มหาภารตะ · อัธยายะ 1.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.9.1
तेषु तत्रोपविष्टेषु ब्राह्मणेषु महात्मसु ।
रुरुश्चुक्रोश गहनं वनं गत्वाऽतिदुःखितः ॥ १.९.१ ॥
ขณะที่พราหมณ์ผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นนั่งอยู่ที่นั่น รุรุผู้โศกเศร้าอย่างยิ่งได้เข้าไปในป่ารกทึบและร้องไห้คร่ำครวญ
1.9.2
शोकेनाभिहतः सोऽथ विलपन्करुणं बहु ।
अब्रवीद्वचनं शोचन्प्रियां स्मृत्वा प्रमद्वराम् ॥ १.९.२ ॥
ถูกความโศกเข้าครอบงำ เขาคร่ำครวญอย่างน่าสงสารเป็นอันมาก และกล่าวถ้อยคำด้วยความทุกข์ระทม นึกถึงคนรักของตนคือประมัทวรา หญิงผู้ประเสริฐ
1.9.3
शेते सा भुवि तन्वङ्गी मम शोकविवर्धिनी ।
प्राणानपहरन्तीव पूर्णचन्द्रनिभानना ॥ १.९.३ ॥
นางนอนอยู่บนพื้นดิน รูปร่างเรียวงาม ทำให้ความโศกของข้าพเจ้าเพิ่มพูน ใบหน้าของนางงามดั่งพระจันทร์เพ็ญ ราวกับจะพรากลมหายใจของข้าพเจ้าไปเสีย
1.9.4
यदि पीनायतश्रोणी पद्मपत्रनिभेक्षणा ।
मुमूर्षुरपि मे प्राणानादायाशु गमिष्यति ॥ १.९.४ ॥
หากนางผู้มีสะโพกอวบอิ่มและกว้าง ดวงตาดั่งกลีบบัว แม้กำลังจะสิ้นใจ ก็จะรับเอาลมหายใจของข้าพเจ้าไปอย่างรวดเร็วแล้วจากไป
1.9.5
पितृमातृसखीनां च लुप्तपिण्डस्य तस्य मे ।
बान्धवानां च सर्वेषां किं नु दुःखमतःपरम् ॥ १.९.५ ॥
สำหรับบิดา มารดา และมิตรสหาย และสำหรับข้าพเจ้าผู้ที่พิธีถวายปิณฑะได้ขาดหายไปแล้ว รวมทั้งญาติทั้งปวง ความทุกข์จะยิ่งใหญ่กว่านี้ได้อย่างไรเล่า
1.9.6
यदि दत्तं तपस्तप्तं गुरवो वा मया यदि ।
सम्यगाराधितास्तेन संजीवतु मम प्रिया ॥ १.९.६ ॥
หากข้าพเจ้าได้บริจาคทาน บำเพ็ญตบะ หรือหากข้าพเจ้าได้บูชาครูอาจารย์ด้วยความถูกต้อง ขอให้ด้วยบุญนั้น คนรักของข้าพเจ้าจงฟื้นคืนชีวิตเถิด
1.9.7
यथा च जन्मप्रभृति यतात्माऽहं धृतव्रतः ।
प्रमद्वरा तथाद्यैषा समुत्तिष्ठतु भामिनी ॥ १.९.७ ॥
เช่นเดียวกับที่ข้าพเจ้าได้สำรวมตน และมั่นคงในคำปฏิญาณตั้งแต่เกิดมา ขอให้ประมัทวรา หญิงผู้รุ่งโรจน์นี้ จงลุกขึ้นในวันนี้เถิด
1.9.8
एवं लालप्यतस्तस्य भार्यार्थे दुःखितस्य च ।
देवदूतस्तदाऽभ्येत्य वाक्यमाह रुरुं वने ॥ १.९.८ ॥
ขณะที่เขาคร่ำครวญเช่นนั้นในป่า เพราะภรรยาของตนด้วยความเศร้าโศก ทูตจากเทพก็เข้ามาหาและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่รุรุ
1.9.9
कृष्णे विष्णौ हृषीकेशे लोकेशेऽसुरविद्विषि ।
यदि मे निश्चला भक्तिर्मम जीवतु सा प्रिया ॥ १.९.९ ॥
หากความภักดีของข้าพเจ้าต่อพระกฤษณะ พระวิษณุ พระหฤษีเกศ ผู้เป็นเจ้าแห่งโลก ผู้เป็นศัตรูของอสูร นั้นมั่นคงไม่หวั่นไหว ขอให้คนรักของข้าพเจ้าจงมีชีวิตอยู่เถิด
1.9.10
विलप्यमाने तु रुरौ सर्वे देवाः कृपान्विताः ।
दूतं प्रस्थापयामासुः संदिश्यास्य हितं वचः ॥ १.९.१० ॥
ขณะที่รุรุกำลังคร่ำครวญ เทพทั้งปวงซึ่งเต็มไปด้วยความเมตตาจึงส่งทูตคนหนึ่งไป โดยกำชับด้วยถ้อยคำอันเป็นประโยชน์แก่รุรุ
1.9.11
स दूतस्त्वरितोऽभ्येत्य देवानां प्रियकृच्छुचिः ।
उवाच देववचनं रुरुमाभाष्य दुःखितम् ॥ १.९.११ ॥
ทูตนั้นผู้เป็นที่รักของเทพทั้งหลายและบริสุทธิ์ มาอย่างรวดเร็ว กล่าวกับรุรุผู้โศกเศร้า และกล่าวถ้อยคำของเทพ
1.9.12
देवैः सर्वैरहं ब्रह्मन्प्रेषितोऽस्मि तवान्तिकम् ।
त्वद्धितं त्वद्धितैरुक्तं शृणु वाक्यं द्विजोत्तम ॥ १.९.१२ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ข้าพเจ้าถูกส่งมาหาท่านโดยเทพทั้งปวง ขอท่านจงฟังถ้อยคำที่เหล่าผู้ปรารถนาดีต่อท่านกล่าวไว้เพื่อประโยชน์ของท่าน ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดในหมู่ทวิชาติ
1.9.13
अभिधत्से ह यद्वाचा रुरो दुःखान्न तन्मृषा ।
न तु मर्त्यस्य धर्मात्मन्नायुरस्ति गतायुषः ॥ १.९.१३ ॥
รุรุ สิ่งที่ท่านกล่าวด้วยวาจาในความทุกข์นั้นไม่เป็นเท็จ แต่ข้าแต่ผู้มีธรรมอันบริสุทธิ์ มนุษย์ผู้มีอายุสิ้นสุดแล้วย่อมไม่มีอายุเหลืออยู่
1.9.14
गतायुरेषा कृपणा गन्धर्वाप्सरसोः सुता ।
तस्माच्छोके मनस्तात मा कृथास्त्वं कथंचन ॥ १.९.१४ ॥
ประมัทวราผู้น่าสงสารนี้ บุตรีของคนธรรพ์และนางอัปสร อายุของนางหมดลงแล้ว เพราะฉะนั้น ข้าแต่ลูกรัก อย่าให้จิตของท่านจมอยู่ในความโศกไม่ว่าด้วยวิธีใดเลย
1.9.15
उपायश्चात्र विहितः पूर्वं देवैर्महात्मभिः ।
तं यदीच्छसि कर्तुं त्वं प्राप्स्यसीह प्रमद्वराम् ॥ १.९.१५ ॥
มีวิธีแก้ไขเรื่องนี้ที่เทพและมหาฤๅษีได้กำหนดไว้แต่เก่าก่อน หากท่านปรารถนาจะกระทำตามวิธีนั้น ท่านก็จะได้ประมัทวรากลับคืนมาที่นี่
1.9.16
क उपायः कृतो देवैर्बूहि तत्त्वेन खेचर ।
करिष्येऽहं तथा श्रुत्वा त्रातुमर्हति मां भवान् ॥ १.९.१६ ॥
เทพทั้งหลายได้ทำวิธีการอย่างไร ข้าแต่ผู้เหาะไปในอากาศ จงบอกความจริงให้ข้าพเจ้าทราบ เมื่อได้ฟังแล้วข้าพเจ้าจะปฏิบัติตาม ท่านควรแก่การช่วยชีวิตข้าพเจ้า
1.9.17
आयुषोऽर्धं प्रयच्छ त्वं कन्यायै भृगुनन्दन ।
एवमुत्थास्यति रुरो तव भार्या प्रयद्वरा ॥ १.९.१७ ॥
ข้าแต่โอรสของภฤगु ขอท่านจงมอบครึ่งหนึ่งของอายุของท่านแก่หญิงสาวนั้นเถิด ดังนี้ ข้าแต่รุรุ ภรรยาอันเป็นที่รักของท่านคือประมัทวราจะลุกขึ้นได้
1.9.18
आयुषोऽर्धं प्रयच्छामि कन्यायै खेचरोत्तम ।
शृङ्गाररूपाभरणा समुत्तिष्ठतु मे प्रिया ॥ १.९.१८ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดในหมู่ผู้เหาะไปในอากาศ ข้าพเจ้ามอบครึ่งหนึ่งของอายุของข้าพเจ้าแก่หญิงสาวนั้น ขอให้คนรักของข้าพเจ้าผู้ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์และความงามอันงดงามจงลุกขึ้นเถิด
1.9.19
ततो गन्धर्वराजश्च देवदूतश्च सत्तमौ ।
धर्मराजमुपेत्येदं वचनं प्रत्यभाषताम् ॥ १.९.१९ ॥
ครั้นแล้ว พระราชาแห่งคนธรรพ์และทูตจากเทพ ทั้งสองผู้ประเสริฐที่สุด ได้เข้าเฝ้าพระธรรมราชา และกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
1.9.20
धर्मराजायुषोऽर्धेन रुरोर्भार्या प्रमद्वरा ।
समुत्तिष्ठतु कल्याणी मृतैवं यदि मन्यसे ॥ १.९.२० ॥
ข้าแต่พระธรรมราชา หากท่านเห็นสมควรเช่นนั้น ขอให้ประมัทวรา ภรรยาของรุรุ ผู้เป็นมงคลนั้น แม้จะตายไปแล้ว จงลุกขึ้นได้ด้วยครึ่งหนึ่งของอายุของท่านเถิด
1.9.21
प्रमद्वरा रुरोर्भार्या देवदूत यदीच्छसि ।
उत्तिष्ठत्वायुषोऽर्धेन रुरोरेव समन्विता ॥ १.९.२१ ॥
ทูตแห่งเทพเจ้า หากท่านปรารถนา ขอให้นางประมัทวราภรรยาของรุรุ ลุกขึ้นมาพร้อมกับอายุครึ่งหนึ่งของรุรุนั้นเถิด
1.9.22
एवमुक्ते ततः कन्या सोदतिष्ठत्प्रमद्वरा ।
रुरोस्तस्यायुषोऽर्धेन सुप्तेव वरवर्णिनी ॥ १.९.२२ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว หญิงสาวประมัทวราผิวพรรณงดงามก็ลุกขึ้น ราวกับตื่นจากการหลับ พร้อมด้วยอายุครึ่งหนึ่งของรุรุนั้น
1.9.23
एतद्दृष्टं भविष्ये हि रुरोरुत्तमतेजसः ।
आयुषोऽतिप्रवृद्धस्य भार्यार्थेऽर्धमलुप्यत ॥ १.९.२३ ॥
เรื่องนี้ได้ถูกมองเห็นไว้ล่วงหน้าแล้ว คืออายุครึ่งหนึ่งของรุรุผู้มีรัศมีอันยอดเยี่ยม ผู้มีอายุยืนยาวมาก ถูกสละไปเพื่อประโยชน์แห่งการมีภรรยา
1.9.24
तत इष्टेऽहनि तयोः पितरौ चक्रतुर्मुदा ।
विवाहं तौ च रेमाते परस्परहितैषिणौ ॥ १.९.२४ ॥
ครั้นแล้วในวันมงคล บิดามารดาของทั้งสองก็จัดพิธีแต่งงานด้วยความยินดี ทั้งสองต่างปรารถนาความเจริญของกันและกัน จึงรื่นรมย์อยู่ร่วมกัน
1.9.25
स लब्ध्वा दुर्लभां भार्यां पद्मकिञ्जल्कसुप्रभाम् ।
व्रतं चक्रे विनाशाय जिह्मगानां धृतव्रतः ॥ १.९.२५ ॥
เขาได้ภรรยาอันหาได้ยาก มีรัศมีงดงามดุจเกสรดอกบัว จึงตั้งปฏิญาณว่าจะทำลายงูที่เลื้อยคดไปมา ผู้มั่นคงในคำปฏิญาณนั้น
1.9.26
स दृष्ट्वा जिह्मगान्सर्वांस्तीव्रकोपसमन्वितः ।
अभिहन्ति यथासत्त्वं गृह्य प्रहरणं सदा ॥ १.९.२६ ॥
เมื่อเห็นงูที่เลื้อยคดทั้งหมด เขาเต็มไปด้วยความโกรธอันรุนแรง จึงหยิบอาวุธขึ้นมาแล้วฟาดฟันมันอยู่เสมอ ตามสภาพของตน
1.9.27
स कदाचिद्वनं विप्रो रुरुरभ्यागमन्महत् ।
शयानं तत्र चापश्यड्डुण्डुभं वयसान्वितम् ॥ १.९.२७ ॥
วันหนึ่งพราหมณ์รุรุได้เข้าไปในป่าใหญ่แห่งนั้น และได้เห็นงูดุณฑุภะนอนอยู่ที่นั่น ซึ่งมีวัยชราแล้ว
1.9.28
तत उद्यम्य दम्डं स कालदण्डोपमं तदा ।
जिघांसुः कुपितो विप्रस्तमुवाचाथ डुण्डुभः ॥ १.९.२८ ॥
ครั้นแล้วพราหมณ์ผู้โกรธเคืองได้ยกไม้เท้าขึ้น ซึ่งดุจไม้ตายของพระยม ปรารถนาจะฆ่า จึงได้กล่าวแก่งูดุณฑุภะนั้น
1.9.29
नापराध्यामि ते किंचिदहमद्य तपोधन ।
संरम्भाच्च किमर्थं मामभिहंसि रुषान्वितः ॥ १.९.२९ ॥
ท่านผู้มีตบะ วันนี้เราไม่ได้ทำผิดอะไรต่อท่านเลย เหตุใดท่านจึงเต็มไปด้วยความโกรธ และทำร้ายเราด้วยความเคียดแค้นเล่า