ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.83.1
अहं ययातिर्नहुषस्य पुत्रः ।
पूरोः पिता सर्वभूतावमानात्।
प्रभ्रंशितः सुरसिद्धर्षिलोका-
त्परिच्युतः प्रपताम्यल्पपुण्यः ॥ १.८३.१ ॥
ମୁଁ ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯଯାତି, ପୂରୁଙ୍କ ପିତା। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବାରୁ, ଅଳ୍ପପୁଣ୍ୟ ମୁଁ ଦେବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଋଷିଲୋକରୁ ପଡ଼ି ତଳକୁ ଖସୁଛି।
1.83.2
अहं हि पूर्वो वयसा भवद्भ्य-
स्तेनाभिवादं भवतां न प्रयुञ्जे।
यो विद्यया तपसा जन्मना वा ।
वृद्धः स पूज्यो भवति द्विजानाम् ॥ १.८३.२ ॥
ବୟସରେ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼, ତେଣୁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରେ ନାହିଁ। ଯିଏ ବିଦ୍ୟା, ତପସ୍ୟା ବା ଜନ୍ମରେ ବୃଦ୍ଧ, ସେ ହିଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ।
1.83.3
अवादीस्त्वं वयसा यः प्रवृद्धः ।
स वै राजन्नाभ्यधिकः कथ्यते च।
यो विद्यया तपसा संप्रवृद्धः ।
स एव पूज्यो भवति द्विजानाम् ॥ १.८३.३ ॥
ହେ ରାଜନ, ଆପଣ କହିଲେ ଯେ ବୟସରେ ଯିଏ ବଡ଼, ସେ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ବିଦ୍ୟା ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଭଲରେ ବଡ଼, ସେ ହିଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ।
1.83.4
प्रतिकूलं कर्मणां पापमाहु-
स्तद्वर्ततेऽप्रवणे पापलोक्यम्।
सन्तोऽसतां नानुवर्तन्ति चैत-
द्यथा चैषामनुकूलास्तथाऽऽसन् ॥ १.८३.४ ॥
କର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ପ୍ରତିକୂଳ ତାହାକୁ ପାପ କୁହାଯାଏ; ତାହା ଅବିବେକୀ ଆଡ଼କୁ ଯାଏ, ପାପଲୋକକୁ ନେଇଯାଏ। ସଜ୍ଜନମାନେ ଅସଜ୍ଜନମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏମାନେ ଯେପରି ସଜ୍ଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକୂଳ ଥିଲେ, ସେପରି।
1.83.5
अभूद्धनं मे विपुलं गतं त-
द्विचेष्टमानो नाधिगन्ता तदस्मि।
एवं प्रधार्यात्महिते निविष्टो ।
यो वर्तते स विजानाति जीवः ॥ १.८३.५ ॥
ମୋର ବିପୁଳ ଧନ ଥିଲା, ତାହା ଚାଲିଗଲା। ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତାହା ପୁଣି ପାଇବି ନାହିଁ। ଏହିପରି ନିଜ ହିତ ବିଚାରି ଯେ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ, ସେ ହିଁ ଜୀବ ଜାଣେ।
1.83.6
महाधनो यो यजते सुयज्ञै-
र्यः सर्वविद्यासु विनीतबुद्धिः।
वेदानधीत्य तपसा योज्य देहं ।
दिवं स यायात्पुरुषो वीतमोहः ॥ १.८३.६ ॥
ଯିଏ ମହାଧନୀ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞରେ ଯଜନ କରେ, ଯିଏ ସବୁ ବିଦ୍ୟାରେ ବିନୀତ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ, ଯିଏ ବେଦ ପଢ଼ି ତପସ୍ୟାରେ ଦେହକୁ ନିୟୋଜିତ କରେ, ସେହି ମୋହରହିତ ପୁରୁଷ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉ।
1.83.7
दिष्टं बलीय इति मत्वाऽऽत्मबुद्ध्या ॥ १.८३.७ ॥
ଭାଗ୍ୟ ବଳବାନ, ଏହା ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ମାନି।
1.83.8
सुखं हि जन्तुर्यदि वाऽपि दुःखं ।
दैवाधीनं विन्दते नात्मशक्त्या।
तस्माद्दिष्टं बलवन्मन्यमानो ।
न संज्वरेन्नापि हृष्येत्कथंचित् ॥ १.८३.८ ॥
ଜୀବ ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଯାହା ପାଏ, ତାହା ଦୈବାଧୀନ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଭାଗ୍ୟକୁ ବଳବାନ ମାନି କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଶୋକ କିମ୍ବା ହର୍ଷ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.83.9
दुःखैर्न तप्येन्न सुखैः प्रहृष्ये-
त्समेन वर्तेत सदैव धीरः।
दिष्टं बलीय इति मन्यमानो ।
न संज्वरेन्नापि हृष्येत्कथंचित् ॥ १.८३.९ ॥
ଧୀର ପୁରୁଷ ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ନ ହେଉ, ସୁଖରେ ଅତ୍ୟଧିକ ହର୍ଷିତ ନ ହେଉ, ସର୍ବଦା ସମଭାବରେ ଆଚରଣ କରୁ। ଭାଗ୍ୟକୁ ବଳବାନ ମାନି କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଶୋକ କିମ୍ବା ହର୍ଷ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.83.10
भये न मुह्याम्यष्टकाहं कदाचि-
त्सन्तापो मे मानसो नास्ति कश्चित्।
धाता यथा मां विदधीत लोके ।
ध्रुवं तथाऽहं भवितेति मत्वा ॥ १.८३.१० ॥
ହେ ଅଷ୍ଟକ, ଭୟରେ ମୁଁ କେବେ ମୋହିତ ହେଉନି; ମୋ ମନରେ କୌଣସି ସନ୍ତାପ ନାହିଁ। ବିଧାତା ମୋତେ ଏ ଲୋକରେ ଯେପରି ଗଢ଼ିବେ, ସେପରି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ହେବି, ଏହା ମାନି।
1.83.11
संस्वेदजा अण्डजाश्चोद्भिदश्च ।
सरीसृपाः कृमयोऽथाप्सु मत्स्याः।
तथाश्मनस्तृणकाष्ठं च सर्वे ।
दिष्टक्षये स्वां प्रकृतिं भजन्ति ॥ १.८३.११ ॥
ଘାମରୁ ଜାତ, ଅଣ୍ଡଜ, ଭୂମି ଭେଦି ଉଦ୍ଭିଦ, ସରୀସୃପ, କୃମି, ଜଳର ମତ୍ସ୍ୟ, ଏବଂ ପଥର, ତୃଣ, କାଠ — ସମସ୍ତେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାଳ ସରିଗଲେ ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ଫେରନ୍ତି।
1.83.12
अनित्यतां सुखदुःस्वस्य बुद्ध्वा ।
कस्मात्संतापमष्टकाहं भजेयम्।
किं कुर्यां वै किं च कृत्वा न तप्ये ।
तस्मात्सन्तापं वर्जयाम्यप्रमत्तः ॥ १.८३.१२ ॥
ସୁଖ-ଦୁଃଖର ଅନିତ୍ୟତା ବୁଝି, ହେ ଅଷ୍ଟକ, ମୁଁ କାହିଁକି ସନ୍ତାପ ଭୋଗିବି? କ'ଣ କରିବି, କ'ଣ କରି ମୁଁ ଶୋକ କରିବି ନାହିଁ? ତେଣୁ ସତର୍କ ରହି ମୁଁ ସନ୍ତାପ ତ୍ୟାଗ କରେ।
1.83.13
एवं व्रुवाणं नृपतिं ययाति-
मथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छत्।
मातामहं सर्वगुणोपपन्नं ।
तत्रस्थितं स्वर्गलोके यथावत् ॥ १.८३.१३ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ରାଜା ଯଯାତିଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟକ ପୁଣି ପଚାରିଲେ। ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସେଠାରେ ରହୁଥିବା, ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ନିଜ ମାତାମହଙ୍କୁ ସେ ଯଥାବତ୍ ପଚାରିଲେ।
1.83.14
ये ये लोकाः पार्थिवेन्द्रप्रधाना-
स्त्वया भुक्ता यं च कालं यथावत्।
तान्मे राजन्ब्रूहि सर्वान्यथाव-
त्क्षेत्रज्ञवद्भाषसे त्वं हि धर्मान् ॥ १.८३.१४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭୂପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ଆପଣ ଯଥାବତ୍ ଭୋଗିଥିବା ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଲୋକ ଏବଂ ଯେତେ କାଳ ଭୋଗିଛନ୍ତି, ସେ ସବୁ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ; ଆପଣ ତ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ପରି ଧର୍ମର କଥା କହୁଛନ୍ତି।
1.83.15
राजाऽहमासमिह सार्वभौम-
स्ततो लोकान्महतश्चाजयं वै।
तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१५ ॥
ମୁଁ ଏଠାରେ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ଥିଲି। ତା'ପରେ ମହାନ ଲୋକସମୂହ ଜୟ କଲି ଏବଂ ସେଠାରେ କେବଳ ହଜାର ବର୍ଷ ବାସ କଲି। ତା'ପରେ ମୁଁ ପରମ ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିଲି।
1.83.16
ततः पुरीं पुरुहूतस्य रम्यां ।
सहस्रद्वारां शतयोजनायताम्।
अध्यावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१६ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ପୁରୁହୂତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରମଣୀୟ ନଗରରେ, ହଜାର ଦ୍ୱାର ଓ ଶହେ ଯୋଜନ ବିସ୍ତାର ବିଶିଷ୍ଟ ନଗରରେ, କେବଳ ହଜାର ବର୍ଷ ବାସ କଲି। ତା'ପରେ ମୁଁ ପରମ ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିଲି।
1.83.17
ततो दिव्यमजरं प्राप्य लोकं ।
प्रजापतेर्लोकपतेर्दुरापम्।
तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१७ ॥
ତା'ପରେ ଲୋକପତି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଦିବ୍ୟ, ଅଜର, ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା କଷ୍ଟକର ଲୋକ ପାଇ ସେଠାରେ କେବଳ ହଜାର ବର୍ଷ ବାସ କଲି। ତା'ପରେ ମୁଁ ପରମ ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିଲି।
1.83.18
स देवदेवस्य निवेशने च ।
विहृत्य लोकानवसं यथेष्टम्।
संपूज्यमानस्त्रिदशैः समस्तै-
स्तुल्यप्रभावद्युतिरीश्वराणाम् ॥ १.८३.१८ ॥
ସେହି ଦେବଦେବଙ୍କ ନିବାସରେ ଲୋକସମୂହରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିହାର କରି ମୁଁ ବାସ କଲି। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ, ଈଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବ ଓ ତେଜ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇ ରହିଲି।
1.83.19
तथाऽऽवसं नन्दने कामरूपी ।
संवत्सराणामयुतं शतानाम्।
सहाप्सरोभिर्विहरन्पुण्यगन्धा-
न्पश्यन्नगान्पुष्पितांश्चारुरूपान् ॥ १.८३.१९ ॥
ସେହିପରି ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣକାରୀ ହୋଇ ମୁଁ ନନ୍ଦନରେ ବାସ କଲି। ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ବିହାର କରି, ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପିତ ସୁନ୍ଦର ବୃକ୍ଷ ଦେଖି ଦଶ ହଜାର ଶହ ବର୍ଷ କାଟିଲି।
1.83.20
तत्र स्थितं मां देव सुखेषु सक्तं ।
कालेऽतीते महति ततोऽतिमात्रम्।
दूतो देवानामब्रवीदुग्ररूपो ।
ध्वंसेत्युच्चैस्त्रिः प्लुतेन स्वरेण ॥ १.८३.२० ॥
ସେଠାରେ ସୁଖରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ରହୁଥିବା ମୋତେ, ହେ ଦେବ, ବହୁ ସମୟ ପରେ ଉଗ୍ରରୂପ ଦୂତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ 'ପଡ଼ିଯାଅ!' ବୋଲି ତିନିଥର ଉଚ୍ଚସ୍ବରରେ କହିଲା।
1.83.21
एतावन्मे विदितं राजसिंह ।
ततो भ्रष्टोऽहं नन्दनात्क्षीणपुण्यः।
वाचोऽश्रौषं चान्तरिक्षे सुराणां ।
सानुक्रोंशाः शोचतां मां नरेन्द्र ॥ १.८३.२१ ॥
ହେ ରାଜସିଂହ, ମୋତେ ଏତିକି ମାତ୍ର ଜଣା। ତା'ପରେ ନନ୍ଦନରୁ ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ମୁଁ ପଡ଼ିଗଲି। ଆକାଶରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର କରୁଣାପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୋ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଥିବା ସ୍ବର ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର।
1.83.22
अहो कष्टं क्षीणपुण्यो ययातिः ।
पतत्यसौ पुण्यकृत्पुण्यकीर्तिः।
तानब्रुवं पतमानस्ततोऽहं ।
सतां मध्ये निपतेयं कथं नु ॥ १.८३.२२ ॥
ଅହୋ, କଷ୍ଟ! ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହେବାରୁ ଯଯାତି ପଡ଼ୁଛନ୍ତି — ପୁଣ୍ୟ କରିଥିବା ଓ ପୁଣ୍ୟକୀର୍ତ୍ତି ଥିବା ସେ। ସେତେବେଳେ ପଡ଼ୁ ପଡ଼ୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲି, 'ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କେମିତି ପଡ଼ିବି?'
1.83.23
तैराख्याता भवतां यज्ञभूमिः ।
समीक्ष्य चेमां त्वरितमुपागतोऽस्मि।
हविर्गन्धं देशिकं यज्ञभूमे-
र्धूमापाङ्गं प्रतिगृह्य प्रतीतः ॥ १.८३.२३ ॥
ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞଭୂମି ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ; ତାହା ଦେଖି ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆସିଲି। ହବିଃଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଧୂଆଁର ଧାର ଥିବା ଯଜ୍ଞଭୂମିର ଦିଗ ପାଇ ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲି।