ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 10.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.10.1
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां धृष्टद्युम्नस्य सारथिः ।
गत्वा शशंस पाण्डुभ्यः सौप्तिके कदनं कृतम् ॥ १०.१०.१ ॥
ಆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದಾಗ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಸಾರಥಿ ಹೋಗಿ ಪಾಂಡವರಿಗೆ ನಿದ್ರೆಯ ವೇಳೆ ನಡೆದ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
10.10.2
द्रौपदेया हता राजन्द्रुपदस्वात्मजैः सह ।
प्रमत्ता निशि विश्वस्ताः स्वपन्तः शिबिरे स्वके ॥ १०.१०.२ ॥
ರಾಜನೇ, ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ದ್ರುಪದನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಜಾಗರೂಕರಾಗಿ, ನಿರ್ಭೀತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.
10.10.3
गौतमेन नृशंसेन भोजेन कृतवर्मणा ।
अश्वत्थान्ना च पापेन हतं वः शिबिरं निशि ॥ १०.१०.३ ॥
ಕ್ರೂರಿ ಗೌತಮ (ಕೃಪ), ಭೋಜ (ಕೃತವರ್ಮ), ಪಾಪಿ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಇವರಿಂದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಶಿಬಿರ ಹತವಾಯಿತು.
10.10.4
एतैर्नरगजाश्वानां प्रासशक्तिपरश्वयैः ।
सहस्रामि विकृन्द्भिर्निः शेषं शिबिरं कृतम् ॥ १०.१०.४ ॥
ಇವರು ಈಟಿ, ಶಕ್ತಿ, ಕೊಡಲಿಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಮನುಷ್ಯರು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಇಡೀ ಶಿಬಿರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರು.
10.10.5
…विहगफलभारनतस्य ह ।
…महतो वनस्येव परश्वथैः।
… सुमहाञ्शब्दो बलस्य तव भारत ॥ १०.१०.५ ॥
…ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳ ಭಾರದಿಂದ ಬಾಗಿದ ಮರದಂತೆ…ದೊಡ್ಡ ಕಾಡಿನಂತೆ ಕೊಡಲಿಗಳಿಂದ…ಓ ಭಾರತ, ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯ ಮಹಾ ಶಬ್ದ ಎದ್ದಿತು.
10.10.6
महमेकोऽबशिष्टस्तु तस्मात्सैन्यामहीपते ।
मुक्तः कथञ्चिद्धर्मात्मन्व्यग्राच्च कृतवर्मणः ॥ १०.१०.६ ॥
ಭೂಪತಿಯೇ, ಆ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಉಳಿದೆ. ಧರ್ಮಾತ್ಮನೇ, ಕೃತವರ್ಮನ ಆ ಗೊಂದಲದಿಂದ ಹೇಗೋ ನಾನು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದೆ.
10.10.7
तच्छ्रुत्वा वाक्यमशिवं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पपात मह्यां धर्मात्मा पुत्रशोकसमन्वितः ॥ १०.१०.७ ॥
ಕುಂತಿಯ ಮಗ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಆ ಅಶುಭ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿದವನಾಗಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದರೂ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
10.10.8
पतन्तं तमतिक्रम्य परिजग्राह सात्यकिः ।
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ १०.१०.८ ॥
ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಸಾತ್ಯಕಿ ಧಾವಿಸಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು; ಭೀಮಸೇನ, ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿಯ ಇಬ್ಬರು ಪಾಂಡವ ಪುತ್ರರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು.
10.10.9
लब्धचेतास्तु कौन्तेयः शोकविह्वलया गिरा ।
जित्वा शत्रूञ्जितः पश्चात्पर्यदेवयदार्तवत् ॥ १०.१०.९ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿ ಬಂದ ಕುಂತಿಯ ಮಗ ಶೋಕದಿಂದ ನಡುಗುವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರೂ ನಂತರ ಸೋತವನಂತೆ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು.
10.10.10
अगम्या गतिरर्थानां कर्मणामीश्वरस्य च ।
दुर्विदा गतिरर्थानामपि ये दिव्यचक्षुषः।
जीयमाना जयन्त्यन्ये जयमाना वयं जिताः ॥ १०.१०.१० ॥
ಘಟನೆಗಳ ಗತಿ, ಕರ್ಮಗಳ ಗತಿ, ಈಶ್ವರನ ಗತಿ ಅಗಮ್ಯವಾಗಿವೆ. ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರಿಗೂ ಘಟನೆಗಳ ಗತಿ ತಿಳಿಯಲು ಕಷ್ಟ. ಸೋಲುತ್ತಿರುವವರು ಇತರರನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಗೆಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ ನಾವು ಸೋತಿದ್ದೇವೆ.
10.10.11
हत्वा भ्रातॄन्वयस्यांश्च पितॄन्पुत्रान्सुहृद्गणान् ।
बन्धूनमात्यान्पौत्रांश्च जित्वा सर्वाञ्जिता वयम् ॥ १०.१०.११ ॥
ಸಹೋದರರು, ಗೆಳೆಯರು, ತಂದೆಯರು, ಮಕ್ಕಳು, ಸುಹೃದ್ಗಣ, ಬಂಧುಗಳು, ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಂದು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಗೆದ್ದರೂ ನಾವು ಸೋತಿದ್ದೇವೆ.
10.10.12
अनर्थो ह्यर्थसङ्काशस्तथाऽनर्थोऽर्थदर्शनः ।
जयोऽयमजयाकारो जयस्तस्मात्पराजयः ॥ १०.१०.१२ ॥
ಅನರ್ಥವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅರ್ಥದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಅರ್ಥವೂ ಅನರ್ಥದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಯವು ಸೋಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜಯವೇ ಸೋಲು.
10.10.13
यज्जित्वा तप्यते पश्चादापन्न इव दुर्मतिः ।
कथं मन्येत विजयं ततो जिततरः परैः ॥ १०.१०.१३ ॥
ಗೆದ್ದ ನಂತರ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯವನಂತೆ, ಆಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದವನಂತೆ ಸಂತಾಪಪಡುವವನು ಆ ಗೆಲುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಗೆಲುವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಲ್ಲನು? ಆಗ ಅವನು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸೋತವನೇ.
10.10.14
येषामर्थाय पापं स्याद्विजयस्य सुहृद्वधैः ।
निर्जितैरप्रमत्तैर्हि विजिता जितकाशिनः ॥ १०.१०.१४ ॥
ಗೆಲುವಿಗಾಗಿ ಮಿತ್ರರ ವಧೆಯಿಂದ ಯಾರಿಗೆ ಪಾಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅವರು ಎಚ್ಚರದಿಂದಿದ್ದರೂ ಸೋತವರೇ; ತಮ್ಮನ್ನು ಗೆದ್ದವರೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು ನಿಜವಾಗಿ ಸೋತವರು.
10.10.15
कर्णिनालीकदंष्ट्रस्य स्वङ्गजिह्वस्य संयुगे ।
चापव्यात्तास्यरौद्रस्य ज्यातलस्वननादिनः ॥ १०.१०.१५ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಿ, ನಾರಾಚ ಬಾಣಗಳೇ ಹಲ್ಲುಗಳಾಗಿರುವವನು, ಹರಿತ ಖಡ್ಗವೇ ನಾಲಿಗೆಯಾದವನು; ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ತೆರೆದ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಭಯಂಕರನು; ಹೆದೆಯ ಸದ್ದಿನಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುವವನು.
10.10.16
क्रुद्धस्य नरसिंहस्य सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ।
ये व्यमुञ्चन्त कर्णस्य प्रमादात्त इमे हताः ॥ १०.१०.१६ ॥
ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದ, ಕೋಪಗೊಂಡ ನರಸಿಂಹ ಕರ್ಣನಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡವರು — ಅವರೇ ಈ ಹತರು.
10.10.17
रथहदं शरवर्षोर्मिमन्तं ।
रत्नाचितं वाहनयोधबृन्दम्।
शक्त्यृष्टिमीनध्वजनागनक्रं ।
शरासनावर्तमहेषुफेनम् ॥ १०.१०.१७ ॥
ರಥಗಳ ಸರೋವರ, ಬಾಣವರ್ಷದ ಅಲೆಗಳುಳ್ಳದ್ದು, ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ವಾಹನ ಯೋಧರ ಗುಂಪಿನ ಸಮೂಹ; ಶಕ್ತಿ ಋಷ್ಟಿಗಳು ಮೀನುಗಳಾಗಿ, ಧ್ವಜಗಳು ಮೊಸಳೆ ಆನೆಗಳಾಗಿ, ಬಿಲ್ಲುಗಳ ಸುಳಿ, ಮಹಾಬಾಣಗಳ ನೊರೆ ಉಳ್ಳದ್ದು.
10.10.18
सङ्ग्रामचन्द्रोदयवेगवेलं ।
द्रोणार्णवं ज्यातलनेमिघोषम्।
ये तेरुरुच्चावचशस्त्रनौभि… ।
स्ते राजपुत्रा निहताः प्रमादात् ॥ १०.१०.१८ ॥
ಯುದ್ಧವೆಂಬ ಚಂದ್ರೋದಯದ ವೇಗದ ತೀರವುಳ್ಳ, ದ್ರೋಣ ಸಾಗರವನ್ನು, ಹೆದೆಯ ಮತ್ತು ಚಕ್ರದ ಘೋಷದೊಡನೆ, ಎತ್ತರ ತಗ್ಗಿನ ಶಸ್ತ್ರ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ದಾಟಿದವರು — ಆ ರಾಜಕುಮಾರರು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಹತರಾದರು.
10.10.19
न हि प्रमादात्परमस्ति कश्च… ।
द्वधो नराणामिह जीवलोके।
प्रमत्तमर्था हि नरं समन्ता… ।
त्त्यजन्त्यनर्थाश्च समाविशन्ति ॥ १०.१०.१९ ॥
ಈ ಜೀವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ನಾಶ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಮತ್ತನಾದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸಂಪತ್ತುಗಳು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತವೆ; ಅನರ್ಥಗಳು ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ.
10.10.20
ध्वजोत्तमाग्रोच्छ्रितधूमकेतुं ।
शरार्चिषं दीप्तमहापताकम्।
महाधनुर्ज्यातलनेमिघोषं ।
तनुत्रनानाविधशस्त्रहोमम् ॥ १०.१०.२० ॥
ಎತ್ತರದ ಉತ್ತಮ ಧ್ವಜಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿದ ಹೊಗೆಯ ಧ್ವಜವುಳ್ಳದ್ದು, ಬಾಣಗಳೇ ಜ್ವಾಲೆಯಾದದ್ದು, ಉರಿಯುವ ದೊಡ್ಡ ಪತಾಕೆಗಳುಳ್ಳದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲುಗಳ ಹೆದೆಯ ಅಂಚಿನ ಘರ್ಜನೆಯುಳ್ಳದ್ದು, ಕವಚಗಳೂ ನಾನಾ ವಿಧದ ಶಸ್ತ್ರಗಳೂ ಹೋಮವಾದ ಯುದ್ಧ.
10.10.21
महाचमूकक्षदवाभिपन्नं ।
महाहवे भीष्ममहादवाग्निम्।
ये तेरुरुच्चावचशस्त्रवेगै… ।
स्ते राजपुत्रा निहताः प्रमादात् ॥ १०.१०.२१ ॥
ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯ ಕಾಡಿನ ಗಿಡಗಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿದ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿ, ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮರೆಂಬ ಮಹಾ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚನ್ನು ಎತ್ತರ-ತಗ್ಗು ಶಸ್ತ್ರಗಳ ವೇಗದಿಂದ ದಾಟಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಆ ರಾಜಕುಮಾರರು ಪ್ರಮಾದದಿಂದ ಹತರಾದರು.
10.10.22
न हि प्रमत्तेन नरेण शक्य… ।
माप्तुं वसु श्रीर्विपुलं यशो वा।
पश्याप्रमादेन निहत्य शत्रू… ।
न्सर्वान्महेन्द्रं सुखमेधमानम् ॥ १०.१०.२२ ॥
ಪ್ರಮತ್ತನಾದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು, ಶ್ರೀ ಅಥವಾ ವಿಪುಲ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನೋಡು, ಅಪ್ರಮಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದುವವರನ್ನು ನೋಡು.
10.10.23
इन्द्रोपमान्पार्थिवपुत्रपौत्रा… ।
न्पश्याविशेषेण हतान्प्रमादात्।
तीर्त्वा समुद्रं जणिजः समृद्वा ।
मग्नाः कुनद्यामिव सीदमानाः ॥ १०.१०.२३ ॥
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನರಾದ ರಾಜಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪೌತ್ರರನ್ನು ನೋಡು; ಅವರು ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮಾದದಿಂದ ಹತರಾದರು. ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿ ಸಮೃದ್ಧರಾದವರು ಕೆಟ್ಟ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ತೇಲಾಡುತ್ತಿರುವಂತಾದರು.
10.10.24
अमर्षितैर्ये निहता नरेन्द्रा ।
निःसंशयं ते त्रिदिवं प्रपन्नाः।
कृष्णां तु शोचामि कथं नु साध्वी ।
शोकार्णवं सा विषहिष्यतीति ॥ १०.१०.२४ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡವರಿಂದ ಹತರಾದ ರಾಜರು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣೆಗಾಗಿ ನಾನು ಶೋಕಿಸುತ್ತೇನೆ — ಆ ಸಾಧ್ವಿ ಈ ಶೋಕಸಾಗರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಹಿಸುವಳು?
10.10.25
भातृंश्च पुत्रांश्च हतान्निशम्य ।
पाञ्चालसराजं पितरं च वृद्वम्।
ध्रुवं विसञ्ज्ञा पतिता पृथिव्यां ।
सा शोष्यते शोककृशाङ्गयष्टिः ॥ १०.१०.२५ ॥
ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಪುತ್ರರು ಹತರಾದರು ಎಂದು, ಪಾಂಚಾಲ ರಾಜ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧ ತಂದೆಯೂ ಹತರಾದರು ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಆಕೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೂರ್ಛಿತಳಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವಳು; ಶೋಕದಿಂದ ಕೃಶವಾದ ದೇಹದಿಂದ ಆಕೆ ಬಾಡಿಹೋಗುವಳು.
10.10.26
तच्छोकजं दुःखमपारयन्ती ।
कथं भविष्यत्युचिता सुखानाम्।
रोरूयते ज्ञातिवधाभितप्ता ।
प्रदह्वमानेव हुताशनेन ॥ १०.१०.२६ ॥
ಆ ಶೋಕದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದವಳು ಸುಖಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಅರ್ಹಳಾಗುವಳು? ಬಂಧುಗಳ ವಧೆಯಿಂದ ಸಂತಪ್ತಳಾಗಿ, ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡುವವಳಂತೆ ಆಕೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
10.10.27
इत्येवमार्तः परिदेवयन्स ।
राजाज कुरूणां नकुलं बभाषे।
गच्छान्यैनामिह मन्दभाग्यां ।
समातृपक्षामिति राजपुत्रीम् ॥ १०.१०.२७ ॥
ಹೀಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ಆರ್ತನಾಗಿ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕುರುರಾಜನು ನಕುಲನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — 'ಇಲ್ಲಿಂದ ಇತರರೊಡನೆ ಹೋಗು, ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಈ ಭಾಗ್ಯಹೀನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಬಳಿಗೆ.'
10.10.28
माद्रीसुतस्तत्परिगृह्य वाक्यं ।
धर्मेण धर्मप्रथमस्य राज्ञः।
ययौ रथेनालयमाशुदेव्याः ।
पाञ्चालराजस्य च यत्र दाराः ॥ १०.१०.२८ ॥
ಮಾದ್ರಿಯ ಮಗ (ನಕುಲ) ಆ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದ ರಾಜನ ಧರ್ಮಾನುಸಾರದ ಆದೇಶದಂತೆ, ರಥದಲ್ಲಿ ಆ ದೇವಿಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು — ಪಾಂಚಾಲ ರಾಜನ ಪತ್ನಿಯರಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ.
10.10.29
प्रस्थाप्य माद्रीसुतमाजमीढः ।
शोकार्दितस्तैः सहितः सुहृद्भिः।
रोरूयमाणः प्रययौ सुताना… ।
मायोधनं भूतगणानुकीर्णम् ॥ १०.१०.२९ ॥
ಮಾದ್ರೀಪುತ್ರನನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಅಜಮೀಢ ವಂಶಜನು (ಯುಧಿಷ್ಠಿರ) ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಅಳುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ … ರಣಭೂಮಿಗೆ ತೆರಳಿದನು; ಅದು ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
10.10.30
स तत्प्रविश्याशिवमुग्ररूपं ।
ददर्श पुत्रान्सुहृदः सखींश्च।
भूमौ शयानान्रुधिरार्द्रगात्रा… ।
न्विभिन्नदेहान्प्रहृतोत्तमाङ्गान् ॥ १०.१०.३० ॥
ಅವನು ಆ ಅಶುಭವಾದ, ಭಯಂಕರ ರೂಪದ ರಣಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು, ಸಖರನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವರ ದೇಹಗಳು ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದಿದ್ದವು, ದೇಹಗಳು ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ತಲೆಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು.
10.10.31
स तांस्तु दृष्ट्वा भृशमार्तरूपो ।
युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः।
उच्चैः प्रचुक्रोश च कौरवाग्र्यः ।
पपात चोर्व्यां सगणो विसंज्ञः ॥ १०.१०.३१ ॥
ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಕಂಡು ಅತಿ ದುಃಖಪೀಡಿತನಾದ ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಕುರುಗಳ ಅಗ್ರಣಿ, ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿ, ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದನು.