మహాభారతం · అధ్యాయం 1.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.9.1
तेषु तत्रोपविष्टेषु ब्राह्मणेषु महात्मसु ।
रुरुश्चुक्रोश गहनं वनं गत्वाऽतिदुःखितः ॥ १.९.१ ॥
అక్కడ కూర్చున్న ఆ మహాత్ములైన బ్రాహ్మణుల మధ్య, అత్యంత దుఃఖితుడైన రురుడు గహనమైన అడవికి వెళ్ళి ఏడ్చాడు.
1.9.2
शोकेनाभिहतः सोऽथ विलपन्करुणं बहु ।
अब्रवीद्वचनं शोचन्प्रियां स्मृत्वा प्रमद्वराम् ॥ १.९.२ ॥
శోకంతో కొట్టబడిన అతడు, అత్యంత కరుణతో విలపిస్తూ, తన ప్రియురాలు ప్రమద్వరను స్మరించుకుంటూ దుఃఖించి ఇలా పలికాడు.
1.9.3
शेते सा भुवि तन्वङ्गी मम शोकविवर्धिनी ।
प्राणानपहरन्तीव पूर्णचन्द्रनिभानना ॥ १.९.३ ॥
ఆమె భూమిపై పడి ఉంది, కోమలాంగి, నా శోకాన్ని పెంచేది, పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖం కలది, నా ప్రాణాలను హరిస్తున్నట్లుగా.
1.9.4
यदि पीनायतश्रोणी पद्मपत्रनिभेक्षणा ।
मुमूर्षुरपि मे प्राणानादायाशु गमिष्यति ॥ १.९.४ ॥
బలిష్టమైన, విశాలమైన తుంటిభాగం కలిగి, పద్మదళం వంటి నేత్రాలు కలది, మరణానికి సిద్ధంగా ఉన్నా కూడా నా ప్రాణాలను తీసుకొని త్వరగా వెళ్లిపోతుంది.
1.9.5
पितृमातृसखीनां च लुप्तपिण्डस्य तस्य मे ।
बान्धवानां च सर्वेषां किं नु दुःखमतःपरम् ॥ १.९.५ ॥
తండ్రికి, తల్లికి, మిత్రులకు, పిండదానం లుప్తమైన నాకు, సకల బంధువులకు ఇంతకంటే గొప్ప దుఃఖం ఏముంది?
1.9.6
यदि दत्तं तपस्तप्तं गुरवो वा मया यदि ।
सम्यगाराधितास्तेन संजीवतु मम प्रिया ॥ १.९.६ ॥
నేను దానం చేసి ఉంటే, తపస్సు చేసి ఉంటే, లేదా గురువులను సరిగ్గా ఆరాధించి ఉంటే, ఆ పుణ్యఫలంతో నా ప్రియురాలు బ్రతికిపోవుగాక.
1.9.7
यथा च जन्मप्रभृति यतात्माऽहं धृतव्रतः ।
प्रमद्वरा तथाद्यैषा समुत्तिष्ठतु भामिनी ॥ १.९.७ ॥
నేను పుట్టినప్పటి నుండి ఆత్మనిగ్రహంతో, వ్రతదీక్షతో ఉన్నట్లయితే, అలాగే ఈ రోజు ఈ భామిని ప్రమద్వరా లేచి నిలబడుగాక.
1.9.8
एवं लालप्यतस्तस्य भार्यार्थे दुःखितस्य च ।
देवदूतस्तदाऽभ्येत्य वाक्यमाह रुरुं वने ॥ १.९.८ ॥
అలా అడవిలో తన భార్య కోసం విలపిస్తూ దుఃఖిస్తున్న రురుని దగ్గరకు అప్పుడు ఒక దేవదూత వచ్చి ఈ మాటలు పలికాడు.
1.9.9
कृष्णे विष्णौ हृषीकेशे लोकेशेऽसुरविद्विषि ।
यदि मे निश्चला भक्तिर्मम जीवतु सा प्रिया ॥ १.९.९ ॥
కృష్ణుడు, విష్ణువు, హృషీకేశుడు, లోకేశుడు, అసురవిద్వేషి అయిన వానిపై నా భక్తి చలించనిదైతే, నా ప్రియురాలు బ్రతకుగాక.
1.9.10
विलप्यमाने तु रुरौ सर्वे देवाः कृपान्विताः ।
दूतं प्रस्थापयामासुः संदिश्यास्य हितं वचः ॥ १.९.१० ॥
రురు విలపిస్తుండగా, కరుణతో నిండిన దేవతలందరూ అతనికి హితమైన మాటను ఉపదేశించి ఒక దూతను పంపారు.
1.9.11
स दूतस्त्वरितोऽभ्येत्य देवानां प्रियकृच्छुचिः ।
उवाच देववचनं रुरुमाभाष्य दुःखितम् ॥ १.९.११ ॥
దేవతలకు ప్రియం చేసే, పవిత్రుడైన ఆ దూత వేగంగా వచ్చి, దుఃఖితుడైన రురుని సంబోధించి దేవతల మాటను పలికాడు.
1.9.12
देवैः सर्वैरहं ब्रह्मन्प्रेषितोऽस्मि तवान्तिकम् ।
त्वद्धितं त्वद्धितैरुक्तं शृणु वाक्यं द्विजोत्तम ॥ १.९.१२ ॥
బ్రాహ్మణా, దేవతలందరూ నన్ను నీ దగ్గరకు పంపారు. నీ హితాన్ని కోరేవారు చెప్పిన నీ హితవాక్యాన్ని వినుము, ద్విజోత్తమా.
1.9.13
अभिधत्से ह यद्वाचा रुरो दुःखान्न तन्मृषा ।
न तु मर्त्यस्य धर्मात्मन्नायुरस्ति गतायुषः ॥ १.९.१३ ॥
రురూ, దుఃఖంతో నీవు చెప్పేది అసత్యం కాదు. కానీ ధర్మాత్మా, గతాయువైన మర్త్యునికి ఆయువు ఉండదు.
1.9.14
गतायुरेषा कृपणा गन्धर्वाप्सरसोः सुता ।
तस्माच्छोके मनस्तात मा कृथास्त्वं कथंचन ॥ १.९.१४ ॥
గంధర్వునికి అప్సరసకు పుట్టిన ఈ దీనురాలు ఆయువు తీరినది. అందుచేత తాతా, ఏ విధంగానూ మనసును శోకంలో ఉంచకు.
1.9.15
उपायश्चात्र विहितः पूर्वं देवैर्महात्मभिः ।
तं यदीच्छसि कर्तुं त्वं प्राप्स्यसीह प्रमद्वराम् ॥ १.९.१५ ॥
ఇందుకు ఉపాయం దేవతలు, మహాత్ములు ముందే నిర్ణయించారు. నీవు దానిని చేయగోరితే ఇక్కడ ప్రమద్వరను పొందుతావు.
1.9.16
क उपायः कृतो देवैर्बूहि तत्त्वेन खेचर ।
करिष्येऽहं तथा श्रुत्वा त्रातुमर्हति मां भवान् ॥ १.९.१६ ॥
దేవతలు చేసిన ఉపాయం ఏది? ఆకాశచారీ, దానిని యథార్థంగా చెప్పు. విని నేను అలాగే చేస్తాను. నన్ను రక్షించుటకు నీవే అర్హుడవు.
1.9.17
आयुषोऽर्धं प्रयच्छ त्वं कन्यायै भृगुनन्दन ।
एवमुत्थास्यति रुरो तव भार्या प्रयद्वरा ॥ १.९.१७ ॥
భృగునందనా, నీవు కన్యకు నీ ఆయువులో సగం ఇవ్వు. రురూ, ఈ విధంగా నీ ప్రియ భార్య లేచి నిలుస్తుంది.
1.9.18
आयुषोऽर्धं प्रयच्छामि कन्यायै खेचरोत्तम ।
शृङ्गाररूपाभरणा समुत्तिष्ठतु मे प्रिया ॥ १.९.१८ ॥
ఖేచరోత్తమా, నేను కన్యకు నా ఆయువులో సగం ఇస్తున్నాను. అలంకారాలతో అలంకరించబడిన నా ప్రియ లేచి నిలుచుగాక.
1.9.19
ततो गन्धर्वराजश्च देवदूतश्च सत्तमौ ।
धर्मराजमुपेत्येदं वचनं प्रत्यभाषताम् ॥ १.९.१९ ॥
అప్పుడు గంధర్వరాజు, దేవదూత ఇద్దరు శ్రేష్ఠులు ధర్మరాజు దగ్గరకు వెళ్లి ఈ మాట చెప్పారు.
1.9.20
धर्मराजायुषोऽर्धेन रुरोर्भार्या प्रमद्वरा ।
समुत्तिष्ठतु कल्याणी मृतैवं यदि मन्यसे ॥ १.९.२० ॥
ధర్మరాజా, నీవు అలా భావిస్తే, రురుని భార్య కల్యాణి ప్రమద్వర, మరణించి ఉన్నా, నీ ఆయుష్షులో సగంతో లేచి నిలబడుగాక.
1.9.21
प्रमद्वरा रुरोर्भार्या देवदूत यदीच्छसि ।
उत्तिष्ठत्वायुषोऽर्धेन रुरोरेव समन्विता ॥ १.९.२१ ॥
దేవదూతా, నీవు కోరితే, రురుని భార్య ప్రమద్వర, రురు ఆయుష్షులో సగంతో కూడి లేచి నిలబడుగాక.
1.9.22
एवमुक्ते ततः कन्या सोदतिष्ठत्प्रमद्वरा ।
रुरोस्तस्यायुषोऽर्धेन सुप्तेव वरवर्णिनी ॥ १.९.२२ ॥
అలా చెప్పగానే, ఆ కన్య ప్రమద్వర లేచింది; రురు ఆయుష్షులో సగంతో, నిద్ర లేచినట్లు, సుందర వర్ణముగల ఆమె.
1.9.23
एतद्दृष्टं भविष्ये हि रुरोरुत्तमतेजसः ।
आयुषोऽतिप्रवृद्धस्य भार्यार्थेऽर्धमलुप्यत ॥ १.९.२३ ॥
ఇది భవిష్యత్తులో చూడబడింది—ఉత్తమ తేజస్సు గల రురు యొక్క అధికంగా పెరిగిన ఆయుష్షులో సగం భార్య కోసం త్యాగం చేయబడింది.
1.9.24
तत इष्टेऽहनि तयोः पितरौ चक्रतुर्मुदा ।
विवाहं तौ च रेमाते परस्परहितैषिणौ ॥ १.९.२४ ॥
అప్పుడు శుభదినాన వారి తల్లిదండ్రులు సంతోషంతో వివాహం జరిపించారు; ఆ ఇద్దరూ ఒకరికొకరు హితాన్ని కోరుతూ ఆనందించారు.
1.9.25
स लब्ध्वा दुर्लभां भार्यां पद्मकिञ्जल्कसुप्रभाम् ।
व्रतं चक्रे विनाशाय जिह्मगानां धृतव्रतः ॥ १.९.२५ ॥
అరుదైన, పద్మకేసరంలా ప్రకాశించే భార్యను పొంది, వంకరగా పాకే సర్పాలను నాశనం చేయాలని ఆయన వ్రతం పట్టాడు; దృఢవ్రతుడైన ఆ మునీశ్వరుడు.
1.9.26
स दृष्ट्वा जिह्मगान्सर्वांस्तीव्रकोपसमन्वितः ।
अभिहन्ति यथासत्त्वं गृह्य प्रहरणं सदा ॥ १.९.२६ ॥
వంకరగా పాకే సర్పాలన్నింటినీ చూసి తీవ్ర కోపంతో నిండినవాడై, ఆయుధం పట్టి ఎల్లప్పుడూ తన స్వభావానుసారం వాటిని కొడతాడు.
1.9.27
स कदाचिद्वनं विप्रो रुरुरभ्यागमन्महत् ।
शयानं तत्र चापश्यड्डुण्डुभं वयसान्वितम् ॥ १.९.२७ ॥
ఒకప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు రురుడు ఆ మహా అరణ్యానికి వచ్చాడు; అక్కడ వయసు పైబడిన ఒక డుండుభ సర్పం పడుకుని ఉండటం చూశాడు.
1.9.28
तत उद्यम्य दम्डं स कालदण्डोपमं तदा ।
जिघांसुः कुपितो विप्रस्तमुवाचाथ डुण्डुभः ॥ १.९.२८ ॥
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు కోపంతో కాలదండంలా తన దండాన్ని ఎత్తి, చంపాలనే కోరికతో; అప్పుడు డుండుభ సర్పం అతనితో అన్నది.
1.9.29
नापराध्यामि ते किंचिदहमद्य तपोधन ।
संरम्भाच्च किमर्थं मामभिहंसि रुषान्वितः ॥ १.९.२९ ॥
తపోధనా, నేను ఈ రోజు నీకు ఏ అపరాధమూ చేయలేదు; కోపంతో నిండి ఎందుకు నన్ను కొట్టాలనుకుంటున్నావు?