มหาภารตะ · อัธยายะ 1.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.90.1
संभवं भरतस्याहं चरितं च महामतेः ।
शकुन्तलायाश्चोत्पत्तिं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १.९०.१ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังความจริงเรื่องกำเนิดของพระภรต เรื่องราวของผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่พระองค์นั้น และการกำเนิดของนางศกุนตลา
1.90.2
दुष्यन्तेन च वीरेण यथा प्राप्ता शकुन्तला ।
तं वै पुरुषसिंहस्य भगवन्विस्तरं त्वहम् ॥ १.९०.२ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เป็นที่เคารพ ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังโดยพิสดารว่า ท้าวทุษยันต์ผู้กล้าหาญได้นางศกุนตลามาอย่างไร พระองค์ผู้เป็นดั่งราชสีห์ในหมู่มนุษย์
1.90.3
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वज्ञ सर्वं मतिमतां वर ।
स कदाचिन्महाबाहुः प्रभूतबलवाहनः ॥ १.९०.३ ॥
ข้าแต่ผู้รู้ความจริง ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังทั้งหมด ครั้งหนึ่งพระราชาผู้มีแขนใหญ่พระองค์นั้นมีกองทัพและยานพาหนะมากมาย
1.90.4
वनं जगाम गहनं हयनागशतैर्वृतः ।
बलेन चतुरङ्गेण वृतः परमवल्गुना ॥ १.९०.४ ॥
พระองค์ถูกล้อมด้วยม้าและช้างนับร้อย พร้อมด้วยกองทัพสี่เหล่าอันงดงามยิ่ง เสด็จเข้าไปในป่าทึบ
1.90.5
खड्गशक्तिधरैर्वीरैर्गदामुसलपाणिभिः ।
प्रासतोमरहस्तैश्च ययौ योधशतैर्वृतः ॥ १.९०.५ ॥
พระองค์ถูกล้อมด้วยนักรบกล้าหาญนับร้อยที่ถือดาบและหอก มือถือตะบองและกระบอง และยกหอกยาวกับหลาวสูงขึ้น เสด็จออกไป
1.90.6
सिंहनादैश्च योधानां शङ्खदुनदुभिनिःस्वनैः ।
रथनेमिस्वनैश्चैव सनागवरबृंहितैः ॥ १.९०.६ ॥
ด้วยเสียงคำรามอย่างราชสีห์ของนักรบ เสียงสังข์และกลองใหญ่ เสียงล้อรถ และเสียงแตรของช้างประเสริฐ ป่านั้นก็ก้องกังวาน
1.90.7
नानायुधधरैश्चापि नानावेषधरैस्तथा ।
ह्रेषितस्वनमिश्रैश्च क्ष्वेडितास्फोटितस्वनैः ॥ १.९०.७ ॥
ด้วยเสียงอึกทึกของนักรบผู้ถืออาวุธหลากหลายและแต่งกายต่างกันไป ผสมกับเสียงม้าร้องและเสียงคำรามกับเสียงตบแขน
1.90.8
आसीत्किलकिलाशब्दस्तस्मिन्गच्छति पार्थिवे ।
प्रासादवरशृङ्गस्थाः परया नृपशोभया ॥ १.९०.८ ॥
ขณะพระราชาเสด็จไป ผู้คนที่ยืนอยู่บนยอดปราสาทอันประเสริฐต่างร้องเสียงเจื้อยแจ้วด้วยความปีติ พร้อมความงดงามอันสูงสุดของกษัตริย์
1.90.9
ददृशुस्तं स्त्रियस्तत्र शूरमात्मयशस्करम् ।
शक्रोपमममित्रघ्नं परवारणवारणम् ॥ १.९०.९ ॥
ที่นั่นเหล่าสตรีได้เห็นวีรบุรุษผู้นั้น ผู้นำเกียรติยศมาสู่ตน ดั่งพระอินทร์ ผู้ปราบศัตรู ดั่งช้างที่ยับยั้งช้างของฝ่ายตรงข้าม
1.90.10
पश्यन्तः स्त्रीगणास्तत्र वज्रपाणिं स्म मेनिरे ।
अयं स पुरुषव्याघ्रो रणे वसुपराक्रमः ॥ १.९०.१० ॥
เหล่าสตรีที่มองอยู่ที่นั่นนึกว่าพระองค์คือพระอินทร์ผู้ถือสายฟ้าไว้ในมือ นี่คือวีรบุรุษในหมู่มนุษย์ ผู้มีความกล้าในการรบอันนำมาซึ่งทรัพย์สมบัติ
1.90.11
यस्य बाहुबलं प्राप्य न भवन्त्यसुहृद्गणाः ।
इति वाचो ब्रुवन्त्यस्ताः स्त्रियः प्रेम्णा नराधिपं ॥ १.९०.११ ॥
"เมื่อได้พึ่งพาแขนอันเข้มแข็งของพระองค์ ฝ่ายศัตรูทั้งปวงก็ไม่คงอยู่" เหล่าสตรีเหล่านั้นกล่าวถ้อยคำเช่นนี้ด้วยความรัก กล่าวถึงเจ้าแห่งมนุษย์พระองค์นั้น
1.90.12
तुष्टुवुः पुष्पवृष्टीश्च ससृजुस्तस्य मूर्धनि ।
तत्रतत्र च विप्रेन्द्रैः स्तूयमानः समन्ततः ॥ १.९०.१२ ॥
พวกนางสรรเสริญและโปรยดอกไม้ลงบนพระเศียรของพระองค์ และขณะเสด็จไป พระองค์ก็ได้รับการสรรเสริญจากทุกทิศ ทั้งที่นี่และที่นั่น โดยพราหมณ์ผู้ประเสริฐ
1.90.13
निर्ययौ परमप्रीत्या वनं मृगजिघांसया ।
तं देवराजप्रतिमं मत्तवारणधूर्गतम् ॥ १.९०.१३ ॥
ด้วยความยินดียิ่ง ปรารถนาจะฆ่ากวาง พระองค์เสด็จออกสู่ป่า พระราชาผู้ดั่งเจ้าแห่งเทพ ประทับบนแอกของช้างที่กำลังตกมัน
1.90.14
द्विजक्षत्रियविट्शूद्रा निर्यान्तमनुजग्मिरे ।
ददृशुर्वर्धमानास्ते आशीर्भिश्च जयेन च ॥ १.९०.१४ ॥
พราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ และศูทรต่างตามไปส่งพระองค์ที่กำลังเสด็จออกไป ทั้งเจริญพรและปรารถนาชัยชนะ พวกเขาเฝ้ามองพระองค์เสด็จไป
1.90.15
सुदूरमनुजग्मुस्तं पौरजानपदास्तथा ।
न्यवर्तन्त ततः पश्चादनुज्ञाता नृपेण ह ॥ १.९०.१५ ॥
ชาวเมืองและชาวชนบทก็ตามพระองค์ไปไกลมาก แล้วเมื่อได้รับอนุญาตจากพระราชา พวกเขาจึงหันกลับ
1.90.16
सुपर्णप्रतिमेनाथ रथेन वसुधाधिपः ।
महीमापूरयामास घोषेण त्रिदिवं तथा ॥ १.९०.१६ ॥
จากนั้น เจ้าแห่งแผ่นดินนั้นประทับบนรถศึกดั่งรถของพระครุฑ เสียงโห่ร้องของพระองค์ทำให้แผ่นดินเต็มไปด้วยเสียง และสวรรค์ก็เช่นกัน
1.90.17
स गच्छन्ददृशे धीमान्नन्दनप्रतिमं वनम् ।
बिल्वार्कखदिराकीर्णं कपित्थधवसंकुलम् ॥ १.९०.१७ ॥
ขณะเสด็จไป ผู้มีปัญญานั้นได้เห็นป่าที่เหมือนนันทนวัน เต็มไปด้วยต้นพิลวะ อรกะ และขทิระ และเต็มไปด้วยต้นกปิตถะกับต้นธวะ
1.90.18
विषमं पर्वतस्रस्तै रश्मभिश्च समावृतम् ।
निर्जलं निर्मनुष्यं च बहुयोजनमायतम् ॥ १.९०.१८ ॥
ป่านั้นขรุขระ ล้อมด้วยก้อนหินที่หล่นลงมาจากภูเขา ปราศจากน้ำและปราศจากผู้คน ทอดยาวไปหลายโยชน์
1.90.19
मृगसिंहैर्वृतं घोरैरन्यैश्चापि वनेचरैः ।
तद्वनं मनुजव्याघ्रः सभृत्यबलवाहनः ॥ १.९०.१९ ॥
ในป่านั้นซึ่งเต็มไปด้วยกวาง ราชสีห์ และสัตว์ป่าอื่นๆ ที่น่ากลัว มนุษย์ผู้เป็นดั่งเสือ พร้อมด้วยบริวาร กองทัพ และยานพาหนะ ได้เสด็จเข้าไป
1.90.20
लोडयामास दुष्यन्तः सूदयन्विविधान्मृगान् ।
बाणगोचरसंप्राप्तांस्तत्र व्याघ्रगणान्बहून् ॥ १.९०.२० ॥
ที่นั่น ท้าวทุษยันต์ทรงไล่ล่าและฆ่ากวางหลายชนิด รวมทั้งฝูงเสือจำนวนมากที่เข้ามาอยู่ในระยะลูกศรของพระองค์
1.90.21
पातयामास दुष्यन्तो निर्बिभेद च सायकैः ।
दूरस्थान्सायकैः कांश्चिदभिनत्स नराधिपः ॥ १.९०.२१ ॥
ทุษยันตะยิงพวกเขาให้ล้มลงและแทงด้วยลูกศรของตน และเจ้าแห่งมนุษย์ยังยิงบางตัวที่อยู่ไกลด้วยลูกศรอีกด้วย
1.90.22
अभ्याशमागतांश्चान्यान्खड्गेन निरकृन्तत ।
कांश्चिदेणान्समाजघ्ने शक्त्या शक्तिमतां वरः ॥ १.९०.२२ ॥
ผู้ที่เข้ามาใกล้ พระองค์ฟันด้วยดาบจนขาด และผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลัง ยังใช้หอกแทงกวางบางตัวให้ล้มลง
1.90.23
गदामण्डलतत्त्वज्ञश्चचारामितविक्रमः ।
तोमरैरसिभिश्चापि गदामुसलकम्पनैः ॥ १.९०.२३ ॥
ผู้ชำนาญในการร่ายกระบองเป็นวงกลม มีวิกรมอันหาประมาณมิได้ พระองค์เดินพล่านไปพร้อมหอกซัด ดาบ และกระบองกับตะบองที่สั่นสะเทือน
1.90.24
चचार स विनिघ्नन्वै वन्यांस्तत्र मृगद्विजान् ।
राज्ञा चाद्भुतवीर्येण योधैश्च समरप्रियैः ॥ १.९०.२४ ॥
พระองค์เที่ยวฆ่าทั้งกวางและนกในป่าอยู่ที่นั่น ร่วมกับพระราชาผู้มีวีรภาพน่าอัศจรรย์และเหล่านักรบผู้รักการรบ
1.90.25
लोड्यमानं महारण्यं तत्यजुः स्म मृगाधिपाः ।
तत्र विद्रुतयूथानि हतयूथपतीनि च ॥ १.९०.२५ ॥
ราชสีห์ทั้งหลายละทิ้งมหาวนาที่กำลังถูกทำลายนั้นไป ฝูงสัตว์แตกกระเจิงหนีไปที่นั่น และจ่าฝูงของมันก็ถูกฆ่าตาย
1.90.26
मृगयूथान्यथौत्सुक्याच्छब्दं चक्रुस्ततस्ततः ।
शुष्काश्चापि नदीर्गत्वा जलनैराश्यकर्शिताः ॥ १.९०.२६ ॥
ฝูงกวางต่างร้องเสียงดังอยู่ทุกหนทุกแห่งด้วยความวิตกกังวล เมื่อไปถึงแม่น้ำ ก็พบว่าแม่น้ำแห้งขอด และเพราะสิ้นหวังในน้ำ จึงอ่อนแรงลง
1.90.27
व्यायामक्लान्तहृदयाः पतन्ति स्म विचेतसः ।
क्षुत्पिपासापरीताश्च श्रान्ताश्च पतिता भुवि ॥ १.९०.२७ ॥
ด้วยใจที่เหนื่อยล้าจากการดิ้นรน มันจึงล้มลงหมดสติ ถูกความหิวและความกระหายครอบงำ อ่อนล้า และล้มลงกับพื้นดิน
1.90.28
केचित्तत्र नरव्याघ्रैरभक्ष्यन्त बुभुक्षितैः ।
केचिदग्निमथोत्पाद्य संसाध्य च वनेचराः ॥ १.९०.२८ ॥
บางตัวถูกเหล่าเสือในหมู่มนุษย์ที่หิวโหยกัดกินที่นั่น ส่วนบางตัวถูกชาวป่าผู้อาศัยในป่า ก่อไฟแล้วปรุงให้พร้อม
1.90.29
भक्षयन्ति स्म मांसानि प्रकुट्य विधिवत्तदा ।
तत्र केचिद्गजा मत्ता बलिनः शस्त्रविक्षताः ॥ १.९०.२९ ॥
แล้วพวกเขาก็หั่นเนื้อตามพิธีกรรม และกินมัน ที่นั่นมีช้างบางตัวที่คลุ้มคลั่งและแข็งแรง ได้รับบาดแผลจากอาวุธ
1.90.30
संकोच्याग्रकरान्भीताः प्राद्रवन्ति स्म वेगिताः ।
शकृन्मूत्रं सृजन्तश्च क्षरन्तः शोणितं बहु ॥ १.९०.३० ॥
ด้วยความหวาดกลัว มันหดงวงเข้าและวิ่งหนีอย่างรีบเร่ง ขับถ่ายอุจจาระและปัสสาวะ และมีเลือดไหลออกมามาก
1.90.31
वन्या गजवरास्तत्र ममृदुर्मनुजान्बहून् ।
तद्वनं बलमेघेन शरधारेण संवृतम्।
व्यरोचत मृगाकीर्णं राज्ञा हतमृगाधिपम् ॥ १.९०.३१ ॥
ช้างป่าชั้นยอดได้เหยียบย่ำมนุษย์จำนวนมากที่นั่น ป่านั้นถูกปกคลุมด้วยฝนลูกศรและกองทัพดุจห่าฝน เต็มไปด้วยฝูงกวาง ส่องแสงอยู่ ณ ที่ซึ่งพระราชาได้ฆ่าเจ้าแห่งฝูงสัตว์แล้ว