ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.9.1
तेषु तत्रोपविष्टेषु ब्राह्मणेषु महात्मसु ।
रुरुश्चुक्रोश गहनं वनं गत्वाऽतिदुःखितः ॥ १.९.१ ॥
ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਰੁਰੂ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਕੁਰਲਾਉਣ ਲੱਗਾ।
1.9.2
शोकेनाभिहतः सोऽथ विलपन्करुणं बहु ।
अब्रवीद्वचनं शोचन्प्रियां स्मृत्वा प्रमद्वराम् ॥ १.९.२ ॥
ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਫਿਰ ਬੜੀ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
1.9.3
शेते सा भुवि तन्वङ्गी मम शोकविवर्धिनी ।
प्राणानपहरन्तीव पूर्णचन्द्रनिभानना ॥ १.९.३ ॥
ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਈ ਹੈ, ਕੋਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰਾ ਸੋਗ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
1.9.4
यदि पीनायतश्रोणी पद्मपत्रनिभेक्षणा ।
मुमूर्षुरपि मे प्राणानादायाशु गमिष्यति ॥ १.९.४ ॥
ਭਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਚੌੜੇ ਕੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਕਮਲ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ, ਮਰਨ ਕਿਨਾਰੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਕੇ ਛੇਤੀ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ।
1.9.5
पितृमातृसखीनां च लुप्तपिण्डस्य तस्य मे ।
बान्धवानां च सर्वेषां किं नु दुःखमतःपरम् ॥ १.९.५ ॥
ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਪਿੰਡ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸ ਮੇਰਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧੂਆਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੀ ਦੁੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
1.9.6
यदि दत्तं तपस्तप्तं गुरवो वा मया यदि ।
सम्यगाराधितास्तेन संजीवतु मम प्रिया ॥ १.९.६ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਮੈਂ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
1.9.7
यथा च जन्मप्रभृति यतात्माऽहं धृतव्रतः ।
प्रमद्वरा तथाद्यैषा समुत्तिष्ठतु भामिनी ॥ १.९.७ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਇਹ ਭਾਮਿਨੀ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ।
1.9.8
एवं लालप्यतस्तस्य भार्यार्थे दुःखितस्य च ।
देवदूतस्तदाऽभ्येत्य वाक्यमाह रुरुं वने ॥ १.९.८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਦੁਖੀ ਰੁਰੂ ਕੋਲ ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਦੇਵਦੂਤ ਆ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
1.9.9
कृष्णे विष्णौ हृषीकेशे लोकेशेऽसुरविद्विषि ।
यदि मे निश्चला भक्तिर्मम जीवतु सा प्रिया ॥ १.९.९ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਲੋਕੇਸ਼, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਜੀਵੇ।
1.9.10
विलप्यमाने तु रुरौ सर्वे देवाः कृपान्विताः ।
दूतं प्रस्थापयामासुः संदिश्यास्य हितं वचः ॥ १.९.१० ॥
ਜਦੋਂ ਰੁਰੂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਭਲੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ।
1.9.11
स दूतस्त्वरितोऽभ्येत्य देवानां प्रियकृच्छुचिः ।
उवाच देववचनं रुरुमाभाष्य दुःखितम् ॥ १.९.११ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਉਹ ਦੂਤ ਛੇਤੀ ਆ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਰੁਰੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
1.9.12
देवैः सर्वैरहं ब्रह्मन्प्रेषितोऽस्मि तवान्तिकम् ।
त्वद्धितं त्वद्धितैरुक्तं शृणु वाक्यं द्विजोत्तम ॥ १.९.१२ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਆ ਤੇਰੇ ਹਿਤ ਦਾ ਬਚਨ ਸੁਣ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ।
1.9.13
अभिधत्से ह यद्वाचा रुरो दुःखान्न तन्मृषा ।
न तु मर्त्यस्य धर्मात्मन्नायुरस्ति गतायुषः ॥ १.९.१३ ॥
ਰੁਰੁ, ਦੁੱਖ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਬੀਤ ਗਈ ਹੈ ਉਸ ਮਰਨਹਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
1.9.14
गतायुरेषा कृपणा गन्धर्वाप्सरसोः सुता ।
तस्माच्छोके मनस्तात मा कृथास्त्वं कथंचन ॥ १.९.१४ ॥
ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੀ ਇਹ ਦੁਖੀ ਧੀ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾ।
1.9.15
उपायश्चात्र विहितः पूर्वं देवैर्महात्मभिः ।
तं यदीच्छसि कर्तुं त्वं प्राप्स्यसीह प्रमद्वराम् ॥ १.९.१५ ॥
ਇਸ ਦਾ ਉਪਾਅ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਨੂੰ ਪਾਵੇਂਗਾ।
1.9.16
क उपायः कृतो देवैर्बूहि तत्त्वेन खेचर ।
करिष्येऽहं तथा श्रुत्वा त्रातुमर्हति मां भवान् ॥ १.९.१६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਉਪਾਅ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਹੇ ਖੇਚਰ, ਉਹ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ। ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
1.9.17
आयुषोऽर्धं प्रयच्छ त्वं कन्यायै भृगुनन्दन ।
एवमुत्थास्यति रुरो तव भार्या प्रयद्वरा ॥ १.९.१७ ॥
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇ। ਹੇ ਰੁਰੂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।
1.9.18
आयुषोऽर्धं प्रयच्छामि कन्यायै खेचरोत्तम ।
शृङ्गाररूपाभरणा समुत्तिष्ठतु मे प्रिया ॥ १.९.१८ ॥
ਹੇ ਖੇਚਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਮੈਂ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ।
1.9.19
ततो गन्धर्वराजश्च देवदूतश्च सत्तमौ ।
धर्मराजमुपेत्येदं वचनं प्रत्यभाषताम् ॥ १.९.१९ ॥
ਫਿਰ ਗੰਧਰਵਰਾਜ ਅਤੇ ਦੇਵਦੂਤ, ਦੋਵੇਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਮਰਾਜ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
1.9.20
धर्मराजायुषोऽर्धेन रुरोर्भार्या प्रमद्वरा ।
समुत्तिष्ठतु कल्याणी मृतैवं यदि मन्यसे ॥ १.९.२० ॥
ਧਰਮਰਾਜ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਰੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਲਿਆਣੀ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ, ਮਰੀ ਹੋਈ ਵੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੱਧ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ।
1.9.21
प्रमद्वरा रुरोर्भार्या देवदूत यदीच्छसि ।
उत्तिष्ठत्वायुषोऽर्धेन रुरोरेव समन्विता ॥ १.९.२१ ॥
ਦੇਵਦੂਤ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਰੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ, ਰੁਰੂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੱਧ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ।
1.9.22
एवमुक्ते ततः कन्या सोदतिष्ठत्प्रमद्वरा ।
रुरोस्तस्यायुषोऽर्धेन सुप्तेव वरवर्णिनी ॥ १.९.२२ ॥
ਇੰਝ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ; ਰੁਰੂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਉਸ ਅੱਧ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗੀ ਹੋਵੇ, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ।
1.9.23
एतद्दृष्टं भविष्ये हि रुरोरुत्तमतेजसः ।
आयुषोऽतिप्रवृद्धस्य भार्यार्थेऽर्धमलुप्यत ॥ १.९.२३ ॥
ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ—ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰੁਰੂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧ ਪਤਨੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
1.9.24
तत इष्टेऽहनि तयोः पितरौ चक्रतुर्मुदा ।
विवाहं तौ च रेमाते परस्परहितैषिणौ ॥ १.९.२४ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਚਾਹਤ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹੇ।
1.9.25
स लब्ध्वा दुर्लभां भार्यां पद्मकिञ्जल्कसुप्रभाम् ।
व्रतं चक्रे विनाशाय जिह्मगानां धृतव्रतः ॥ १.९.२५ ॥
ਦੁਰਲੱਭ, ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਸਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਪਤਨੀ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਟੇਢੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰਿਆ; ਦ੍ਰਿੜ ਵਰਤੀ ਉਹ ਮੁਨੀ।
1.9.26
स दृष्ट्वा जिह्मगान्सर्वांस्तीव्रकोपसमन्वितः ।
अभिहन्ति यथासत्त्वं गृह्य प्रहरणं सदा ॥ १.९.२६ ॥
ਟੇਢੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੀਬਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ।
1.9.27
स कदाचिद्वनं विप्रो रुरुरभ्यागमन्महत् ।
शयानं तत्र चापश्यड्डुण्डुभं वयसान्वितम् ॥ १.९.२७ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੁਰੂ ਉਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਡੁੰਡੁਭ ਸੱਪ ਲੇਟਿਆ ਵੇਖਿਆ।
1.9.28
तत उद्यम्य दम्डं स कालदण्डोपमं तदा ।
जिघांसुः कुपितो विप्रस्तमुवाचाथ डुण्डुभः ॥ १.९.२८ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਦੰਡ ਵਰਗਾ ਆਪਣਾ ਡੰਡਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ; ਤਦ ਡੁੰਡੁਭ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.9.29
नापराध्यामि ते किंचिदहमद्य तपोधन ।
संरम्भाच्च किमर्थं मामभिहंसि रुषान्वितः ॥ १.९.२९ ॥
ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?