Mahābhārata · Adhyāya 1.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.83.1
अहं ययातिर्नहुषस्य पुत्रः ।
पूरोः पिता सर्वभूतावमानात्।
प्रभ्रंशितः सुरसिद्धर्षिलोका-
त्परिच्युतः प्रपताम्यल्पपुण्यः ॥ १.८३.१ ॥
Soy Yayāti, hijo de Nahuṣa, padre de Pūru. Por desprecio hacia todos los seres, de escaso mérito, soy derribado de los mundos de los dioses, los siddhas y los sabios, y caigo.
1.83.2
अहं हि पूर्वो वयसा भवद्भ्य-
स्तेनाभिवादं भवतां न प्रयुञ्जे।
यो विद्यया तपसा जन्मना वा ।
वृद्धः स पूज्यो भवति द्विजानाम् ॥ १.८३.२ ॥
Soy mayor que vosotros en edad, y por eso no os ofrezco saludo. Quien es mayor por el saber, por la austeridad o por el nacimiento es digno de honor entre los dvija.
1.83.3
अवादीस्त्वं वयसा यः प्रवृद्धः ।
स वै राजन्नाभ्यधिकः कथ्यते च।
यो विद्यया तपसा संप्रवृद्धः ।
स एव पूज्यो भवति द्विजानाम् ॥ १.८३.३ ॥
Dijiste, oh rey, que quien está avanzado en años es llamado superior. Pero quien está plenamente avanzado en saber y austeridad es el único digno de honor entre los dvija.
1.83.4
प्रतिकूलं कर्मणां पापमाहु-
स्तद्वर्ततेऽप्रवणे पापलोक्यम्।
सन्तोऽसतां नानुवर्तन्ति चैत-
द्यथा चैषामनुकूलास्तथाऽऽसन् ॥ १.८३.४ ॥
Lo que es contrario a las acciones lo llaman pecado; se dirige hacia el insensato y conduce al mundo del pecado. Los buenos no siguen a los malvados, así como estos eran agradables a los buenos.
1.83.5
अभूद्धनं मे विपुलं गतं त-
द्विचेष्टमानो नाधिगन्ता तदस्मि।
एवं प्रधार्यात्महिते निविष्टो ।
यो वर्तते स विजानाति जीवः ॥ १.८३.५ ॥
Tuve una gran riqueza, y se ha ido. Aunque me esfuerzo, no soy quien la recuperará. Quien, habiendo considerado así su propio bien, vive atento a ello, ese solo comprende lo que es un ser vivo.
1.83.6
महाधनो यो यजते सुयज्ञै-
र्यः सर्वविद्यासु विनीतबुद्धिः।
वेदानधीत्य तपसा योज्य देहं ।
दिवं स यायात्पुरुषो वीतमोहः ॥ १.८३.६ ॥
Quien, rico en riquezas, ofrece buenos sacrificios, quien tiene intelecto humilde en todas las ciencias, quien, tras estudiar los Vedas, somete su cuerpo mediante la austeridad, que ese hombre libre de ilusión vaya al cielo.
1.83.7
दिष्टं बलीय इति मत्वाऽऽत्मबुद्ध्या ॥ १.८३.७ ॥
Considerando que el destino es más fuerte, por su propio entendimiento.
1.83.8
सुखं हि जन्तुर्यदि वाऽपि दुःखं ।
दैवाधीनं विन्दते नात्मशक्त्या।
तस्माद्दिष्टं बलवन्मन्यमानो ।
न संज्वरेन्नापि हृष्येत्कथंचित् ॥ १.८३.८ ॥
Un ser vivo obtiene felicidad o sufrimiento dependiendo del destino, no por su propio poder. Por tanto, considerando el destino como poderoso, no debe afligirse ni alegrarse de ninguna manera.
1.83.9
दुःखैर्न तप्येन्न सुखैः प्रहृष्ये-
त्समेन वर्तेत सदैव धीरः।
दिष्टं बलीय इति मन्यमानो ।
न संज्वरेन्नापि हृष्येत्कथंचित् ॥ १.८३.९ ॥
El hombre firme no debe atormentarse por los sufrimientos ni regocijarse en exceso por los placeres, sino conducirse siempre con ánimo ecuánime. Considerando el destino como más fuerte, no debe afligirse ni alegrarse de ninguna manera.
1.83.10
भये न मुह्याम्यष्टकाहं कदाचि-
त्सन्तापो मे मानसो नास्ति कश्चित्।
धाता यथा मां विदधीत लोके ।
ध्रुवं तथाऽहं भवितेति मत्वा ॥ १.८३.१० ॥
Oh Aṣṭaka, nunca me desconcierto por el miedo, y no tengo ningún tormento mental. Pensando: 'Como el Creador me forme en este mundo, así ciertamente seré.'
1.83.11
संस्वेदजा अण्डजाश्चोद्भिदश्च ।
सरीसृपाः कृमयोऽथाप्सु मत्स्याः।
तथाश्मनस्तृणकाष्ठं च सर्वे ।
दिष्टक्षये स्वां प्रकृतिं भजन्ति ॥ १.८३.११ ॥
Los nacidos de la humedad, los nacidos de huevos, los que brotan de la tierra, los reptiles, los gusanos, los peces en las aguas, y asimismo las piedras, la hierba y la madera: todos, cuando su tiempo señalado se agota, regresan a su propia naturaleza.
1.83.12
अनित्यतां सुखदुःस्वस्य बुद्ध्वा ।
कस्मात्संतापमष्टकाहं भजेयम्।
किं कुर्यां वै किं च कृत्वा न तप्ये ।
तस्मात्सन्तापं वर्जयाम्यप्रमत्तः ॥ १.८३.१२ ॥
Sabiendo que la dicha y el sufrimiento son impermanentes, ¿por qué habría yo de caer en la angustia, oh Aṣṭaka? ¿Qué debería hacer, o qué habiendo hecho no me afligiría? Por eso, atento, abandono la angustia.
1.83.13
एवं व्रुवाणं नृपतिं ययाति-
मथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छत्।
मातामहं सर्वगुणोपपन्नं ।
तत्रस्थितं स्वर्गलोके यथावत् ॥ १.८३.१३ ॥
Así hablando, el rey Yayāti fue de nuevo interrogado por Aṣṭaka, su abuelo materno, dotado de todas las virtudes, que moraba allí en el mundo celestial; y así le preguntó como correspondía.
1.83.14
ये ये लोकाः पार्थिवेन्द्रप्रधाना-
स्त्वया भुक्ता यं च कालं यथावत्।
तान्मे राजन्ब्रूहि सर्वान्यथाव-
त्क्षेत्रज्ञवद्भाषसे त्वं हि धर्मान् ॥ १.८३.१४ ॥
Oh rey, el primero entre los señores de la tierra, cuéntame todos los mundos que disfrutaste debidamente y por cuánto tiempo los disfrutaste; pues hablas del dharma como quien conoce el campo.
1.83.15
राजाऽहमासमिह सार्वभौम-
स्ततो लोकान्महतश्चाजयं वै।
तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१५ ॥
Yo fui aquí un rey soberano del mundo; luego conquisté grandes mundos y viví allí solo mil años; luego llegué al mundo supremo.
1.83.16
ततः पुरीं पुरुहूतस्य रम्यां ।
सहस्रद्वारां शतयोजनायताम्।
अध्यावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१६ ॥
Luego habité la hermosa ciudad de Puruhūta (Indra), de mil puertas y cien yojanas de extensión, solo mil años; luego llegué al mundo supremo.
1.83.17
ततो दिव्यमजरं प्राप्य लोकं ।
प्रजापतेर्लोकपतेर्दुरापम्।
तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१७ ॥
Luego, habiendo alcanzado el mundo divino e imperecedero de Prajāpati, señor de los mundos, difícil de alcanzar, habité allí solo mil años; luego llegué al mundo supremo.
1.83.18
स देवदेवस्य निवेशने च ।
विहृत्य लोकानवसं यथेष्टम्।
संपूज्यमानस्त्रिदशैः समस्तै-
स्तुल्यप्रभावद्युतिरीश्वराणाम् ॥ १.८३.१८ ॥
En la morada del dios de los dioses, recorriendo los mundos a mi gusto, viví, honrado por todos los dioses, de poder y esplendor iguales a los señores.
1.83.19
तथाऽऽवसं नन्दने कामरूपी ।
संवत्सराणामयुतं शतानाम्।
सहाप्सरोभिर्विहरन्पुण्यगन्धा-
न्पश्यन्नगान्पुष्पितांश्चारुरूपान् ॥ १.८३.१९ ॥
Igualmente, capaz de tomar cualquier forma, habité en Nandana, retozando con las apsarases, contemplando árboles fragantes y floridos de hermosa forma, durante diez mil cientos de años.
1.83.20
तत्र स्थितं मां देव सुखेषु सक्तं ।
कालेऽतीते महति ततोऽतिमात्रम्।
दूतो देवानामब्रवीदुग्ररूपो ।
ध्वंसेत्युच्चैस्त्रिः प्लुतेन स्वरेण ॥ १.८३.२० ॥
Mientras yo residía allí, apegado a los placeres, oh dios, tras pasar un tiempo muy largo, un mensajero de forma terrible me gritó tres veces en voz alta, en nombre de los dioses: «¡Caé!»
1.83.21
एतावन्मे विदितं राजसिंह ।
ततो भ्रष्टोऽहं नन्दनात्क्षीणपुण्यः।
वाचोऽश्रौषं चान्तरिक्षे सुराणां ।
सानुक्रोंशाः शोचतां मां नरेन्द्र ॥ १.८३.२१ ॥
Oh león entre reyes, esto es todo lo que me consta. Luego, caído de Nandana, agotado mi mérito, oí en el cielo voces de los dioses llenas de compasión que lamentaban por mí, oh señor de los hombres.
1.83.22
अहो कष्टं क्षीणपुण्यो ययातिः ।
पतत्यसौ पुण्यकृत्पुण्यकीर्तिः।
तानब्रुवं पतमानस्ततोऽहं ।
सतां मध्ये निपतेयं कथं नु ॥ १.८३.२२ ॥
¡Ay, qué desdicha! Yayāti, el que hizo mérito, de fama meritoria, cae, agotado su mérito. Entonces, mientras caía, les dije: «¿Cómo puedo caer en medio de los buenos?»
1.83.23
तैराख्याता भवतां यज्ञभूमिः ।
समीक्ष्य चेमां त्वरितमुपागतोऽस्मि।
हविर्गन्धं देशिकं यज्ञभूमे-
र्धूमापाङ्गं प्रतिगृह्य प्रतीतः ॥ १.८३.२३ ॥
Ellos os describieron vuestro lugar de sacrificio, y al verlo vine aquí rápidamente. Al recibir la dirección del lugar de sacrificio, fragante de ofrendas, con el borde marcado por el humo, me alegré.