മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.96.1
तं कुमारमृषिर्दृष्ट्वा कर्म चास्यातिमानुषम् ।
समयो यौवराज्याय इत्यनुध्याय स द्विजः ॥ १.९६.१ ॥
ആ കുമാരനെ കണ്ടും അവന്റെ അതിമാനുഷ കർമ്മങ്ങൾ കണ്ടും, യൗവരാജ്യത്തിന് സമയമായി എന്ന് ചിന്തിച്ച് ആ ദ്വിജൻ
1.96.2
शकुन्तलां समाहूय कण्वो वचनमब्रवीत् ।
शृणु भद्रे मम सुते मम वाक्यं शुचिस्मिते ॥ १.९६.२ ॥
ശകുന്തളയെ വിളിച്ചു കണ്വൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, എന്റെ മകളേ, ശുചിസ്മിതേ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ.
1.96.3
पतिव्रतानां नारीणां विशिष्टमिति चोच्यते ।
पतिशुश्रूषणं पूर्वं मनोवाक्कायचेष्टितैः ॥ १.९६.३ ॥
പതിവ്രതകളായ സ്ത്രീകളിൽ ഇത് ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു: മനസ്സും വാക്കും ശരീരവുംകൊണ്ട് ആദ്യം ഭർത്താവിനെ ശുശ്രൂഷിക്കുക.
1.96.4
अनुज्ञाता मया पूर्वं पूजयैतद्व्रतं तव ।
एतेनैव च वृत्तेन पुण्याँल्लोकानवाप्य च ॥ १.९६.४ ॥
ഞാൻ നിനക്ക് മുമ്പേ അനുവാദം നൽകിയിട്ടുണ്ട്; നിന്റെ ഈ വ്രതത്തെ ആദരിക്കുക. ഈ നടപ്പുകൊണ്ടുതന്നെ പുണ്യലോകങ്ങൾ നേടി.
1.96.5
तस्यान्ते मानुषे लोके विशिष्टां तप्स्यसे श्रियम् ।
तस्माद्भद्रेऽद्य यातव्यं समीपं पौरवस्य ह ॥ १.९६.५ ॥
അതിന്റെ അവസാനത്തിൽ, മനുഷ്യലോകത്തിൽ നീ വിശിഷ്ടമായ തേജസ്സോടെ ശോഭിക്കും. അതിനാൽ ഭദ്രേ, ഇന്നുതന്നെ നീ പൗരവന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോകണം.
1.96.6
स्वयं नायाति मत्वा ते गतं कालं शुचिस्मिते ।
गत्वाऽऽराधय राजानं दुष्यन्तं हितकाम्यया ॥ १.९६.६ ॥
കാലം കഴിഞ്ഞുവെന്ന് കരുതി അവൻ സ്വയം വരുന്നില്ല; ശുചിസ്മിതേ, നീ ചെന്ന് നിന്റെ നന്മ കാംക്ഷിച്ച് രാജാവായ ദുഷ്യന്തനെ പ്രസാദിപ്പിക്കുക.
1.96.7
दौष्यन्तिं यौवराज्यस्थं दृष्ट्वा प्रीतिमवाप्स्यसि ।
देवतानां गुरूणां च क्षत्रियाणां च भामिनि ॥ १.९६.७ ॥
ഹേ ഭാമിനി, യുവരാജപദവിയിലിരിക്കുന്ന ദൗഷ്യന്തിയെ കണ്ട് ദേവന്മാരിലും ഗുരുക്കന്മാരിലും ക്ഷത്രിയരിലും നീ സന്തോഷം നേടും.
1.96.8
भर्तॄणां च विशेषेम हितं संगमनं भवेत् ।
तस्मात्पुत्रि कुमारेण गन्तव्यं मत्प्रियेप्सया ॥ १.९६.८ ॥
ഭർത്താക്കന്മാരോടുള്ള സംഗമം വിശേഷിച്ചും ഹിതകരമാണ്. അതിനാൽ പുത്രീ, എന്റെ പ്രിയം ആഗ്രഹിച്ച് നീ രാജകുമാരനോടൊപ്പം പോകണം.
1.96.9
प्रतिवाक्यं न दद्यास्त्वं शपिता मम पादयोः ॥ १.९६.९ ॥
നീ മറുപടി പറയരുത്; എന്റെ പാദങ്ങളിൽ സത്യം ചെയ്താണ് ഞാൻ നിന്നെ വിലക്കുന്നത്.
1.96.10
एवमुक्त्वा सुतां तत्र पौत्रं कण्वोऽभ्यभाषत ।
परिष्वज्य च बाहुभ्यां मूर्ध्न्युपाघ्राय पौरवम् ॥ १.९६.१० ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് കണ്വൻ അവിടെ മകളോടും പേരക്കുട്ടിയോടും സംസാരിച്ചു; ഇരു കൈകളാലും ആലിംഗനം ചെയ്ത് പൗരവന്റെ ശിരസ്സിൽ മണം പിടിച്ചു.
1.96.11
सोमवंशोद्भवो राजा दुष्यन्त इति विश्रुतः ।
तस्याग्रमहिषी चैषा तव माता शुचिव्रता ॥ १.९६.११ ॥
സോമവംശത്തിൽ ജനിച്ച ദുഷ്യന്തൻ എന്ന രാജാവ് പ്രസിദ്ധനാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പട്ടമഹിഷിയും നിന്റെ മാതാവുമായ ഇവൾ ശുചിവ്രതയാണ്.
1.96.12
गन्तुकामा भर्तृपार्श्वं त्वया सह सुमध्यमा ।
गत्वाऽभिवाद्य राजनं यौवराज्यमवाप्स्यसि ॥ १.९६.१२ ॥
ഭർത്താവിന്റെ അരികിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ സുമധ്യമ നിന്നോടൊപ്പം പോകും. രാജാവിനെ വണങ്ങി നീ യുവരാജപദവി നേടും.
1.96.13
स पिता तव राजेन्द्रस्तस्य त्वं वशगो भव ।
पितृपैतामहं राज्यमातिष्ठस्व स्वभावतः ॥ १.९६.१३ ॥
അദ്ദേഹം നിന്റെ പിതാവാണ്, രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവ്; നീ അദ്ദേഹത്തിന് വശംവദനായിരിക്കുക. പിതൃപിതാമഹന്മാരിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച രാജ്യം സ്വാഭാവികമായി ഏറ്റെടുക്കുക.
1.96.14
तस्मिन्काले स्वराज्यस्थो मामनुस्मर पौरव ॥ १.९६.१४ ॥
ആ കാലത്ത്, സ്വന്തം രാജ്യത്ത് സ്ഥിതനായിരിക്കുമ്പോൾ എന്നെ ഓർക്കുക, പൗരവാ.
1.96.15
अभिवाद्य मुनेः पादौ पौरवो वाक्यमब्रवीत् ।
त्वं पिता मम विप्रर्षे त्वं माता त्वं गतिश्च मे ॥ १.९६.१५ ॥
മുനിയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ച് പൗരവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "വിപ്രർഷേ, നീയാണ് എന്റെ പിതാവ്, നീയാണ് എന്റെ മാതാവ്, നീയാണ് എന്റെ ഗതി."
1.96.16
न चान्यं पितरं मन्ये त्वामृते तु महातपः ।
तव शुश्रूषणं पुण्यमिह लोके परत्र च ॥ १.९६.१६ ॥
മഹാതപസ്വിയേ, നിന്നല്ലാതെ മറ്റൊരു പിതാവിനെ ഞാൻ കരുതുന്നില്ല. നിന്റെ ശുശ്രൂഷ ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും പുണ്യമാണ്.
1.96.17
शकुन्तला भर्तृकामा स्वयं यातु यथेष्टतः ।
अहं सुश्रूषणपरः पादमूले वसामि वः ॥ १.९६.१७ ॥
ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശകുന്തള തന്നിഷ്ടപ്രകാരം സ്വയം പോകട്ടെ. ഞാൻ നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങളിൽ ശുശ്രൂഷയിൽ മുഴുകി വസിക്കാം.
1.96.18
क्रीडां व्यालमृगैः सार्धं करिष्ये न पुरा यथा ।
त्वच्छासनपरो नित्यं स्वाध्यायं च करोम्यहम् ॥ १.९६.१८ ॥
മുമ്പത്തെപ്പോലെ കാട്ടുമൃഗങ്ങളോടൊപ്പം ഞാൻ കളിക്കുകയില്ല. എപ്പോഴും നിന്റെ കല്പന പാലിച്ച് സ്വാധ്യായം ചെയ്യും.
1.96.19
एवमुक्त्वा तु संश्लिष्य पादौ कण्वस्य तिष्ठतः ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्ररुरोद शकुन्तला ॥ १.९६.१९ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നിൽക്കുന്ന കണ്വന്റെ പാദങ്ങളിൽ പറ്റിപ്പിടിച്ചു; ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശകുന്തള ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
1.96.20
स्नेहात्पितुश्च पुत्रस्य हर्षशोकसमन्विता ।
निशाम्य रुदतीमार्तां दौष्यन्तिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १.९६.२० ॥
അച്ഛന്റെയും മകന്റെയും സ്നേഹത്താൽ, സന്തോഷവും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞ ദൗഷ്യന്തി, വേദനയോടെ കരയുന്ന ശകുന്തളയെ കണ്ട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
1.96.21
श्रुत्वा भगवतो वाक्यं किं रोदिषि शकुन्तले ।
गन्तव्यं काल्य उत्थाय भर्तृप्रीतिस्ववास्ति चेत् ॥ १.९६.२१ ॥
ഭഗവാന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും, ശകുന്തളേ, നീ എന്തിനു കരയുന്നു? പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് പോകണം; ഭർത്താവിനോട് സ്നേഹമുണ്ടെങ്കിൽ ക്ഷേമമായിരിക്കട്ടെ.
1.96.22
एकस्तु कुरुते पापं फलं भुङ्क्ते महाजनः ।
मया निवारितो नित्यं न करोषि वचो मम ॥ १.९६.२२ ॥
ഒരാൾ മാത്രം പാപം ചെയ്യുന്നു, എന്നാൽ ഫലം മഹാജനങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു. ഞാൻ നിന്നെ എപ്പോഴും വിലക്കി; നീ എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുന്നില്ല.
1.96.23
निःसृतान्कुञ्जरान्नित्यं बाहुभ्यां संप्रमथ्य वै ।
वनं च लोडयन्नित्यं सिंहव्याघ्रगणैर्वृतम् ॥ १.९६.२३ ॥
ആനകളെ എപ്പോഴും കൈകളാൽ ഓടിച്ചും ചതച്ചും, സിംഹ-വ്യാഘ്ര കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കാടിനെ എപ്പോഴും കലക്കിമറിച്ചും.
1.96.24
एवंविधानि चान्यानि कृत्वा वै पुरुनन्दन ।
रुषितो भगवांस्तात तस्मादावां विवासितौ ॥ १.९६.२४ ॥
പൂരുവംശജനേ, ഇങ്ങനെയുള്ളവയും മറ്റു പലതും ചെയ്തതിനാൽ, മകനേ, ഭഗവാൻ കോപിച്ചു; അതുകൊണ്ട് നാം ഇരുവരും പുറത്താക്കപ്പെട്ടു.
1.96.25
नाहं गच्छामि दुष्यन्तं नास्मि पुत्र हितैषिणी ।
पादमूले वसिष्यामि महर्षेर्भावितात्मनः ॥ १.९६.२५ ॥
ഞാൻ ദുഷ്യന്തന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകില്ല; മകന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവളുമല്ല. ശുദ്ധാത്മാവായ ആ മഹർഷിയുടെ പാദമൂലത്തിൽ ഞാൻ വസിക്കും.
1.96.26
एवमुक्त्वा तु रुदती पपात मुनिपादयोः ।
एवं विलपतीं कण्वश्चानुनीय च हेतुभिः।
पुनः प्रोवाच भगवानानृशंस्याद्धितं वचः ॥ १.९६.२६ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ മുനിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണു. ഇങ്ങനെ വിലപിച്ച അവളെ കണ്വൻ യുക്തികളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, കാരുണ്യത്തോടെ വീണ്ടും ഹിതവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
1.96.27
शकुन्तले शृणुष्वेदं हितं पथ्यं च भामिनि ।
पतिव्रताभावगुणान्हित्वा साध्यं न किंचन ॥ १.९६.२७ ॥
ശകുന്തളേ, ഈ ഹിതവും ശ്രേയസ്കരവുമായ വാക്ക് കേൾക്കൂ. പതിവ്രതയുടെ ഗുണങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ മറ്റൊന്നും നേടാനാവില്ല.
1.96.28
प्रतिव्रतानां देवा वै तुष्टाः सर्वरप्रदाः ।
प्रसादं च करिष्यन्ति आपदो मोक्षयन्ति च ॥ १.९६.२८ ॥
പതിവ്രതകളിൽ ദേവന്മാർ സന്തുഷ്ടരാകുന്നു; അവർ എല്ലാ വരങ്ങളും നൽകുന്നവരാണ്. അവർ കൃപ ചെയ്ത് ആപത്തുകളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കും.
1.96.29
पतिप्रसादात्पुण्यं च प्राप्नुवन्ति न चाशुभम् ।
तस्माद्गत्वा तु राजानमाराधय शुचिस्मिते ॥ १.९६.२९ ॥
ഭർത്താവിന്റെ കൃപയാൽ അവർ പുണ്യം നേടുന്നു, അശുഭമല്ല. അതിനാൽ, പവിത്രമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, രാജാവിന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന് അവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കൂ.
1.96.30
शकुन्तलां तथोक्त्वा वै शाकुन्तलमथाब्रवीत् ।
दौहित्रो मम पौत्रस्त्वमिलिलस्य महात्मनः ॥ १.९६.३० ॥
ശകുന്തളയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, അവൻ ശാകുന്തലനോട് പറഞ്ഞു: "നീ എന്റെ ദൗഹിത്രനാണ്; മഹാത്മാവായ ഇലന്റെ പൗത്രനും നീയാണ്."
1.96.31
शृणुष्व वचनं सत्यं प्रब्रवीमि तवानघ ।
मनसा भर्तृकामा वै वाग्भिरुक्त्वा पृथग्विधम् ॥ १.९६.३१ ॥
നിഷ്പാപനേ, എന്റെ സത്യവചനം കേൾക്കുക. മനസ്സാൽ അവൾ ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; പലവിധത്തിൽ വാക്കുകളാൽ പറയുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
1.96.32
गन्तुं नेच्छति कल्याणी तस्मात्तात वहस्व वै ।
शक्तस्त्वं प्रतिगन्तुं च मुनिभिः सह पौरव ॥ १.९६.३२ ॥
കല്യാണി അവിടേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ പ്രിയനേ, അവളെ കൊണ്ടുപോകുക. പൗരവാ, മുനിമാരോടൊപ്പം മടങ്ങിപ്പോകാൻ നിനക്ക് കഴിയും.
1.96.33
इत्युक्त्वा सर्वदमनं कण्वः शिष्यानथाब्रवीत् ।
शकुन्तलामिमां शीग्रं सपुत्रामाश्रमादितः ॥ १.९६.३३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം സർവ്വദമനനായ കണ്വൻ ശിഷ്യന്മാരോട് പറഞ്ഞു: "ഈ ശകുന്തളയെ പുത്രനോടൊപ്പം ഈ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് വേഗം കൊണ്ടുപോകുക."
1.96.34
भर्तुः प्रापयताभ्याशं सर्वलक्षणपूजिताम् ।
नारीणां चिरवासो हि बान्धवेषु न रोचते ॥ १.९६.३४ ॥
എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും ബഹുമാനിക്കപ്പെട്ട ഇവളെ ഭർത്താവിന്റെ അരികിൽ എത്തിക്കുക. സ്ത്രീകൾ ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ ദീർഘകാലം താമസിക്കുന്നത് ഉചിതമെന്ന് തോന്നുന്നില്ല.
1.96.35
कीर्तिचारित्रधर्म्नस्तस्मान्नयत मा चिरम् ॥ १.९६.३५ ॥
അതിനാൽ കീർത്തിക്കും സദാചാരത്തിനും ധർമ്മത്തിനുമായി ഇവളെ താമസിയാതെ കൊണ്ടുപോകുക.
1.96.36
धर्माभिपूजितं पुत्रं काश्यपेन निशाम्य तु ।
काश्यपात्प्राप्य चानुज्ञां मुमुदे च शकुन्तला ॥ १.९६.३६ ॥
ധർമ്മത്താൽ ബഹുമാനിക്കപ്പെട്ട പുത്രനെക്കുറിച്ച് കാശ്യപൻ പറഞ്ഞത് കേട്ട്, കാശ്യപന്റെ അനുമതി ലഭിച്ച് ശകുന്തള സന്തോഷിച്ചു.
1.96.37
कण्वस्य वचनं श्रुत्वा प्रतिगच्छेति चासकृत् ।
तथेत्युक्त्वा तु कण्वं च मातरं पौरवोऽब्रवीत्।
किं चिरायसि मातस्त्वं गमिष्यामो नृपालयम् ॥ १.९६.३७ ॥
കണ്വന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, "മടങ്ങിപ്പോകൂ" എന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, "ശരി" എന്ന് പറഞ്ഞ് ആ പൗരവൻ കണ്വനോടും മാതാവിനോടും പറഞ്ഞു: "അമ്മേ, നീ എന്തിന് താമസിക്കുന്നു? നമുക്ക് രാജകൊട്ടാരത്തിലേക്ക് പോകാം."
1.96.38
एवमुक्त्वा तु तां देवीं दुष्यन्तस्य महात्मनः ।
अभिवाद्य मुनेः पादौ गन्तुमैच्छत्स पौरवः ॥ १.९६.३८ ॥
ഇങ്ങനെ ആ ദേവിയോട് പറഞ്ഞ്, മഹാത്മാവായ ദുഷ്യന്തന്റെ ആ പൗരവൻ മുനിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
1.96.39
शकुन्तला च पितरमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
प्रदक्षिणीकृत्य तदा पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.९६.३९ ॥
ശകുന്തള പിതാവിനെ വണങ്ങി, കൈകൂപ്പി, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, അപ്പോൾ പിതാവിനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
1.96.40
अज्ञानान्मे पिता चेति दुरुक्तं वापि चानृतम् ।
अकार्यं वाप्यनिष्टं वा क्षन्तुमर्हति तद्भवान् ॥ १.९६.४० ॥
"പിതാവേ, അജ്ഞാനത്താൽ ഞാൻ പറഞ്ഞ കഠിനവാക്കോ, അസത്യമോ, അനുചിതമോ, അനിഷ്ടമോ എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് അങ്ങ് ക്ഷമിക്കാൻ അർഹനാണ്."
1.96.41
एवमुक्तो नतशिरा मुनिर्नोवाच किंचन ।
मनुष्यभावात्कण्वोऽपि मुनिरश्रूण्यवर्तयत् ॥ १.९६.४१ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട മുനി തലതാഴ്ത്തി ഒന്നും മിണ്ടിയില്ല; മനുഷ്യഭാവത്താൽ മുനി കണ്വനും കണ്ണുനീർ ഒഴുക്കി.
1.96.42
अब्भक्षान्वायुभक्षांश्च शीर्णपर्णाशनान्मुनीन् ।
फलमूलाशिनो दान्तान्कृशान्धमनिसंततान् ॥ १.९६.४२ ॥
വെള്ളം കുടിക്കുന്നവരെയും കാറ്റ് കുടിക്കുന്നവരെയും ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ തിന്നുന്നവരെയും മുനിമാരെ; ഫലവും കിഴങ്ങും തിന്നുന്ന, ദമനമുള്ള, ക്ഷീണിച്ച, ഞരമ്പുകൾ തെളിയുന്ന ശരീരമുള്ള മുനിമാരെ.
1.96.43
व्रतिनो जटिलान्मुण्डान्वल्कलाजिनसंवृतान् ।
समाहूय मुनिः कण्वः कारुण्यादिदमब्रवीत् ॥ १.९६.४३ ॥
വ്രതക്കാരും ജടാധാരികളും മുണ്ഡിതശിരസ്കരും വല്കലവും അജിനവും ധരിച്ചവരുമായവരെ വിളിച്ച്, മുനി കണ്വൻ കരുണയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
1.96.44
मया तु लालिता नित्यं मम पुत्री यशस्विनी ।
वने जाता विवृद्धा च न च जानाति किंचन ॥ १.९६.४४ ॥
യശസ്വിനിയായ എന്റെ മകളെ ഞാൻ എപ്പോഴും ലാളിച്ചു വളർത്തി; കാട്ടിൽ ജനിച്ച് അവിടെ വളർന്നവൾ, അവൾക്ക് ഒന്നും അറിയില്ല.
1.96.45
आश्रमात्तु पथा सर्वैर्नीयतां क्षत्रियालयम् ।
द्वितीययोजने विप्राः प्रतिष्ठानं प्रतिष्ठितम् ॥ १.९६.४५ ॥
ബ്രാഹ്മണരേ, ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് വഴിയിലൂടെ നിങ്ങളെല്ലാവരും അവളെ ക്ഷത്രിയന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ; രണ്ടാം യോജനയിൽ സ്ഥാപിതമായ പ്രതിഷ്ഠാനം ഉണ്ട്.
1.96.46
प्रतिष्ठाने पुरे राजा शाकुन्तलपितामहः ।
अध्युवास चिरं कालमुर्वश्या सहितः पुरा ॥ १.९६.४६ ॥
പ്രതിഷ്ഠാന നഗരത്തിൽ ശകുന്തളയുടെ പുത്രന്റെ പിതാമഹനായ രാജാവ് പണ്ടു ഉർവശിയോടൊപ്പം വളരെക്കാലം വസിച്ചു.
1.96.47
अनूपजाङ्गलयुतं धनधान्यसमाकुलम् ।
प्रतिष्ठितं पुरवरं गङ्गायामुनसङ्गमे ॥ १.९६.४७ ॥
അനൂപവും ജാംഗലവുമായ ഭൂമിയുള്ളതും ധനധാന്യങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ, ഗംഗായമുനാ സംഗമത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ ശ്രേഷ്ഠനഗരം.
1.96.48
तत्र सङ्गममासाद्य स्नात्वा हुतहुताशनाः ।
शाकमूलफलाहारा निवर्तध्वं तपोधनाः।
अन्यथा तु भवेद्विप्रा अध्वनो गमने श्रमः ॥ १.९६.४८ ॥
അവിടെ സംഗമത്തിലെത്തി സ്നാനം ചെയ്ത് അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്ത്, ശാകവും വേരും ഫലവും ഭക്ഷിച്ച്, തപോധനരേ, മടങ്ങിപ്പോകൂ; അല്ലെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണരേ, വഴിയിലൂടെയുള്ള യാത്രയിൽ ക്ഷീണം ഉണ്ടാകും.
1.96.49
तथेत्युक्त्वा च ते सर्वे प्रातिष्ठन्त महौजसः ।
शकुन्तलां पुरस्कृत्य दुष्यन्तस्य पुरं प्रति ॥ १.९६.४९ ॥
"ശരി" എന്നു പറഞ്ഞ് ആ മഹാതേജസ്വികളായ മുനിമാരെല്ലാം ശകുന്തലയെ മുന്നിൽ നിർത്തി ദുഷ്യന്തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
1.96.50
गृहीत्वा चामरप्रख्यं पुत्रं कमललोचनम् ।
आजग्मुश्च पुरं रम्यं दुष्यन्ताध्युषितं वनात् ॥ १.९६.५० ॥
ചാമരംപോലെ തിളങ്ങുന്ന, താമരക്കണ്ണുള്ള പുത്രനെ എടുത്ത് അവർ കാട്ടിൽനിന്ന് ദുഷ്യന്തൻ വസിക്കുന്ന മനോഹരമായ നഗരത്തിലെത്തി.
1.96.51
शकुन्तलां समादाय मुनयो धर्मवत्सलाः ।
ते वनानि नदीः शैलान्गिरिप्रस्रवणानि च ॥ १.९६.५१ ॥
ശകുന്തലയെ കൂടെ കൂട്ടി ധർമ്മപ്രിയരായ മുനിമാർ കാടുകളും നദികളും പർവതങ്ങളും മലയരുവികളും കടന്നുപോയി.
1.96.52
कन्दराणि नितम्बांश्च राष्ट्राणि नगराणि च ।
आश्रमाणि च पुण्यानि गत्वा चैव गतश्रमाः ॥ १.९६.५२ ॥
ഗുഹകളും മലഞ്ചരിവുകളും രാജ്യങ്ങളും നഗരങ്ങളും പുണ്യാശ്രമങ്ങളും കടന്നുപോയി അവർ ക്ഷീണമില്ലാതെ ആയിരുന്നു.
1.96.53
शनैर्मध्याह्नवेलायां प्रतिष्ठानं समाययुः ।
तां पुरीं पुरुहूतेन ऐलस्यार्थे विनिर्मिताम् ॥ १.९६.५३ ॥
പതുക്കെ ഉച്ചസമയത്ത് അവർ പ്രതിഷ്ഠാനത്തിലെത്തി; ആ നഗരം ഐലനു (പുരൂരവസ്സിനു) വേണ്ടി ഇന്ദ്രൻ നിർമ്മിച്ചതായിരുന്നു.
1.96.54
परिघाट्टालकैर्मुख्यैरुपकल्पशतैरपि ।
शतघ्नीचक्रयन्त्रैश्च गुप्तामन्यैर्दुरासदाम् ॥ १.९६.५४ ॥
കതകുവിലങ്ങുകളും ഗോപുരങ്ങളും പ്രധാന സംവിധാനങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് ഏർപ്പാടുകളും ശതഘ്നി, ചക്രയന്ത്രങ്ങളും മറ്റുപകരണങ്ങളും കൊണ്ട് സംരക്ഷിതമായ ആ നഗരം അടുക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതായിരുന്നു.
1.96.55
हर्म्यप्रसादसंबाधां नानापण्यविभूषिताम् ।
मण्टपैः ससभै रम्यैः प्रपाभिश्च समावृताम् ॥ १.९६.५५ ॥
ആ നഗരം മാളികകളാലും കൊട്ടാരങ്ങളാലും നിറഞ്ഞിരുന്നു; നാനാവിധ വ്യാപാരവസ്തുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; മനോഹരമായ മണ്ഡപങ്ങളും സഭകളും ജലശാലകളും അതിനെ ചുറ്റിയിരുന്നു.
1.96.56
राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिताम् ।
कैलासशिखराकारैर्गोपुरैः समलङ्कृताम् ॥ १.९६.५६ ॥
ആ നഗരം വിശാലവും നന്നായി ക്രമീകരിച്ചതുമായ രാജവീഥിയാൽ ശോഭിച്ചിരുന്നു; കൈലാസശിഖരങ്ങൾ പോലെയുള്ള ഗോപുരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
1.96.57
द्वारतोरणनिर्यूहैर्मङ्गलैरुपशोभिताम् ।
उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम् ॥ १.९६.५७ ॥
ആ നഗരം വാതിലുകളും തോരണങ്ങളും പ്രക്ഷേപങ്ങളും മംഗലചിഹ്നങ്ങളും കൊണ്ട് ശോഭിച്ചിരുന്നു; ഉദ്യാനങ്ങളും മാവിൻതോപ്പുകളും വനങ്ങളും നിറഞ്ഞ, സാലവൃക്ഷമേഖലയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മഹാനഗരമായിരുന്നു.
1.96.58
सर्वपुष्करिणीभिश्च उद्यानैश्च समावृताम् ।
वर्णाश्रमैः स्वधर्मस्थैर्नित्योत्सवसमाहितैः ॥ १.९६.५८ ॥
ആ നഗരം എല്ലാത്തരം താമരക്കുളങ്ങളും ഉദ്യാനങ്ങളും കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; സ്വധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വർണാശ്രമക്കാരും നിത്യോത്സവങ്ങളിൽ മുഴുകിയവരുമായ ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
1.96.59
धनधान्यसमृद्धैश्च संतुष्टै रत्नपूजितैः ।
कृतयज्ञैश्च विद्वद्भिरग्निहोत्रपरैः सदा ॥ १.९६.५९ ॥
ധനധാന്യസമൃദ്ധരും സന്തുഷ്ടരും രത്നങ്ങളാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടവരും യജ്ഞം ചെയ്തവരും പണ്ഡിതരും എപ്പോഴും അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ മുഴുകിയവരുമായ ജനങ്ങളാൽ ആ നഗരം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
1.96.60
वर्जिता कार्यकरणैर्दानशीलैर्दयापरैः ।
अधर्मभीरुभिः सर्वैः स्वर्गलोकजिगीषुभिः ॥ १.९६.६० ॥
ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്യാത്തവരും ദാനശീലരും കാരുണ്യത്തിൽ മുഴുകിയവരും അധർമ്മത്തെ ഭയപ്പെടുന്നവരും സ്വർഗ്ഗലോകം ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുമായ എല്ലാവരാലും ആ നഗരം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
1.96.61
एवंविधजनोपेतमिन्द्रलोकमिवापरम् ।
तस्मिन्नगरमध्ये तु राजवेश्म प्रतिष्ठितम् ॥ १.९६.६१ ॥
ഇത്തരം ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ, മറ്റൊരു ഇന്ദ്രലോകം പോലെയുള്ള ആ നഗരത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ രാജമന്ദിരം സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നു.
1.96.62
इन्द्रसद्मप्रतीकाशं संपूर्णं वित्तसंचयैः ।
तस्य मध्ये सभा दिव्या नानारत्नविभूषिता ॥ १.९६.६२ ॥
ഇന്ദ്രഭവനത്തിന് തുല്യമായതും സമ്പത്തിന്റെ കൂമ്പാരങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതുമായ അതിന്റെ നടുവിൽ വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ദിവ്യമായ സഭ ഉണ്ടായിരുന്നു.
1.96.63
तस्यां सभायां राजर्षिः सर्वालङ्कारभूषितः ।
ब्राह्मणैः क्षत्रियैश्चापि मन्त्रिभिश्चापि संवृतः ॥ १.९६.६३ ॥
ആ സഭയിൽ സകല ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട രാജർഷി ബ്രാഹ്മണരാലും ക്ഷത്രിയരാലും മന്ത്രിമാരാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
1.96.64
संस्तूयमानो राजेन्द्रः सूतमागधबन्दिभिः ।
कार्यार्थिषु तदाऽभ्येत्य कृत्वा कार्यं गतेषु सः ॥ १.९६.६४ ॥
സൂതന്മാരാലും മാഗധന്മാരാലും ബന്ദികളാലും സ്തുതിക്കപ്പെട്ട രാജേന്ദ്രൻ, അപ്പോൾ കാര്യാർത്ഥികൾ വന്ന് കാര്യം നേടി പോയ ശേഷം...
1.96.65
सुखासीनोऽभवद्राजा तस्मिन्काले महर्षयः ।
शकुन्तानां स्वनं श्रुत्वा निमित्तज्ञास्त्वलक्षयन् ॥ १.९६.६५ ॥
ആ സമയം രാജാവ് സുഖമായി ഇരിക്കുകയായിരുന്നു; അപ്പോൾ ശകുനജ്ഞരായ മഹർഷിമാർ പക്ഷികളുടെ ശബ്ദം കേട്ട് അത് ശ്രദ്ധിച്ചു.
1.96.66
शकुन्तले निमित्तानि शोभनानि भवन्ति नः ।
कार्यसिद्धिं वदन्त्येते ध्रुवं राज्ञी भविष्यसि।
अस्मिंस्तु दिवसे पुत्रो युवराजो भविष्यति ॥ १.९६.६६ ॥
"ശകുന്തളേ, ഈ ശകുനങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് ശുഭകരമാണ്. ഇവ കാര്യസിദ്ധിയെ നിശ്ചയമായും അറിയിക്കുന്നു; നീ റാണിയാകും. ഈ ദിവസം തന്നെ ഒരു പുത്രൻ യുവരാജാവാകും."
1.96.67
वर्धमानपुरद्वारं तूर्यघोषनिनादितम् ।
शकुन्तलां पुरस्कृत्य विविशुस्ते महर्षयः ॥ १.९६.६७ ॥
വർധമാനപുരത്തിന്റെ കവാടം തൂര്യനാദങ്ങളാൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ശകുന്തളയെ മുന്നിൽ നിർത്തി ആ മഹർഷിമാർ പ്രവേശിച്ചു.
1.96.68
प्रविशन्तं नृपसुतं प्रशशंसुश्च वीक्षकाः ।
वर्धमानपुरद्वारं प्रविशन्नेव पौरवः ॥ १.९६.६८ ॥
വർധമാനപുരത്തിന്റെ കവാടത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന ആ രാജകുമാരനെ, പൗരവൻ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കാണികൾ പ്രശംസിച്ചു.
1.96.69
इन्द्रलोकस्थमात्मानं मेने हर्षसमन्वितः ॥ १.९६.६९ ॥
ആനന്ദം നിറഞ്ഞവനായി അദ്ദേഹം താൻ ഇന്ദ്രലോകത്തിലാണെന്ന് കരുതി.
1.96.70
ततो वै नागराः सर्वे समाहूय परस्परम् ।
द्रष्टुकामा नृपसुतं समपद्यन्त भारत ॥ १.९६.७० ॥
അപ്പോൾ നഗരവാസികളെല്ലാം പരസ്പരം വിളിച്ചുചേർത്ത്, ആ രാജകുമാരനെ കാണാനാഗ്രഹിച്ച്, ഭാരതാ, ഒന്നിച്ചുകൂടി.
1.96.71
देवतेव जनस्याग्रे भ्राजते श्रीरिवागता ।
जयन्तेनेव पौलोमी इन्द्रलोकादिहागता ॥ १.९६.७१ ॥
ജനങ്ങളുടെ മുന്നിൽ ദേവതയെപ്പോലെ അവൾ ശോഭിക്കുന്നു; ശ്രീദേവി തന്നെ വന്നതുപോലെ; ജയന്തനോടൊപ്പം പൗലോമി ഇന്ദ്രലോകത്തുനിന്ന് ഇവിടെ എത്തിയതുപോലെ.
1.96.72
इति ब्रुवन्तस्ते सर्वे महर्षीनिदमब्रुवन् ।
अभिवादयन्तः सहिता महर्षीन्देववर्चसः ॥ १.९६.७२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അവരെല്ലാം ഒന്നിച്ച്, ദേവതേജസ്സുള്ള മഹർഷിമാരെ വണങ്ങി ഇത് പറഞ്ഞു.
1.96.73
अद्य नः सफलं जन्म कृतार्थाश्च ततो वयम् ।
एवं ये स्म प्रपश्यामो महर्षीन्सूर्यवर्चसः ॥ १.९६.७३ ॥
ഇന്ന് ഞങ്ങളുടെ ജന്മം സഫലമായി, ഞങ്ങൾ കൃതാർത്ഥരായി; സൂര്യതേജസ്സുള്ള മഹർഷിമാരെ ഇങ്ങനെ ഞങ്ങൾ കണ്ടുവല്ലോ.
1.96.74
इत्युक्त्वा सहिताः केचिदन्वगच्छन्त पौरवम् ।
हैमवत्याः सुतमिव कुमारं पुष्करेक्षणम् ॥ १.९६.७४ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ചിലർ ഒന്നിച്ച് പൗരവനെ പിന്തുടർന്നു; ഹൈമവതിയുടെ പുത്രനായ കുമാരനെപ്പോലെ, താമരക്കണ്ണുള്ള ആ യുവാവിനെ.
1.96.75
ये केचिदब्रुवन्मूढाः शाकुन्तलदिदृक्षवः ।
कृष्णाजिनेन संछन्नाननिच्छन्तो ह्यवेक्षितुम् ॥ १.९६.७५ ॥
ശാകുന്തല മുനികളെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച ചില മൂഢർ പറഞ്ഞു; കൃഷ്ണമാൻതോലിനാൽ മൂടപ്പെട്ടവരെ കാണാൻ അവർ ആഗ്രഹിച്ചില്ല.
1.96.76
पिशाचा इव दृश्यन्ते नागराणां विरूपिणः ।
विना सन्ध्यां पिशाचास्ते प्रविशन्ति पुरोत्तमम् ॥ १.९६.७६ ॥
നഗരവാസികൾക്ക് അവർ വികൃതരായ പിശാചുക്കളെപ്പോലെ കാണപ്പെടുന്നു; സന്ധ്യയില്ലാതെ ആ പിശാചുക്കൾ ഉത്തമനഗരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
1.96.77
क्षुत्पिपासार्दितान्दीनान्वल्कलाजिनवाससः ।
त्वगस्थिभूतान्निर्मांसान्धमनीसन्ततानपि ॥ १.९६.७७ ॥
വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് പീഡിതരായ, ദീനരായ, വൽക്കലവും തോൽവസ്ത്രവും ധരിച്ച, തൊലിയും എല്ലും മാത്രമായ, മാംസമില്ലാത്ത, ഞരമ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ടവരെയും.
1.96.78
पिङ्गलाक्षान्पिङ्गजटान्दीर्घदन्तान्निरूदरान् ।
विशीर्षकानूर्ध्वहस्तान्दृष्ट्वा हास्यन्ति नागराः ॥ १.९६.७८ ॥
പിങ്ങല നേത്രങ്ങളും പിങ്ങല ജടയും നീണ്ട പല്ലുകളും വയറില്ലാത്തവരും തലയില്ലാത്തവരെപ്പോലെയുള്ളവരും കൈകൾ ഉയർത്തിയവരുമായ അവരെ കണ്ടാൽ നാഗരികർ പരിഹസിക്കും.
1.96.79
एवमुक्तवतां तेषां गिरं श्रुत्वा महर्षयः ।
अन्योन्यं ते समाहूय इदं वचनमब्रुवन् ॥ १.९६.७९ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞവരുടെ വാക്ക് കേട്ട് മഹർഷിമാർ പരസ്പരം വിളിച്ച് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
1.96.80
उक्तं भगवता वाक्यं न कृतं सत्यवादिना ।
पुरप्रवेशनं नात्र कर्तव्यमिति शासनम् ॥ १.९६.८० ॥
ഭഗവാൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്ക് സത്യവാദി ചെയ്തില്ല. ഇവിടെ നഗരപ്രവേശം ചെയ്യരുത് എന്നതാണ് കല്പന.
1.96.81
किं कारणं प्रवेक्ष्यामो नगरं दुर्जनैर्वृतम् ।
त्यक्तसङ्गस्य च मुनेर्नगरे किं प्रयोजनम् ॥ १.९६.८१ ॥
ദുർജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട നഗരത്തിൽ ഏതു കാരണത്താൽ നാം പ്രവേശിക്കണം? സംഗം ത്യജിച്ച മുനിക്ക് നഗരത്തിൽ എന്തു പ്രയോജനം?
1.96.82
गमिष्यामो वनं तस्माद्गङ्गायामुनसङ्गमम् ।
एवमुक्त्वा मुनिगणाः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ १.९६.८२ ॥
അതിനാൽ നമുക്ക് ഗംഗാ-യമുനാ സംഗമത്തിലേക്ക് വനത്തിലേക്ക് പോകാം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മുനിസംഘങ്ങൾ വന്ന വഴിയേ തിരിച്ചുപോയി.