ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 10.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.3.1
कृपस्य वचनं श्रुत्वा धर्मार्थसहितं शुभम् ।
अश्वत्थामा महाराज दुःखशोकसमन्वितः ॥ १०.३.१ ॥
କୃପଙ୍କର ଧର୍ମାର୍ଥସହିତ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ହେ ମହାରାଜ, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା...
10.3.2
दह्यमानस्तु शोकेन प्रदीप्तेनाग्निना यथा ।
क्रूरं मनस्ततः कृत्वा तावभौ प्रत्यभाषत ॥ १०.३.२ ॥
ଶୋକରେ ଜଳୁଥିବା, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ପରି, ତା'ପରେ ମନକୁ କ୍ରୂର କରି ସେ ସେ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
10.3.3
पुरुषेपुरुषे बुद्धिर्याया भवति शोभना ।
तुष्यन्ति च पृथक्सर्वे प्रज्ञया ते स्वयास्वया ॥ १०.३.३ ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଶୁଭ ବୁଦ୍ଧି ଥାଏ, ତାହାରେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ପ୍ରଜ୍ଞାରେ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
10.3.4
सर्वो हि मन्यते लोक आत्मानं बुद्धिमत्तरम् ।
सर्वस्यात्मा बहुमतः सर्वोत्मानं प्रशंसति ॥ १०.३.४ ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣ ଜଗତରେ ନିଜକୁ ଅଧିକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାବନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଅତି ପ୍ରିୟ, ସେ ନିଜକୁ ହିଁ ପ୍ରଶଂସା କରେ।
10.3.5
सर्वस्य हि स्वका प्रज्ञा साधुवादे प्रतिष्ठिता ।
परबुद्धिं च निन्दन्ति स्वां प्रशंसन्ति चासकृत् ॥ १०.३.५ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କର ନିଜ ପ୍ରଜ୍ଞା ହିଁ ସାଧୁବାଦରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ସେମାନେ ଅନ୍ୟର ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଜକୁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
10.3.6
कारणान्तरयोगेन येषां संवदते मतिः ।
तेऽन्योन्येन च तुष्यन्ति बहुमन्यन्ति चासकृत् ॥ १०.३.६ ॥
ଅନ୍ୟ କାରଣର ସଂଯୋଗରେ ଯାହାଙ୍କ ମତି ମେଳ ଖାଏ, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
10.3.7
तस्यैव तु मनुष्यस्य सासा बुद्धिस्तदातदा ।
कालयोगे विपर्यासं प्राप्यान्योन्यं विपद्यते ॥ १०.३.७ ॥
ସେହି ମଣିଷର ବୁଦ୍ଧି ସମୟ ସମୟରେ ବଦଳେ; କାଳର ଯୋଗରେ ବିପରୀତତା ପାଇ ତାହା ପରସ୍ପରକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
10.3.8
अनित्यत्वात्तु चित्तानां मनुष्याणां विशेषतः ।
चित्तवैक्लब्यमासाद्य सासा बुद्धिः प्रजायते ॥ १०.३.८ ॥
ମଣିଷମାନଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଅନିତ୍ୟ ହୋଇଥିବାରୁ, ବିଶେଷତଃ ଚିତ୍ତର ବ୍ୟାକୁଳତା ଆସିଲେ ନାନା ପ୍ରକାର ବୁଦ୍ଧି ଜନ୍ମେ।
10.3.9
यथा हि वैद्यः कुशलो ज्ञात्वा व्याधिं यथाविधि ।
भैषज्यं कुरुते योगात्प्रशमार्थमिति प्रभो ॥ १०.३.९ ॥
ଦକ୍ଷ ବୈଦ୍ୟ ରୋଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଜାଣି, ଶମନ ପାଇଁ ଯୋଗରେ ଔଷଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
10.3.10
एवं कार्यस्य योगात्प्रशमार्थमिति प्रभो ।
प्रज्ञया च स्वया युक्त्या तां च गृह्णन्ति वै बुधाः ॥ १०.३.१० ॥
ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟର ଯୋଗରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶମନ ପାଇଁ, ନିଜ ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ଯୁକ୍ତିରେ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
10.3.11
अन्यया यौवने बाल्ये बुद्ध्या भवति मोहितः ।
मध्येऽन्यया जरायां तु सोन्यां रोचयते मतिम् ॥ १०.३.११ ॥
ଯୌବନ ଓ ବାଲ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିରେ ମଣିଷ ମୋହିତ ହୁଏ; ମଧ୍ୟବୟସରେ ଅନ୍ୟରେ, ଆଉ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ସେ ଆଉ ଏକ ବୁଦ୍ଧିକୁ ପସନ୍ଦ କରେ।
10.3.12
व्यसन वा महाघोरं समृद्धिं चापि तादृशीम् ।
अवाप्य पुरुषो भोज कुरुते बुद्धिवैकृतम् ॥ १०.३.१२ ॥
ହେ ଭୋଜ, ମଣିଷ ଅତି ଭୟଙ୍କର ବିପଦ କିମ୍ବା ସେହିପରି ସମୃଦ୍ଧି ପାଇ ବୁଦ୍ଧିରେ ବିକାର ସୃଷ୍ଟି କରେ।
10.3.13
एकस्मिन्नेव पुरुषे सासा बुद्धिस्तदातदा ।
भवत्यनित्या प्रज्ञा हि सा तस्यैव न रोचते ॥ १०.३.१३ ॥
ଏକ ହିଁ ମଣିଷରେ ସେହି ବୁଦ୍ଧି ସମୟ ସମୟରେ ବଦଳେ। ସେହି ଅନିତ୍ୟ ପ୍ରଜ୍ଞା ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ।
10.3.14
निश्चित्य तु यथाप्रज्ञं यां मतिं साधु पश्यति ।
तया प्रकुरुते भावं सा तस्योद्योगकारिका ॥ १०.३.१४ ॥
ନିଜ ପ୍ରଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଯେଉଁ ମତିକୁ ସେ ଭଲ ଦେଖେ, ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜ ଭାବ କରେ; ତାହା ହିଁ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟୋଗର କାରଣ।
10.3.15
सर्वो हि पुरुषो भोज साध्वेतदिति निश्चितः ।
कर्तुमारभते प्रीतिं मरणादिषु कर्मसु ॥ १०.३.१५ ॥
ହେ ଭୋଜ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ 'ଏହା ହିଁ ଭଲ' ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି ମରଣ ଆଦି କର୍ମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୀତିରେ ଆରମ୍ଭ କରେ।
10.3.16
सर्वे हि युक्तां विज्ञाय प्रज्ञां वापि स्वकां नराः ।
चेष्टन्ते विविधां चेष्टां हितमित्येव जानते ॥ १०.३.१६ ॥
ସମସ୍ତ ମଣିଷ ନିଜର ଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରଜ୍ଞାକୁ ଜାଣି ବିବିଧ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି; ଏହା ହିଁ ହିତକର ବୋଲି ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି।
10.3.17
उपजाता व्यसनजा येयमद्य मतिर्मम ।
युवयोस्तां प्रवक्ष्यामि सर्वेषां शोकनाशिनीम् ॥ १०.३.१७ ॥
ବିପଦରୁ ଜାତ ଏହି ଯେଉଁ ମତି ଆଜି ମୋ ମନରେ ଉଠିଛି, ତାହା ମୁଁ ଆପଣ ଦୁହିଁଙ୍କୁ କହିବି; ତାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଶୋକ ନାଶ କରେ।
10.3.18
प्रजापतिः प्रजाः सृष्ट्वा कर्म तासु विधाय च ।
वर्णेवर्णे समाधत्त ह्येकैकं गुणवत्तरम् ॥ १०.३.१८ ॥
ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କର୍ମ ବିଧାନ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏକୁ ଅଧିକ ଗୁଣବାନ କରି ସ୍ଥାପିତ କଲେ।
10.3.19
ब्राह्मणे वेदमग्र्यं तु क्षत्रिये तेज उत्तमम् ।
दाक्ष्यं वैश्ये च शूद्रे च सर्ववर्णानुकूलताम् ॥ १०.३.१९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣରେ ବେଦ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ଷତ୍ରିୟରେ ଉତ୍ତମ ତେଜ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରରେ ଦକ୍ଷତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତି ଅନୁକୂଳତା।
10.3.20
अदान्तो ब्राह्मणोऽसाधुर्निस्तेजाः क्षत्रियो मृतः ।
अदक्षो निन्द्यते वैश्यः शूद्रश्च प्रतिकूलवान् ॥ १०.३.२० ॥
ଅସଂଯମୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅସାଧୁ; ତେଜହୀନ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମୃତ ତୁଲ୍ୟ; ଅଦକ୍ଷ ବୈଶ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ; ଏବଂ ପ୍ରତିକୂଳ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପରି।
10.3.21
सोऽस्मि जातः कुले श्रेष्ठे ब्राह्मणैरभिपूजिते ।
मन्दभाग्यतयाऽस्म्येतं क्षत्रधर्ममनुष्ठितः ॥ १०.३.२१ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳରେ ମୁଁ ଜନ୍ମିଛି; ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ଏହି କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିଛି।
10.3.22
क्षत्रधर्मं विदित्वाऽहं यदि ब्राह्मण्यमाश्रितः ।
प्रकरिष्ये महत्कर्म न मे तत्साधुसम्मतम् ॥ १०.३.२२ ॥
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ଯଦି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ କରି ମହତ୍କର୍ମ କରେ, ତାହା ସାଧୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମତ ନୁହେଁ।
10.3.23
धारयित्वा धनुर्दिव्यं दिव्यान्यस्त्राणि चाहवे ।
पितरं निहतं दृष्ट्वा किन्नु वक्ष्यामि संसदि ॥ १०.३.२३ ॥
ଦିବ୍ୟ ଧନୁ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ମଧ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପିତା ନିହତ ହେବା ଦେଖି ସଭାରେ ମୁଁ କ'ଣ କହିବି?
10.3.24
सोऽहमद्य यथाकामं क्षत्रधर्ममवाप्य च ।
गन्ताऽस्मि पदवीं राज्ञः पितुश्चापि महात्मनः ॥ १०.३.२४ ॥
ମୁଁ ଆଜି ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ପାଇ, ରାଜା ଓ ମହାତ୍ମା ପିତାଙ୍କ ପଥରେ ହିଁ ଯିବି।
10.3.25
अद्य स्वप्स्यन्ति पाञ्चाला विश्वस्ता जितकाशिनः ।
विमुक्तयुग्यकवचा हर्षेण च समन्विताः।
वयं जिता मताश्चैषां श्रान्ता व्यायामकर्शिताः ॥ १०.३.२५ ॥
ଆଜି ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ବିଶ୍ୱାସରେ, ନିଜକୁ ବିଜୟୀ ଭାବି, ଯୁଆଳି ଓ କବଚ ଖୋଲି, ହର୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଶୋଇବେ; ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି ଆମେ ପରାଜିତ, କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ପରିଶ୍ରମରେ କ୍ଷୀଣ ଅଛୁ।
10.3.26
तेषां निशि प्रसुप्तानां सुस्थानां शिबिरे स्वके ।
अवस्कन्दं करिष्यामि शिबिरस्याद्य दुष्करम् ॥ १०.३.२६ ॥
ରାତିରେ ନିଜ ଛାଉଣିରେ ଶୋଇ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ପଡ଼ିଥିବା ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆଜି ମୁଁ ଅକସ୍ମାତ ଆକ୍ରମଣ କରିବି; ଏହି ଛାଉଣି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଷ୍ଟକର ହେବ।
10.3.27
तानवस्कन्द्य शिबिरे प्रेतभूतानचेतसः ।
सूदयिष्यामि विक्रम्य मघवानिव दानवान् ॥ १०.३.२७ ॥
ଛାଉଣିରେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝାଁପି ପଡ଼ି, ପ୍ରେତ ପରି ଅଚେତନ ସେମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପରି ପରାକ୍ରମରେ ମୁଁ ବଧ କରିବି।
10.3.28
अद्य तान्सहितान्सर्वान्धृष्टद्युम्नपुरोगमान् ।
सूदयिष्यामि विक्रम्य कक्षं दीप्त इवानलः ॥ १०.३.२८ ॥
ଆଜି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଏକତ୍ର ଥିବା ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ପରାକ୍ରମରେ ବଧ କରିବି; ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଶୁଖିଲା ଘାସକୁ ପରି।
10.3.29
निहत्य चैव पाञ्चालाञ्शान्तिं लब्धाऽस्मि सत्तम ॥ १०.३.२९ ॥
ହେ ସତ୍ତମ, ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପରେ ହିଁ ମୁଁ ଶାନ୍ତି ପାଇବି।
10.3.30
पाञ्चालेषु चरिष्यामि सूदयन्नद्य संयुगे ।
पिनाकपाणिः सङ्क्रुद्धः स्वयं रुद्रः पशुष्विव ॥ १०.३.३० ॥
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଧ କରି ବୁଲିବି; ପିନାକଧାରୀ କ୍ରୁଦ୍ଧ ରୁଦ୍ର ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜେ ବୁଲିବା ପରି।
10.3.31
अद्याहं सर्वपाञ्चालान्निकृत्या च निकृष्य च ।
अर्दयिष्यामि संहृष्टो रणे पाण्डुसुतांस्तथा।
सूदयिष्यामि सङ्क्रुद्धः पशूनिव पिनाकधृत् ॥ १०.३.३१ ॥
ଆଜି ମୁଁ ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚାଳଙ୍କୁ କାଟି ଓ ଟାଣି, ଆନନ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୀଡ଼ିତ କରିବି। କ୍ରୋଧରେ ପିନାକଧାରୀ ପରି ପଶୁ ପରି ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବି।
10.3.32
अद्याहं सर्वपाञ्चालैः कृत्वा भूमिं शरीरिणीम् ।
प्रहृत्यैकेन शस्त्रेण भविष्याम्यनृणः पितुः ॥ १०.३.३२ ॥
ଆଜି ମୁଁ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଦେହଧାରିଣୀ (ରକ୍ତମୟୀ) କରି, ଗୋଟିଏ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ କରି ପିତାଙ୍କ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି।
10.3.33
दुर्योधनस्य कर्णस्य भीष्मसैन्धवयोरपि ।
गमिष्यामि निशावेलां पदवीमद्य दुर्गमाम् ॥ १०.३.३३ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ସୈନ୍ଧବଙ୍କ ପଥରେ ଆଜି ମୁଁ ରାତ୍ରିସମୟରେ ସେହି ଦୁର୍ଗମ ପଥରେ ଯିବି।
10.3.34
अद्य पाञ्चालराजस्य धृष्टद्युम्नस्य वै निशि ।
विरात्रे प्रमथिष्यामि पशोरिव शिरो बलात् ॥ १०.३.३४ ॥
ଆଜି ରାତ୍ରିରେ, ପାଞ୍ଚାଳରାଜ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଗଭୀର ରାତ୍ରିରେ ପଶୁର ମୁଣ୍ଡ ପରି ବଳପୂର୍ବକ ମୁଁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବି।
10.3.35
अद्य पाञ्चालपाण्डूनां शयितानां शिरो निशि ।
खङ्गेन निशितेनाजौ प्रमथिष्यामि गौतम ॥ १०.३.३५ ॥
ହେ ଗୌତମ! ଆଜି ରାତ୍ରିରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶୋଇଥିବା ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମସ୍ତକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗରେ ମୁଁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବି।
10.3.36
अद्य पाञ्चालसेनां तां निहत्य निशि सौप्तिके ।
कृतकृत्यः सुखी चैव भविष्यामि महामते ॥ १०.३.३६ ॥
ହେ ମହାମତି! ଆଜି ରାତ୍ରିରେ, ଶୟନ ସମୟରେ ସେହି ପାଞ୍ଚାଳ ସେନାକୁ ବଧ କରି ମୁଁ କୃତକୃତ୍ୟ ଓ ସୁଖୀ ହେବି।