ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.90.1
संभवं भरतस्याहं चरितं च महामतेः ।
शकुन्तलायाश्चोत्पत्तिं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १.९०.१ ॥
ଭରତଙ୍କ ଜନ୍ମ, ସେହି ମହାମତିଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଯଥାର୍ଥରେ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
1.90.2
दुष्यन्तेन च वीरेण यथा प्राप्ता शकुन्तला ।
तं वै पुरुषसिंहस्य भगवन्विस्तरं त्वहम् ॥ १.९०.२ ॥
ହେ ଭଗବାନ୍, ବୀର ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କିପରି ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ପାଇଲେ, ସେହି ପୁରୁଷସିଂହଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
1.90.3
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वज्ञ सर्वं मतिमतां वर ।
स कदाचिन्महाबाहुः प्रभूतबलवाहनः ॥ १.९०.३ ॥
ହେ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ସେହି ମହାବାହୁ ଏକଦା ପ୍ରଚୁର ସେନା ଓ ବାହନ ସହିତ ଥିଲେ।
1.90.4
वनं जगाम गहनं हयनागशतैर्वृतः ।
बलेन चतुरङ्गेण वृतः परमवल्गुना ॥ १.९०.४ ॥
ଶହ ଶହ ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନା ସହିତ ସେ ଘନ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।
1.90.5
खड्गशक्तिधरैर्वीरैर्गदामुसलपाणिभिः ।
प्रासतोमरहस्तैश्च ययौ योधशतैर्वृतः ॥ १.९०.५ ॥
ଖଡ୍ଗ ଓ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା ବୀରମାନେ, ହସ୍ତରେ ଗଦା ଓ ମୁଷଳ ଧରିଥିବା, ପ୍ରାସ ଓ ତୋମର ଧରିଥିବା ଶହ ଶହ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇ ସେ ଗଲେ।
1.90.6
सिंहनादैश्च योधानां शङ्खदुनदुभिनिःस्वनैः ।
रथनेमिस्वनैश्चैव सनागवरबृंहितैः ॥ १.९०.६ ॥
ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ସିଂହନାଦ, ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଧ୍ୱନି, ରଥଚକ୍ରର ଶବ୍ଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହସ୍ତୀଙ୍କ ବୃଂହିତ (ସେ ବନ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା)।
1.90.7
नानायुधधरैश्चापि नानावेषधरैस्तथा ।
ह्रेषितस्वनमिश्रैश्च क्ष्वेडितास्फोटितस्वनैः ॥ १.९०.७ ॥
ନାନା ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଓ ନାନା ବେଶ ଧାରଣ କରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର, ଅଶ୍ୱର ହ୍ରେଷାଧ୍ୱନି ସହିତ ମିଶ୍ରିତ, ଗର୍ଜନ ଓ କରତାଳିର ଶବ୍ଦର ଘୋଷ।
1.90.8
आसीत्किलकिलाशब्दस्तस्मिन्गच्छति पार्थिवे ।
प्रासादवरशृङ्गस्थाः परया नृपशोभया ॥ १.९०.८ ॥
ସେ ରାଜା ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାସାଦ ଶିଖରରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଲୋକେ ରାଜୋଚିତ ପରମ ଶୋଭାରେ କିଲକିଲା ଶବ୍ଦ କଲେ।
1.90.9
ददृशुस्तं स्त्रियस्तत्र शूरमात्मयशस्करम् ।
शक्रोपमममित्रघ्नं परवारणवारणम् ॥ १.९०.९ ॥
ସେଠାରେ ଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେହି ଶୂରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ନିଜର ଯଶ ବଢ଼ାଉଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଅନ୍ୟ ହସ୍ତୀଙ୍କୁ ରୋକୁଥିବା ହସ୍ତୀ ପରି ଥିଲେ।
1.90.10
पश्यन्तः स्त्रीगणास्तत्र वज्रपाणिं स्म मेनिरे ।
अयं स पुरुषव्याघ्रो रणे वसुपराक्रमः ॥ १.९०.१० ॥
ସେଠାରେ ଦେଖୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଭାବିଲେ ଯେ ଏ ବଜ୍ରପାଣି ଇନ୍ଦ୍ର ଅଟନ୍ତି; ଏ ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଯାଙ୍କର ରଣରେ ଧନଦାୟୀ ପରାକ୍ରମ ଅଛି।
1.90.11
यस्य बाहुबलं प्राप्य न भवन्त्यसुहृद्गणाः ।
इति वाचो ब्रुवन्त्यस्ताः स्त्रियः प्रेम्णा नराधिपं ॥ १.९०.११ ॥
'ଯାହାର ବାହୁବଳ ପାଇଲେ ଶତ୍ରୁସମୂହ ରହନ୍ତି ନାହିଁ'—ଏହିପରି ସେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ନେହରେ ସେହି ନରାଧିପଙ୍କ ବିଷୟରେ କହୁଥିଲେ।
1.90.12
तुष्टुवुः पुष्पवृष्टीश्च ससृजुस्तस्य मूर्धनि ।
तत्रतत्र च विप्रेन्द्रैः स्तूयमानः समन्ततः ॥ १.९०.१२ ॥
ସେମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ; ସର୍ବଦିଗରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ସେ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଆଗେଇଲେ।
1.90.13
निर्ययौ परमप्रीत्या वनं मृगजिघांसया ।
तं देवराजप्रतिमं मत्तवारणधूर्गतम् ॥ १.९०.१३ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ହରିଣ ମାରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ବନ ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ମତ୍ତ ହସ୍ତୀର ଯୁଆଳିରେ ବସିଥିବା, ଦେବରାଜଙ୍କ ସଦୃଶ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ।
1.90.14
द्विजक्षत्रियविट्शूद्रा निर्यान्तमनुजग्मिरे ।
ददृशुर्वर्धमानास्ते आशीर्भिश्च जयेन च ॥ १.९०.१४ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ବିଜୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.90.15
सुदूरमनुजग्मुस्तं पौरजानपदास्तथा ।
न्यवर्तन्त ततः पश्चादनुज्ञाता नृपेण ह ॥ १.९०.१५ ॥
ନଗର ଓ ଜନପଦର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ବହୁ ଦୂର ଗଲେ। ତା'ପରେ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସେମାନେ ଫେରିଲେ।
1.90.16
सुपर्णप्रतिमेनाथ रथेन वसुधाधिपः ।
महीमापूरयामास घोषेण त्रिदिवं तथा ॥ १.९०.१६ ॥
ଗରୁଡ଼ ସଦୃଶ ରଥରେ ଥିବା ସେହି ଭୂପତି ନିଜ ଘୋଷରେ ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ପୂରଣ କଲେ।
1.90.17
स गच्छन्ददृशे धीमान्नन्दनप्रतिमं वनम् ।
बिल्वार्कखदिराकीर्णं कपित्थधवसंकुलम् ॥ १.९०.१७ ॥
ଯାଉଯାଉ ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନନ୍ଦନ ସଦୃଶ ବନକୁ ଦେଖିଲେ। ତାହା ବିଲ୍ବ, ଅର୍କ, ଖଦିର ଗଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ କପିତ୍ଥ ଓ ଧବ ଗଛରେ ଘନ ଥିଲା।
1.90.18
विषमं पर्वतस्रस्तै रश्मभिश्च समावृतम् ।
निर्जलं निर्मनुष्यं च बहुयोजनमायतम् ॥ १.९०.१८ ॥
ସେ ବନ ବିଷମ ଥିଲା, ପର୍ବତରୁ ଖସିଥିବା ପଥରରେ ଘେରା, ଜଳହୀନ, ମନୁଷ୍ୟହୀନ ଏବଂ ବହୁ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ।
1.90.19
मृगसिंहैर्वृतं घोरैरन्यैश्चापि वनेचरैः ।
तद्वनं मनुजव्याघ्रः सभृत्यबलवाहनः ॥ १.९०.१९ ॥
ହରିଣ, ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ବନଚର ପ୍ରାଣୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ବନରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଘ୍ର ସଦୃଶ ସେ ରାଜା ନିଜ ଭୃତ୍ୟ, ସେନା ଓ ବାହନ ସହିତ (ପ୍ରବେଶ କଲେ)।
1.90.20
लोडयामास दुष्यन्तः सूदयन्विविधान्मृगान् ।
बाणगोचरसंप्राप्तांस्तत्र व्याघ्रगणान्बहून् ॥ १.९०.२० ॥
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ବିବିଧ ପ୍ରକାରର ହରିଣମାନଙ୍କୁ ଖେଦି ବଧ କଲେ; ବାଣର ପରିସରକୁ ଆସିଥିବା ଅନେକ ବ୍ୟାଘ୍ରଗଣକୁ ମଧ୍ୟ (ବଧ କଲେ)।
1.90.21
पातयामास दुष्यन्तो निर्बिभेद च सायकैः ।
दूरस्थान्सायकैः कांश्चिदभिनत्स नराधिपः ॥ १.९०.२१ ॥
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କୁ ପକାଇଦେଲେ ଓ ବାଣରେ ବିନ୍ଧିଲେ; ଦୂରରେ ଥିବା କେତେକଙ୍କୁ ସେହି ନରାଧିପ ବାଣରେ ଭେଦ କଲେ।
1.90.22
अभ्याशमागतांश्चान्यान्खड्गेन निरकृन्तत ।
कांश्चिदेणान्समाजघ्ने शक्त्या शक्तिमतां वरः ॥ १.९०.२२ ॥
ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେ ଖଡ୍ଗରେ କାଟିଦେଲେ; ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ କେତେକ ମୃଗଙ୍କୁ ଶକ୍ତି (ବର୍ଚ୍ଛା)ରେ ମାରି ପକାଇଲେ।
1.90.23
गदामण्डलतत्त्वज्ञश्चचारामितविक्रमः ।
तोमरैरसिभिश्चापि गदामुसलकम्पनैः ॥ १.९०.२३ ॥
ଗଦାମଣ୍ଡଳର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ଅପାର ପରାକ୍ରମୀ (ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ) ତୋମର, ଖଡ୍ଗ ଏବଂ ଗଦା-ମୁଷଳର ଆଘାତରେ ବିଚରଣ କଲେ।
1.90.24
चचार स विनिघ्नन्वै वन्यांस्तत्र मृगद्विजान् ।
राज्ञा चाद्भुतवीर्येण योधैश्च समरप्रियैः ॥ १.९०.२४ ॥
ସେ ସେଠାରେ ବନର ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରି ବିଚରଣ କଲେ; ଅଦ୍ଭୁତ ବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ରାଜା ଓ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସହିତ (ସେ ବନରେ ଘୂରିଲେ)।
1.90.25
लोड्यमानं महारण्यं तत्यजुः स्म मृगाधिपाः ।
तत्र विद्रुतयूथानि हतयूथपतीनि च ॥ १.९०.२५ ॥
ବିନାଶ ହେଉଥିବା ସେହି ମହାରଣ୍ୟକୁ ମୃଗରାଜମାନେ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେଠାରେ ଦଳସବୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ପଳାଇଲେ, ସେମାନଙ୍କ ନାୟକମାନେ ନିହତ ହେଲେ।
1.90.26
मृगयूथान्यथौत्सुक्याच्छब्दं चक्रुस्ततस्ततः ।
शुष्काश्चापि नदीर्गत्वा जलनैराश्यकर्शिताः ॥ १.९०.२६ ॥
ତା'ପରେ ଦଳସବୁ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଏଣୁତେଣୁ ଚିତ୍କାର କଲେ। ନଦୀ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ଶୁଖିଲା ଦେଖିଲେ; ଜଳର ନିରାଶାରେ ସେମାନେ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ।
1.90.27
व्यायामक्लान्तहृदयाः पतन्ति स्म विचेतसः ।
क्षुत्पिपासापरीताश्च श्रान्ताश्च पतिता भुवि ॥ १.९०.२७ ॥
ପରିଶ୍ରମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୃଦୟ ନେଇ ସେମାନେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ। କ୍ଷୁଧା-ତୃଷ୍ଣାରେ ଘେରା ହୋଇ, କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
1.90.28
केचित्तत्र नरव्याघ्रैरभक्ष्यन्त बुभुक्षितैः ।
केचिदग्निमथोत्पाद्य संसाध्य च वनेचराः ॥ १.९०.२८ ॥
ସେଠାରେ କେତେକଙ୍କୁ କ୍ଷୁଧିତ ନରବ୍ୟାଘ୍ରମାନେ ଖାଇଲେ; କେତେକଙ୍କୁ ବନଚାରୀମାନେ ଅଗ୍ନି ଜାଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
1.90.29
भक्षयन्ति स्म मांसानि प्रकुट्य विधिवत्तदा ।
तत्र केचिद्गजा मत्ता बलिनः शस्त्रविक्षताः ॥ १.९०.२९ ॥
ତେବେ ସେମାନେ ବିଧିଅନୁସାରେ ମାଂସ କାଟି ଖାଇଲେ। ସେଠାରେ କେତେକ ମତୁଆଲା ଓ ବଳବାନ ହାତୀ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆହତ ଥିଲେ।
1.90.30
संकोच्याग्रकरान्भीताः प्राद्रवन्ति स्म वेगिताः ।
शकृन्मूत्रं सृजन्तश्च क्षरन्तः शोणितं बहु ॥ १.९०.३० ॥
ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଶୁଣ୍ଡ ସଙ୍କୋଚ କରି ସେମାନେ ବେଗରେ ପଳାଇଲେ। ମଳମୂତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ଏବଂ ବହୁତ ରକ୍ତ ଝରାଇ।
1.90.31
वन्या गजवरास्तत्र ममृदुर्मनुजान्बहून् ।
तद्वनं बलमेघेन शरधारेण संवृतम्।
व्यरोचत मृगाकीर्णं राज्ञा हतमृगाधिपम् ॥ १.९०.३१ ॥
ସେଠାରେ ବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନେ ବହୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ପଦଦଳିତ କଲେ। ବାଣର ଧାରା ଓ ସୈନ୍ୟରୂପୀ ମେଘରେ ଘେରା ସେ ବନ, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ମୃଗାଧିପ (ସିଂହ) ବଧ କରିଥିଲେ, ହରିଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଶୋଭା ପାଇଲା।