มหาภารตะ · อัธยายะ 1.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.83.1
अहं ययातिर्नहुषस्य पुत्रः ।
पूरोः पिता सर्वभूतावमानात्।
प्रभ्रंशितः सुरसिद्धर्षिलोका-
त्परिच्युतः प्रपताम्यल्पपुण्यः ॥ १.८३.१ ॥
ข้าพเจ้าคือยยาติ บุตรของนหุษะ บิดาของปูรุ ด้วยความดูหมิ่นสรรพสัตว์ ผู้มีบุญน้อย ข้าพเจ้าถูกโค่นลงจากโลกของเทพ สิทธะ และฤๅษี ถูกขับไล่ออกไปและตกลงมา
1.83.2
अहं हि पूर्वो वयसा भवद्भ्य-
स्तेनाभिवादं भवतां न प्रयुञ्जे।
यो विद्यया तपसा जन्मना वा ।
वृद्धः स पूज्यो भवति द्विजानाम् ॥ १.८३.२ ॥
ข้าพเจ้าอายุมากกว่าท่านทั้งหลาย ข้าพเจ้าจึงไม่กล่าวคำนับแก่ท่าน ผู้ที่อาวุโสด้วยวิชา ด้วยตบะ หรือด้วยกำเนิด ผู้นั้นย่อมควรได้รับการเคารพในหมู่ทวิชาติ
1.83.3
अवादीस्त्वं वयसा यः प्रवृद्धः ।
स वै राजन्नाभ्यधिकः कथ्यते च।
यो विद्यया तपसा संप्रवृद्धः ।
स एव पूज्यो भवति द्विजानाम् ॥ १.८३.३ ॥
ท่านได้กล่าวไว้ว่า ผู้ที่มีอายุมากกว่า ข้าแต่พระราชา ย่อมถูกเรียกว่าผู้ประเสริฐกว่า แต่ผู้ที่เจริญด้วยวิชาและตบะอย่างบริบูรณ์เท่านั้น จึงควรได้รับการเคารพในหมู่ทวิชาติ
1.83.4
प्रतिकूलं कर्मणां पापमाहु-
स्तद्वर्ततेऽप्रवणे पापलोक्यम्।
सन्तोऽसतां नानुवर्तन्ति चैत-
द्यथा चैषामनुकूलास्तथाऽऽसन् ॥ १.८३.४ ॥
สิ่งที่ขัดต่อการกระทำอันชอบ เรียกว่าบาป มันดำเนินไปสู่ผู้ไม่มีปัญญา และนำไปสู่โลกแห่งบาป คนดีย่อมไม่ประพฤติตามคนชั่ว เช่นเดียวกับที่คนเหล่านี้เคยคล้อยตามคนดี
1.83.5
अभूद्धनं मे विपुलं गतं त-
द्विचेष्टमानो नाधिगन्ता तदस्मि।
एवं प्रधार्यात्महिते निविष्टो ।
यो वर्तते स विजानाति जीवः ॥ १.८३.५ ॥
ข้าพเจ้าเคยมีทรัพย์มากมาย แต่ทรัพย์นั้นสูญหายไปแล้ว แม้ข้าพเจ้าพยายามอยู่ ข้าพเจ้าก็ไม่ใช่ผู้ที่จะได้ทรัพย์นั้นคืนมา ผู้ใดพิจารณาเช่นนี้แล้วดำรงชีวิตโดยมุ่งประโยชน์ของตน ผู้นั้นเท่านั้นย่อมรู้ว่าการเป็นสิ่งมีชีวิตคืออะไร
1.83.6
महाधनो यो यजते सुयज्ञै-
र्यः सर्वविद्यासु विनीतबुद्धिः।
वेदानधीत्य तपसा योज्य देहं ।
दिवं स यायात्पुरुषो वीतमोहः ॥ १.८३.६ ॥
ผู้ที่มั่งคั่งด้วยทรัพย์และบูชายัญด้วยยัญอันดี ผู้ที่มีปัญญาถ่อมตนในวิทยาทั้งปวง ผู้ที่ศึกษาเวทแล้วฝึกร่างกายด้วยตบะ บุรุษผู้นั้น ปราศจากโมหะ พึงไปสู่สวรรค์
1.83.7
दिष्टं बलीय इति मत्वाऽऽत्मबुद्ध्या ॥ १.८३.७ ॥
ถือว่าโชคชะตาแข็งแกร่งกว่า ด้วยปัญญาของตน
1.83.8
सुखं हि जन्तुर्यदि वाऽपि दुःखं ।
दैवाधीनं विन्दते नात्मशक्त्या।
तस्माद्दिष्टं बलवन्मन्यमानो ।
न संज्वरेन्नापि हृष्येत्कथंचित् ॥ १.८३.८ ॥
สิ่งมีชีวิตย่อมได้รับความสุขหรือความทุกข์ ขึ้นอยู่กับโชคชะตา ไม่ใช่ด้วยกำลังของตน เพราะฉะนั้น เมื่อเห็นว่าโชคชะตาแข็งแกร่ง ก็ไม่ควรโศกเศร้า และก็ไม่ควรดีใจในกรณีใด ๆ
1.83.9
दुःखैर्न तप्येन्न सुखैः प्रहृष्ये-
त्समेन वर्तेत सदैव धीरः।
दिष्टं बलीय इति मन्यमानो ।
न संज्वरेन्नापि हृष्येत्कथंचित् ॥ १.८३.९ ॥
ผู้มั่นคงไม่ควรถูกความทุกข์เผาผลาญ และไม่ควรปีติเพราะความสุข พึงดำเนินชีวิตด้วยใจที่สม่ำเสมอเสมอไป เมื่อเห็นว่าโชคชะตาแข็งแกร่งกว่า ก็ไม่ควรโศกเศร้า และก็ไม่ควรดีใจในกรณีใด ๆ
1.83.10
भये न मुह्याम्यष्टकाहं कदाचि-
त्सन्तापो मे मानसो नास्ति कश्चित्।
धाता यथा मां विदधीत लोके ।
ध्रुवं तथाऽहं भवितेति मत्वा ॥ १.८३.१० ॥
ข้าแต่อัษฎกะ ข้าพเจ้าไม่เคยหวาดหวั่นต่อความกลัวใด ๆ และไม่มีความทุกข์ทางใจใดในตัวข้าพเจ้า ข้าพเจ้าคิดว่า ดังที่พระธาตา (พระผู้สร้าง) กำหนดให้ข้าพเจ้าเป็นในโลกนี้ ข้าพเจ้าก็จะเป็นเช่นนั้นอย่างแน่นอน
1.83.11
संस्वेदजा अण्डजाश्चोद्भिदश्च ।
सरीसृपाः कृमयोऽथाप्सु मत्स्याः।
तथाश्मनस्तृणकाष्ठं च सर्वे ।
दिष्टक्षये स्वां प्रकृतिं भजन्ति ॥ १.८३.११ ॥
สิ่งที่เกิดจากความชื้น สิ่งที่เกิดจากไข่ สิ่งที่งอกจากพื้นดิน สัตว์เลื้อยคลาน หนอน ปลาในน้ำ และเช่นเดียวกัน หิน หญ้า และไม้ ทั้งหมดเมื่อสิ้นเวลาที่กำหนด ย่อมกลับคืนสู่ธรรมชาติของตน
1.83.12
अनित्यतां सुखदुःस्वस्य बुद्ध्वा ।
कस्मात्संतापमष्टकाहं भजेयम्।
किं कुर्यां वै किं च कृत्वा न तप्ये ।
तस्मात्सन्तापं वर्जयाम्यप्रमत्तः ॥ १.८३.१२ ॥
เมื่อรู้ว่าสุขและทุกข์นั้นไม่เที่ยง ข้าแต่อัษฎกะ ไฉนข้าพเจ้าจะต้องตกอยู่ในความเดือดร้อน ข้าพเจ้าควรทำอะไร หรือเมื่อทำอะไรแล้วข้าพเจ้าจะไม่เศร้าโศกได้ เพราะฉะนั้น ข้าพเจ้าจึงละความเดือดร้อนเสีย ด้วยความไม่ประมาท
1.83.13
एवं व्रुवाणं नृपतिं ययाति-
मथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छत्।
मातामहं सर्वगुणोपपन्नं ।
तत्रस्थितं स्वर्गलोके यथावत् ॥ १.८३.१३ ॥
เมื่อพระยยาติผู้เป็นกษัตริย์ตรัสดังนี้ อัษฎกะจึงทูลถามอีกครั้งถึงพระอัยกาฝ่ายมารดาผู้ประกอบด้วยคุณทั้งปวง ผู้ประทับอยู่ในสวรรค์โลกนั้นตามความเป็นจริง
1.83.14
ये ये लोकाः पार्थिवेन्द्रप्रधाना-
स्त्वया भुक्ता यं च कालं यथावत्।
तान्मे राजन्ब्रूहि सर्वान्यथाव-
त्क्षेत्रज्ञवद्भाषसे त्वं हि धर्मान् ॥ १.८३.१४ ॥
ข้าแต่พระราชา โลกทั้งหลายที่ประเสริฐที่สุดในหมู่จอมกษัตริย์ ซึ่งท่านได้เสวยมาโดยถูกต้อง และเป็นเวลานานเท่าใด ขอท่านจงบอกข้าพเจ้าทั้งหมดตามความเป็นจริง เพราะท่านกล่าวถึงธรรมเหมือนผู้รู้แจ้งในเขตแห่งธรรม
1.83.15
राजाऽहमासमिह सार्वभौम-
स्ततो लोकान्महतश्चाजयं वै।
तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१५ ॥
ข้าพเจ้าเคยเป็นจักรพรรดิราชาปกครองแผ่นดินนี้ ต่อมาข้าพเจ้าได้พิชิตโลกอันยิ่งใหญ่ และอยู่ที่นั่นเพียงหนึ่งพันปี แล้วข้าพเจ้าก็ไปถึงโลกอันสูงสุด
1.83.16
ततः पुरीं पुरुहूतस्य रम्यां ।
सहस्रद्वारां शतयोजनायताम्।
अध्यावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१६ ॥
ต่อจากนั้น ข้าพเจ้าอาศัยอยู่ในนครอันงดงามของพระปุรุหูตะ (พระอินทร์) ซึ่งมีประตูนับพัน และยาวหนึ่งร้อยโยชน์ เป็นเวลาเพียงหนึ่งพันปี แล้วข้าพเจ้าก็ไปถึงโลกอันสูงสุด
1.83.17
ततो दिव्यमजरं प्राप्य लोकं ।
प्रजापतेर्लोकपतेर्दुरापम्।
तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं ।
ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेतः ॥ १.८३.१७ ॥
ต่อจากนั้น เมื่อไปถึงโลกทิพย์อันไม่แก่ชราของพระประชาบดี จ้าวแห่งโลก ซึ่งยากที่จะไปถึง ข้าพเจ้าอาศัยอยู่ที่นั่นเพียงหนึ่งพันปี แล้วข้าพเจ้าก็ไปถึงโลกอันสูงสุด
1.83.18
स देवदेवस्य निवेशने च ।
विहृत्य लोकानवसं यथेष्टम्।
संपूज्यमानस्त्रिदशैः समस्तै-
स्तुल्यप्रभावद्युतिरीश्वराणाम् ॥ १.८३.१८ ॥
ในที่ประทับของเทพเจ้าแห่งเทพทั้งหลาย ข้าพเจ้าท่องเที่ยวไปในโลกต่าง ๆ ตามที่ปรารถนา และอาศัยอยู่ ได้รับการบูชาจากเทวดาทั้งปวง มีอำนาจและรัศมีเทียบเท่าแก่เหล่าผู้เป็นใหญ่
1.83.19
तथाऽऽवसं नन्दने कामरूपी ।
संवत्सराणामयुतं शतानाम्।
सहाप्सरोभिर्विहरन्पुण्यगन्धा-
न्पश्यन्नगान्पुष्पितांश्चारुरूपान् ॥ १.८३.१९ ॥
เช่นเดียวกัน ข้าพเจ้าผู้แปลงกายได้ตามปรารถนา อาศัยอยู่ในนันทนวัน ท่องเที่ยวไปกับนางอัปสร ชมต้นไม้ที่มีกลิ่นหอมและออกดอกงดงาม เป็นเวลาหนึ่งหมื่นร้อยปี
1.83.20
तत्र स्थितं मां देव सुखेषु सक्तं ।
कालेऽतीते महति ततोऽतिमात्रम्।
दूतो देवानामब्रवीदुग्ररूपो ।
ध्वंसेत्युच्चैस्त्रिः प्लुतेन स्वरेण ॥ १.८३.२० ॥
ขณะที่ข้าพเจ้าอาศัยอยู่ที่นั่น ผู้ข้องอยู่กับความสุข ข้าแต่เทพ เมื่อกาลเวลายาวนานผ่านไป ทูตผู้มีรูปร่างดุร้ายพูดในนามของเหล่าเทพ ได้ร้องเรียกข้าพเจ้าสามครั้งด้วยเสียงอันดังว่า "จงตกไปเถิด"
1.83.21
एतावन्मे विदितं राजसिंह ।
ततो भ्रष्टोऽहं नन्दनात्क्षीणपुण्यः।
वाचोऽश्रौषं चान्तरिक्षे सुराणां ।
सानुक्रोंशाः शोचतां मां नरेन्द्र ॥ १.८३.२१ ॥
ข้าแต่ราชสีห์ เพียงเท่านี้ข้าพเจ้ารู้แล้ว ต่อจากนั้นข้าพเจ้าซึ่งมีบุญหมดสิ้นได้ตกลงมาจากนันทนวัน ข้าพเจ้าได้ยินเสียงของเทวดาในอากาศ เปี่ยมด้วยความเมตตาร่ำไห้เพื่อข้าพเจ้า ข้าแต่จอมนรชน
1.83.22
अहो कष्टं क्षीणपुण्यो ययातिः ।
पतत्यसौ पुण्यकृत्पुण्यकीर्तिः।
तानब्रुवं पतमानस्ततोऽहं ।
सतां मध्ये निपतेयं कथं नु ॥ १.८३.२२ ॥
ช่างน่าสงสารนัก ยยาติผู้ทำบุญ มีกิตติคุณแห่งบุญ บุญหมดสิ้นแล้วกำลังตกลงมา ขณะตกลงมาข้าพเจ้าจึงกล่าวแก่เทวดาเหล่านั้นว่า "ข้าพเจ้าจะตกลงท่ามกลางคนดีได้อย่างไรเล่า"
1.83.23
तैराख्याता भवतां यज्ञभूमिः ।
समीक्ष्य चेमां त्वरितमुपागतोऽस्मि।
हविर्गन्धं देशिकं यज्ञभूमे-
र्धूमापाङ्गं प्रतिगृह्य प्रतीतः ॥ १.८३.२३ ॥
เทวดาเหล่านั้นบอกข้าพเจ้าว่า นี่คือลานพิธีบูชายัญของพวกท่าน ข้าพเจ้าเห็นแล้วจึงรีบมาที่นี่ ข้าพเจ้ารับทราบทิศทางของลานพิธีบูชายัญซึ่งหอมด้วยเครื่องบูชา มีควันเป็นขอบ จึงรู้สึกยินดี