ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.96.1
तं कुमारमृषिर्दृष्ट्वा कर्म चास्यातिमानुषम् ।
समयो यौवराज्याय इत्यनुध्याय स द्विजः ॥ १.९६.१ ॥
ସେଇ କୁମାରଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅତିମାନୁଷ କର୍ମ ଦେଖି, ଯୁବରାଜପଦର ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଭାବି ସେ ଦ୍ୱିଜ
1.96.2
शकुन्तलां समाहूय कण्वो वचनमब्रवीत् ।
शृणु भद्रे मम सुते मम वाक्यं शुचिस्मिते ॥ १.९६.२ ॥
ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଡାକି କଣ୍ୱ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ମୋ ଝିଅ, ଶୁଚିସ୍ମିତା, ମୋ ବାକ୍ୟ ଶୁଣ।
1.96.3
पतिव्रतानां नारीणां विशिष्टमिति चोच्यते ।
पतिशुश्रूषणं पूर्वं मनोवाक्कायचेष्टितैः ॥ १.९६.३ ॥
ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ: ମନ, ବାକ୍ୟ ଓ ଶରୀରର କର୍ମରେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସେବା କରିବା।
1.96.4
अनुज्ञाता मया पूर्वं पूजयैतद्व्रतं तव ।
एतेनैव च वृत्तेन पुण्याँल्लोकानवाप्य च ॥ १.९६.४ ॥
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛି; ତୁମର ଏହି ବ୍ରତକୁ ସମ୍ମାନ କର। ଏହି ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟଲୋକ ପାଇ।
1.96.5
तस्यान्ते मानुषे लोके विशिष्टां तप्स्यसे श्रियम् ।
तस्माद्भद्रेऽद्य यातव्यं समीपं पौरवस्य ह ॥ १.९६.५ ॥
ତାହାର ଅନ୍ତରେ, ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ତୁମେ ବିଶିଷ୍ଟ ଶୋଭାରେ ଝଲସିବ। ତେଣୁ ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଆଜି ତୁମେ ପୌରବଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
1.96.6
स्वयं नायाति मत्वा ते गतं कालं शुचिस्मिते ।
गत्वाऽऽराधय राजानं दुष्यन्तं हितकाम्यया ॥ १.९६.६ ॥
ସମୟ ଗଡ଼ି ଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବି ସେ ନିଜେ ଆସୁନାହିଁ; ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତା, ତୁମେ ଯାଇ ତୁମ ହିତ କାମନାରେ ରାଜା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର।
1.96.7
दौष्यन्तिं यौवराज्यस्थं दृष्ट्वा प्रीतिमवाप्स्यसि ।
देवतानां गुरूणां च क्षत्रियाणां च भामिनि ॥ १.९६.७ ॥
ହେ ଭାମିନୀ, ଯୁବରାଜ ପଦରେ ଥିବା ଦୌଷ୍ୟନ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁମେ ଦେବତା, ଗୁରୁ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ ପାଇବ।
1.96.8
भर्तॄणां च विशेषेम हितं संगमनं भवेत् ।
तस्मात्पुत्रि कुमारेण गन्तव्यं मत्प्रियेप्सया ॥ १.९६.८ ॥
ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ବିଶେଷ ହିତକର। ଅତଏବ ହେ କନ୍ୟା, ମୋ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛାରେ ତୁମେ ରାଜକୁମାର ସହିତ ଯିବା ଉଚିତ।
1.96.9
प्रतिवाक्यं न दद्यास्त्वं शपिता मम पादयोः ॥ १.९६.९ ॥
ତୁମେ ପ୍ରତିବାଦ କରିବ ନାହିଁ; ମୋ ପାଦର ଶପଥ ଦେଇ ମୁଁ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧୁଛି।
1.96.10
एवमुक्त्वा सुतां तत्र पौत्रं कण्वोऽभ्यभाषत ।
परिष्वज्य च बाहुभ्यां मूर्ध्न्युपाघ्राय पौरवम् ॥ १.९६.१० ॥
ଏମିତି କହି କଣ୍ୱ ସେଠାରେ କନ୍ୟା ଓ ପୌତ୍ର ସହିତ କଥା କହିଲେ; ଦୁଇ ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ପୌରବର ମସ୍ତକ ଚୁମ୍ବନ କଲେ।
1.96.11
सोमवंशोद्भवो राजा दुष्यन्त इति विश्रुतः ।
तस्याग्रमहिषी चैषा तव माता शुचिव्रता ॥ १.९६.११ ॥
ସୋମବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ନାମକ ରାଜା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କର ପଟ୍ଟରାଣୀ, ତୁମର ମାତା, ଏହି ଶୁଚିବ୍ରତା।
1.96.12
गन्तुकामा भर्तृपार्श्वं त्वया सह सुमध्यमा ।
गत्वाऽभिवाद्य राजनं यौवराज्यमवाप्स्यसि ॥ १.९६.१२ ॥
ସ୍ୱାମୀ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଏହି ସୁମଧ୍ୟମା ତୁମ ସହିତ ଯିବେ। ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ତୁମେ ଯୁବରାଜ ପଦ ପାଇବ।
1.96.13
स पिता तव राजेन्द्रस्तस्य त्वं वशगो भव ।
पितृपैतामहं राज्यमातिष्ठस्व स्वभावतः ॥ १.९६.१३ ॥
ସେ ତୁମ ପିତା, ରାଜାମାନଙ୍କ ରାଜା; ତୁମେ ତାଙ୍କ ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୁଅ। ପିତୃ-ପିତାମହଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର।
1.96.14
तस्मिन्काले स्वराज्यस्थो मामनुस्मर पौरव ॥ १.९६.१४ ॥
ସେହି ସମୟରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର, ହେ ପୌରବ।
1.96.15
अभिवाद्य मुनेः पादौ पौरवो वाक्यमब्रवीत् ।
त्वं पिता मम विप्रर्षे त्वं माता त्वं गतिश्च मे ॥ १.९६.१५ ॥
ମୁନିଙ୍କ ପାଦରେ ପ୍ରଣାମ କରି ପୌରବ କହିଲେ: "ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ତୁମେ ମୋ ପିତା, ତୁମେ ମୋ ମାତା, ତୁମେ ମୋ ଗତି।"
1.96.16
न चान्यं पितरं मन्ये त्वामृते तु महातपः ।
तव शुश्रूषणं पुण्यमिह लोके परत्र च ॥ १.९६.१६ ॥
ହେ ମହାତପସ୍ୱୀ, ତୁମ ବିନା ମୁଁ ଆଉ କାହାକୁ ପିତା ମାନେ ନାହିଁ। ତୁମର ସେବା ଏ ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ।
1.96.17
शकुन्तला भर्तृकामा स्वयं यातु यथेष्टतः ।
अहं सुश्रूषणपरः पादमूले वसामि वः ॥ १.९६.१७ ॥
ସ୍ୱାମୀ ଇଚ୍ଛୁକା ଶକୁନ୍ତଳା ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସ୍ୱୟଂ ଯାଉ। ମୁଁ ତୁମ ସେବାରେ ରତ ହୋଇ ତୁମ ପାଦମୂଳରେ ରହିବି।
1.96.18
क्रीडां व्यालमृगैः सार्धं करिष्ये न पुरा यथा ।
त्वच्छासनपरो नित्यं स्वाध्यायं च करोम्यहम् ॥ १.९६.१८ ॥
ପୂର୍ବ ପରି ବନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳିବି ନାହିଁ। ସର୍ବଦା ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ରହି ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟ କରିବି।
1.96.19
एवमुक्त्वा तु संश्लिष्य पादौ कण्वस्य तिष्ठतः ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्ररुरोद शकुन्तला ॥ १.९६.१९ ॥
ଏପରି କହି, ଠିଆ ହୋଇଥିବା କଣ୍ଵଙ୍କ ପାଦକୁ ଜାପୁଟି ଧରି, ସେ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶକୁନ୍ତଳା ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ।
1.96.20
स्नेहात्पितुश्च पुत्रस्य हर्षशोकसमन्विता ।
निशाम्य रुदतीमार्तां दौष्यन्तिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १.९६.२० ॥
ପିତା ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସ୍ନେହରୁ, ହର୍ଷ ଓ ଶୋକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୌଷ୍ୟନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ଦେଖି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.96.21
श्रुत्वा भगवतो वाक्यं किं रोदिषि शकुन्तले ।
गन्तव्यं काल्य उत्थाय भर्तृप्रीतिस्ववास्ति चेत् ॥ १.९६.२१ ॥
ଭଗବାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣିବା ପରେ ବି, ହେ ଶକୁନ୍ତଳା, ତୁମେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ସକାଳେ ଉଠି ଯିବାକୁ ହେବ; ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଥିଲେ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
1.96.22
एकस्तु कुरुते पापं फलं भुङ्क्ते महाजनः ।
मया निवारितो नित्यं न करोषि वचो मम ॥ १.९६.२२ ॥
ଜଣେ ହିଁ ପାପ କରେ, କିନ୍ତୁ ଫଳ ମହାଜନମାନେ ଭୋଗନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସଦା ବାରଣ କରିଛି; ତୁମେ ମୋ କଥା ମାନୁନାହଁ।
1.96.23
निःसृतान्कुञ्जरान्नित्यं बाहुभ्यां संप्रमथ्य वै ।
वनं च लोडयन्नित्यं सिंहव्याघ्रगणैर्वृतम् ॥ १.९६.२३ ॥
ହାତୀମାନଙ୍କୁ ସଦା ବାହୁରେ ତଡ଼ି ଓ ଦଳି, ସିଂହ-ବାଘ ଦଳ ଘେରା ବନକୁ ସଦା ଘୋଳି।
1.96.24
एवंविधानि चान्यानि कृत्वा वै पुरुनन्दन ।
रुषितो भगवांस्तात तस्मादावां विवासितौ ॥ १.९६.२४ ॥
ହେ ପୁରୁବଂଶଜ, ଏପରି ଓ ଅନ୍ୟ କର୍ମ କରିବାରୁ, ହେ ପୁଅ, ଭଗବାନ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ତେଣୁ ଆମେ ଦୁହେଁ ନିର୍ବାସିତ ହେଲୁ।
1.96.25
नाहं गच्छामि दुष्यन्तं नास्मि पुत्र हितैषिणी ।
पादमूले वसिष्यामि महर्षेर्भावितात्मनः ॥ १.९६.२५ ॥
ମୁଁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି ନାହିଁ, ମୁଁ ପୁତ୍ରର ହିତାକାଙ୍କ୍ଷିଣୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସେହି ମହର୍ଷିଙ୍କ ଚରଣତଳେ ମୁଁ ବାସ କରିବି।
1.96.26
एवमुक्त्वा तु रुदती पपात मुनिपादयोः ।
एवं विलपतीं कण्वश्चानुनीय च हेतुभिः।
पुनः प्रोवाच भगवानानृशंस्याद्धितं वचः ॥ १.९६.२६ ॥
ଏପରି କହି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ସେ ମୁନିଙ୍କ ଚରଣରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା ତାକୁ କଣ୍ୱ କାରଣ ଦେଇ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, କରୁଣାରୁ ପୁନର୍ବାର ହିତବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.96.27
शकुन्तले शृणुष्वेदं हितं पथ्यं च भामिनि ।
पतिव्रताभावगुणान्हित्वा साध्यं न किंचन ॥ १.९६.२७ ॥
ହେ ଶକୁନ୍ତଳା, ଏହି ହିତକର ଓ ପଥ୍ୟ ବାକ୍ୟ ଶୁଣ। ପତିବ୍ରତା ଗୁଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଆଉ କିଛି ସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
1.96.28
प्रतिव्रतानां देवा वै तुष्टाः सर्वरप्रदाः ।
प्रसादं च करिष्यन्ति आपदो मोक्षयन्ति च ॥ १.९६.२८ ॥
ପତିବ୍ରତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ସର୍ବବର ପ୍ରଦାନକାରୀ। ସେମାନେ କୃପା କରିବେ ଓ ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ।
1.96.29
पतिप्रसादात्पुण्यं च प्राप्नुवन्ति न चाशुभम् ।
तस्माद्गत्वा तु राजानमाराधय शुचिस्मिते ॥ १.९६.२९ ॥
ପତିଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟ ପାଆନ୍ତି, ଅଶୁଭ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତା, ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର।
1.96.30
शकुन्तलां तथोक्त्वा वै शाकुन्तलमथाब्रवीत् ।
दौहित्रो मम पौत्रस्त्वमिलिलस्य महात्मनः ॥ १.९६.३० ॥
ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଏପରି କହି ସେ ଶାକୁନ୍ତଳକୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ମୋର ଦୌହିତ୍ର (ନାତି) ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଇଳଙ୍କ ପୌତ୍ର।"
1.96.31
शृणुष्व वचनं सत्यं प्रब्रवीमि तवानघ ।
मनसा भर्तृकामा वै वाग्भिरुक्त्वा पृथग्विधम् ॥ १.९६.३१ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୋ ସତ୍ୟ ବଚନ ଶୁଣ। ମନରେ ସେ ସ୍ୱାମୀ କାମନା କରେ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ବାଣୀରେ ମଧ୍ୟ ଏହା କହିଛି।
1.96.32
गन्तुं नेच्छति कल्याणी तस्मात्तात वहस्व वै ।
शक्तस्त्वं प्रतिगन्तुं च मुनिभिः सह पौरव ॥ १.९६.३२ ॥
କଲ୍ୟାଣୀ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ହେ ତାତ, ତାକୁ ନେଇଯାଅ। ହେ ପୌରବ, ତୁମେ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ଫେରିଯିବାକୁ ସମର୍ଥ।
1.96.33
इत्युक्त्वा सर्वदमनं कण्वः शिष्यानथाब्रवीत् ।
शकुन्तलामिमां शीग्रं सपुत्रामाश्रमादितः ॥ १.९६.३३ ॥
ଏହା କହି ସର୍ବଦମନ କଣ୍ୱ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ପୁତ୍ର ସହିତ ଏହି ଆଶ୍ରମରୁ ଶୀଘ୍ର ନେଇଯାଅ।"
1.96.34
भर्तुः प्रापयताभ्याशं सर्वलक्षणपूजिताम् ।
नारीणां चिरवासो हि बान्धवेषु न रोचते ॥ १.९६.३४ ॥
ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ପୂଜିତା ଏହାକୁ ସ୍ୱାମୀ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚାଅ। ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହିବା ପ୍ରକୃତରେ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ।
1.96.35
कीर्तिचारित्रधर्म्नस्तस्मान्नयत मा चिरम् ॥ १.९६.३५ ॥
ତେଣୁ କୀର୍ତ୍ତି, ଚରିତ୍ର ଓ ଧର୍ମ ପାଇଁ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ତାକୁ ନେଇଯାଅ।
1.96.36
धर्माभिपूजितं पुत्रं काश्यपेन निशाम्य तु ।
काश्यपात्प्राप्य चानुज्ञां मुमुदे च शकुन्तला ॥ १.९६.३६ ॥
ଧର୍ମରେ ପୂଜିତ ପୁତ୍ର ବିଷୟରେ କାଶ୍ୟପଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଏବଂ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ଶକୁନ୍ତଳା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
1.96.37
कण्वस्य वचनं श्रुत्वा प्रतिगच्छेति चासकृत् ।
तथेत्युक्त्वा तु कण्वं च मातरं पौरवोऽब्रवीत्।
किं चिरायसि मातस्त्वं गमिष्यामो नृपालयम् ॥ १.९६.३७ ॥
କଣ୍ୱଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, "ଫେରିଯାଅ" ବୋଲି ବାରମ୍ବାର କୁହାଯିବାରୁ, "ଠିକ୍" ବୋଲି କହି ସେ ପୌରବ କଣ୍ୱ ଓ ମାତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମା, ତୁମେ କାହିଁକି ବିଳମ୍ବ କରୁଛ? ଆମେ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ଯିବା।"
1.96.38
एवमुक्त्वा तु तां देवीं दुष्यन्तस्य महात्मनः ।
अभिवाद्य मुनेः पादौ गन्तुमैच्छत्स पौरवः ॥ १.९६.३८ ॥
ଏହିପରି ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ କହି, ମହାତ୍ମା ଦୁଷ୍ମନ୍ତଙ୍କ ସେହି ପୌରବ ମୁନିଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କରି ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
1.96.39
शकुन्तला च पितरमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
प्रदक्षिणीकृत्य तदा पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.९६.३९ ॥
ଶକୁନ୍ତଳା ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କର ଯୋଡ଼ି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ତା'ପରେ ପିତାଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.96.40
अज्ञानान्मे पिता चेति दुरुक्तं वापि चानृतम् ।
अकार्यं वाप्यनिष्टं वा क्षन्तुमर्हति तद्भवान् ॥ १.९६.४० ॥
"ପିତା, ଅଜ୍ଞାନତା ଯୋଗୁଁ ମୁଁ ଯେଉଁ କଠୋର, ମିଥ୍ୟା, ଅନୁଚିତ ବା ଅପ୍ରିୟ କିଛି କହିଥାଏ, ତାକୁ ଆପଣ କ୍ଷମା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।"
1.96.41
एवमुक्तो नतशिरा मुनिर्नोवाच किंचन ।
मनुष्यभावात्कण्वोऽपि मुनिरश्रूण्यवर्तयत् ॥ १.९६.४१ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ମୁନି ମୁଣ୍ଡ ନତ କରି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ମାନବ ଭାବନା ଯୋଗୁଁ ମୁନି କଣ୍ୱଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଆଖିରୁ ଲୁହ ବହିଲା।
1.96.42
अब्भक्षान्वायुभक्षांश्च शीर्णपर्णाशनान्मुनीन् ।
फलमूलाशिनो दान्तान्कृशान्धमनिसंततान् ॥ १.९६.४२ ॥
ଜଳପାନ କରୁଥିବା, ପବନ ପାନ କରୁଥିବା ଓ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଖାଉଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କୁ; ଫଳମୂଳ ଖାଉଥିବା, ସଂଯମୀ, କୃଶ, ଶିରା ଦିଶୁଥିବା ଦେହର ମୁନିମାନଙ୍କୁ।
1.96.43
व्रतिनो जटिलान्मुण्डान्वल्कलाजिनसंवृतान् ।
समाहूय मुनिः कण्वः कारुण्यादिदमब्रवीत् ॥ १.९६.४३ ॥
ବ୍ରତଧାରୀ, ଜଟାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡିତ ମସ୍ତକ, ବଲ୍କଳ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପରିହିତ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ଡାକି ମୁନି କଣ୍ବ କରୁଣାବଶତଃ ଏହା କହିଲେ।
1.96.44
मया तु लालिता नित्यं मम पुत्री यशस्विनी ।
वने जाता विवृद्धा च न च जानाति किंचन ॥ १.९६.४४ ॥
ମୁଁ ସର୍ବଦା ମୋ ଯଶସ୍ୱିନୀ କନ୍ୟାକୁ ସ୍ନେହରେ ପାଳିଛି; ବନରେ ଜନ୍ମ ଓ ବଡ଼ ହୋଇଥିବା ସେ କିଛି ଜାଣେ ନାହିଁ।
1.96.45
आश्रमात्तु पथा सर्वैर्नीयतां क्षत्रियालयम् ।
द्वितीययोजने विप्राः प्रतिष्ठानं प्रतिष्ठितम् ॥ १.९६.४५ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଗଣ, ଆଶ୍ରମରୁ ପଥରେ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ତାକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଇ ଯାଆନ୍ତୁ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୋଜନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନଗର ଅଛି।
1.96.46
प्रतिष्ठाने पुरे राजा शाकुन्तलपितामहः ।
अध्युवास चिरं कालमुर्वश्या सहितः पुरा ॥ १.९६.४६ ॥
ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନଗରରେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ପୁତ୍ରର ପିତାମହ ରାଜା ପୂର୍ବରୁ ଊର୍ବଶୀ ସହ ବହୁକାଳ ବାସ କରିଥିଲେ।
1.96.47
अनूपजाङ्गलयुतं धनधान्यसमाकुलम् ।
प्रतिष्ठितं पुरवरं गङ्गायामुनसङ्गमे ॥ १.९६.४७ ॥
ଅନୂପ ଓ ଜାଙ୍ଗଳ ଭୂମିଯୁକ୍ତ, ଧନଧାନ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନାର ସଙ୍ଗମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର।
1.96.48
तत्र सङ्गममासाद्य स्नात्वा हुतहुताशनाः ।
शाकमूलफलाहारा निवर्तध्वं तपोधनाः।
अन्यथा तु भवेद्विप्रा अध्वनो गमने श्रमः ॥ १.९६.४८ ॥
ସେଠାରେ ସଙ୍ଗମରେ ପହଞ୍ଚି ସ୍ନାନ କରି, ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇ, ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଆହାର କରି, ହେ ତପୋଧନଗଣ, ଫେରି ଯାଆନ୍ତୁ; ନୋହିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଗଣ, ପଥଯାତ୍ରାରେ ଶ୍ରମ ହେବ।
1.96.49
तथेत्युक्त्वा च ते सर्वे प्रातिष्ठन्त महौजसः ।
शकुन्तलां पुरस्कृत्य दुष्यन्तस्य पुरं प्रति ॥ १.९६.४९ ॥
"ଠିକ୍ ଅଛି" ବୋଲି କହି ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମୁନିମାନେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ନଗର ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
1.96.50
गृहीत्वा चामरप्रख्यं पुत्रं कमललोचनम् ।
आजग्मुश्च पुरं रम्यं दुष्यन्ताध्युषितं वनात् ॥ १.९६.५० ॥
ଚାମର ପରି ବର୍ଣ୍ଣର, କମଳନୟନ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଧରି ସେମାନେ ବନରୁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ବସାଇଥିବା ସୁନ୍ଦର ନଗରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
1.96.51
शकुन्तलां समादाय मुनयो धर्मवत्सलाः ।
ते वनानि नदीः शैलान्गिरिप्रस्रवणानि च ॥ १.९६.५१ ॥
ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ସାଥିରେ ନେଇ ଧର୍ମପ୍ରିୟ ମୁନିମାନେ ବନ, ନଦୀ, ପର୍ବତ ଓ ପର୍ବତୀୟ ଝରଣା ଅତିକ୍ରମ କରି ଗଲେ।
1.96.52
कन्दराणि नितम्बांश्च राष्ट्राणि नगराणि च ।
आश्रमाणि च पुण्यानि गत्वा चैव गतश्रमाः ॥ १.९६.५२ ॥
ଗୁମ୍ଫା, ପର୍ବତ ଢାଲୁ, ରାଷ୍ଟ୍ର, ନଗର ଓ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଅତିକ୍ରମ କରି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଶ୍ରମରହିତ ଥିଲେ।
1.96.53
शनैर्मध्याह्नवेलायां प्रतिष्ठानं समाययुः ।
तां पुरीं पुरुहूतेन ऐलस्यार्थे विनिर्मिताम् ॥ १.९६.५३ ॥
ଧୀରେ ଧୀରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ ସେମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେହି ନଗରୀକୁ ଐଳ (ପୁରୂରବା) ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
1.96.54
परिघाट्टालकैर्मुख्यैरुपकल्पशतैरपि ।
शतघ्नीचक्रयन्त्रैश्च गुप्तामन्यैर्दुरासदाम् ॥ १.९६.५४ ॥
ପରିଘ, ଅଟ୍ଟାଳିକା, ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଶହ ଶହ ଆୟୋଜନ, ଶତଘ୍ନୀ ଓ ଚକ୍ରଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସାଧନରେ ସୁରକ୍ଷିତ ସେହି ନଗରୀ ଦୁର୍ଗମ ଥିଲା।
1.96.55
हर्म्यप्रसादसंबाधां नानापण्यविभूषिताम् ।
मण्टपैः ससभै रम्यैः प्रपाभिश्च समावृताम् ॥ १.९६.५५ ॥
ସେହି ନଗର ପ୍ରାସାଦ ଓ ଅଟ୍ଟାଳିକାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ନାନା ପ୍ରକାରର ପଣ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ସୁନ୍ଦର ମଣ୍ଡପ, ସଭାଗୃହ ଓ ଜଳସତ୍ରରେ ଘେରା ଥିଲା।
1.96.56
राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिताम् ।
कैलासशिखराकारैर्गोपुरैः समलङ्कृताम् ॥ १.९६.५६ ॥
ସେହି ନଗର ବିଶାଳ ଓ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ରାଜପଥରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; କୈଲାସ ଶିଖର ପରି ଗୋପୁରରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଥିଲା।
1.96.57
द्वारतोरणनिर्यूहैर्मङ्गलैरुपशोभिताम् ।
उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम् ॥ १.९६.५७ ॥
ସେହି ନଗର ଦ୍ୱାର, ତୋରଣ, ଉଚ୍ଚସ୍ଥାନ ଓ ମଙ୍ଗଳଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଉଦ୍ୟାନ, ଆମ୍ବବାଗ ଓ ବନରେ ଯୁକ୍ତ, ସାଳବୃକ୍ଷର ମେଖଳାରେ ଘେରା ଏକ ମହାନଗର ଥିଲା।
1.96.58
सर्वपुष्करिणीभिश्च उद्यानैश्च समावृताम् ।
वर्णाश्रमैः स्वधर्मस्थैर्नित्योत्सवसमाहितैः ॥ १.९६.५८ ॥
ସେହି ନଗର ସବୁ ପ୍ରକାରର ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ଘେରା ଥିଲା; ନିଜ ନିଜ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ବର୍ଣାଶ୍ରମୀ ଲୋକଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଦା ଉତ୍ସବରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ।
1.96.59
धनधान्यसमृद्धैश्च संतुष्टै रत्नपूजितैः ।
कृतयज्ञैश्च विद्वद्भिरग्निहोत्रपरैः सदा ॥ १.९६.५९ ॥
ସେହି ନଗର ଧନଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ରତ୍ନରେ ସମ୍ମାନିତ, ଯଜ୍ଞକାରୀ, ବିଦ୍ବାନ ଓ ସର୍ବଦା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ନିଯୁକ୍ତ ଲୋକଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
1.96.60
वर्जिता कार्यकरणैर्दानशीलैर्दयापरैः ।
अधर्मभीरुभिः सर्वैः स्वर्गलोकजिगीषुभिः ॥ १.९६.६० ॥
ସେହି ନଗର ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ, ଦାନଶୀଳ, ଦୟାପରାୟଣ, ଅଧର୍ମରୁ ଭୟଭୀତ ଓ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ଜୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
1.96.61
एवंविधजनोपेतमिन्द्रलोकमिवापरम् ।
तस्मिन्नगरमध्ये तु राजवेश्म प्रतिष्ठितम् ॥ १.९६.६१ ॥
ଏପରି ଲୋକମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେମିତି ଅନ୍ୟ ଏକ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ, ସେହି ନଗରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରାଜପ୍ରାସାଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲା।
1.96.62
इन्द्रसद्मप्रतीकाशं संपूर्णं वित्तसंचयैः ।
तस्य मध्ये सभा दिव्या नानारत्नविभूषिता ॥ १.९६.६२ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଭବନ ସଦୃଶ, ଧନରାଶିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ତା'ର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ନାନା ରତ୍ନରେ ସଜ୍ଜିତ ଦିବ୍ୟ ସଭା ଥିଲା।
1.96.63
तस्यां सभायां राजर्षिः सर्वालङ्कारभूषितः ।
ब्राह्मणैः क्षत्रियैश्चापि मन्त्रिभिश्चापि संवृतः ॥ १.९६.६३ ॥
ସେହି ସଭାରେ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ରାଜର୍ଷି ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲେ।
1.96.64
संस्तूयमानो राजेन्द्रः सूतमागधबन्दिभिः ।
कार्यार्थिषु तदाऽभ्येत्य कृत्वा कार्यं गतेषु सः ॥ १.९६.६४ ॥
ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥୀମାନେ ଆସି କାର୍ଯ୍ୟ ସାରି ଚାଲିଗଲା ପରେ...
1.96.65
सुखासीनोऽभवद्राजा तस्मिन्काले महर्षयः ।
शकुन्तानां स्वनं श्रुत्वा निमित्तज्ञास्त्वलक्षयन् ॥ १.९६.६५ ॥
ସେତେବେଳେ ରାଜା ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ନିମିତ୍ତଜ୍ଞ ମହର୍ଷିମାନେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ସ୍ୱର ଶୁଣି ତାହା ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ।
1.96.66
शकुन्तले निमित्तानि शोभनानि भवन्ति नः ।
कार्यसिद्धिं वदन्त्येते ध्रुवं राज्ञी भविष्यसि।
अस्मिंस्तु दिवसे पुत्रो युवराजो भविष्यति ॥ १.९६.६६ ॥
"ହେ ଶକୁନ୍ତଳେ, ଏହି ଶକୁନମାନ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ। ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ସୂଚାଉଛନ୍ତି; ତୁମେ ରାଣୀ ହେବ। ଏବଂ ଏହି ଦିନରେ ଜଣେ ପୁତ୍ର ଯୁବରାଜ ହେବ।"
1.96.67
वर्धमानपुरद्वारं तूर्यघोषनिनादितम् ।
शकुन्तलां पुरस्कृत्य विविशुस्ते महर्षयः ॥ १.९६.६७ ॥
ବର୍ଧମାନପୁରର ଦ୍ୱାର ତୂର୍ଯ୍ୟଧ୍ୱନିରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା, ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସେ ମହର୍ଷିମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
1.96.68
प्रविशन्तं नृपसुतं प्रशशंसुश्च वीक्षकाः ।
वर्धमानपुरद्वारं प्रविशन्नेव पौरवः ॥ १.९६.६८ ॥
ବର୍ଧମାନପୁରର ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ସେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ପୌରବ ପ୍ରବେଶ କରିବା ମାତ୍ରେ ଦର୍ଶକମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
1.96.69
इन्द्रलोकस्थमात्मानं मेने हर्षसमन्वितः ॥ १.९६.६९ ॥
ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ ନିଜକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ଥିବା ବୋଲି ମନେ କଲା।
1.96.70
ततो वै नागराः सर्वे समाहूय परस्परम् ।
द्रष्टुकामा नृपसुतं समपद्यन्त भारत ॥ १.९६.७० ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ପରସ୍ପରକୁ ଡାକି, ସେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ, ହେ ଭାରତ, ଏକତ୍ର ହେଲେ।
1.96.71
देवतेव जनस्याग्रे भ्राजते श्रीरिवागता ।
जयन्तेनेव पौलोमी इन्द्रलोकादिहागता ॥ १.९६.७१ ॥
ଲୋକଙ୍କ ଆଗରେ ସେ ଦେବୀ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ଯେପରି ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀ ଆସିଛନ୍ତି; ଜୟନ୍ତଙ୍କ ସହିତ ପୌଲୋମୀ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ପରି।
1.96.72
इति ब्रुवन्तस्ते सर्वे महर्षीनिदमब्रुवन् ।
अभिवादयन्तः सहिता महर्षीन्देववर्चसः ॥ १.९६.७२ ॥
ଏପରି କହୁ କହୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ଦେବତେଜସ୍ୱୀ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଏହା କହିଲେ।
1.96.73
अद्य नः सफलं जन्म कृतार्थाश्च ततो वयम् ।
एवं ये स्म प्रपश्यामो महर्षीन्सूर्यवर्चसः ॥ १.९६.७३ ॥
ଆଜି ଆମ ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା ଏବଂ ଆମେ କୃତାର୍ଥ ହେଲୁ, କାରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଏହିପରି ଦେଖିଲୁ।
1.96.74
इत्युक्त्वा सहिताः केचिदन्वगच्छन्त पौरवम् ।
हैमवत्याः सुतमिव कुमारं पुष्करेक्षणम् ॥ १.९६.७४ ॥
ଏହା କହି କେତେକ ଲୋକ ଏକତ୍ର ପୌରବଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ; ହୈମବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁମାରଙ୍କ ପରି, ପଦ୍ମନୟନ ସେହି ଯୁବକଙ୍କ ପଛେ।
1.96.75
ये केचिदब्रुवन्मूढाः शाकुन्तलदिदृक्षवः ।
कृष्णाजिनेन संछन्नाननिच्छन्तो ह्यवेक्षितुम् ॥ १.९६.७५ ॥
ଶାକୁନ୍ତଳ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ କେତେକ ମୂର୍ଖ କହିଲେ; କୃଷ୍ଣାଜିନରେ ଆବୃତ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛୁକ ନଥିଲେ।
1.96.76
पिशाचा इव दृश्यन्ते नागराणां विरूपिणः ।
विना सन्ध्यां पिशाचास्ते प्रविशन्ति पुरोत्तमम् ॥ १.९६.७६ ॥
ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସେମାନେ ବିରୂପ ପିଶାଚ ପରି ଦେଖାଯାʼନ୍ତି; ସନ୍ଧ୍ୟା ବିନା ସେ ପିଶାଚମାନେ ଉତ୍ତମ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
1.96.77
क्षुत्पिपासार्दितान्दीनान्वल्कलाजिनवाससः ।
त्वगस्थिभूतान्निर्मांसान्धमनीसन्ततानपि ॥ १.९६.७७ ॥
କ୍ଷୁଧା-ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ, ଦୀନ, ବଲ୍କଳ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପରିହିତ, କେବଳ ଚର୍ମ ଓ ଅସ୍ଥି ରହିଥିବା, ମାଂସହୀନ, ଶିରାରେ ଆବୃତ।
1.96.78
पिङ्गलाक्षान्पिङ्गजटान्दीर्घदन्तान्निरूदरान् ।
विशीर्षकानूर्ध्वहस्तान्दृष्ट्वा हास्यन्ति नागराः ॥ १.९६.७८ ॥
ପିଙ୍ଗଳ ଆଖି, ପିଙ୍ଗଳ ଜଟା, ଲମ୍ବା ଦାନ୍ତ, ପେଟହୀନ, ମୁଣ୍ଡହୀନ ପରି, ହାତ ଉଠାଇଥିବା — ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ନାଗରିକମାନେ ହସିବେ।
1.96.79
एवमुक्तवतां तेषां गिरं श्रुत्वा महर्षयः ।
अन्योन्यं ते समाहूय इदं वचनमब्रुवन् ॥ १.९६.७९ ॥
ଏପରି କହିଥିବା ସେମାନଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି ମହର୍ଷିମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଡାକି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.96.80
उक्तं भगवता वाक्यं न कृतं सत्यवादिना ।
पुरप्रवेशनं नात्र कर्तव्यमिति शासनम् ॥ १.९६.८० ॥
ଭଗବାନ କହିଥିବା ଏହି ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟବାଦୀ ପାଳନ କରିନଥିଲେ। ଏଠାରେ ନଗର ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ହିଁ ଆଦେଶ।
1.96.81
किं कारणं प्रवेक्ष्यामो नगरं दुर्जनैर्वृतम् ।
त्यक्तसङ्गस्य च मुनेर्नगरे किं प्रयोजनम् ॥ १.९६.८१ ॥
ଦୁର୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ନଗରରେ ଆମେ କେଉଁ କାରଣରୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା? ସଙ୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ମୁନିଙ୍କର ନଗରରେ କଣ ପ୍ରୟୋଜନ?
1.96.82
गमिष्यामो वनं तस्माद्गङ्गायामुनसङ्गमम् ।
एवमुक्त्वा मुनिगणाः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ १.९६.८२ ॥
ତେଣୁ ଆମେ ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନାର ସଙ୍ଗମକୁ ବନକୁ ଯିବା। ଏହା କହି ମୁନିଗଣ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଫେରିଗଲେ।