มหาภารตะ · อัธยายะ 10.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.10.1
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां धृष्टद्युम्नस्य सारथिः ।
गत्वा शशंस पाण्डुभ्यः सौप्तिके कदनं कृतम् ॥ १०.१०.१ ॥
เมื่อราตรีนั้นผ่านไปแล้ว สารถีของธฤษฏทยุมน์ไปกราบทูลพวกปาณฑพถึงการสังหารหมู่ที่ได้กระทำในค่ายยามหลับ
10.10.2
द्रौपदेया हता राजन्द्रुपदस्वात्मजैः सह ।
प्रमत्ता निशि विश्वस्ताः स्वपन्तः शिबिरे स्वके ॥ १०.१०.२ ॥
โอ้พระราชา บุตรทั้งหลายของเทราปที พร้อมด้วยบุตรของทฤปทะ ซึ่งเป็นญาติของตนเอง ถูกฆ่าแล้ว ในยามค่ำคืนขณะที่พวกเขานอนอยู่ในค่ายของตนเอง ไม่ระวังตัวและไม่ระแวงภัย
10.10.3
गौतमेन नृशंसेन भोजेन कृतवर्मणा ।
अश्वत्थान्ना च पापेन हतं वः शिबिरं निशि ॥ १०.१०.३ ॥
โดยเคาตมะผู้โหดร้าย โดยโภชะ คือกฤตวรมัน และโดยอัศวัตถามัน ผู้ชั่วร้าย ค่ายของพวกท่านถูกโจมตีล้มตายในยามราตรี
10.10.4
एतैर्नरगजाश्वानां प्रासशक्तिपरश्वयैः ।
सहस्रामि विकृन्द्भिर्निः शेषं शिबिरं कृतम् ॥ १०.१०.४ ॥
ด้วยอาวุธเหล่านี้ คือหอก หลาว หอกซัด และขวานรบ พวกเขาตัดฟันคนนับพัน ช้าง และม้า จนค่ายทั้งหมดถูกทำลายจนสิ้นซาก
10.10.5
…विहगफलभारनतस्य ह ।
…महतो वनस्येव परश्वथैः।
… सुमहाञ्शब्दो बलस्य तव भारत ॥ १०.१०.५ ॥
…เหมือนต้นไม้ที่โค้งงอด้วยน้ำหนักของนกและผล…เหมือนป่าใหญ่ที่ถูกขวานฟัน…โอ้ภารตะ เสียงร้องอันดังยิ่งได้ดังขึ้นจากกองทัพของท่าน
10.10.6
महमेकोऽबशिष्टस्तु तस्मात्सैन्यामहीपते ।
मुक्तः कथञ्चिद्धर्मात्मन्व्यग्राच्च कृतवर्मणः ॥ १०.१०.६ ॥
โอ้เจ้าแห่งแผ่นดิน จากกองทัพนั้น มีเพียงข้าพระองค์ผู้เดียวที่เหลืออยู่ โอ้ผู้มีจิตใจชอบธรรม ข้าพระองค์หลุดพ้นจากความสับสนของกฤตวรมันมาได้อย่างไรก็ไม่ทราบ
10.10.7
तच्छ्रुत्वा वाक्यमशिवं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पपात मह्यां धर्मात्मा पुत्रशोकसमन्वितः ॥ १०.१०.७ ॥
เมื่อได้ฟังคำพูดอันอัปมงคลนั้น ยุธิษฐิระ บุตรของกุนตี ผู้มีจิตใจชอบธรรม เต็มไปด้วยความโศกเศร้าเพราะการสูญเสียบุตร ก็ทรุดลงกับพื้นดิน
10.10.8
पतन्तं तमतिक्रम्य परिजग्राह सात्यकिः ।
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ १०.१०.८ ॥
สาตยกิรีบพุ่งไปข้างหน้าและรับเขาไว้ขณะที่เขากำลังล้มลง ภีมเสนะ อรชุน และบุตรทั้งสองของมาทรี ปาณฑพทั้งสองก็ทำเช่นนั้นเช่นกัน
10.10.9
लब्धचेतास्तु कौन्तेयः शोकविह्वलया गिरा ।
जित्वा शत्रूञ्जितः पश्चात्पर्यदेवयदार्तवत् ॥ १०.१०.९ ॥
บุตรของกุนตีได้สติกลับคืนมา แล้วคร่ำครวญด้วยเสียงที่เต็มไปด้วยความโศกเศร้า เหมือนผู้ที่ได้รับความทุกข์ ทั้งที่เขาได้ชนะศัตรูมาแล้ว แต่ภายหลังกลับดูเหมือนพ่ายแพ้
10.10.10
अगम्या गतिरर्थानां कर्मणामीश्वरस्य च ।
दुर्विदा गतिरर्थानामपि ये दिव्यचक्षुषः।
जीयमाना जयन्त्यन्ये जयमाना वयं जिताः ॥ १०.१०.१० ॥
หนทางของเหตุการณ์ การกระทำ และของพระผู้เป็นเจ้านั้นหยั่งไม่ถึง หนทางของเหตุการณ์ยากที่จะรู้ได้แม้สำหรับผู้มีทิพยจักษุ ผู้ที่กำลังพ่ายแพ้กลับเอาชนะผู้อื่นได้ ส่วนพวกเราผู้กำลังชนะกลับพ่ายแพ้
10.10.11
हत्वा भ्रातॄन्वयस्यांश्च पितॄन्पुत्रान्सुहृद्गणान् ।
बन्धूनमात्यान्पौत्रांश्च जित्वा सर्वाञ्जिता वयम् ॥ १०.१०.११ ॥
เมื่อได้ฆ่าพี่น้อง สหาย บิดา บุตร ฝูงมิตรสหายจำนวนมาก ญาติ อำมาตย์ และหลาน และเมื่อได้ชนะทุกสิ่งแล้ว พวกเราก็พ่ายแพ้
10.10.12
अनर्थो ह्यर्थसङ्काशस्तथाऽनर्थोऽर्थदर्शनः ।
जयोऽयमजयाकारो जयस्तस्मात्पराजयः ॥ १०.१०.१२ ॥
ความหายนะย่อมปรากฏเหมือนผลประโยชน์ และผลประโยชน์ก็ปรากฏเหมือนความหายนะ ชัยชนะนี้มีรูปลักษณ์ของความพ่ายแพ้ ดังนั้นชัยชนะจึงคือความพ่ายแพ้
10.10.13
यज्जित्वा तप्यते पश्चादापन्न इव दुर्मतिः ।
कथं मन्येत विजयं ततो जिततरः परैः ॥ १०.१०.१३ ॥
ผู้ใดชนะแล้วภายหลังกลับเดือดร้อนใจ เหมือนคนโง่ที่ตกอยู่ในความหายนะ เขาจะถือว่านั่นเป็นชัยชนะได้อย่างไร เช่นนั้นแล้วเขาก็พ่ายแพ้ต่อศัตรูยิ่งกว่าเดิม
10.10.14
येषामर्थाय पापं स्याद्विजयस्य सुहृद्वधैः ।
निर्जितैरप्रमत्तैर्हि विजिता जितकाशिनः ॥ १०.१०.१४ ॥
สำหรับผู้ที่บาปอาจเกิดขึ้นเพราะการฆ่ามิตรเพื่อประโยชน์ของชัยชนะ แม้จะไม่ประมาทแต่ถูกผู้พ่ายแพ้เอาชนะได้ ผู้ที่คิดว่าตนเป็นผู้ชนะก็แท้จริงแล้วถูกพิชิตแล้ว
10.10.15
कर्णिनालीकदंष्ट्रस्य स्वङ्गजिह्वस्य संयुगे ।
चापव्यात्तास्यरौद्रस्य ज्यातलस्वननादिनः ॥ १०.१०.१५ ॥
ในการสงคราม (ศัตรูนั้น) มีเขี้ยวเป็นลูกศรที่มีหัวเป็นเงี่ยง มีลิ้นเป็นดาบคม มีปากอ้ากว้างน่าสะพรึงด้วยคันธนู และคำรามด้วยเสียงสายธนู
10.10.16
क्रुद्धस्य नरसिंहस्य सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ।
ये व्यमुञ्चन्त कर्णस्य प्रमादात्त इमे हताः ॥ १०.१०.१६ ॥
ผู้ที่ไม่หนีในการรบ แต่ถูกสิงโตในหมู่มนุษย์ผู้โกรธเกรี้ยวคือกรรณะปล่อยให้รอด เพราะความประมาทของเขา บุคคลเหล่านี้จึงถูกฆ่า
10.10.17
रथहदं शरवर्षोर्मिमन्तं ।
रत्नाचितं वाहनयोधबृन्दम्।
शक्त्यृष्टिमीनध्वजनागनक्रं ।
शरासनावर्तमहेषुफेनम् ॥ १०.१०.१७ ॥
เป็นทะเลสาบแห่งรถศึก มีคลื่นเป็นฝนลูกศรพรั่งพรู เต็มไปด้วยอัญมณี มีกองม้าและนักรบ มีหอกและหลาวเป็นปลา มีธงเป็นจระเข้และช้าง มีคันธนูเป็นวน และลูกศรใหญ่เป็นฟองคลื่น
10.10.18
सङ्ग्रामचन्द्रोदयवेगवेलं ।
द्रोणार्णवं ज्यातलनेमिघोषम्।
ये तेरुरुच्चावचशस्त्रनौभि… ।
स्ते राजपुत्रा निहताः प्रमादात् ॥ १०.१०.१८ ॥
เจ้าชายเหล่านั้นผู้ได้ข้ามมหาสมุทรแห่งโทรณะ ซึ่งมีฝั่งเป็นกระแสคลื่นของการรบดั่งจันทร์ขึ้น มีเสียงคำรามของสายธนูและกงล้อ มีเรือคือศัสตราอาวุธสูงต่ำนานาชนิด ก็ถูกฆ่าตายเพราะความประมาท
10.10.19
न हि प्रमादात्परमस्ति कश्च… ।
द्वधो नराणामिह जीवलोके।
प्रमत्तमर्था हि नरं समन्ता… ।
त्त्यजन्त्यनर्थाश्च समाविशन्ति ॥ १०.१०.१९ ॥
ไม่มีความพินาศใดที่ยิ่งใหญ่กว่าความประมาทสำหรับมนุษย์ในโลกแห่งชีวิตนี้ ทรัพย์สมบัติย่อมละทิ้งคนประมาทจากทุกทิศ และความหายนะทั้งหลายก็เข้ามาครอบงำเขา
10.10.20
ध्वजोत्तमाग्रोच्छ्रितधूमकेतुं ।
शरार्चिषं दीप्तमहापताकम्।
महाधनुर्ज्यातलनेमिघोषं ।
तनुत्रनानाविधशस्त्रहोमम् ॥ १०.१०.२० ॥
มีควันเป็นธงที่พุ่งขึ้นจากยอดธงอันสูงส่งที่สุด มีลูกศรเป็นเปลวไฟ มีธงใหญ่ลุกโชน มีเสียงคำรามจากกงล้อของสายธนูอันยิ่งใหญ่ และมีเกราะกับอาวุธนานาชนิดเป็นเครื่องบูชาเผา
10.10.21
महाचमूकक्षदवाभिपन्नं ।
महाहवे भीष्ममहादवाग्निम्।
ये तेरुरुच्चावचशस्त्रवेगै… ।
स्ते राजपुत्रा निहताः प्रमादात् ॥ १०.१०.२१ ॥
ราชกุมารเหล่านั้นถูกไฟป่าแห่งกองทัพใหญ่ซึ่งเป็นดุจป่าทึบเผาลุกโชน ในมหาสงครามพวกเขาพยายามข้ามกองไฟใหญ่คือภีษมะ ด้วยแรงของอาวุธทั้งสูงและต่ำ แต่ถูกสังหารเพราะความประมาท
10.10.22
न हि प्रमत्तेन नरेण शक्य… ।
माप्तुं वसु श्रीर्विपुलं यशो वा।
पश्याप्रमादेन निहत्य शत्रू… ।
न्सर्वान्महेन्द्रं सुखमेधमानम् ॥ १०.१०.२२ ॥
คนประมาทย่อมไม่อาจได้ทรัพย์สมบัติ ความงาม หรือเกียรติยศอันไพศาล จงดูผู้ที่ด้วยความไม่ประมาท สังหารศัตรูทั้งปวงแล้ว ย่อมเจริญด้วยความสุขดุจพระอินทร์
10.10.23
इन्द्रोपमान्पार्थिवपुत्रपौत्रा… ।
न्पश्याविशेषेण हतान्प्रमादात्।
तीर्त्वा समुद्रं जणिजः समृद्वा ।
मग्नाः कुनद्यामिव सीदमानाः ॥ १०.१०.२३ ॥
จงดูบุตรและหลานของกษัตริย์ทั้งหลาย ผู้เป็นดุจพระอินทร์ ถูกสังหารโดยไม่เลือกเป็นพิเศษเพราะความประมาท คนที่ข้ามมหาสมุทรและเจริญรุ่งเรืองแล้ว กลับจมดิ่งดุจจมอยู่ในแม่น้ำสกปรก
10.10.24
अमर्षितैर्ये निहता नरेन्द्रा ।
निःसंशयं ते त्रिदिवं प्रपन्नाः।
कृष्णां तु शोचामि कथं नु साध्वी ।
शोकार्णवं सा विषहिष्यतीति ॥ १०.१०.२४ ॥
กษัตริย์เหล่านั้นผู้ถูกสังหารด้วยความโกรธแค้น ย่อมไปสู่สวรรค์โดยไม่ต้องสงสัย แต่ข้าพเจ้าโศกเศร้าถึงพระกฤษณา นางผู้มีคุณธรรมจะทนต่อมหาสมุทรแห่งความโศกนี้ได้อย่างไรหนอ
10.10.25
भातृंश्च पुत्रांश्च हतान्निशम्य ।
पाञ्चालसराजं पितरं च वृद्वम्।
ध्रुवं विसञ्ज्ञा पतिता पृथिव्यां ।
सा शोष्यते शोककृशाङ्गयष्टिः ॥ १०.१०.२५ ॥
เมื่อได้ยินว่าพี่น้องและบุตรของนางถูกสังหาร และกษัตริย์แห่งปาญจาละผู้เป็นบิดาอันชราก็ถูกสังหารด้วย นางคงจะล้มลงกับพื้นหมดสติอย่างแน่นอน ร่างกายจะซูบผอมลงด้วยความโศก
10.10.26
तच्छोकजं दुःखमपारयन्ती ।
कथं भविष्यत्युचिता सुखानाम्।
रोरूयते ज्ञातिवधाभितप्ता ।
प्रदह्वमानेव हुताशनेन ॥ १०.१०.२६ ॥
นางจะทนทุกข์ที่เกิดจากความโศกนั้นไม่ไหว จะเป็นผู้คู่ควรกับความสุขได้อย่างไร นางถูกเผาไหม้ด้วยการฆ่าฟันญาติพี่น้อง จึงร่ำไห้ราวกับถูกไฟในพิธีบูชาเผาอยู่
10.10.27
इत्येवमार्तः परिदेवयन्स ।
राजाज कुरूणां नकुलं बभाषे।
गच्छान्यैनामिह मन्दभाग्यां ।
समातृपक्षामिति राजपुत्रीम् ॥ १०.१०.२७ ॥
กษัตริย์แห่งกุรุผู้ทุกข์ระทมคร่ำครวญดังนี้ จึงตรัสกับนกุลว่า "เจ้าจงไปจากที่นี่พร้อมกับคนอื่น ๆ ไปหาราชธิดาผู้โชคร้ายนั้น ผู้อยู่กับญาติฝ่ายมารดา"
10.10.28
माद्रीसुतस्तत्परिगृह्य वाक्यं ।
धर्मेण धर्मप्रथमस्य राज्ञः।
ययौ रथेनालयमाशुदेव्याः ।
पाञ्चालराजस्य च यत्र दाराः ॥ १०.१०.२८ ॥
นกุลบุตรของมาทรี รับเอาพระดำรัสนั้นไว้ด้วยธรรม ตามพระบัญชาของพระราชาผู้เป็นเลิศในธรรม จึงขึ้นรถไปยังที่พำนักของเทวีโดยเร็ว ซึ่งเป็นที่อยู่ของชายาของพระราชาแห่งปาญจาละ
10.10.29
प्रस्थाप्य माद्रीसुतमाजमीढः ।
शोकार्दितस्तैः सहितः सुहृद्भिः।
रोरूयमाणः प्रययौ सुताना… ।
मायोधनं भूतगणानुकीर्णम् ॥ १०.१०.२९ ॥
พระยุธิษฐิระ เชื้อสายของอชมีฑะ ส่งนกุลบุตรของมาทรีไปแล้ว ทรงถูกความโศกเผาผลาญ พร้อมด้วยสหายและมิตรสหาย ทรงคร่ำครวญเสด็จไปยังสนามรบของบุตรทั้งหลาย ซึ่งเต็มไปด้วยฝูงภูตผี
10.10.30
स तत्प्रविश्याशिवमुग्ररूपं ।
ददर्श पुत्रान्सुहृदः सखींश्च।
भूमौ शयानान्रुधिरार्द्रगात्रा… ।
न्विभिन्नदेहान्प्रहृतोत्तमाङ्गान् ॥ १०.१०.३० ॥
พระองค์เสด็จเข้าสู่สนามรบอันเป็นอัปมงคลและน่ากลัวนั้น ทอดพระเนตรเห็นบุตรทั้งหลาย มิตรสหาย และสหายนอนอยู่บนพื้นดิน ร่างกายชุ่มโชกด้วยโลหิต ร่างแตกกระจาย ศีรษะถูกตี
10.10.31
स तांस्तु दृष्ट्वा भृशमार्तरूपो ।
युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः।
उच्चैः प्रचुक्रोश च कौरवाग्र्यः ।
पपात चोर्व्यां सगणो विसंज्ञः ॥ १०.१०.३१ ॥
พระยุธิษฐิระ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม ทรงทอดพระเนตรเห็นทั้งหมดนั้น ก็ทรงเป็นทุกข์อย่างยิ่ง ทรงร้องไห้เสียงดัง ผู้เป็นยอดของกุรุ แล้วล้มลงกับพื้นพร้อมบริวาร หมดสติ