మహాభారతం · అధ్యాయం 1.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.83.1
अहं ययातिर्नहुषस्य पुत्रः ।
पूरोः पिता सर्वभूतावमानात्।
प्रभ्रंशितः सुरसिद्धर्षिलोका-
त्परिच्युतः प्रपताम्यल्पपुण्यः ॥ १.८३.१ ॥
నేను నహుషుని కుమారుడైన యయాతిని, పూరుని తండ్రిని. సర్వప్రాణులను అవమానించిన కారణంగా, అల్పపుణ్యుడనైన నేను దేవ, సిద్ధ, ఋషి లోకాల నుండి పడద్రోయబడి క్రిందికి పడుతున్నాను.
1.83.2
अहं हि पूर्वो वयसा भवद्भ्य-
स्तेनाभिवादं भवतां न प्रयुञ्जे।
यो विद्यया तपसा जन्मना वा ।
वृद्धः स पूज्यो भवति द्विजानाम् ॥ १.८३.२ ॥
వయసులో నేను మీకంటే పెద్దవాడిని, అందుచేత మీకు అభివాదం చేయను. విద్య, తపస్సు, లేదా జన్మ వల్ల వృద్ధుడైనవాడే ద్విజులలో పూజ్యుడవుతాడు.
1.83.3
अवादीस्त्वं वयसा यः प्रवृद्धः ।
स वै राजन्नाभ्यधिकः कथ्यते च।
यो विद्यया तपसा संप्रवृद्धः ।
स एव पूज्यो भवति द्विजानाम् ॥ १.८३.३ ॥
ఓ రాజా, వయసులో పెద్దవాడే గొప్పవాడని మీరు అన్నారు. కానీ విద్యా తపస్సుల ద్వారా బాగా పరిపక్వుడైనవాడే ద్విజులలో పూజ్యుడవుతాడు.
1.83.4
प्रतिकूलं कर्मणां पापमाहु-
स्तद्वर्ततेऽप्रवणे पापलोक्यम्।
सन्तोऽसतां नानुवर्तन्ति चैत-
द्यथा चैषामनुकूलास्तथाऽऽसन् ॥ १.८३.४ ॥
కర్మలలో ప్రతికూలమైనదాన్ని పాపమని అంటారు; అది అవివేకిని చేరుతుంది, పాపలోకానికి నడిపిస్తుంది. సజ్జనులు దుర్జనులను అనుసరించరు; వీరు సజ్జనులకు అనుకూలంగా ఉన్నట్లే.
1.83.5
अभूद्धनं मे विपुलं गतं त-
द्विचेष्टमानो नाधिगन्ता तदस्मि।
एवं प्रधार्यात्महिते निविष्टो ।
यो वर्तते स विजानाति जीवः ॥ १.८३.५ ॥
నాకు విస్తారమైన ధనం ఉండేది, అది పోయింది. ప్రయత్నించినా దాన్ని తిరిగి పొందగలవాడిని కాను. ఇలా తన హితాన్ని భావించి జీవించేవాడే జీవుడై తెలుసుకుంటాడు.
1.83.6
महाधनो यो यजते सुयज्ञै-
र्यः सर्वविद्यासु विनीतबुद्धिः।
वेदानधीत्य तपसा योज्य देहं ।
दिवं स यायात्पुरुषो वीतमोहः ॥ १.८३.६ ॥
మహా ధనవంతుడై మంచి యజ్ఞాలతో యజించేవాడు, అన్ని విద్యలలో వినయబుద్ధి కలవాడు, వేదాలను అధ్యయనం చేసి తపస్సుతో దేహాన్ని నియమించేవాడు, ఆ మోహరహిత పురుషుడు స్వర్గానికి వెళ్ళుగాక.
1.83.7
दिष्टं बलीय इति मत्वाऽऽत्मबुद्ध्या ॥ १.८३.७ ॥
విధి బలీయమైనది అని తన బుద్ధితో భావించి.
1.83.8
सुखं हि जन्तुर्यदि वाऽपि दुःखं ।
दैवाधीनं विन्दते नात्मशक्त्या।
तस्माद्दिष्टं बलवन्मन्यमानो ।
न संज्वरेन्नापि हृष्येत्कथंचित् ॥ १.८३.८ ॥
ప్రాణి సుఖాన్నైనా దుఃఖాన్నైనా పొందేది దైవాధీనంగా, తన శక్తితో కాదు. కాబట్టి విధిని బలీయమని భావించి, ఏ విధంగానూ దుఃఖించకూడదు, సంతోషించకూడదు.
1.83.9
दुःखैर्न तप्येन्न सुखैः प्रहृष्ये-
त्समेन वर्तेत सदैव धीरः।
दिष्टं बलीय इति मन्यमानो ।
न संज्वरेन्नापि हृष्येत्कथंचित् ॥ १.८३.९ ॥
ధీరుడు దుఃఖాలకు బాధపడకుండా, సుఖాలకు అతిగా సంతోషించకుండా, ఎల్లప్పుడూ సమభావంతో ప్రవర్తించాలి. విధిని బలీయమని భావించి, ఏ విధంగానూ దుఃఖించకూడదు, సంతోషించకూడదు.
1.83.10
भये न मुह्याम्यष्टकाहं कदाचि-
त्सन्तापो मे मानसो नास्ति कश्चित्।
धाता यथा मां विदधीत लोके ।
ध्रुवं तथाऽहं भवितेति मत्वा ॥ १.८३.१० ॥
అష్టకా, భయంలో నేను ఎప్పుడూ మోహితుడను కాను; నాకు మానసిక సంతాపం ఏదీ లేదు. ధాత నన్ను ఈ లోకంలో ఎలా నిర్మించునో, అలాగే నేను నిశ్చయంగా అవుతానని భావించి.
1.83.11
संस्वेदजा अण्डजाश्चोद्भिदश्च ।
सरीसृपाः कृमयोऽथाप्सु मत्स्याः।
तथाश्मनस्तृणकाष्ठं च सर्वे ।
दिष्टक्षये स्वां प्रकृतिं भजन्ति ॥ १.८३.११ ॥
స్వేదజములు, అండజములు, ఉద్భిజములు, సరీసృపములు, కృములు, నీటిలోని మత్స్యములు, అలాగే రాళ్లు, గడ్డి, కర్ర అన్నీ నియత కాలం ముగిసినప్పుడు తమ స్వభావాన్ని పొందుతాయి.
1.83.12
अनित्यतां सुखदुःस्वस्य बुद्ध्वा ।
कस्मात्संतापमष्टकाहं भजेयम्।
किं कुर्यां वै किं च कृत्वा न तप्ये ।
तस्मात्सन्तापं वर्जयाम्यप्रमत्तः ॥ १.८३.१२ ॥
సుఖదుఃఖముల అనిత్యతను తెలుసుకుని, అష్టకా, నేను ఎందుకు సంతాపాన్ని పొందాలి? ఏమి చేయాలి, ఏమి చేస్తే నేను దుఃఖించను? అందుచేత అప్రమత్తుడనై సంతాపాన్ని విడిచిపెడతాను.
1.83.13
एवं व्रुवाणं नृपतिं ययाति-
मथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छत्।
मातामहं सर्वगुणोपपन्नं ।
तत्रस्थितं स्वर्गलोके यथावत् ॥ १.८३.१३ ॥
ఇలా మాట్లాడుతున్న రాజు యయాతిని అష్టకుడు మళ్లీ అడిగాడు. స్వర్గలోకంలో అక్కడ ఉన్న, సర్వగుణ సంపన్నుడైన తన మాతామహుడిని యథావిధిగా ప్రశ్నించాడు.
1.83.14
ये ये लोकाः पार्थिवेन्द्रप्रधाना-
स्त्वया भुक्ता यं च कालं यथावत्।
तान्मे राजन्ब्रूहि सर्वान्यथाव-
त्क्षेत्रज्ञवद्भाषसे त्वं हि धर्मान् ॥ १.८३.१४ ॥
ఓ రాజా, పృథ్వీపతులలో ప్రధానుడా, నీవు యథావిధిగా అనుభవించిన ఏ లోకాలు, ఎంతకాలం అనుభవించావో అవన్నీ నాకు చెప్పు. నీవు క్షేత్రజ్ఞుడిలా ధర్మాలను పలుకుతున్నావు.
1.83.15
राजाऽहमासमिह सार्वभौम-
स्ततो लोकान्महतश्चाजयं वै।
तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१५ ॥
నేను ఇక్కడ సార్వభౌముడైన రాజుగా ఉన్నాను. తరువాత మహోన్నత లోకాలను జయించి, అక్కడ కేవలం వెయ్యి సంవత్సరాలు నివసించాను. తరువాత నేను పరమలోకాన్ని చేరుకున్నాను.
1.83.16
ततः पुरीं पुरुहूतस्य रम्यां ।
सहस्रद्वारां शतयोजनायताम्।
अध्यावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१६ ॥
తరువాత పురుహూతుడైన ఇంద్రుని రమణీయ నగరంలో ఉన్నాను. వేయి ద్వారాలు, నూరు యోజనాల విస్తారం కలది అది. అక్కడ కేవలం వెయ్యి సంవత్సరాలు నివసించాను. తరువాత నేను పరమలోకాన్ని చేరుకున్నాను.
1.83.17
ततो दिव्यमजरं प्राप्य लोकं ।
प्रजापतेर्लोकपतेर्दुरापम्।
तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१७ ॥
తరువాత లోకపతి అయిన ప్రజాపతి యొక్క దివ్యమైన, అజరమైన, పొందడానికి కష్టమైన లోకాన్ని పొంది, అక్కడ కేవలం వెయ్యి సంవత్సరాలు నివసించాను. తరువాత నేను పరమలోకాన్ని చేరుకున్నాను.
1.83.18
स देवदेवस्य निवेशने च ।
विहृत्य लोकानवसं यथेष्टम्।
संपूज्यमानस्त्रिदशैः समस्तै-
स्तुल्यप्रभावद्युतिरीश्वराणाम् ॥ १.८३.१८ ॥
దేవదేవుని నివాసంలో లోకాలలో ఇష్టానుసారం విహరించి నివసించాను. సమస్త దేవతలచే పూజింపబడుతూ, ఈశ్వరులతో సమానమైన ప్రభావం, తేజస్సు కలవాడనై ఉన్నాను.
1.83.19
तथाऽऽवसं नन्दने कामरूपी ।
संवत्सराणामयुतं शतानाम्।
सहाप्सरोभिर्विहरन्पुण्यगन्धा-
न्पश्यन्नगान्पुष्पितांश्चारुरूपान् ॥ १.८३.१९ ॥
అలాగే కామరూపిగా నేను నందనవనంలో నివసించాను. అప్సరసలతో విహరిస్తూ, పుష్పించిన సుందరమైన, సుగంధభరితమైన వృక్షాలను చూస్తూ, అయుతం శతాల సంవత్సరాలు గడిపాను.
1.83.20
तत्र स्थितं मां देव सुखेषु सक्तं ।
कालेऽतीते महति ततोऽतिमात्रम्।
दूतो देवानामब्रवीदुग्ररूपो ।
ध्वंसेत्युच्चैस्त्रिः प्लुतेन स्वरेण ॥ १.८३.२० ॥
అక్కడ సుఖాలలో ఆసక్తుడనై నేను ఉన్నప్పుడు, ఓ దేవా, చాలా కాలం గడిచిన తర్వాత, భయంకర రూపంలో ఉన్న దేవదూత దేవతల తరఫున 'పడిపో!' అని మూడుసార్లు గట్టిగా అరిచాడు.
1.83.21
एतावन्मे विदितं राजसिंह ।
ततो भ्रष्टोऽहं नन्दनात्क्षीणपुण्यः।
वाचोऽश्रौषं चान्तरिक्षे सुराणां ।
सानुक्रोंशाः शोचतां मां नरेन्द्र ॥ १.८३.२१ ॥
ఓ రాజసింహా, నాకు తెలిసింది ఇంతే. అప్పుడు నందనం నుండి, పుణ్యం క్షీణించి, నేను పడిపోయాను. ఆకాశంలో దేవతల కరుణతో కూడిన, నా కోసం దుఃఖిస్తున్న మాటలను విన్నాను, ఓ నరేంద్రా.
1.83.22
अहो कष्टं क्षीणपुण्यो ययातिः ।
पतत्यसौ पुण्यकृत्पुण्यकीर्तिः।
तानब्रुवं पतमानस्ततोऽहं ।
सतां मध्ये निपतेयं कथं नु ॥ १.८३.२२ ॥
అయ్యో, కష్టం! పుణ్యం క్షీణించడంతో యయాతి పడుతున్నాడు—పుణ్యం చేసినవాడు, పుణ్యకీర్తి కలవాడు ఆ యయాతి. అప్పుడు పడుతూ నేను వారితో అన్నాను, 'సత్పురుషుల మధ్య నేను ఎలా పడగలను?'
1.83.23
तैराख्याता भवतां यज्ञभूमिः ।
समीक्ष्य चेमां त्वरितमुपागतोऽस्मि।
हविर्गन्धं देशिकं यज्ञभूमे-
र्धूमापाङ्गं प्रतिगृह्य प्रतीतः ॥ १.८३.२३ ॥
వారు మీ యజ్ఞభూమి గురించి చెప్పారు; దానిని చూసి నేను త్వరగా ఇక్కడికి వచ్చాను. హవిస్సుగంధం కలిగిన, పొగ అంచు గల యజ్ఞభూమి దారి పొంది నేను సంతోషించాను.