మహాభారతం · అధ్యాయం 1.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.96.1
तं कुमारमृषिर्दृष्ट्वा कर्म चास्यातिमानुषम् ।
समयो यौवराज्याय इत्यनुध्याय स द्विजः ॥ १.९६.१ ॥
ఆ కుమారుని చూసి, అతని మానవాతీత కర్మలను గమనించి, యౌవరాజ్యానికి సమయం వచ్చిందని తలచి ఆ ద్విజుడు
1.96.2
शकुन्तलां समाहूय कण्वो वचनमब्रवीत् ।
शृणु भद्रे मम सुते मम वाक्यं शुचिस्मिते ॥ १.९६.२ ॥
శకుంతలను పిలిచి కణ్వుడు ఇలా పలికాడు: శుభురాలా, నా కుమార్తె, పవిత్ర నవ్వు గలదానా, నా మాట విను.
1.96.3
पतिव्रतानां नारीणां विशिष्टमिति चोच्यते ।
पतिशुश्रूषणं पूर्वं मनोवाक्कायचेष्टितैः ॥ १.९६.३ ॥
పతివ్రతలైన స్త్రీలలో ఇది శ్రేష్ఠమని చెప్పబడుతుంది: మనస్సు, మాట, శరీరం అనే కర్మలతో ముందుగా భర్తకు సేవ చేయడం.
1.96.4
अनुज्ञाता मया पूर्वं पूजयैतद्व्रतं तव ।
एतेनैव च वृत्तेन पुण्याँल्लोकानवाप्य च ॥ १.९६.४ ॥
నేను ముందే నీకు అనుమతి ఇచ్చాను; నీ ఈ వ్రతాన్ని గౌరవించు. ఈ ప్రవర్తనతోనే పుణ్యలోకాలను పొంది.
1.96.5
तस्यान्ते मानुषे लोके विशिष्टां तप्स्यसे श्रियम् ।
तस्माद्भद्रेऽद्य यातव्यं समीपं पौरवस्य ह ॥ १.९६.५ ॥
దాని తుదిలో, మానవ లోకంలో నీవు విశిష్టమైన కాంతితో ప్రకాశిస్తావు. కాబట్టి శుభురాలా, ఈ రోజే నీవు పౌరవుని సమీపానికి వెళ్లాలి.
1.96.6
स्वयं नायाति मत्वा ते गतं कालं शुचिस्मिते ।
गत्वाऽऽराधय राजानं दुष्यन्तं हितकाम्यया ॥ १.९६.६ ॥
కాలం గడిచిపోయిందని భావించి అతడు స్వయంగా రావడం లేదు; శుచిస్మితా, నీవు వెళ్లి, నీ హితాన్ని కోరి రాజు దుష్యంతుని ఆరాధించు.
1.96.7
दौष्यन्तिं यौवराज्यस्थं दृष्ट्वा प्रीतिमवाप्स्यसि ।
देवतानां गुरूणां च क्षत्रियाणां च भामिनि ॥ १.९६.७ ॥
ఓ భామినీ, యువరాజ పదవిలో ఉన్న దౌష్యంతిని చూసి దేవతలు, గురువులు, క్షత్రియుల పట్ల నీవు ఆనందాన్ని పొందుదువు.
1.96.8
भर्तॄणां च विशेषेम हितं संगमनं भवेत् ।
तस्मात्पुत्रि कुमारेण गन्तव्यं मत्प्रियेप्सया ॥ १.९६.८ ॥
భర్తల సంగమం ప్రత్యేకంగా హితకరం. కాబట్టి పుత్రీ, నా ప్రియాన్ని కోరి నీవు కుమారునితో వెళ్ళాలి.
1.96.9
प्रतिवाक्यं न दद्यास्त्वं शपिता मम पादयोः ॥ १.९६.९ ॥
నీవు ఎదురు సమాధానం ఇవ్వకూడదు; నా పాదాల మీద ఒట్టు పెట్టి నీకు ఆజ్ఞాపిస్తున్నాను.
1.96.10
एवमुक्त्वा सुतां तत्र पौत्रं कण्वोऽभ्यभाषत ।
परिष्वज्य च बाहुभ्यां मूर्ध्न्युपाघ्राय पौरवम् ॥ १.९६.१० ॥
ఇలా చెప్పి కణ్వుడు అక్కడ కుమార్తెతోను, మనుమడితోను మాట్లాడాడు; రెండు చేతులతో కౌగిలించి పౌరవుని తలను ముద్దాడాడు.
1.96.11
सोमवंशोद्भवो राजा दुष्यन्त इति विश्रुतः ।
तस्याग्रमहिषी चैषा तव माता शुचिव्रता ॥ १.९६.११ ॥
సోమవంశంలో జన్మించిన దుష్యంతుడు అనే రాజు ప్రసిద్ధుడు. అతని పట్టమహిషి, నీ తల్లి, ఈ శుచివ్రతురాలు.
1.96.12
गन्तुकामा भर्तृपार्श्वं त्वया सह सुमध्यमा ।
गत्वाऽभिवाद्य राजनं यौवराज्यमवाप्स्यसि ॥ १.९६.१२ ॥
భర్త వద్దకు వెళ్లాలనుకునే ఈ సన్నని నడుము గల స్త్రీ నీతో కలిసి వెళ్తుంది. రాజుకు నమస్కరించి నీవు యువరాజ పదవిని పొందుతావు.
1.96.13
स पिता तव राजेन्द्रस्तस्य त्वं वशगो भव ।
पितृपैतामहं राज्यमातिष्ठस्व स्वभावतः ॥ १.९६.१३ ॥
అతడు నీ తండ్రి, రాజుల రాజు; నీవు అతనికి వశవర్తివై ఉండు. తండ్రి, తాత వారసత్వంగా వచ్చిన రాజ్యాన్ని సహజంగా స్వీకరించు.
1.96.14
तस्मिन्काले स्वराज्यस्थो मामनुस्मर पौरव ॥ १.९६.१४ ॥
ఆ కాలంలో నీ స్వరాజ్యంలో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు నన్ను స్మరించు, ఓ పౌరవా.
1.96.15
अभिवाद्य मुनेः पादौ पौरवो वाक्यमब्रवीत् ।
त्वं पिता मम विप्रर्षे त्वं माता त्वं गतिश्च मे ॥ १.९६.१५ ॥
ముని పాదాలకు నమస్కరించి పౌరవుడు ఇలా పలికాడు: "విప్ర ఋషీ, నీవే నా తండ్రివి, నీవే నా తల్లివి, నీవే నా గతివి."
1.96.16
न चान्यं पितरं मन्ये त्वामृते तु महातपः ।
तव शुश्रूषणं पुण्यमिह लोके परत्र च ॥ १.९६.१६ ॥
మహాతపస్వీ, నిన్ను తప్ప మరొకరిని తండ్రిగా నేను భావించను. నీ సేవ ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ పుణ్యప్రదం.
1.96.17
शकुन्तला भर्तृकामा स्वयं यातु यथेष्टतः ।
अहं सुश्रूषणपरः पादमूले वसामि वः ॥ १.९६.१७ ॥
భర్తను కోరుకునే శకుంతల తనకు ఇష్టమైనట్లు స్వయంగా వెళ్లనీ. నేను మీ పాదాల వద్ద సేవలో నిమగ్నమై ఉంటాను.
1.96.18
क्रीडां व्यालमृगैः सार्धं करिष्ये न पुरा यथा ।
त्वच्छासनपरो नित्यं स्वाध्यायं च करोम्यहम् ॥ १.९६.१८ ॥
ముందులాగా అడవి జంతువులతో ఆడుకోను. ఎల్లప్పుడూ నీ ఆజ్ఞకు లోబడి స్వాధ్యాయం చేస్తాను.
1.96.19
एवमुक्त्वा तु संश्लिष्य पादौ कण्वस्य तिष्ठतः ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्ररुरोद शकुन्तला ॥ १.९६.१९ ॥
ఇలా చెప్పి, నిలబడి ఉన్న కణ్వుని పాదాలను పట్టుకుని, ఆయన ఆ మాటలు విని శకుంతల బిగ్గరగా ఏడ్చింది.
1.96.20
स्नेहात्पितुश्च पुत्रस्य हर्षशोकसमन्विता ।
निशाम्य रुदतीमार्तां दौष्यन्तिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १.९६.२० ॥
తండ్రి, కుమారుడు అనే స్నేహం వల్ల, సంతోషం, దుఃఖం రెండింటితో నిండిన దౌష్యంతి, ఏడుస్తూ బాధపడుతున్న శకుంతలను చూసి ఈ మాట అన్నాడు.
1.96.21
श्रुत्वा भगवतो वाक्यं किं रोदिषि शकुन्तले ।
गन्तव्यं काल्य उत्थाय भर्तृप्रीतिस्ववास्ति चेत् ॥ १.९६.२१ ॥
భగవంతుని మాటలు విని కూడా, శకుంతలా, ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు? ఉదయమే లేచి వెళ్లాలి; భర్తపై నీకు ప్రేమ ఉంటే శుభమగుగాక.
1.96.22
एकस्तु कुरुते पापं फलं भुङ्क्ते महाजनः ।
मया निवारितो नित्यं न करोषि वचो मम ॥ १.९६.२२ ॥
ఒక్కడే పాపం చేస్తాడు, కానీ ఫలాన్ని గొప్ప ప్రజలు అనుభవిస్తారు. నేను నిన్ను ఎప్పుడూ వారించాను; నువ్వు నా మాట వినలేదు.
1.96.23
निःसृतान्कुञ्जरान्नित्यं बाहुभ्यां संप्रमथ्य वै ।
वनं च लोडयन्नित्यं सिंहव्याघ्रगणैर्वृतम् ॥ १.९६.२३ ॥
ఏనుగులను ఎల్లప్పుడూ చేతులతో తరిమి చితకగొట్టి, సింహాలు పులుల గుంపులతో నిండిన అడవిని నిత్యం కలగజేస్తూ.
1.96.24
एवंविधानि चान्यानि कृत्वा वै पुरुनन्दन ।
रुषितो भगवांस्तात तस्मादावां विवासितौ ॥ १.९६.२४ ॥
పూరువంశీయుడా, ఇలాంటివి ఇంకా ఎన్నో చేయడం వల్ల, నాయనా, పూజ్యుడు కోపించాడు; అందుకే మేమిద్దరం బహిష్కరించబడ్డాం.
1.96.25
नाहं गच्छामि दुष्यन्तं नास्मि पुत्र हितैषिणी ।
पादमूले वसिष्यामि महर्षेर्भावितात्मनः ॥ १.९६.२५ ॥
నేను దుష్యంతుని దగ్గరకు వెళ్ళను; కుమారుని హితాన్ని కోరేదానిని కూడా కాను. శుద్ధాత్ముడైన ఆ మహర్షి పాదాల వద్దే నివసిస్తాను.
1.96.26
एवमुक्त्वा तु रुदती पपात मुनिपादयोः ।
एवं विलपतीं कण्वश्चानुनीय च हेतुभिः।
पुनः प्रोवाच भगवानानृशंस्याद्धितं वचः ॥ १.९६.२६ ॥
ఇలా చెప్పి ఏడుస్తూ ఆమె ముని పాదాలపై పడింది. ఇలా విలపిస్తున్న ఆమెను కణ్వుడు కారణాలతో ఓదార్చి, దయతో మళ్ళీ హితవాక్యాలు పలికాడు.
1.96.27
शकुन्तले शृणुष्वेदं हितं पथ्यं च भामिनि ।
पतिव्रताभावगुणान्हित्वा साध्यं न किंचन ॥ १.९६.२७ ॥
శకుంతలా, ఈ హితమైన, శ్రేయస్కరమైన మాటను విను. పతివ్రత అనే గుణాలను విడిచి పెడితే, సాధించదగినది ఏదీ లేదు.
1.96.28
प्रतिव्रतानां देवा वै तुष्टाः सर्वरप्रदाः ।
प्रसादं च करिष्यन्ति आपदो मोक्षयन्ति च ॥ १.९६.२८ ॥
పతివ్రతలపై దేవతలు సంతోషిస్తారు; వారు సర్వ వరాలు ఇచ్చేవారు. వారు అనుగ్రహిస్తారు, ఆపదల నుండి విముక్తి కలిగిస్తారు.
1.96.29
पतिप्रसादात्पुण्यं च प्राप्नुवन्ति न चाशुभम् ।
तस्माद्गत्वा तु राजानमाराधय शुचिस्मिते ॥ १.९६.२९ ॥
భర్త అనుగ్రహం వల్ల పుణ్యాన్ని పొందుతారు, అశుభాన్ని కాదు. కాబట్టి, పవిత్రమైన చిరునవ్వు గలదానా, రాజు దగ్గరకు వెళ్ళి ఆయనను ప్రసన్నం చేసుకో.
1.96.30
शकुन्तलां तथोक्त्वा वै शाकुन्तलमथाब्रवीत् ।
दौहित्रो मम पौत्रस्त्वमिलिलस्य महात्मनः ॥ १.९६.३० ॥
శకుంతలతో ఇలా చెప్పి, అతడు శాకుంతలునితో ఇలా అన్నాడు: "నీవు నా దౌహిత్రుడవు; మహాత్ముడైన ఇలుని పౌత్రుడవు నీవు."
1.96.31
शृणुष्व वचनं सत्यं प्रब्रवीमि तवानघ ।
मनसा भर्तृकामा वै वाग्भिरुक्त्वा पृथग्विधम् ॥ १.९६.३१ ॥
నిష్పాపుడా, నా సత్యవచనాన్ని విను. మనసులో ఆమె భర్తను కోరుతోంది; అనేక విధాలుగా మాటలతో చెప్పింది కూడా.
1.96.32
गन्तुं नेच्छति कल्याणी तस्मात्तात वहस्व वै ।
शक्तस्त्वं प्रतिगन्तुं च मुनिभिः सह पौरव ॥ १.९६.३२ ॥
కళ్యాణి అక్కడికి వెళ్ళాలని కోరదు; కాబట్టి తాతా, ఆమెను తీసుకువెళ్ళు. పౌరవా, నువ్వు మునులతో కలిసి తిరిగి వెళ్ళగలవు.
1.96.33
इत्युक्त्वा सर्वदमनं कण्वः शिष्यानथाब्रवीत् ।
शकुन्तलामिमां शीग्रं सपुत्रामाश्रमादितः ॥ १.९६.३३ ॥
ఇలా చెప్పి, అందరినీ అదుపు చేసే కణ్వుడు శిష్యులతో ఇలా అన్నాడు: "ఈ శకుంతలను కుమారునితో సహా ఈ ఆశ్రమం నుండి త్వరగా తీసుకువెళ్ళండి."
1.96.34
भर्तुः प्रापयताभ्याशं सर्वलक्षणपूजिताम् ।
नारीणां चिरवासो हि बान्धवेषु न रोचते ॥ १.९६.३४ ॥
సర్వ లక్షణాలతో పూజింపబడిన ఈమెను భర్త సమీపానికి చేర్చండి. స్త్రీలు బంధువుల మధ్య చాలాకాలం ఉండటం నిజంగా మంచిదిగా అనిపించదు.
1.96.35
कीर्तिचारित्रधर्म्नस्तस्मान्नयत मा चिरम् ॥ १.९६.३५ ॥
కాబట్టి కీర్తి, చరిత్ర, ధర్మం కోసం ఆలస్యం చేయకుండా ఆమెను తీసుకువెళ్ళండి.
1.96.36
धर्माभिपूजितं पुत्रं काश्यपेन निशाम्य तु ।
काश्यपात्प्राप्य चानुज्ञां मुमुदे च शकुन्तला ॥ १.९६.३६ ॥
ధర్మంతో గౌరవింపబడిన కుమారుని గురించి కాశ్యపుని మాటలు విని, కాశ్యపుని అనుమతి పొంది శకుంతల సంతోషించింది.
1.96.37
कण्वस्य वचनं श्रुत्वा प्रतिगच्छेति चासकृत् ।
तथेत्युक्त्वा तु कण्वं च मातरं पौरवोऽब्रवीत्।
किं चिरायसि मातस्त्वं गमिष्यामो नृपालयम् ॥ १.९६.३७ ॥
కణ్వుని మాటలు విని, "తిరిగి వెళ్ళు" అని పదే పదే చెప్పగా, "సరే" అని పలికి, ఆ పౌరవుడు కణ్వుని, తల్లిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: "అమ్మా, ఎందుకు ఆలస్యం చేస్తున్నావు? రాజభవనానికి వెళ్దాం."
1.96.38
एवमुक्त्वा तु तां देवीं दुष्यन्तस्य महात्मनः ।
अभिवाद्य मुनेः पादौ गन्तुमैच्छत्स पौरवः ॥ १.९६.३८ ॥
ఇలా ఆ దేవి (రాణి)తో చెప్పి, మహాత్ముడైన దుష్యంతుని ఆ పౌరవుడు ముని పాదాలకు నమస్కరించి వెళ్లాలని కోరాడు.
1.96.39
शकुन्तला च पितरमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
प्रदक्षिणीकृत्य तदा पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.९६.३९ ॥
శకుంతల తండ్రికి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి, ప్రదక్షిణం చేసి, అప్పుడు తండ్రితో ఈ మాట అన్నది.
1.96.40
अज्ञानान्मे पिता चेति दुरुक्तं वापि चानृतम् ।
अकार्यं वाप्यनिष्टं वा क्षन्तुमर्हति तद्भवान् ॥ १.९६.४० ॥
"తండ్రీ, అజ్ఞానంతో నేను పలికిన కఠిన వాక్యం, అసత్యం, అనుచితం లేదా అప్రియమైనది ఏదైనా ఉంటే, దానిని మీరు క్షమించడానికి అర్హులు."
1.96.41
एवमुक्तो नतशिरा मुनिर्नोवाच किंचन ।
मनुष्यभावात्कण्वोऽपि मुनिरश्रूण्यवर्तयत् ॥ १.९६.४१ ॥
ఇలా చెప్పబడిన ముని తల వంచి ఏమీ మాట్లాడలేదు; మానవ భావం వల్ల ముని కణ్వుడు కూడా కన్నీరు కార్చాడు.
1.96.42
अब्भक्षान्वायुभक्षांश्च शीर्णपर्णाशनान्मुनीन् ।
फलमूलाशिनो दान्तान्कृशान्धमनिसंततान् ॥ १.९६.४२ ॥
నీరు తాగేవారిని, గాలి తాగేవారిని, ఎండిన ఆకులు తినేవారిని, ముునులను; పండ్లు వేళ్ళు తినేవారు, నిగ్రహం గలవారు, కృశించినవారు, నరాలు కనిపించే శరీరులైన మునులను.
1.96.43
व्रतिनो जटिलान्मुण्डान्वल्कलाजिनसंवृतान् ।
समाहूय मुनिः कण्वः कारुण्यादिदमब्रवीत् ॥ १.९६.४३ ॥
వ్రతాలు ఆచరించేవారిని, జటాధారులను, గుండు తలవారిని, వల్కలాలు మరియు జింకచర్మాలు ధరించినవారిని పిలిచి, మునీంద్రుడు కణ్వుడు కరుణతో ఇలా అన్నాడు.
1.96.44
मया तु लालिता नित्यं मम पुत्री यशस्विनी ।
वने जाता विवृद्धा च न च जानाति किंचन ॥ १.९६.४४ ॥
నేను ఎల్లప్పుడూ నా యశస్విని అయిన కుమార్తెను లాలించి పెంచాను; అడవిలో పుట్టి పెరిగింది, ఏమీ తెలియదు.
1.96.45
आश्रमात्तु पथा सर्वैर्नीयतां क्षत्रियालयम् ।
द्वितीययोजने विप्राः प्रतिष्ठानं प्रतिष्ठितम् ॥ १.९६.४५ ॥
బ్రాహ్మణులారా, ఆశ్రమం నుండి మార్గంలో మీరందరూ ఆమెను క్షత్రియుని గృహానికి తీసుకెళ్లండి; రెండవ యోజనం దూరంలో స్థాపితమైన ప్రతిష్ఠానం ఉంది.
1.96.46
प्रतिष्ठाने पुरे राजा शाकुन्तलपितामहः ।
अध्युवास चिरं कालमुर्वश्या सहितः पुरा ॥ १.९६.४६ ॥
ప్రతిష్ఠాన నగరంలో శకుంతల కుమారుని తాత అయిన రాజు పూర్వం ఊర్వశితో కలిసి చాలా కాలం నివసించాడు.
1.96.47
अनूपजाङ्गलयुतं धनधान्यसमाकुलम् ।
प्रतिष्ठितं पुरवरं गङ्गायामुनसङ्गमे ॥ १.९६.४७ ॥
అనూప మరియు జాంగల భూములతో కూడినది, ధనధాన్యాలతో నిండినది, గంగా యమునల సంగమంలో స్థాపితమైన శ్రేష్ఠ నగరం.
1.96.48
तत्र सङ्गममासाद्य स्नात्वा हुतहुताशनाः ।
शाकमूलफलाहारा निवर्तध्वं तपोधनाः।
अन्यथा तु भवेद्विप्रा अध्वनो गमने श्रमः ॥ १.९६.४८ ॥
అక్కడ సంగమం చేరి స్నానం చేసి, అగ్నికి హోమం చేసి, కూరగాయలు, వేళ్లు, పండ్లు తింటూ, తపోధనులారా, తిరిగి వెళ్లండి; లేకపోతే, బ్రాహ్మణులారా, మార్గప్రయాణంలో అలసట కలుగుతుంది.
1.96.49
तथेत्युक्त्वा च ते सर्वे प्रातिष्ठन्त महौजसः ।
शकुन्तलां पुरस्कृत्य दुष्यन्तस्य पुरं प्रति ॥ १.९६.४९ ॥
"సరే" అని పలికి ఆ మహాతేజస్వులైన మునులందరూ శకుంతలను ముందుంచుకొని దుష్యంతుని నగరం వైపు బయలుదేరారు.
1.96.50
गृहीत्वा चामरप्रख्यं पुत्रं कमललोचनम् ।
आजग्मुश्च पुरं रम्यं दुष्यन्ताध्युषितं वनात् ॥ १.९६.५० ॥
చామరం వంటి వర్ణం గల, కమలనేత్రుడైన కుమారుని తీసుకొని వారు అడవి నుండి దుష్యంతుడు నివసించే రమ్యమైన నగరానికి చేరుకున్నారు.
1.96.51
शकुन्तलां समादाय मुनयो धर्मवत्सलाः ।
ते वनानि नदीः शैलान्गिरिप्रस्रवणानि च ॥ १.९६.५१ ॥
శకుంతలను తోడు తీసుకొని ధర్మప్రియులైన మునులు అడవులు, నదులు, పర్వతాలు, పర్వత ఝరులు దాటుకుంటూ సాగారు.
1.96.52
कन्दराणि नितम्बांश्च राष्ट्राणि नगराणि च ।
आश्रमाणि च पुण्यानि गत्वा चैव गतश्रमाः ॥ १.९६.५२ ॥
గుహలను, పర్వత వాలులను, రాజ్యాలను, నగరాలను, పవిత్ర ఆశ్రమాలను దాటి వెళ్ళి వారు అలసట లేనివారై ఉన్నారు.
1.96.53
शनैर्मध्याह्नवेलायां प्रतिष्ठानं समाययुः ।
तां पुरीं पुरुहूतेन ऐलस्यार्थे विनिर्मिताम् ॥ १.९६.५३ ॥
నెమ్మదిగా మధ్యాహ్న వేళకు వారు ప్రతిష్ఠానం చేరుకున్నారు; ఆ నగరాన్ని ఐలుడు (పురూరవుడు) కోసం పురుహూతుడు (ఇంద్రుడు) నిర్మించాడు.
1.96.54
परिघाट्टालकैर्मुख्यैरुपकल्पशतैरपि ।
शतघ्नीचक्रयन्त्रैश्च गुप्तामन्यैर्दुरासदाम् ॥ १.९६.५४ ॥
ద్వారార్గళాలు, బురుజులు, ప్రధాన ఏర్పాట్లు, వందలాది సన్నాహాలు, శతఘ్నులు, చక్రయంత్రాలు, ఇతర సాధనాలతో రక్షింపబడిన ఆ నగరం దుర్గమంగా ఉండేది.
1.96.55
हर्म्यप्रसादसंबाधां नानापण्यविभूषिताम् ।
मण्टपैः ससभै रम्यैः प्रपाभिश्च समावृताम् ॥ १.९६.५५ ॥
ఆ నగరం భవనాలు, రాజప్రాసాదాలతో నిండి ఉండేది; నానావిధ వస్తువులతో అలంకరింపబడి ఉండేది; అందమైన మండపాలు, సభామందిరాలు, చలివేంద్రాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉండేది.
1.96.56
राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिताम् ।
कैलासशिखराकारैर्गोपुरैः समलङ्कृताम् ॥ १.९६.५६ ॥
ఆ నగరం విశాలమైన, చక్కగా విభజించబడిన రాజమార్గంతో శోభిల్లింది; కైలాస శిఖరాల వంటి గోపురాలతో అలంకరింపబడి ఉండేది.
1.96.57
द्वारतोरणनिर्यूहैर्मङ्गलैरुपशोभिताम् ।
उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम् ॥ १.९६.५७ ॥
ఆ నగరం ద్వారాలు, తోరణాలు, పొడుచుకు వచ్చిన భాగాలతో, మంగళ చిహ్నాలతో శోభిల్లింది; ఉద్యానవనాలు, మామిడి తోటలు, వనాలతో కూడి, సాల వృక్షాల మేఖలతో చుట్టుముట్టబడిన గొప్ప నగరంగా ఉండేది.
1.96.58
सर्वपुष्करिणीभिश्च उद्यानैश्च समावृताम् ।
वर्णाश्रमैः स्वधर्मस्थैर्नित्योत्सवसमाहितैः ॥ १.९६.५८ ॥
ఆ నగరం అన్ని రకాల కమలకొలనులు, ఉద్యానాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉండేది; తమ తమ ధర్మాలలో నిలిచిన వర్ణాశ్రమ ప్రజలతో, నిత్య ఉత్సవాల్లో నిమగ్నులైన వారితో నిండి ఉండేది.
1.96.59
धनधान्यसमृद्धैश्च संतुष्टै रत्नपूजितैः ।
कृतयज्ञैश्च विद्वद्भिरग्निहोत्रपरैः सदा ॥ १.९६.५९ ॥
ఆ నగరం ధనధాన్యాలతో సమృద్ధులైన, సంతుష్టులైన, రత్నాలతో సత్కరించబడిన, యజ్ఞాలు చేసిన, విద్వాంసులైన, ఎల్లప్పుడూ అగ్నిహోత్రంలో నిమగ్నులైన ప్రజలతో నిండి ఉండేది.
1.96.60
वर्जिता कार्यकरणैर्दानशीलैर्दयापरैः ।
अधर्मभीरुभिः सर्वैः स्वर्गलोकजिगीषुभिः ॥ १.९६.६० ॥
ఆ నగరం దుష్కార్యాలు లేనివారు, దానశీలురు, దయాపరులు, అధర్మానికి భయపడేవారు, స్వర్గలోకాన్ని జయించాలని కోరేవారు అయిన అందరితో నిండి ఉండేది.
1.96.61
एवंविधजनोपेतमिन्द्रलोकमिवापरम् ।
तस्मिन्नगरमध्ये तु राजवेश्म प्रतिष्ठितम् ॥ १.९६.६१ ॥
ఇటువంటి ప్రజలతో నిండిన, మరొక ఇంద్రలోకంలా ఉన్న ఆ నగరం మధ్యలో రాజభవనం నెలకొని ఉండెను.
1.96.62
इन्द्रसद्मप्रतीकाशं संपूर्णं वित्तसंचयैः ।
तस्य मध्ये सभा दिव्या नानारत्नविभूषिता ॥ १.९६.६२ ॥
ఇంద్రభవనానికి సమానమైనది, ధనరాశులతో నిండినది; దాని మధ్యలో వివిధ రత్నాలతో అలంకరించిన దివ్యమైన సభ ఉండెను.
1.96.63
तस्यां सभायां राजर्षिः सर्वालङ्कारभूषितः ।
ब्राह्मणैः क्षत्रियैश्चापि मन्त्रिभिश्चापि संवृतः ॥ १.९६.६३ ॥
ఆ సభలో సమస్త అలంకారాలతో భూషితుడైన రాజర్షి బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, మంత్రులతో చుట్టబడి ఉండెను.
1.96.64
संस्तूयमानो राजेन्द्रः सूतमागधबन्दिभिः ।
कार्यार्थिषु तदाऽभ्येत्य कृत्वा कार्यं गतेषु सः ॥ १.९६.६४ ॥
సూతులు, మాగధులు, బంధులచే స్తుతించబడుతూ, అప్పుడు కార్యార్థులు వచ్చి తమ కార్యం చేసుకొని వెళ్ళిన తరువాత ఆ రాజేంద్రుడు...
1.96.65
सुखासीनोऽभवद्राजा तस्मिन्काले महर्षयः ।
शकुन्तानां स्वनं श्रुत्वा निमित्तज्ञास्त्वलक्षयन् ॥ १.९६.६५ ॥
ఆ సమయంలో రాజు సుఖంగా ఆసీనుడై ఉండెను; అప్పుడు శకునజ్ఞులైన మహర్షులు పక్షుల ధ్వనిని విని దానిని గమనించిరి.
1.96.66
शकुन्तले निमित्तानि शोभनानि भवन्ति नः ।
कार्यसिद्धिं वदन्त्येते ध्रुवं राज्ञी भविष्यसि।
अस्मिंस्तु दिवसे पुत्रो युवराजो भविष्यति ॥ १.९६.६६ ॥
"శకుంతలా, ఈ శకునాలు మాకు శుభకరమైనవి. ఇవి కార్యసిద్ధిని నిశ్చయంగా సూచిస్తున్నాయి; నీవు రాణివి అవుతావు. ఈ దినమే ఒక కుమారుడు యువరాజు అవుతాడు."
1.96.67
वर्धमानपुरद्वारं तूर्यघोषनिनादितम् ।
शकुन्तलां पुरस्कृत्य विविशुस्ते महर्षयः ॥ १.९६.६७ ॥
వర్ధమానపుర ద్వారం తూర్య ధ్వనులతో మారుమోగుతుండగా, శకుంతలను ముందుంచుకుని ఆ మహర్షులు ప్రవేశించారు.
1.96.68
प्रविशन्तं नृपसुतं प्रशशंसुश्च वीक्षकाः ।
वर्धमानपुरद्वारं प्रविशन्नेव पौरवः ॥ १.९६.६८ ॥
వర్ధమానపుర ద్వారంలో ప్రవేశిస్తున్న ఆ రాజకుమారుడిని, పౌరవుని ప్రవేశ సమయంలోనే చూపరులు ప్రశంసించారు.
1.96.69
इन्द्रलोकस्थमात्मानं मेने हर्षसमन्वितः ॥ १.९६.६९ ॥
ఆనందంతో నిండినవాడై, తాను ఇంద్రలోకంలో ఉన్నట్లు అతడు భావించాడు.
1.96.70
ततो वै नागराः सर्वे समाहूय परस्परम् ।
द्रष्टुकामा नृपसुतं समपद्यन्त भारत ॥ १.९६.७० ॥
అప్పుడు పౌరులంతా ఒకరినొకరు పిలుచుకుని, ఆ రాజకుమారుడిని చూడాలనే కోరికతో, ఓ భారతా, గుమిగూడారు.
1.96.71
देवतेव जनस्याग्रे भ्राजते श्रीरिवागता ।
जयन्तेनेव पौलोमी इन्द्रलोकादिहागता ॥ १.९६.७१ ॥
జనుల ముందు దేవతలా ప్రకాశిస్తోంది; శ్రీదేవి స్వయంగా వచ్చినట్లుగా; జయంతునితో పౌలోమి ఇంద్రలోకం నుండి ఇక్కడికి వచ్చినట్లుగా.
1.96.72
इति ब्रुवन्तस्ते सर्वे महर्षीनिदमब्रुवन् ।
अभिवादयन्तः सहिता महर्षीन्देववर्चसः ॥ १.९६.७२ ॥
ఇలా మాట్లాడుతూ వారంతా కలిసి, దేవతల వర్చస్సు గల మహర్షులకు నమస్కరిస్తూ ఇలా అన్నారు.
1.96.73
अद्य नः सफलं जन्म कृतार्थाश्च ततो वयम् ।
एवं ये स्म प्रपश्यामो महर्षीन्सूर्यवर्चसः ॥ १.९६.७३ ॥
ఈ రోజు మా జన్మ సఫలమైంది, మేము కృతార్థులమయ్యాము; సూర్యతేజస్సు గల మహర్షులను ఇలా మేము చూశాము.
1.96.74
इत्युक्त्वा सहिताः केचिदन्वगच्छन्त पौरवम् ।
हैमवत्याः सुतमिव कुमारं पुष्करेक्षणम् ॥ १.९६.७४ ॥
ఇలా చెప్పి కొందరు కలిసి పౌరవుని వెంట నడిచారు; హైమవతి కుమారుడైన కుమారుని వలె, పద్మనేత్రుడైన ఆ యువకుని వెంట.
1.96.75
ये केचिदब्रुवन्मूढाः शाकुन्तलदिदृक्षवः ।
कृष्णाजिनेन संछन्नाननिच्छन्तो ह्यवेक्षितुम् ॥ १.९६.७५ ॥
శాకుంతల ఋషులను చూడాలనుకున్న కొందరు మూఢులు అన్నారు; కృష్ణాజినంతో కప్పబడినవారిని చూడాలని వారు కోరలేదు.
1.96.76
पिशाचा इव दृश्यन्ते नागराणां विरूपिणः ।
विना सन्ध्यां पिशाचास्ते प्रविशन्ति पुरोत्तमम् ॥ १.९६.७६ ॥
పౌరులకు వారు వికారరూపులైన పిశాచాల వలె కనిపిస్తున్నారు; సంధ్య లేకుండానే ఆ పిశాచాలు ఉత్తమ నగరంలో ప్రవేశిస్తున్నాయి.
1.96.77
क्षुत्पिपासार्दितान्दीनान्वल्कलाजिनवाससः ।
त्वगस्थिभूतान्निर्मांसान्धमनीसन्ततानपि ॥ १.९६.७७ ॥
ఆకలి దప్పులతో బాధపడుతూ, దీనులై, వల్కలములు మృగచర్మములు ధరించి, చర్మము ఎముకలు మాత్రమై, మాంసము లేక, నరములతో నిండి ఉన్నవారు.
1.96.78
पिङ्गलाक्षान्पिङ्गजटान्दीर्घदन्तान्निरूदरान् ।
विशीर्षकानूर्ध्वहस्तान्दृष्ट्वा हास्यन्ति नागराः ॥ १.९६.७८ ॥
పింగళ నేత్రులు, పింగళ జటలు, పొడవైన దంతాలు, పొట్ట లేనివారు, తలలేనివారిలా ఉన్నవారు, చేతులు పైకెత్తినవారిని చూసి పౌరులు నవ్వుతారు.
1.96.79
एवमुक्तवतां तेषां गिरं श्रुत्वा महर्षयः ।
अन्योन्यं ते समाहूय इदं वचनमब्रुवन् ॥ १.९६.७९ ॥
ఇలా చెప్పిన వారి మాటలు విని మహర్షులు ఒకరినొకరు పిలిచి ఈ మాట అన్నారు.
1.96.80
उक्तं भगवता वाक्यं न कृतं सत्यवादिना ।
पुरप्रवेशनं नात्र कर्तव्यमिति शासनम् ॥ १.९६.८० ॥
భగవంతుడు చెప్పిన ఈ మాటను సత్యవాది చేయలేదు. ఇక్కడ పురప్రవేశం చేయకూడదు అనేదే ఆజ్ఞ.
1.96.81
किं कारणं प्रवेक्ष्यामो नगरं दुर्जनैर्वृतम् ।
त्यक्तसङ्गस्य च मुनेर्नगरे किं प्रयोजनम् ॥ १.९६.८१ ॥
దుర్జనులతో చుట్టుముట్టబడిన నగరంలో మనం ఎందుకు ప్రవేశించాలి? సంగాన్ని విడిచిన మునికి నగరంతో ఏమి ప్రయోజనం?
1.96.82
गमिष्यामो वनं तस्माद्गङ्गायामुनसङ्गमम् ।
एवमुक्त्वा मुनिगणाः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ १.९६.८२ ॥
కాబట్టి మనం గంగా-యమునల సంగమానికి అడవికి వెళ్దాం. ఇలా చెప్పి ముని సమూహాలు వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్లారు.