મહાભારત · અધ્યાય 1.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.93.1
एवमुक्तस्तया शक्रः संदिदेश सदागतिम् ।
प्रातिष्ठत तदा काले मेनका वायुना सह ॥ १.९३.१ ॥
તેણીએ આ રીતે કહ્યા પછી, ઇન્દ્રે સદાગતિને આદેશ આપ્યો; ત્યારે યોગ્ય સમયે મેનકા વાયુ સાથે નીકળી.
1.93.2
अथापश्यद्वरारोहा तपसा दग्धकिल्बिषम् ।
मिश्वामित्रं तप्यमानं मेनका भीरुराश्रमे ॥ १.९३.२ ॥
ત્યારે તે સુંદર કમરવાળી ભીરુ મેનકાએ તપથી પાપ બળી ગયેલા વિશ્વામિત્રને આશ્રમમાં તપ કરતા જોયા.
1.93.3
अभिवाद्य ततः सा तं प्राक्रीडदृषिसन्निधौ ।
अपोवाह च वासोऽस्या मारुतः शशिसंनिभम् ॥ १.९३.३ ॥
પછી તેણીએ તેમને પ્રણામ કરી ઋષિની સમીપે રમત કરી; અને પવને ચંદ્ર સમાન તેનું વસ્ત્ર ઉડાવી લીધું.
1.93.4
सागच्छत्त्वरिता भूमिं वासस्तदभिलिप्सती ।
कुत्सयन्तीव सव्रीडं मारुतं वरवर्णिनी ॥ १.९३.४ ॥
તે સુંદર વર્ણવાળી સ્ત્રી તે વસ્ત્ર પકડવા ઉતાવળે ભૂમિ પર આવી, જાણે શરમથી પવનને ઠપકો આપતી હોય.
1.93.5
पश्यतस्तस्य राजर्षेरप्यग्निसमतेजसः ।
विश्वामित्रस्ततस्तां तु विषमस्थामनिन्दिताम् ॥ १.९३.५ ॥
અગ્નિ સમાન તેજસ્વી તે રાજર્ષિ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે વિશ્વામિત્રે તે નિર્દોષ સ્ત્રીને અસહજ સ્થિતિમાં ઊભેલી જોઈ.
1.93.6
गृद्धां वाससि संभ्रान्तां मेनकां मुनिसत्तमः ।
अनिर्देश्यवयोरूपामपश्यद्विवृतां तदा ॥ १.९३.६ ॥
ત્યારે મુનિશ્રેષ્ઠે વસ્ત્ર તરફ આસક્ત અને ગભરાયેલી મેનકાને જોઈ; તેની વય અને રૂપ અવર્ણનીય હતાં, તે તે સમયે ખુલ્લી અવસ્થામાં હતી.
1.93.7
तस्या रूपगुणान्दृष्ट्वा स तु विप्रर्षभस्तदा ।
चकार भावं संसर्गे तया कामवशं गतः ॥ १.९३.७ ॥
તેનાં રૂપ અને ગુણો જોઈને એ વિપ્રશ્રેષ્ઠ ત્યારે તેની સાથે સંસર્ગનો ભાવ ધરવા લાગ્યા; કામને વશ થઈને.
1.93.8
न्यमन्त्रयत चाप्येनां सा चाप्यैच्छदनिन्दिता ।
तौ तत्र सुचिरं कालमुभौ व्यवहरतां तदा ॥ १.९३.८ ॥
તેણે તેને આમંત્રણ આપ્યું, અને એ નિર્દોષ સ્ત્રી પણ સંમત થઈ. તે બંને ત્યાં લાંબા સમય સુધી સાથે રહ્યાં.
1.93.9
रममाणौ यथाकामं यतैकदिवसं तथा ।
एवं वर्षसहस्राणामतीतं नान्वचिन्तयत् ॥ १.९३.९ ॥
ઇચ્છા પ્રમાણે રમતાં, એક જ દિવસની જેમ; આ રીતે હજારો વર્ષ વીતી ગયાં, અને તેણે તેનો વિચાર ન કર્યો.
1.93.10
कामक्रोधावजितवान्मुनिर्नित्यं समाहितः ।
चिरार्जितस्य तपसः क्षयं स कृतवान्मुनिः ॥ १.९३.१० ॥
કામ અને ક્રોધને ન જીતનાર તે મુનિ, સદા સમાહિત રહેતા છતાં; લાંબા સમયથી સંચિત તપનો તે મુનિએ નાશ કર્યો.
1.93.11
तपसः संक्षयादेव मुनिर्मोहं समाविशत् ।
मोहाभिभूतः क्रोधात्मा ग्रसन्मूलफलान्मुनिः ॥ १.९३.११ ॥
તપના ક્ષયથી જ મુનિ મોહમાં પ્રવેશ્યા; મોહથી ઘેરાયેલા, ક્રોધી સ્વભાવના તે મુનિ મૂળ અને ફળ ખાતા રહ્યા.
1.93.12
पादैर्जलरवं कृत्वा अन्तर्द्वीपे कुटीं गतः ।
मेनका गन्तुकामा तु शुश्राव जलनिस्वनम् ॥ १.९३.१२ ॥
પગ વડે પાણીનો અવાજ કરીને તે ટાપુની અંદર પોતાની કુટિયા તરફ ગયા; અને જવાની ઇચ્છા રાખતી મેનકાએ પાણીનો અવાજ સાંભળ્યો.
1.93.13
तपसा दीप्तवीर्योऽसावाकाशादेति याति च ।
अद्य संज्ञां विजानामि ययाऽद्य तपसः क्षयः ॥ १.९३.१३ ॥
તપથી દીપ્ત વીર્યવાળો તે આકાશમાંથી આવે છે અને જાય છે. આજે હું તે સંજ્ઞા સમજું છું, જેનાથી આજે મારા તપનો ક્ષય થાય છે.
1.93.14
गन्तुं न युक्तमित्युक्त्वा ऋतुस्नाताथ मेनका ।
कामरागाभिभूतस्य मुनेः पार्स्वं जगाम ह ॥ १.९३.१४ ॥
'જવું યોગ્ય નથી' એમ કહીને ઋતુસ્નાતા મેનકા કામરાગથી અભિભૂત મુનિની પાસે ગઈ.
1.93.15
जनयामास स मुनिर्मेनकायां शकुन्तलाम् ।
प्रस्थे हिमवतो रम्ये मालिनीमभितो नदीम् ॥ १.९३.१५ ॥
તે મુનિએ હિમાલયના રમણીય ઢોળાવ પર, માલિની નદીની બંને બાજુએ, મેનકાથી શકુંતલાને જન્મ આપ્યો.
1.93.16
देवगर्भोपमां बालां सर्वाभरणभूषिताम् ।
शयानां शयने रम्ये मेनका वाक्यमब्रवीत् ॥ १.९३.१६ ॥
દેવગર્ભ જેવી, બધાં આભૂષણોથી શણગારેલી, સુંદર શય્યા પર સૂતેલી તે બાળાને મેનકાએ આ વચન કહ્યું.
1.93.17
महर्षेरुग्रतपसस्तेजस्त्वमसि भामिनि ।
तस्मात्स्वर्गं गमिष्यामि देवकार्यार्थमागता ॥ १.९३.१७ ॥
હે ભામિની, તું એ ઉગ્ર તપસ્વી મહર્ષિનું તેજ છે. તેથી દેવકાર્ય માટે આવેલી હું સ્વર્ગે જઈશ.
1.93.18
जातमुत्सृज्य तं गर्भं मेनका मालिनीमनु ।
कृतकार्या ततस्तूर्णमगच्छच्छक्रसंसदम् ॥ १.९३.१८ ॥
જન્મેલા તે ગર્ભને છોડી, મેનકા માલિની નદીના માર્ગે પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરી ઝડપથી ઇન્દ્રની સભામાં ગઈ.
1.93.19
तं वने विजने गर्भं सिंहव्याघ्रसमाकुले ।
दृष्ट्वा शयानं शकुनाः समन्तात्पर्यवारयन्।
नेमां हिंस्युर्वने बालां क्रव्यादा मांसगृद्धिनः ॥ १.९३.१९ ॥
સિંહ અને વાઘથી ભરેલા નિર્જન વનમાં તે બાળકને સૂતેલું જોઈને પક્ષીઓએ ચારેબાજુથી તેને ઘેરી લીધી, જેથી વનના માંસાહારીઓ માંસની લાલચે આ બાળાને હણી ન નાખે.
1.93.20
पर्यरक्षन्त तां तत्र शकुन्ता मेनकात्मजाम् ।
उपस्प्रष्टुं गतश्चाहमपश्यं शयितामिमाम् ॥ १.९३.२० ॥
ત્યાં પક્ષીઓએ મેનકાની પુત્રીનું રક્ષણ કર્યું. આચમન કરવા ગયો ત્યારે મેં આ સૂતેલી બાળાને જોઈ.
1.93.21
निर्जने विपिने रम्ये शकुन्तैः परिवारिताम् ।
मां दृष्ट्वैवाभ्यपद्यन्त पादयोः पतिता द्विजाः।
अब्रुञ्शकुनाः सर्वे कलं मधुरभाषिणः ॥ १.९३.२१ ॥
નિર્જન રમણીય વનમાં પક્ષીઓથી ઘેરાયેલી તેને જોઈને, મને જોતાં જ દ્વિજ પક્ષીઓ મારા ચરણોમાં પડ્યાં. મધુરભાષી સર્વ પક્ષીઓ મીઠી વાણીમાં બોલ્યાં.
1.93.22
विश्वामित्रसुतां ब्रह्मन्न्यासभूतां भरस्व वै ।
कामक्रोधावजितवान्सखा ते कौशिकीं गतः ॥ १.९३.२२ ॥
હે બ્રાહ્મણ, આ વિશ્વામિત્રની પુત્રી છે; થાપણ તરીકે મૂકાયેલી છે. તેનું પાલન કરો. કામ-ક્રોધ ન જીતી શકનાર તમારો મિત્ર કૌશિકી તરફ ગયો છે.
1.93.23
तस्मात्पोषय तत्पुत्रीं दयावानिति तेऽब्रुवन् ।
सर्वभूतरुतज्ञोऽहं दयावान्सर्वजन्तुषु ॥ १.९३.२३ ॥
તેથી આ પુત્રીનું પાલન કરો; તમે દયાળુ છો, એમ તેઓએ કહ્યું. સર્વ પ્રાણીઓની ભાષા જાણનાર હું સર્વ જીવો પ્રત્યે દયાળુ છું.
1.93.24
आनयित्वा ततश्चैनां दुहितृत्वे न्यवेशयम् ॥ १.९३.२४ ॥
પછી તેને લાવીને મેં તેને પુત્રી તરીકે સ્વીકારી.
1.93.25
शरीरकृत्प्राणदाता यस्य चान्नानि भुञ्जते ।
क्रमेणैते त्रयोऽप्युक्ताः पितरो धर्मशासने ॥ १.९३.२५ ॥
જે શરીર આપે, જે પ્રાણ આપે, અને જેનું અન્ન ખાવામાં આવે — ધર્મશાસનમાં આ ત્રણેય ક્રમશઃ પિતા કહેવાયા છે.
1.93.26
निर्जने तु वने यस्माच्छकुन्तैः परिवारिता ।
शकुन्तलेति नामास्याः कृतं चापि ततो मया ॥ १.९३.२६ ॥
નિર્જન વનમાં પક્ષીઓથી ઘેરાયેલી હતી તેથી મેં તેનું નામ શકુંતલા રાખ્યું.
1.93.27
एवं दुहितरं विद्धि मम विप्र शकुन्तलाम् ।
शकुन्तला च पितरं मन्यते मामनिन्दिता ॥ १.९३.२७ ॥
હે વિપ્ર, આ રીતે શકુંતલાને મારી પુત્રી જાણો; અને નિર્દોષ શકુંતલા મને પિતા માને છે.
1.93.28
एतदाचष्ट पृष्टः सन्मम जन्म महर्षये ।
सुतां कण्वस्य मामेवं विद्धि त्वं मनुजाधिप ॥ १.९३.२८ ॥
મહર્ષિએ પૂછતાં મેં મારો જન્મ આ રીતે કહ્યો; હે મનુજાધિપ, મને કણ્વની પુત્રી તરીકે જાણો.
1.93.29
कण्वं हि पितरं मन्ये पितरं स्वमजानती ।
इति ते कथितं राजन्यथावृत्तं श्रुतं मया ॥ १.९३.२९ ॥
મારા સાચા પિતાને ન જાણતી હું કણ્વને જ પિતા માનું છું. હે રાજન, જેમ બન્યું હતું તેમ આ મેં તમને કહ્યું; મેં પણ આ રીતે જ સાંભળ્યું છે.