మహాభారతం · అధ్యాయం 1.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.90.1
संभवं भरतस्याहं चरितं च महामतेः ।
शकुन्तलायाश्चोत्पत्तिं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १.९०.१ ॥
భరతుని జన్మమును, ఆ మహామతి చరితమును, శకుంతల పుట్టుకను యథార్థంగా వినగోరుచున్నాను.
1.90.2
दुष्यन्तेन च वीरेण यथा प्राप्ता शकुन्तला ।
तं वै पुरुषसिंहस्य भगवन्विस्तरं त्वहम् ॥ १.९०.२ ॥
భగవన్, వీరుడైన దుష్యంతుడు శకుంతలను ఏ విధంగా పొందెనో, ఆ పురుషసింహుని వృత్తాంతాన్ని నేను విస్తారంగా వినగోరుచున్నాను.
1.90.3
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वज्ञ सर्वं मतिमतां वर ।
स कदाचिन्महाबाहुः प्रभूतबलवाहनः ॥ १.९०.३ ॥
తత్త్వజ్ఞా, మతిమంతులలో శ్రేష్ఠుడా, అంతయూ వినగోరుచున్నాను. ఆ మహాబాహువు ఒకప్పుడు అపార బలవాహనాలతో ఉండెను.
1.90.4
वनं जगाम गहनं हयनागशतैर्वृतः ।
बलेन चतुरङ्गेण वृतः परमवल्गुना ॥ १.९०.४ ॥
వందలాది గుర్రాలు, ఏనుగులతో కూడి, అత్యంత సుందరమైన చతురంగ బలంతో ఆవృతుడై అతడు దట్టమైన అడవికి వెళ్ళెను.
1.90.5
खड्गशक्तिधरैर्वीरैर्गदामुसलपाणिभिः ।
प्रासतोमरहस्तैश्च ययौ योधशतैर्वृतः ॥ १.९०.५ ॥
ఖడ్గము, శక్తి ధరించిన వీరులు, చేతులలో గదలు, ముసలాలు, ప్రాస-తోమరాలు పట్టిన వందలాది యోధులతో ఆవృతుడై అతడు వెళ్ళెను.
1.90.6
सिंहनादैश्च योधानां शङ्खदुनदुभिनिःस्वनैः ।
रथनेमिस्वनैश्चैव सनागवरबृंहितैः ॥ १.९०.६ ॥
యోధుల సింహనాదములు, శంఖ దుందుభుల ధ్వనులు, రథచక్రముల ధ్వనులు, శ్రేష్ఠ గజముల గర్జనలు (అక్కడ మ్రోగెను).
1.90.7
नानायुधधरैश्चापि नानावेषधरैस्तथा ।
ह्रेषितस्वनमिश्रैश्च क्ष्वेडितास्फोटितस्वनैः ॥ १.९०.७ ॥
వివిధ ఆయుధాలు ధరించినవారూ, వివిధ వేషాలు ధరించినవారూ అయిన యోధుల, గుర్రాల సకిలింపుల ధ్వనితో కలిసిన, గర్జనలు మరియు భుజాలు చరచిన శబ్దాలతో కూడిన ఘోష.
1.90.8
आसीत्किलकिलाशब्दस्तस्मिन्गच्छति पार्थिवे ।
प्रासादवरशृङ्गस्थाः परया नृपशोभया ॥ १.९०.८ ॥
ఆ రాజు వెళ్తుండగా, ఉత్తమ ప్రాసాదాల శిఖరాలపై నిలిచినవారు రాజోచిత పరమ శోభతో ఆనంద కేకలు చేశారు.
1.90.9
ददृशुस्तं स्त्रियस्तत्र शूरमात्मयशस्करम् ।
शक्रोपमममित्रघ्नं परवारणवारणम् ॥ १.९०.९ ॥
అక్కడి స్త్రీలు ఆ శూరుడిని చూశారు; అతడు తన కీర్తిని పెంచువాడు, ఇంద్రునితో సమానుడు, శత్రునాశకుడు, ఇతర ఏనుగులను అడ్డగించే ఏనుగు వంటివాడు.
1.90.10
पश्यन्तः स्त्रीगणास्तत्र वज्रपाणिं स्म मेनिरे ।
अयं स पुरुषव्याघ्रो रणे वसुपराक्रमः ॥ १.९०.१० ॥
అక్కడ చూస్తున్న స్త్రీలు అతడు వజ్రధారి ఇంద్రుడేనని భావించారు; ఇతడు ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, యుద్ధంలో ధనమిచ్చే పరాక్రమం కలవాడు.
1.90.11
यस्य बाहुबलं प्राप्य न भवन्त्यसुहृद्गणाः ।
इति वाचो ब्रुवन्त्यस्ताः स्त्रियः प्रेम्णा नराधिपं ॥ १.९०.११ ॥
'ఎవని బాహుబలాన్ని పొందగానే శత్రుసమూహాలు ఉండవో'—అని ఆ స్త్రీలు ప్రేమతో ఆ నరాధిపుని గురించి పలికారు.
1.90.12
तुष्टुवुः पुष्पवृष्टीश्च ससृजुस्तस्य मूर्धनि ।
तत्रतत्र च विप्रेन्द्रैः स्तूयमानः समन्ततः ॥ १.९०.१२ ॥
వారు స్తుతించి, అతని శిరస్సుపై పుష్పవర్షం కురిపించారు; అక్కడక్కడ అన్ని వైపుల నుండి శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులచే స్తుతించబడుతూ అతడు సాగాడు.
1.90.13
निर्ययौ परमप्रीत्या वनं मृगजिघांसया ।
तं देवराजप्रतिमं मत्तवारणधूर्गतम् ॥ १.९०.१३ ॥
అత్యంత సంతోషంతో జింకలను వేటాడాలనే కోరికతో అతడు అడవికి బయలుదేరాడు. మదించిన ఏనుగు కాడిపై కూర్చున్న, దేవేంద్రునితో సమానుడైన ఆ రాజును.
1.90.14
द्विजक्षत्रियविट्शूद्रा निर्यान्तमनुजग्मिरे ।
ददृशुर्वर्धमानास्ते आशीर्भिश्च जयेन च ॥ १.९०.१४ ॥
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు బయలుదేరిన అతనిని అనుసరించారు. ఆశీర్వాదాలతో, విజయంతో ఉప్పొంగుతూ వారు అతనిని చూశారు.
1.90.15
सुदूरमनुजग्मुस्तं पौरजानपदास्तथा ।
न्यवर्तन्त ततः पश्चादनुज्ञाता नृपेण ह ॥ १.९०.१५ ॥
పట్టణవాసులు, గ్రామవాసులు కూడా అతనితో చాలా దూరం వెళ్ళారు. తరువాత రాజు అనుమతితో వారు వెనక్కి తిరిగారు.
1.90.16
सुपर्णप्रतिमेनाथ रथेन वसुधाधिपः ।
महीमापूरयामास घोषेण त्रिदिवं तथा ॥ १.९०.१६ ॥
గరుడునితో సమానమైన రథంపై ఉన్న ఆ భూపాలుడు తన ధ్వనితో భూమిని, అలాగే స్వర్గాన్ని నింపాడు.
1.90.17
स गच्छन्ददृशे धीमान्नन्दनप्रतिमं वनम् ।
बिल्वार्कखदिराकीर्णं कपित्थधवसंकुलम् ॥ १.९०.१७ ॥
వెళ్తూ ఆ బుద్ధిమంతుడు నందనవనంతో సమానమైన అడవిని చూశాడు. అది బిల్వ, అర్క, ఖదిర వృక్షాలతో నిండి, కపిత్థ, ధవ వృక్షాలతో దట్టంగా ఉంది.
1.90.18
विषमं पर्वतस्रस्तै रश्मभिश्च समावृतम् ।
निर्जलं निर्मनुष्यं च बहुयोजनमायतम् ॥ १.९०.१८ ॥
ఆ అడవి అసమానంగా, పర్వతాల నుండి జారిన రాళ్లతో చుట్టుముట్టబడి, నీరులేక, మనుషులు లేక, అనేక యోజనాల దూరం వ్యాపించి ఉంది.
1.90.19
मृगसिंहैर्वृतं घोरैरन्यैश्चापि वनेचरैः ।
तद्वनं मनुजव्याघ्रः सभृत्यबलवाहनः ॥ १.९०.१९ ॥
జింకలు, సింహాలు, ఇతర భయంకర అరణ్యజీవులతో నిండిన ఆ అడవిలో, మనుషులలో వ్యాఘ్రమైన ఆ రాజు తన సేవకులు, సేన, వాహనాలతో (ప్రవేశించాడు).
1.90.20
लोडयामास दुष्यन्तः सूदयन्विविधान्मृगान् ।
बाणगोचरसंप्राप्तांस्तत्र व्याघ्रगणान्बहून् ॥ १.९०.२० ॥
దుష్యంతుడు అక్కడ వివిధ రకాల జింకలను వెంటాడి చంపాడు; బాణ పరిధిలోకి వచ్చిన అనేక పులి గుంపులను కూడా (చంపాడు).
1.90.21
पातयामास दुष्यन्तो निर्बिभेद च सायकैः ।
दूरस्थान्सायकैः कांश्चिदभिनत्स नराधिपः ॥ १.९०.२१ ॥
దుష్యంతుడు వాటిని కూల్చి బాణాలతో గుచ్చాడు; దూరంలో ఉన్న కొన్నింటిని ఆ నరాధిపతి బాణాలతో ఛేదించాడు.
1.90.22
अभ्याशमागतांश्चान्यान्खड्गेन निरकृन्तत ।
कांश्चिदेणान्समाजघ्ने शक्त्या शक्तिमतां वरः ॥ १.९०.२२ ॥
దగ్గరకు వచ్చిన ఇతరులను అతడు కత్తితో నరికాడు; బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు కొన్ని లేళ్లను శక్తి (ఈటె)తో కొట్టి చంపాడు.
1.90.23
गदामण्डलतत्त्वज्ञश्चचारामितविक्रमः ।
तोमरैरसिभिश्चापि गदामुसलकम्पनैः ॥ १.९०.२३ ॥
గదామండల రహస్యం తెలిసినవాడు, అపారమైన పరాక్రమం గలవాడు (దుష్యంతుడు) తోమరాలు, కత్తులు, గద, ముసలాల కదలికలతో తిరిగాడు.
1.90.24
चचार स विनिघ्नन्वै वन्यांस्तत्र मृगद्विजान् ।
राज्ञा चाद्भुतवीर्येण योधैश्च समरप्रियैः ॥ १.९०.२४ ॥
అతడు అక్కడ అడవిలోని జింకలను, పక్షులను సంహరిస్తూ తిరిగాడు; అద్భుత పరాక్రమశాలి రాజుతో, యుద్ధప్రియులైన యోధులతో (అడవిలో సంచరించాడు).
1.90.25
लोड्यमानं महारण्यं तत्यजुः स्म मृगाधिपाः ।
तत्र विद्रुतयूथानि हतयूथपतीनि च ॥ १.९०.२५ ॥
నాశనమవుతున్న ఆ మహారణ్యాన్ని మృగరాజులు విడిచిపెట్టారు. అక్కడ మందలు చెదరి పారిపోయాయి, వాటి నాయకులు హతమయ్యారు.
1.90.26
मृगयूथान्यथौत्सुक्याच्छब्दं चक्रुस्ततस्ततः ।
शुष्काश्चापि नदीर्गत्वा जलनैराश्यकर्शिताः ॥ १.९०.२६ ॥
అప్పుడు మందలు ఆందోళనతో అటూ ఇటూ అరిచాయి. నదులకు వెళ్లినప్పుడు అవి ఎండిపోయి ఉన్నాయి; నీరు దొరకదనే నిరాశతో అవి కృశించాయి.
1.90.27
व्यायामक्लान्तहृदयाः पतन्ति स्म विचेतसः ।
क्षुत्पिपासापरीताश्च श्रान्ताश्च पतिता भुवि ॥ १.९०.२७ ॥
శ్రమతో అలసిన హృదయాలతో అవి స్పృహ కోల్పోయి పడిపోయాయి. ఆకలి దాహాలతో చుట్టుముట్టబడి, అలసి, నేలపై పడిపోయాయి.
1.90.28
केचित्तत्र नरव्याघ्रैरभक्ष्यन्त बुभुक्षितैः ।
केचिदग्निमथोत्पाद्य संसाध्य च वनेचराः ॥ १.९०.२८ ॥
అక్కడ కొన్నింటిని ఆకలిగొన్న నరవ్యాఘ్రులు తినేశారు; కొన్నింటిని అడవి వాసులు నిప్పు రాజేసి వండుకున్నారు.
1.90.29
भक्षयन्ति स्म मांसानि प्रकुट्य विधिवत्तदा ।
तत्र केचिद्गजा मत्ता बलिनः शस्त्रविक्षताः ॥ १.९०.२९ ॥
అప్పుడు వారు విధిప్రకారం మాంసాన్ని కోసి తిన్నారు. అక్కడ కొన్ని మదించిన, బలమైన ఏనుగులు ఆయుధాలతో గాయపడి ఉన్నాయి.
1.90.30
संकोच्याग्रकरान्भीताः प्राद्रवन्ति स्म वेगिताः ।
शकृन्मूत्रं सृजन्तश्च क्षरन्तः शोणितं बहु ॥ १.९०.३० ॥
భయపడి, తొండాలను ముడిచి వేగంగా పారిపోయాయి. మలమూత్రాలు విసర్జిస్తూ, ఎంతో రక్తం స్రవిస్తూ.
1.90.31
वन्या गजवरास्तत्र ममृदुर्मनुजान्बहून् ।
तद्वनं बलमेघेन शरधारेण संवृतम्।
व्यरोचत मृगाकीर्णं राज्ञा हतमृगाधिपम् ॥ १.९०.३१ ॥
అక్కడ అడవి శ్రేష్ఠ గజాలు అనేకమంది మనుషులను తొక్కివేశాయి. బాణాల ధారతో, సైన్యమనే మేఘంతో కప్పబడిన ఆ అడవి, రాజు మృగాధిపతిని (సింహాన్ని) చంపిన చోట, జింకలతో నిండి ప్రకాశించింది.