ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 10.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.10.1
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां धृष्टद्युम्नस्य सारथिः ।
गत्वा शशंस पाण्डुभ्यः सौप्तिके कदनं कृतम् ॥ १०.१०.१ ॥
ਉਸ ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕਤਲੇਆਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
10.10.2
द्रौपदेया हता राजन्द्रुपदस्वात्मजैः सह ।
प्रमत्ता निशि विश्वस्ताः स्वपन्तः शिबिरे स्वके ॥ १०.१०.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੇਪਰਵਾਹ ਅਤੇ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਮਾਰੇ ਗਏ।
10.10.3
गौतमेन नृशंसेन भोजेन कृतवर्मणा ।
अश्वत्थान्ना च पापेन हतं वः शिबिरं निशि ॥ १०.१०.३ ॥
ਨਿਰਦਈ ਗੌਤਮ (ਕ੍ਰਿਪ), ਭੋਜ (ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ) ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਛਾਉਣੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
10.10.4
एतैर्नरगजाश्वानां प्रासशक्तिपरश्वयैः ।
सहस्रामि विकृन्द्भिर्निः शेषं शिबिरं कृतम् ॥ १०.१०.४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੇਜ਼ਿਆਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜਿਆਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਸਾਰੀ ਛਾਉਣੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
10.10.5
…विहगफलभारनतस्य ह ।
…महतो वनस्येव परश्वथैः।
… सुमहाञ्शब्दो बलस्य तव भारत ॥ १०.१०.५ ॥
…ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ…ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਕੁਹਾੜਿਆਂ ਨਾਲ…ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੇਰੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ।
10.10.6
महमेकोऽबशिष्टस्तु तस्मात्सैन्यामहीपते ।
मुक्तः कथञ्चिद्धर्मात्मन्व्यग्राच्च कृतवर्मणः ॥ १०.१०.६ ॥
ਹੇ ਭੂਪਤੀ, ਉਸ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਬਚਿਆ। ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦੀ ਉਸ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ।
10.10.7
तच्छ्रुत्वा वाक्यमशिवं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पपात मह्यां धर्मात्मा पुत्रशोकसमन्वितः ॥ १०.१०.७ ॥
ਉਸ ਅਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
10.10.8
पतन्तं तमतिक्रम्य परिजग्राह सात्यकिः ।
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ १०.१०.८ ॥
ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਤਯਕੀ ਨੇ ਦੌੜ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ; ਭੀਮਸੇਨ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।
10.10.9
लब्धचेतास्तु कौन्तेयः शोकविह्वलया गिरा ।
जित्वा शत्रूञ्जितः पश्चात्पर्यदेवयदार्तवत् ॥ १०.१०.९ ॥
ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੇ।
10.10.10
अगम्या गतिरर्थानां कर्मणामीश्वरस्य च ।
दुर्विदा गतिरर्थानामपि ये दिव्यचक्षुषः।
जीयमाना जयन्त्यन्ये जयमाना वयं जिताः ॥ १०.१०.१० ॥
ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਗਤੀ ਅਗਮ ਹੈ। ਦਿਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਜਾਣਨੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਜੋ ਹਾਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਰਹੇ ਹਨ; ਜਿੱਤਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਹਾਰ ਗਏ।
10.10.11
हत्वा भ्रातॄन्वयस्यांश्च पितॄन्पुत्रान्सुहृद्गणान् ।
बन्धूनमात्यान्पौत्रांश्च जित्वा सर्वाञ्जिता वयम् ॥ १०.१०.११ ॥
ਭਰਾਵਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਪਿਤਾਵਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਸੁਹਿਰਦਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਹਾਰ ਗਏ ਹਾਂ।
10.10.12
अनर्थो ह्यर्थसङ्काशस्तथाऽनर्थोऽर्थदर्शनः ।
जयोऽयमजयाकारो जयस्तस्मात्पराजयः ॥ १०.१०.१२ ॥
ਅਨਰਥ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਰਥ ਵੀ ਅਨਰਥ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਿੱਤ ਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਜਿੱਤ ਹੀ ਹਾਰ ਹੈ।
10.10.13
यज्जित्वा तप्यते पश्चादापन्न इव दुर्मतिः ।
कथं मन्येत विजयं ततो जिततरः परैः ॥ १०.१०.१३ ॥
ਜਿੱਤ ਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੁਰਮਤੀ ਵਾਂਗ, ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਵਾਂਗ ਜੋ ਤਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤ ਸਮਝੇਗਾ? ਤਦ ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
10.10.14
येषामर्थाय पापं स्याद्विजयस्य सुहृद्वधैः ।
निर्जितैरप्रमत्तैर्हि विजिता जितकाशिनः ॥ १०.१०.१४ ॥
ਜਿੱਤ ਲਈ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
10.10.15
कर्णिनालीकदंष्ट्रस्य स्वङ्गजिह्वस्य संयुगे ।
चापव्यात्तास्यरौद्रस्य ज्यातलस्वननादिनः ॥ १०.१०.१५ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਰਣੀ ਤੇ ਨਾਰਾਚ ਤੀਰ ਜਿਸਦੇ ਦੰਦ ਹਨ, ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ ਜਿਸਦੀ ਜੀਭ ਹੈ, ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਿੱਲੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ ਹੈ।
10.10.16
क्रुद्धस्य नरसिंहस्य सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ।
ये व्यमुञ्चन्त कर्णस्य प्रमादात्त इमे हताः ॥ १०.१०.१६ ॥
ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਠ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਨਰਸਿੰਘ ਕਰਣ ਤੋਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਬਚੇ ਹੋਏ — ਉਹੀ ਇਹ ਮਾਰੇ ਗਏ।
10.10.17
रथहदं शरवर्षोर्मिमन्तं ।
रत्नाचितं वाहनयोधबृन्दम्।
शक्त्यृष्टिमीनध्वजनागनक्रं ।
शरासनावर्तमहेषुफेनम् ॥ १०.१०.१७ ॥
ਰਥਾਂ ਦਾ ਸਰੋਵਰ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਲਾ; ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਧਵਜ ਮਗਰਮੱਛ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਭੰਵਰ ਅਤੇ ਮਹਾਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੱਗ ਵਾਲਾ।
10.10.18
सङ्ग्रामचन्द्रोदयवेगवेलं ।
द्रोणार्णवं ज्यातलनेमिघोषम्।
ये तेरुरुच्चावचशस्त्रनौभि… ।
स्ते राजपुत्रा निहताः प्रमादात् ॥ १०.१०.१८ ॥
ਯੁੱਧ ਰੂਪੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉਦੇ ਦੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰੋਣ ਸਾਗਰ, ਚਿੱਲੇ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ, ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਸ਼ਸਤਰ-ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜੋ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਗਏ — ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ।
10.10.19
न हि प्रमादात्परमस्ति कश्च… ।
द्वधो नराणामिह जीवलोके।
प्रमत्तमर्था हि नरं समन्ता… ।
त्त्यजन्त्यनर्थाश्च समाविशन्ति ॥ १०.१०.१९ ॥
ਇਸ ਜੀਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਦ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਵਿਨਾਸ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲਾਪਰਵਾਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਨ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨਰਥ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
10.10.20
ध्वजोत्तमाग्रोच्छ्रितधूमकेतुं ।
शरार्चिषं दीप्तमहापताकम्।
महाधनुर्ज्यातलनेमिघोषं ।
तनुत्रनानाविधशस्त्रहोमम् ॥ १०.१०.२० ॥
ਉੱਚੇ ਉੱਤਮ ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉੱਠਦੇ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਕੇਤੂ ਵਾਲਾ, ਬਾਣ ਹੀ ਲਾਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਲਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਾਂਤ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਲਾ, ਕਵਚਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਵਾਲਾ (ਯੁੱਧ)।
10.10.21
महाचमूकक्षदवाभिपन्नं ।
महाहवे भीष्ममहादवाग्निम्।
ये तेरुरुच्चावचशस्त्रवेगै… ।
स्ते राजपुत्रा निहताः प्रमादात् ॥ १०.१०.२१ ॥
ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਦਾਵਾਗਨੀ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਰੂਪੀ ਮਹਾਦਾਵਾਗਨੀ ਨੂੰ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਮਾਰੇ ਗਏ।
10.10.22
न हि प्रमत्तेन नरेण शक्य… ।
माप्तुं वसु श्रीर्विपुलं यशो वा।
पश्याप्रमादेन निहत्य शत्रू… ।
न्सर्वान्महेन्द्रं सुखमेधमानम् ॥ १०.१०.२२ ॥
ਲਾਪਰਵਾਹ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਧਨ, ਸ਼ੋਭਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਯਸ਼ ਪਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਵੇਖੋ, ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਹੋਏ।
10.10.23
इन्द्रोपमान्पार्थिवपुत्रपौत्रा… ।
न्पश्याविशेषेण हतान्प्रमादात्।
तीर्त्वा समुद्रं जणिजः समृद्वा ।
मग्नाः कुनद्यामिव सीदमानाः ॥ १०.१०.२३ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਭੇਦ ਦੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋਏ ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ ਮੰਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਹੋਣ।
10.10.24
अमर्षितैर्ये निहता नरेन्द्रा ।
निःसंशयं ते त्रिदिवं प्रपन्नाः।
कृष्णां तु शोचामि कथं नु साध्वी ।
शोकार्णवं सा विषहिष्यतीति ॥ १०.१०.२४ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਾਜੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਪਰ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਇਸ ਸੋਗ-ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਹੇਗੀ?
10.10.25
भातृंश्च पुत्रांश्च हतान्निशम्य ।
पाञ्चालसराजं पितरं च वृद्वम्।
ध्रुवं विसञ्ज्ञा पतिता पृथिव्यां ।
सा शोष्यते शोककृशाङ्गयष्टिः ॥ १०.१०.२५ ॥
ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜਾ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇਗੀ; ਸੋਗ ਨਾਲ ਪਤਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇਗੀ।
10.10.26
तच्छोकजं दुःखमपारयन्ती ।
कथं भविष्यत्युचिता सुखानाम्।
रोरूयते ज्ञातिवधाभितप्ता ।
प्रदह्वमानेव हुताशनेन ॥ १०.१०.२६ ॥
ਉਸ ਸੋਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਉਹ ਸੁੱਖ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਨੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ? ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯੱਗ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
10.10.27
इत्येवमार्तः परिदेवयन्स ।
राजाज कुरूणां नकुलं बभाषे।
गच्छान्यैनामिह मन्दभाग्यां ।
समातृपक्षामिति राजपुत्रीम् ॥ १०.१०.२७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਉਸ ਕੁਰੂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — 'ਇੱਥੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਓ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਇਸ ਭਾਗਹੀਣ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕੋਲ।'
10.10.28
माद्रीसुतस्तत्परिगृह्य वाक्यं ।
धर्मेण धर्मप्रथमस्य राज्ञः।
ययौ रथेनालयमाशुदेव्याः ।
पाञ्चालराजस्य च यत्र दाराः ॥ १०.१०.२८ ॥
ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਨਕੁਲ) ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸਿਰ-ਮੱਥੇ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਧਰਮ-ਅਨੁਸਾਰ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ — ਜਿੱਥੇ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ।
10.10.29
प्रस्थाप्य माद्रीसुतमाजमीढः ।
शोकार्दितस्तैः सहितः सुहृद्भिः।
रोरूयमाणः प्रययौ सुताना… ।
मायोधनं भूतगणानुकीर्णम् ॥ १०.१०.२९ ॥
ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਭੇਜ ਕੇ, ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਜਮੀਢ ਵੰਸ਼ੀ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ … ਰਣਭੂਮੀ ਵੱਲ ਗਏ; ਉਹ ਭੂਤਗਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
10.10.30
स तत्प्रविश्याशिवमुग्ररूपं ।
ददर्श पुत्रान्सुहृदः सखींश्च।
भूमौ शयानान्रुधिरार्द्रगात्रा… ।
न्विभिन्नदेहान्प्रहृतोत्तमाङ्गान् ॥ १०.१०.३० ॥
ਉਹ ਉਸ ਅਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ, ਦੇਹਾਂ ਪਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਹੋਏ ਸਨ।
10.10.31
स तांस्तु दृष्ट्वा भृशमार्तरूपो ।
युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः।
उच्चैः प्रचुक्रोश च कौरवाग्र्यः ।
पपात चोर्व्यां सगणो विसंज्ञः ॥ १०.१०.३१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ।