マハーバーラタ · 章 1.82

1.82.1

सर्वाणि कर्माणि समाप्य राजन् ।
गृहं परित्यज्य वनं गतोऽसि।
तत्त्वां पृच्छामि नहुषस्य पुत्र ।
केनासि तुल्यस्तपसा ययाते ॥ १.८२.१ ॥

王よ、あらゆる祭祀を終え、家を捨てて森へ行ったのだな。それゆえ、ナフシャの子よ、おまえに問う——ヤヤーティよ、苦行においておまえは誰と等しいのか。

नाहं देवमनुष्येषु गन्धर्वेषु महर्षिषु ।
आत्मनस्तपसा तुल्यं कंचित्पश्यामि वासव ॥ १.८२.२ ॥

ヴァーサヴァよ、神々、人間、ガンダルヴァ、大仙の中に、私の苦行に等しい者を私は見ない。

यदाऽवमंस्थाः सदृशः श्रेयसश्च अल्पीयसश्चाविदितप्रभावः ।
तस्माल्लोकास्त्वन्तवन्तस्तवे मे
क्षीणे पुण्ये पतिताऽस्यद्य राजन् ॥ १.८२.३ ॥

おまえが、自分と等しい者、優れた者、劣る者を、その威力を知らずに侮った時、それゆえ、おまえの世界も私の世界も有限なのだ。王よ、功徳が尽きて、今日おまえは堕ちたのだ。

सुरर्षिगन्धर्वनरावमाना-
त्क्षयं गता मे यदि शक्रलोकाः।
इच्छाम्यहं सुरलोकाद्विहीनः ।
सतां मध्ये पतितुं देवराज ॥ १.८२.४ ॥

神々の王よ、神々・聖仙・ガンダルヴァ・人間を侮ったために、私のシャクラの世界が滅んだのなら、私は神々の世界を失い、善き人々の間に落ちたいと思う。

सतां सकाशे पतिताऽसि राजं-
श्च्युतः प्रतिष्ठां यत्र लब्धासि भूयः।
एतद्विदित्वा च पुनर्ययाते ।
त्वं माऽवमंस्थाः सदृशः श्रेयसश्च ॥ १.८२.५ ॥

王よ、おまえは善き人々の前に堕ちたのだ。そこからおまえは、堕ちたとはいえ、再び確かな地位を得るだろう。ヤヤーティよ、このことを知って、二度と自分と等しい者や優れた者を侮ってはならない。

ततः प्रहायामरराजजुष्टा-
न्पुण्याँल्लोकान्पतमानं ययातिम्।
संप्रेक्ष्य राजर्षिवरोऽष्टकस्त-
मुवाच सद्धर्मविधानगोप्ता ॥ १.८२.६ ॥

そこで、神々の王に愛された功徳の世界から落ちてゆくヤヤーティを見て、真の法の規範を守る王仙の中の最勝者アシュタカは彼に言った。

कस्त्वं युवा वासवतुल्यरूपः ।
स्वतेजसा दीप्यमानो यथाऽग्निः।
पतस्युदीर्णाम्बुधरान्धकारा-
त्खात्खेचराणां प्रवरो यथाऽर्कः ॥ १.८२.७ ॥

若く、インドラに等しい姿で、自らの輝きで火のように燃えるあなたは誰か。湧き上がる雲の闇から、空行者の中の第一人者である太陽のように空から落ちてくるとは。

दृष्ट्वा च त्वां सूर्यपथात्पतन्तं ।
वैश्वानरार्कद्युतिमप्रमेयम्।
किं नु स्विदेतत्पततीति सर्वे ।
वितर्कयन्तः परिमोहिताः स्मः ॥ १.८२.८ ॥

太陽の道から落ちてくるあなたを、火と太陽のように輝き、計り知れない姿で見て、我々は皆「これは何が落ちてくるのか」と思い、混乱した。

दृष्ट्वा च त्वां धिष्ठितं देवमार्गे ।
शक्रार्कविष्णुप्रतिमप्रभावम्।
अभ्युद्गतास्त्वां वयमद्य सर्वे ।
तत्त्वं प्रपाते तव जिज्ञासमानाः ॥ १.८२.९ ॥

神々の道に立つあなたを、インドラ、太陽、ヴィシュヌに等しい威力の持ち主として見て、我々は今日、あなたの墜落について知りたいと皆あなたの前に進み出た。

न चापि त्वां धृष्णुमः प्रष्टुमग्रे ।
न च त्वमस्मान्पृच्छसि ये वयं स्मः।
तत्त्वां पृच्छामि स्पृहणीयरूप ।
कस्य त्वं वा किंनिमित्तं त्वमागाः ॥ १.८२.१० ॥

私たちは先にあなたに尋ねる勇気もなく、あなたも私たちに尋ねません。ゆえに、愛らしい姿の方よ、私はあなたに尋ねます。あなたは誰の者で、どんな理由で来られたのですか。

भयं तु ते व्येतु विषादमोहौ ।
त्यजाशु चैवेन्द्रसमप्रभाव।
त्वां वर्तमानं हि सतां सकाशे ।
नालं प्रसोढुं बलहाऽपि शक्रः ॥ १.८२.११ ॥

あなたの恐れは去り、悲嘆と迷いも去りますように。インドラに等しい威力の方よ、速やかにそれらを捨てなさい。善人の前にいるあなたを、バラを殺したインドラでさえ耐えることはできないでしょう。

सन्तः प्रतिष्ठा हि सुखच्युतानां ।
सतां सदैवामरराजकल्प।
ते सङ्गताः स्थावरजङ्गमेशाः ।
प्रतिष्ठितस्त्वं सदृशेषु सत्सु ॥ १.८२.१२ ॥

幸福を失った者にとって、善人こそが支えです。神々の王に等しい方よ、善人は常に拠り所です。動くものと動かぬものの主たちがここに集まりました。あなたは同等の善人たちの中に確立されています。

प्रभुरग्निः प्रतपने भूमिरावपने प्रभुः ।
प्रभुः सूर्यः प्रकाशित्वे सतां चाभ्यागतः प्रभुः ॥ १.८२.१३ ॥

火は燃やすことにおいて主であり、大地は種をまくことにおいて主であり、太陽は輝かせることにおいて主である。そして善人のもとに来た客もまた主である。