుధుడు, దృఢవర్మ, దృఢక్షత్రుడు, సోమకీర్తి, అనూదరుడు.
1.68.100
जरासन्धो दृढसन्धः सत्यसन्धः सहस्रवाक् ।
उग्रश्रवा उग्रसेनः क्षेममूर्तिस्तथैव च ॥ १.६८.१०० ॥
జరాసంధుడు, దృఢసంధుడు, సత్యసంధుడు, సహస్రవాక్కు, ఉగ్రశ్రవుడు, ఉగ్రసేనుడు, క్షేమమూర్తి కూడా అలాగే.
1.68.101
अपराजितः पण्डितको विशालाक्षो दुराधनः ॥ १.६८.१०१ ॥
అపరాజితుడు, పండితకుడు, విశాలాక్షుడు, దురాధనుడు.
1.68.102
दृढहस्तः सुहस्तश्च वातवेगसुवर्चसौ ।
आदित्यकेतुर्बह्वाशी नागदत्तानुयायिनौ ॥ १.६८.१०२ ॥
దృఢహస్తుడు, సుహస్తుడు, వాతవేగుడు, సువర్చసుడు, ఆదిత్యకేతువు, బహ్వాశి, నాగదత్తుని అనుచరులైన ఇద్దరు.
1.68.103
कवाची निषङ्गी दण्डी दण्डधारो धनुर्ग्रहः ।
उग्रो भीमरथो वीरो वीरबाहुरलोलुपः ॥ १.६८.१०३ ॥
కవచి, నిషంగి, దండి, దండధారుడు, ధనుర్గ్రహుడు, ఉగ్రుడు, భీమరథుడు, వీరుడు, వీరబాహువు, అలోలుపుడు.
1.68.104
अभयो रौद्रकर्मा च तथा दृढरथश्च यः ।
अनाधृष्यः कुम्डभेदी विरावी दीर्घलोचनः ॥ १.६८.१०४ ॥
అభయుడు, రౌద్రకర్మ, అలాగే దృఢరథుడు, అనాధృష్యుడు, కుండభేది, విరావి, దీర్ఘలోచనుడు.
1.68.105
दीर्घबाहुर्महाबाहुर्व्यूढोरुः कनकाङ्गदः ।
कुण्डजश्चित्रकश्चैव दुःशला च शताधिका ॥ १.६८.१०५ ॥
దీర్ఘబాహుడు, మహాబాహుడు, వ్యూఢోరుడు, కనకాంగదుడు, కుండజుడు, చిత్రకుడు, దుఃశల—మరియు నూరు కంటే ఎక్కువ.
1.68.106
वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च धार्तराष्ट्रः शताधिकः ।
एतदेकशतं राजन्कन्या चैका प्रकीर्तिता ॥ १.६८.१०६ ॥
వైశ్యపుత్రుడు యుయుత్సు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు—నూరు కంటే ఎక్కువ. ఓ రాజా, ఇవి నూటొక్కటి; ఒక కుమార్తె కూడా పేర్కొనబడింది.
1.68.107
नामधेयानुपूर्व्या च ज्येष्ठानुज्येष्ठतां विदुः ।
सर्वे त्वतिरथाः शूराः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ १.६८.१०७ ॥
పేర్ల క్రమంలో, జ్యేష్ఠ-కనిష్ఠ క్రమంలో వారు తెలిసినవారు. వారంతా అతిరథులు, శూరులు, యుద్ధనైపుణ్యం కలవారు.
1.68.108
सर्वे वेदविदश्चैव राजञ्शास्त्रे च परागाः ।
सर्वे सङ्घ्रामविद्यासु विद्याभिजनशोभिनः ॥ १.६८.१०८ ॥
ఓ రాజా, వారంతా వేదజ్ఞులు, శాస్త్రాలలో నిష్ణాతులు. అందరూ యుద్ధవిద్యలలో నిపుణులు; విద్య, కులగౌరవంతో శోభించినవారు.
1.68.109
सर्वेषामनुरूपाश्च कृता दारा महीपते ।
दुःशलां समये राजसिन्धुराजाय कौरवः ॥ १.६८.१०९ ॥
ఓ మహీపతీ, వారందరికీ తగిన భార్యలు ఏర్పాటు చేయబడ్డారు. కౌరవుడు తగిన సమయంలో దుఃశలను సింధురాజుకు ఇచ్చాడు.
1.68.110
जयद्रथाय प्रददौ सौबलानुमते तदा ।
धर्मस्यांशं तु राजानं विद्धि राजन्युधिष्ठिरम् ॥ १.६८.११० ॥
సౌబలుని అనుమతితో అప్పుడు ఆమె జయద్రథునికి ఇచ్చింది. ఓ రాజా, రాజు యుధిష్ఠిరుడు ధర్మపు అంశం అని తెలుసుకో.
1.68.111
भीमसेनं तु वातस्य देवराजस्य चार्जुनम् ।
अश्विनोस्तु तथैवांशौ रूपेणाप्रतिमौ भुवि ॥ १.६८.१११ ॥
భీమసేనుడు వాయువు అంశ, అర్జునుడు దేవరాజు ఇంద్రుని అంశ; అలాగే అశ్వినుల రెండు అంశలు, భూమిపై రూపంలో సాటిలేనివారు.
1.68.112
नकुलः सहदेवश्च सर्वभूतमनोहरौ ।
स्युवर्चा इति ख्यातः सोमपुत्रः प्रतापवान् ॥ १.६८.११२ ॥
నకులుడు, సహదేవుడు సర్వ ప్రాణుల మనసును హరించేవారు; సోముని కుమారుడైన ప్రతాపవంతుడు స్యువర్చ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు.
1.68.113
सोऽभिमन्युर्बृहत्कीर्तिरर्जुनस्य सुतोऽभवत् ।
यस्यावतरणे राजन्सुरान्सोमोऽब्रवीदिदम् ॥ १.६८.११३ ॥
ఆ అభిమన్యువు, గొప్ప కీర్తిగల వాడు, అర్జునుని కుమారుడయ్యాడు; ఓ రాజా, అతని అవతారసమయంలో సోముడు దేవతలతో ఇలా అన్నాడు.
1.68.114
नाहं दद्यां प्रियं पुत्रं मम प्राणैर्गरीयसम् ।
समयः क्रियतामेष न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ १.६८.११४ ॥
నా ప్రాణాల కంటే ప్రియమైన కుమారుని నేను ఇవ్వను. ఈ ఒప్పందం చేయబడనివ్వు; దీనిని అతిక్రమించడం సాధ్యం కాదు.
1.68.115
सुरकार्यं हि नः कार्यमसुराणां क्षितौ वधः ।
तत्र यास्यत्ययं वर्चा न च स्थास्यति वै चिरम् ॥ १.६८.११५ ॥
దేవతల కార్యం మన కార్యం; భూమిపై అసురుల వధ కూడా. అక్కడ ఈ వర్చుడు వెళ్తాడు; చాలాకాలం నిలవడు.
1.68.116
ऐन्द्रिर्नरस्तु भविता यस्य नारायणः सखा ।
सोर्जुनेत्यभिविख्यातः पाण्डोः पुत्रः प्रतापवान् ॥ १.६८.११६ ॥
నారాయణుడు ఎవనికి మిత్రుడో, అతడు ఇంద్రుని కుమారుడైన నరుడు అవుతాడు. అతడు అర్జునుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన పాండుని ప్రతాపవంతుడైన కుమారుడు.
1.68.117
तस्यायं भविता पुत्रो बालो भुवि महारथः ।
ततः षोडशवर्षाणि स्थास्यत्यमरसत्तमाः ॥ १.६८.११७ ॥
అతనికి ఈ కుమారుడు జన్మిస్తాడు; భూమిపై బాలుడుగా మహారథుడవుతాడు. ఓ దేవశ్రేష్ఠులారా, అతడు పదహారు సంవత్సరాలు ఇక్కడ ఉంటాడు.
1.68.118
अस्य षोडशवर्षस्य स सङ्ग्रामो भविष्यति ।
यत्रांशा वः करिष्यन्ति कर्म वीरनिषूदनम् ॥ १.६८.११८ ॥
అతనికి పదహారు సంవత్సరాలు వచ్చినప్పుడు ఆ యుద్ధం జరుగుతుంది; అందులో మీ అంశలు వీరులను సంహరించే కార్యం చేస్తారు.
1.68.119
नरनारायणाभ्यां तु स सङ्ग्रामो विनाकृतः ।
चक्रव्यूहं समास्थाय योधयिष्यन्ति वःसुराः ॥ १.६८.११९ ॥
నరనారాయణులు లేకుండా ఆ యుద్ధం జరగదు. ఓ దేవతలారా, చక్రవ్యూహాన్ని పన్ని వారు మీతో పోరాడతారు.
1.68.120
विमुखाञ्छात्रवान्सर्वान्कारयिष्यति मे सुतः ।
बालः प्रविश्य च व्यूहमभेद्यं विचरिष्यति ॥ १.६८.१२० ॥
నా కుమారుడు బాలుడైనా, శత్రువులందరినీ వెన్నుచూపి పారిపోయేలా చేస్తాడు. అభేద్యమైన వ్యూహంలో ప్రవేశించి విహరిస్తాడు.
1.68.121
महारथानां वीराणां कदनं च करिष्यति ।
सर्वेषामेव शत्रूणां चतुर्थांशं नयिष्यति ॥ १.६८.१२१ ॥
అతడు మహారథులైన వీరులను సంహరిస్తాడు; శత్రువులందరిలో నాలుగవ వంతును యమలోకానికి పంపుతాడు.
1.68.122
दिनार्धेन महाबाहुः प्रेतराजपुरं प्रति ।
ततो महारथैर्वीरैः समेत्य बहुशो रणे ॥ १.६८.१२२ ॥
మహాబాహువు అర్ధదినంలో ప్రేతరాజపురం వైపు వెళ్తాడు. తరువాత మహారథులైన వీరులతో యుద్ధంలో అనేకసార్లు తలపడి.
1.68.123
दिनक्षये महाबाहुर्मया भूयः समेष्यति ।
एकं वंशकरं पुत्रं वीरं वै जनयिष्यति ॥ १.६८.१२३ ॥
దినాంతంలో మహాబాహువు నన్ను మళ్లీ కలుస్తాడు. వంశాన్ని నిలబెట్టే ఒక వీర పుత్రుడిని అతడు నిశ్చయంగా కంటాడు.
1.68.124
प्रनष्टं भारतं वंशं स भूयो धारयिष्यति ।
एतत्सोमवचः श्रुत्वा तथास्त्विति दिवौकसः ॥ १.६८.१२४ ॥
నశించిన భరతవంశాన్ని అతడు మళ్లీ నిలబెడతాడు. సోముని ఈ మాటలు విని దివిలో ఉండే దేవతలు 'అలాగే కానివ్వు' అన్నారు.
1.68.125
प्रत्यूचुः सहिताः सर्वे ताराधिपमपूजयन् ।
एवं ते कथितं राजंस्तव जन्म पितुः पितुः
प्रत्यूचुः सहिताः सर्वे ताराधिपमपूजयन् ।
एवं ते कथितं राजंस्तव जन्म पितुः पितुः ॥ १.६८.१२५ ॥
అందరూ కలిసి సమాధానమిచ్చి తారాధిపుడైన సోముని పూజించారు. రాజా, ఇలా నీ పూర్వుల జన్మ వృత్తాంతాన్ని నీకు చెప్పాను.
1.68.126
अग्नेर्भागं तु विद्धि त्वं धृष्टद्युम्नं महारथम् ।
शिखण्डिनमथो राजंस्त्रीपूर्वं विद्धि राक्षसम् ॥ १.६८.१२६ ॥
రాజా, మహారథుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడిని అగ్ని అంశగా తెలుసుకో. శిఖండిని కూడా తెలుసుకో; అతడు పూర్వం స్త్రీగా ఉన్న రాక్షసుడని తెలుసుకో.
1.68.127
द्रौपदेयाश्च ये पञ्च बभूवुर्भरतर्षभ ।
विश्वान्देवगणान्विद्धि संजातान्भरतर्षभ ॥ १.६८.१२७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ద్రౌపదికి పుట్టిన ఐదుగురు కుమారులను విశ్వదేవ గణాల నుండి జన్మించినవారిగా తెలుసుకో. భరతశ్రేష్ఠా, వారు దేవగణాల నుండి ఉద్భవించినవారని తెలుసుకో.
1.68.128
प्रतिविन्ध्यः सुतसोमः श्रुतकीर्तिस्तथापरः ।
नाकुलिस्तु शतानीकः श्रुतसेनश्च वीर्यवान् ॥ १.६८.१२८ ॥
ప్రతివింధ్యుడు, సుతసోముడు, శ్రుతకీర్తి, మరొకడు నాకులి శతానీకుడు, వీర్యవంతుడైన శ్రుతసేనుడు.
1.68.129
शूरो नाम यदुश्रेष्ठो वसुदेवपिताऽभवत् ।
तस्य कन्या पृथा नाम रूपेणासदृशी भुवि। ॥ १.६८.१२९ ॥
యదువులలో శ్రేష్ఠుడైన శూరుడు వసుదేవుని తండ్రి; అతనికి భూమిపై రూపంలో సాటిలేని పృథ అనే కుమార్తె ఉండెను.
1.68.130
पितुः स्वस्रीयपुत्राय सोऽनपत्याय वीर्यवान् ।
अग्रमग्रे प्रतिज्ञाय स्वस्यापत्यस्य वै तदा ॥ १.६८.१३० ॥
వీర్యవంతుడైన అతడు, సంతానం లేనివాడైన తన మేనమామ కుమారునికి — తన సంతానాన్ని ఇస్తానని ముందే ప్రతిజ్ఞ చేసి — అప్పుడు.
1.68.131
अग्रजातेति तां कन्यां शूरोऽनुग्रहकाङ्क्षया ।
अददत्कुन्तिभोजाय स तां दुहितरं तदा ॥ १.६८.१३१ ॥
'ఈమె అగ్రజాత' అని చెప్పి, అనుగ్రహం కోరి, శూరుడు ఆ కన్యను కుంతిభోజునికి ఇచ్చెను; అప్పుడు అతడు తన కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చెను.
1.68.132
सा नियुक्ता पितुर्गेहे ब्राह्मणातिथिपूजने ।
उग्रं पर्यचरद्धोरं ब्राह्मणं संशितव्रतम् ॥ १.६८.१३२ ॥
ఆమె తండ్రి ఇంట బ్రాహ్మణులను, అతిథులను పూజించే పనిలో నియమించబడింది; కఠిన వ్రతుడైన, ఉగ్రుడైన, భయంకరుడైన బ్రాహ్మణునికి సేవ చేసింది.
1.68.133
निकूढनिश्चयं धर्मे यं तं दुर्वाससं विदुः ।
समुग्रं शंसितात्मानं सर्वयत्नैरतोषयत् ॥ १.६८.१३३ ॥
ధర్మంలో గూఢ నిశ్చయం కలవాడని తెలిసిన ఆ దుర్వాసుడిని — ఉగ్రుడూ, నిగ్రహించిన ఆత్మ కలవాడూ అయిన అతడిని — ఆమె అన్ని ప్రయత్నాలతో సంతోషపెట్టింది.
1.68.134
तुष्टोऽभिचारसंयुक्तमाचचक्षे यथाविधि ।
उवाच चैनां भगवान्प्रीतोऽस्मि सुभगे तव ॥ १.६८.१३४ ॥
సంతుష్టుడైన ఆయన అభిచార మంత్రాన్ని విధిప్రకారం ఆమెకు బోధించి, "ఓ సుభగా, నీపై నేను ప్రసన్నుడనయ్యాను" అని అన్నాడు.
1.68.135
यं यं देवं त्वमेतेन मन्त्रेणावाहयिष्यसि ।
तस्य तस्य प्रसादात्त्वं देवि पुत्राञ्जनिष्यसि ॥ १.६८.१३५ ॥
"ఏ ఏ దేవతను నీవు ఈ మంత్రంతో ఆహ్వానిస్తావో, ఆ దేవుని అనుగ్రహం వల్ల, ఓ దేవీ, నీవు పుత్రులను కంటావు."
1.68.136
एवमुक्ता च सा बाला तदा कौतूहलान्विता ।
कन्या सती देवमर्कमाजुहाव यशस्विनी ॥ १.६८.१३६ ॥
ఇలా చెప్పబడగా, కుతూహలంతో నిండిన ఆ బాలిక, సాధ్వి, యశస్విని, అప్పుడు దేవుడు అర్కుడిని, సూర్యుడిని ఆహ్వానించింది.
1.68.137
प्रकाशकर्ता भगवांस्तस्यां गर्भं दधौ तदा ।
अजीजनत्सुतं चास्यां सर्वशस्त्रभृतांवरम् ॥ १.६८.१३७ ॥
ప్రకాశం ఇచ్చే భగవానుడు అప్పుడు ఆమెలో గర్భాన్ని ధరించాడు; ఆమె వల్ల ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ఒక కుమారుడు జన్మించాడు.
1.68.138
सकुण्डलं सकवचं देवगर्भं श्रियान्वितम् ।
दिवाकरसमं दीप्त्या चारुसर्वाङ्गभूषितम् ॥ १.६८.१३८ ॥
కుండలాలు, కవచం కలవాడు, దేవుని వలన గర్భం దాల్చిన శిశువు, శోభతో కూడినవాడు, ప్రకాశంలో సూర్యునితో సమానుడు, అందమైన అంగాలన్నిటినీ అలంకరించబడినవాడు.
1.68.139
निगूहमाना जातं वै बन्धुपक्षभयात्तदा ।
उत्ससर्ज जले कुन्ती तं कुमारं यशस्विनम् ॥ १.६८.१३९ ॥
బంధుపక్షం భయంతో, పుట్టిన ఆ బాలుడిని దాచిపెడుతూ, కుంతి అప్పుడు ఆ యశస్వి అయిన కుమారుడిని నీటిలో విడిచిపెట్టింది.
1.68.140
तमुत्सृष्टं जले गर्भं राधाभर्ता महायशाः ।
राधायाः कल्पयामास पुत्रं सोऽधिरथस्तदा ॥ १.६८.१४० ॥
నీటిలో విడిచిపెట్టబడిన ఆ గర్భాన్ని, రాధ భర్త మహాయశస్వి అధిరథుడు అప్పుడు రాధకు కుమారునిగా ఏర్పరచుకున్నాడు.
1.68.141
चक्रतुर्नामधेयं च तस्य बालस्य तावुभौ ।
दंपती वसुषेणेति दिक्षु सर्वासु विश्रुतम् ॥ १.६८.१४१ ॥
ఆ దంపతులిద్దరూ ఆ బాలుడికి వసుషేణుడని పేరు పెట్టారు; అది అన్ని దిక్కులలోనూ ప్రసిద్ధమైంది.
1.68.142
संवर्धमानो बलवान्सर्वास्त्रेषूत्तमोऽभवत् ।
वेदाङ्गानि च सर्वाणि जजाप जपतां वरः ॥ १.६८.१४२ ॥
పెరిగి బలవంతుడైన అతడు అన్ని అస్త్రాలలోనూ ఉత్తముడయ్యాడు; జపించువారిలో శ్రేష్ఠుడై వేదాంగాలన్నింటినీ జపించాడు.
1.68.143
यस्मिन्काले जपन्नास्ते धीमान्सत्यपराक्रमः ।
नादेयं ब्राह्मणेष्वासीत्तस्मिन्काले महात्मनः ॥ १.६८.१४३ ॥
జ్ఞాని, సత్యపరాక్రముడైన అతడు జపిస్తూ ఉండిన కాలంలో, ఆ మహాత్ముడికి బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వలేనిది ఏదీ లేదు.
1.68.144
तमिन्द्रो ब्राह्मणो भूत्वा पुत्रार्थे भूतभावनः ।
ययाचे कुण्डले वीरं कवचं च सहाङ्गजम् ॥ १.६८.१४४ ॥
జీవులను పోషించే ఇంద్రుడు బ్రాహ్మణుడై, తన కుమారుని కోసం ఆ వీరుని వద్ద కుండలాలను, శరీరంతో పుట్టిన కవచాన్ని యాచించాడు.
1.68.145
उत्कृत्य कर्णो ह्यददत्कवचं कुण्डले तथा ।
शक्तिं शक्रो ददौ तस्मै विस्मितश्चेदमब्रवीत् ॥ १.६८.१४५ ॥
కర్ణుడు కవచాన్ని కోసి ఇచ్చాడు, కుండలాలను కూడా ఇచ్చాడు. అప్పుడు ఆశ్చర్యపడిన శక్రుడు అతనికి ఒక శక్తిని ఇచ్చి ఇలా అన్నాడు.
1.68.146
देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् ।
यस्मिन्क्षेप्स्यसि दुर्धर्ष स एको न भविष्यति ॥ १.६८.१४६ ॥
ఓ దుర్ధర్షుడా, దేవతలు, అసురులు, మనుషులు, గంధర్వులు, ఉరగులు, రాక్షసులలో ఎవరిపై నువ్వు దీనిని ప్రయోగిస్తావో, అతడు ఒంటరివాడు కాడు.
1.68.147
पुरा नाम च तस्यासीद्वसुषेण इति क्षितौ ।
ततो वैकर्तनः कर्णः कर्मणा तेन सोऽभवत् ॥ १.६८.१४७ ॥
పూర్వం భూమిపై అతనికి వసుషేణుడనే పేరు ఉండేది; తరువాత ఆ కర్మ వల్ల అతడు వైకర్తనుడైన కర్ణుడయ్యాడు.
1.68.148
आमुक्तकवचो वीरो यस्तु जज्ञे महायशाः ।
स कर्ण इति विख्यातः पृथायाः प्रथमः सुतः ॥ १.६८.१४८ ॥
కవచంతో పుట్టిన ఆ వీరుడు, మహాయశస్వి, కర్ణుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు; అతడు పృథకు మొదటి కుమారుడు.
1.68.149
स तु सूतकुले वीरो ववृधे राजसत्तम ।
कर्णं नरवरश्रेष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ १.६८.१४९ ॥
రాజశ్రేష్ఠా, ఆ వీరుడు సూత కులంలో పెరిగాడు. కర్ణుడు, శ్రేష్ఠ పురుషులలో కూడా ఉత్తముడు, సర్వ శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు.
1.68.150
दुर्योधनस्य सचिवं मित्रं शत्रुविनाशनम् ।
दिवाकरस्य तं विद्धि राजन्नंशमनुत्तमम् ॥ १.६८.१५० ॥
దుర్యోధనుని మంత్రి, మిత్రుడు, శత్రునాశకుడు. రాజా, అతడిని సూర్యుని అత్యుత్తమ అంశగా తెలుసుకో.
1.68.151
यस्तु नारायणो नाम देवदेवः सनातनः ।
तस्यांशो मानुषेष्वासीद्वासुदेवः प्रतापवान् ॥ १.६८.१५१ ॥
నారాయణుడనే సనాతనుడైన దేవదేవుడు ఎవరో, ఆయన అంశమే మానవులలో ప్రతాపవంతుడైన వాసుదేవుడు.
1.68.152
शेषस्यांशश्च नागस्य बलदेवो महाबलः ।
सनत्कुमारं प्रद्युम्नं विद्धि राजन्महौजसम् ॥ १.६८.१५२ ॥
శేష నాగుని అంశ మహాబలుడైన బలదేవుడు. రాజా, సనత్కుమారుడే మహాతేజస్వి ప్రద్యుమ్నుడని తెలుసుకో.
1.68.153
एवमन्ये मनुष्येन्द्रा बहवोंशा दिवौकसाम् ।
जज्ञिरे वसुदेवस्य कुले कुलविवर्धनाः ॥ १.६८.१५३ ॥
ఇదేవిధంగా దేవతల అనేక ఇతర అంశలు మనుష్యరాజులుగా వసుదేవుని కులంలో జన్మించి ఆ కులాన్ని వృద్ధిపరిచారు.
1.68.154
गणस्त्वप्सरसां यो वै मया राजन्प्रकीर्तितः ।
तस्य भागः क्षितौ जज्ञे नियोगाद्वासवस्य ह ॥ १.६८.१५४ ॥
రాజా, నేను చెప్పిన అప్సరసల గణంలో ఒక భాగం ఇంద్రుని ఆజ్ఞతో భూమిపై జన్మించింది.
1.68.155
तानि षोडशदेवीनां सहस्राणि नराधिप ।
बभूवुर्मानुषे लोके वासुदेवपरिग्रहः ॥ १.६८.१५५ ॥
నరాధిపా, ఆ పదహారువేల దేవతలు మనుష్యలోకంలో వాసుదేవుని భార్యలయ్యారు.
1.68.156
श्रियस्तु भागः संजज्ञे रत्यर्थं पृथिवीतले ।
भीष्मकस्य कुले साध्वी रुक्मिणी नाम नामतः ॥ १.६८.१५६ ॥
శ్రీ యొక్క అంశ రతి కోసం భూమిపై జన్మించింది; భీష్మకుని కులంలో రుక్మిణి అనే సాధ్వి పుట్టింది.
1.68.157
द्रौपदी त्वथ संजज्ञे शची भागादनिन्दिता ।
द्रुपदस्य कुले जाता वेदिमध्यादनिन्दिता ॥ १.६८.१५७ ॥
తరువాత శచి అంశ నుంచి నిర్దోషి ద్రౌపది జన్మించింది; ద్రుపదుని కులంలో వేది మధ్య నుండి పుట్టిన ఆ నిర్దోషి ఆమె.
1.68.158
नातिह्रस्वा न महती नीलोत्पलसुगन्धिनी ।
पद्मायताक्षी सुश्रोणी स्वसिताञ्चितमूर्धजा ॥ १.६८.१५८ ॥
ఆమె అతి పొట్టిగానూ కాదు, అతి పొడవుగానూ కాదు; నీలోత్పలం వంటి సుగంధం కలది; పద్మం వంటి పెద్ద కన్నులు, అందమైన తుంటి కలది; చక్కని నల్లని ముంగురులు కలది.
1.68.159
सर्वलक्षणसंपन्ना वैदूर्यमणिसंनिभा ।
पञ्चानां पुरुषेन्द्राणां चित्तप्रमथनी रहः ॥ १.६८.१५९ ॥
అన్ని శుభ లక్షణాలు కలది, వైడూర్య మణిలా మెరిసేది; ఐదుగురు పురుషేంద్రుల మనసులను ఏకాంతంలో కలవరపరిచేది.
1.68.160
सिद्धिर्धृतिश्च ये देव्यौ पञ्चानां मातरौ तु ते ।
कुन्ती माद्री च जज्ञाते मतिस्तु कुबलात्मजा ॥ १.६८.१६० ॥
సిద్ధి, ధృతి అనే ఇద్దరు దేవతలు ఐదుగురికి తల్లులయ్యారు: కుంతి, మాద్రి జన్మించారు; కుబలుని కుమార్తె మతి కూడా.
1.68.161
इति देवासुराणां ते गन्धर्वाप्सरसां तथा ।
अंशावतरणं राजन्राक्षसानां च कीर्तितम् ॥ १.६८.१६१ ॥
ఓ రాజా, ఈ విధంగా దేవతలు, అసురుల, గంధర్వుల, అప్సరసల, రాక్షసుల అంశావతరణం వర్ణించబడింది.
1.68.162
ये पृथिव्यां समुद्भूता राजानो युद्धदुर्मदाः ।
महात्मानो यदूनां च ये जाता विपुले कुले ॥ १.६८.१६२ ॥
భూమిపై జన్మించిన రాజులు, యుద్ధంలో మదించినవారు; విశాలమైన కులంలో జన్మించిన యాదవులలోని మహాత్ములు.
1.68.163
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मया ते परिकीर्तिताः ।
धन्यं यशस्यं पुत्रीयमायुष्यं विजयावहम् ॥ १.६८.१६३ ॥
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, వీరందరినీ నేను వర్ణించాను. ఇది ధనం, యశస్సు, సంతానం, దీర్ఘాయుష్షు, విజయం కలిగించేది.
1.68.164
इदमंशावतरणं श्रोतव्यमनसूयता ।
अंशावतरणं श्रुत्वा देवगन्धर्वरक्षसाम् ॥ १.६८.१६४ ॥
అసూయ లేనివారు ఈ అంశావతరణాన్ని వినాలి. దేవ, గంధర్వ, రాక్షసుల అంశావతరణాన్ని విని…
1.68.165
प्रभवाप्ययवित्प्राज्ञो न कृच्छ्रेष्ववसीदति ॥ १.६८.१६५ ॥
పుట్టుక మరియు లయాన్ని తెలిసిన జ్ఞాని కష్టాలలో కుంగిపోడు.